1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.LT
2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.LT
3
00:00:33,533 --> 00:00:35,243
[tiếng bật đèn]
4
00:00:44,294 --> 00:00:45,128
[tiếng bật đèn]
5
00:00:47,172 --> 00:00:49,883
[Gary, tiếng Anh]
Khi chụp ảnh bằng máy phim…
6
00:00:53,720 --> 00:00:56,139
ta không bao giờ biết
mình thực sự chụp được gì.
7
00:01:01,561 --> 00:01:04,773
Mà chỉ biết cái mình không chụp được.
8
00:01:09,444 --> 00:01:11,738
[tiếng máy bay]
9
00:01:15,575 --> 00:01:17,869
NGÀY 8 THÁNG 6 NĂM 1972
10
00:01:17,952 --> 00:01:20,413
ĐỊA ĐIỂM: TRẢNG BÀNG
11
00:01:20,997 --> 00:01:22,999
50 KM VỀ PHÍA TÂY BẮC SÀI GÒN
12
00:01:28,296 --> 00:01:29,214
[tiếng bom nổ]
13
00:01:30,048 --> 00:01:32,967
{\an8}MÁY BAY NÉM BOM A1 SKYRAIDER
CỦA VIỆT NAM CỘNG HOÀ
14
00:01:33,051 --> 00:01:35,095
{\an8}ĐƯỢC CHỈ THỊ TIÊU DIỆT KẺ THÙ
15
00:01:35,970 --> 00:01:36,846
[tiếng huyên náo]
16
00:01:39,849 --> 00:01:42,852
[phóng viên] Sau hai lượt bay,
những chiếc Skyraider nhận ra
17
00:01:42,936 --> 00:01:44,145
chúng đã chọn sai mục tiêu
18
00:01:45,688 --> 00:01:47,357
và ném bom vào quân mình.
19
00:01:50,276 --> 00:01:52,612
Phía xa, chúng tôi thấy
lính Việt Nam Cộng Hoà
20
00:01:52,695 --> 00:01:54,906
chạy tán loạn
trên quốc lộ để tìm nơi trú ẩn.
21
00:01:55,406 --> 00:01:58,952
Chúng tôi thấy họ ra hiệu
cho một nhóm dân thường đi cùng họ.
22
00:01:59,786 --> 00:02:02,122
Đó là lúc chiếc Skyraider
thực hiện lượt bay thứ ba.
23
00:02:04,082 --> 00:02:09,045
Nó thả bốn thùng napalm
xuống nhóm lính và dân thường đó.
24
00:02:11,047 --> 00:02:14,467
Sau vài phút,
một nhóm phóng viên vốn nãy giờ quan sát
25
00:02:14,551 --> 00:02:17,345
cẩn thận đi dọc con đường
vào nơi khói lửa.
26
00:02:18,721 --> 00:02:20,890
Cảnh tượng
trước mắt chúng tôi thật kinh hoàng.
27
00:02:25,061 --> 00:02:27,856
{\an8}[Nick] Sau khói đen, tôi thấy
một phụ nữ chạy ra trước.
28
00:02:27,939 --> 00:02:29,440
{\an8}GIỌNG CỦA NICK ÚT
NHIẾP ẢNH GIA AP
29
00:02:29,524 --> 00:02:31,484
{\an8}Rồi một phụ nữ khác bế đứa trẻ.
30
00:02:32,694 --> 00:02:35,572
Bà ấy la lớn:
"Cứu tôi, cứu tôi. Cháu tôi."
31
00:02:37,115 --> 00:02:39,242
Bị đám phóng viên cản lại,
32
00:02:39,325 --> 00:02:43,246
tôi vừa chụp xong,
là cậu bé tắt thở ngay sau đó.
33
00:02:48,418 --> 00:02:50,587
[phóng viên] Người đầu tiên
chúng tôi thấy là một cô bé
34
00:02:50,670 --> 00:02:54,424
khoảng chín tuổi chạy trên đường.
Cô bé không mặc quần áo.
35
00:02:54,507 --> 00:02:57,427
Có vẻ cô bé đã xé nó ra khi nó bắt lửa.
36
00:02:58,678 --> 00:03:02,891
{\an8}Khi nhìn vào máy, tôi thấy
cô bé giơ tay lên như thế này và chạy.
37
00:03:07,395 --> 00:03:08,938
Tôi đã chụp ảnh cô bé.
38
00:03:10,064 --> 00:03:13,318
Khi cô bé đi qua,
tôi thấy da cô bé bong ra,
39
00:03:13,818 --> 00:03:15,445
người bị bỏng rất nặng.
40
00:03:15,528 --> 00:03:17,822
Tôi nói: "Không,
mình không muốn chụp cô bé nữa.
41
00:03:17,906 --> 00:03:19,407
Chắc cô bé sắp chết rồi".
42
00:03:21,075 --> 00:03:23,453
[David Burnett] Đây là ảnh
mà năm, sáu người chúng tôi
43
00:03:23,536 --> 00:03:25,246
cùng xem trong một khoảnh khắc.
44
00:03:25,330 --> 00:03:29,083
{\an8}Và 24 giờ sau,
có lẽ cả tỷ người đã xem bức ảnh đó.
45
00:03:29,167 --> 00:03:30,710
[David Ono] Phổ biến khắp thế giới.
46
00:03:30,793 --> 00:03:36,925
[Santiago] Hình ảnh này gây sốc
đến mức đã hằn sâu vào tâm trí người Mỹ.
47
00:03:37,008 --> 00:03:38,843
[nam] Nó giúp Nick đạt Giải Pulitzer.
48
00:03:38,927 --> 00:03:43,473
[nữ] Giải Pulitzer
và Giải Ảnh Báo chí Thế giới năm 1973.
49
00:03:43,556 --> 00:03:45,141
Kính thưa quý vị, Nick Út.
50
00:03:45,225 --> 00:03:47,810
[nữ] Một phóng viên ảnh
rất nổi tiếng của AP.
51
00:03:47,894 --> 00:03:49,520
- Nick Út.
- [nam] Nick Út.
52
00:03:49,604 --> 00:03:51,814
[nữ] Một trong những bức ảnh
53
00:03:51,898 --> 00:03:54,025
có sức ảnh hưởng
và độ nhận diện cao nhất lịch sử.
54
00:03:54,108 --> 00:03:55,652
[phóng viên] Đã 35 năm.
55
00:03:55,735 --> 00:03:58,571
Đã 40 năm trôi qua.
56
00:03:58,655 --> 00:04:00,782
{\an8}Kỷ niệm 50 năm
của một hình ảnh biểu tượng.
57
00:04:00,865 --> 00:04:03,952
{\an8}[phóng viên] Giáo hoàng Francis
đã gặp trực tiếp "Em Bé Napalm",
58
00:04:04,035 --> 00:04:08,748
và phóng viên đã chụp bức ảnh biến cả hai
thành biểu tượng của hòa bình.
59
00:04:08,831 --> 00:04:10,833
[nữ] Làm sao ông dung hòa
60
00:04:10,917 --> 00:04:13,795
việc một sự kiện bi thảm như vậy
lại giúp ông nổi tiếng?
61
00:04:15,296 --> 00:04:17,799
Chúc may mắn. [cười to]
62
00:04:18,925 --> 00:04:21,719
[Carl] Gary thân mến,
tôi đã mang gánh nặng này
63
00:04:21,803 --> 00:04:24,973
suốt 50 năm qua
và chưa bao giờ nói lên sự thật.
64
00:04:25,515 --> 00:04:29,310
Tôi là biên tập viên ảnh
của AP Sài Gòn vào năm 1972,
65
00:04:29,394 --> 00:04:33,564
thời điểm Nick Út chụp
bức ảnh nổi tiếng "Em Bé Napalm".
66
00:04:33,648 --> 00:04:37,277
Nói ngắn gọn, Nick không phải
người chụp bức ảnh nổi tiếng đó.
67
00:04:38,069 --> 00:04:41,114
Mà đó là một phóng viên tự do,
một cộng tác viên.
68
00:04:42,282 --> 00:04:44,450
Câu chuyện này còn nhiều uẩn khúc.
69
00:04:44,951 --> 00:04:47,412
Đã đến lúc
để lương tâm tôi được thanh thản.
70
00:04:47,912 --> 00:04:54,919
CUỘC TÌM KIẾM NHIẾP ẢNH GIA
71
00:05:04,053 --> 00:05:06,764
[Gary] Hai mươi năm qua,
tôi làm nhiếp ảnh gia tự do.
72
00:05:07,932 --> 00:05:09,350
Một nghề rất mong manh.
73
00:05:10,310 --> 00:05:13,313
Quyền tác giả
là cái duy nhất mình có trong tay.
74
00:05:15,481 --> 00:05:18,401
Nó đem về thu nhập,
và là thứ mình để lại cho đời.
75
00:05:22,530 --> 00:05:26,409
ARLES, PHÁP
76
00:05:34,250 --> 00:05:36,753
Có những bức ảnh
ở cái tầm khác những bức ảnh còn lại.
77
00:05:39,756 --> 00:05:44,427
Nó ghi lại một điều gì đó.
Một câu chuyện, một khoảnh khắc,
78
00:05:44,510 --> 00:05:47,597
theo cách
những bức ảnh khác không vươn tới được.
79
00:05:50,183 --> 00:05:53,436
Thực sự rất khó giải thích.
Nhưng khi thấy, bạn sẽ hiểu.
80
00:06:00,068 --> 00:06:02,737
Một ngày tháng 12/2022,
81
00:06:02,820 --> 00:06:06,407
tôi nhận được một email
của một người tên là Carl Robinson.
82
00:06:06,491 --> 00:06:08,993
[Carl] Tôi đã mang gánh nặng này
suốt 50 năm qua.
83
00:06:09,952 --> 00:06:13,748
Nói ngắn gọn, Nick không phải
người chụp bức ảnh nổi tiếng đó.
84
00:06:14,374 --> 00:06:18,294
[Gary] Đó là một cáo buộc động trời.
Và tôi rất bàng hoàng.
85
00:06:19,170 --> 00:06:22,590
Ông ấy là biên tập viên ảnh của AP.
Ông ấy có mặt lúc đó.
86
00:06:22,673 --> 00:06:24,675
[Carl] Như cơn ác mộng lặp đi lặp lại.
87
00:06:24,759 --> 00:06:28,012
[Gary] Và ông ấy nói:
"Tôi đã sẵn sàng kể câu chuyện của mình.
88
00:06:29,389 --> 00:06:33,768
Tôi đã sẵn sàng chia sẻ nó với thế giới.
Và tôi muốn ông giúp tôi".
89
00:06:40,900 --> 00:06:42,693
Bức ảnh của Kim Phúc
90
00:06:42,777 --> 00:06:47,031
có lẽ là ảnh chiến tranh nổi tiếng nhất,
có tính biểu tượng nhất từng được chụp.
91
00:06:48,074 --> 00:06:50,284
Nó có ý nghĩa rất thiêng liêng,
92
00:06:50,368 --> 00:06:55,790
và nếu một ai khác ngoài Nick Út
đã chụp tấm ảnh đó thì thật tệ hại.
93
00:06:57,792 --> 00:06:59,085
Vì vậy, tôi nghĩ,
94
00:06:59,168 --> 00:07:03,381
chắc chắn cáo buộc này
cần phải được điều tra.
95
00:07:03,881 --> 00:07:07,677
Và có thể nó không chính xác.
Có thể ta sẽ không bao giờ biết rõ.
96
00:07:07,760 --> 00:07:10,596
Nhưng chắc chắn
đó là câu hỏi cần được giải đáp.
97
00:07:20,148 --> 00:07:24,902
THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
98
00:07:30,241 --> 00:07:31,868
Tôi cần đi gặp Carl.
99
00:07:33,536 --> 00:07:35,538
Đây là cáo buộc nghiêm trọng.
100
00:07:35,621 --> 00:07:39,542
Dù chúng tôi có bạn chung,
tôi không biết rõ lắm về Carl.
101
00:07:40,626 --> 00:07:44,213
Liệu tôi có tin ông không?
Hay đó chỉ là thù dai?
102
00:07:44,297 --> 00:07:45,256
Chào Carl.
103
00:07:45,339 --> 00:07:47,008
- Khỏe không?
- Rất vui được gặp ông.
104
00:07:49,135 --> 00:07:52,722
Cả quá khứ như đang ở trước mắt tôi.
105
00:07:52,805 --> 00:07:53,681
Còn phải nói.
106
00:07:59,896 --> 00:08:05,443
Carl, hãy đi thẳng vào câu chuyện
về Trảng Bàng, ngày 8 tháng 6 năm 1972.
107
00:08:05,526 --> 00:08:07,487
{\an8}Ngày hôm đó bắt đầu như thế nào?
108
00:08:07,570 --> 00:08:09,947
{\an8}[Carl] Tôi thường đến văn phòng
lúc 7:30 sáng,
109
00:08:10,031 --> 00:08:12,200
nhìn qua các tin tức từ đêm trước
110
00:08:12,283 --> 00:08:15,369
và báo cáo ban đầu về các tin cần đưa.
111
00:08:18,289 --> 00:08:22,126
Ở trụ sở AP, chúng tôi không biết gì
về sự việc ở Trảng Bàng.
112
00:08:23,085 --> 00:08:26,297
Chúng tôi còn không biết
có gì đang xảy ra ở đó.
113
00:08:28,883 --> 00:08:31,135
[Gary] Các anh đang ở trụ sở Sài Gòn.
114
00:08:31,219 --> 00:08:33,638
Sau giờ nghỉ trưa, chuyện gì đã xảy ra?
115
00:08:34,388 --> 00:08:38,309
[Carl] Tôi quay lại
hơi trễ hơn thường lệ, khoảng 3:00 chiều.
116
00:08:38,392 --> 00:08:43,523
Horst Faas và Peter Arnett
vẫn đang ăn trưa tại khách sạn Royale,
117
00:08:44,148 --> 00:08:47,151
Jackson thì đã rửa xong phim.
118
00:08:49,862 --> 00:08:51,697
Jackson nói: "Xem cái này đi".
119
00:08:53,574 --> 00:08:58,037
Và đó là bức ảnh một cô bé
không mặc gì đang chạy trên đường.
120
00:08:58,913 --> 00:09:03,334
Và phản ứng đầu tiên của chúng tôi là:
"Không dùng ảnh này được".
121
00:09:03,417 --> 00:09:06,587
Chúng tôi không bao giờ đăng
ảnh khỏa thân phía trước của trẻ em.
122
00:09:07,380 --> 00:09:12,385
Tôi kiểm tra tên tác giả
của từng bức ảnh trong cuộn phim.
123
00:09:13,886 --> 00:09:17,390
Chúng tôi có hệ thống lưu trữ kép
vào một quyển vở học sinh.
124
00:09:18,224 --> 00:09:20,226
Chúng tôi có bốn cuộn phim,
125
00:09:20,309 --> 00:09:23,729
của Nick Út và
hai phóng viên tự do khác, theo tôi nhớ.
126
00:09:25,106 --> 00:09:28,568
Ảnh chụp trực diện là của
một phóng viên tự do, tôi đã kiểm tra tên.
127
00:09:30,736 --> 00:09:36,742
Có một ảnh của Nick Út
chụp cô bé từ phía bên hông,
128
00:09:36,826 --> 00:09:40,079
và đó là ảnh tôi chọn vì nó kín đáo.
129
00:09:40,788 --> 00:09:43,165
Và lúc đó, ông Horst Faas đi ăn trưa về.
130
00:09:44,041 --> 00:09:47,670
{\an8}Ông Horst Faas,
nhiếp ảnh gia huyền thoại của AP.
131
00:09:47,753 --> 00:09:50,464
{\an8}Có thể nói ông ấy là người rất vạm vỡ.
132
00:09:50,548 --> 00:09:52,216
{\an8}Và cực kỳ chuyên nghiệp.
133
00:09:52,300 --> 00:09:58,055
Phòng rửa ảnh của ông ở trụ sở
Associated Press ở đẳng cấp thế giới.
134
00:09:58,723 --> 00:10:00,933
Nhưng ông cũng rất nghiêm khắc.
135
00:10:01,017 --> 00:10:05,938
Không bao giờ được làm mích lòng Horst.
Ông nóng tính lắm.
136
00:10:07,106 --> 00:10:09,900
Bức ảnh nằm ngay trên bàn.
137
00:10:09,984 --> 00:10:13,571
Ông xem nó và kêu:
"Đúng rồi! Hãy dùng bức này".
138
00:10:14,780 --> 00:10:19,285
Không hề có sự đắn đo.
Ông quyết định thế. Và ông là sếp.
139
00:10:20,786 --> 00:10:22,955
Sau đó, tôi bắt đầu viết chú thích.
140
00:10:24,957 --> 00:10:27,501
Tôi đang viết đến cuối, đã được bốn dòng.
141
00:10:27,585 --> 00:10:33,299
Và nếu là nhiếp ảnh gia của tòa soạn
thì ghi là "STF gạch chéo",
142
00:10:33,382 --> 00:10:37,845
còn nếu là phóng viên tự do
thì sẽ ghi là "STR gạch chéo".
143
00:10:37,928 --> 00:10:40,973
Tôi nhìn lướt qua quyển vở.
144
00:10:41,557 --> 00:10:45,519
Ông Horst Faas
đứng ngay bên cạnh tôi và nói:
145
00:10:45,603 --> 00:10:50,107
"Nick Út. Ghi là Nick Út.
Ghi là người của tòa soạn".
146
00:10:50,191 --> 00:10:52,818
"Ghi là Nick Út".
Ông nói nguyên văn như thế.
147
00:10:55,196 --> 00:10:59,450
Và những lời đó đã theo tôi suốt cuộc đời.
148
00:11:00,284 --> 00:11:04,789
Nhưng tại sao
ông không quay lại và phản đối?
149
00:11:06,916 --> 00:11:10,461
Đó là điều tôi đã trăn trở
từ đó đến tận bây giờ.
150
00:11:11,545 --> 00:11:15,424
Tôi mang ơn ông Horst Faas
cho công việc của mình.
151
00:11:15,508 --> 00:11:18,928
Tôi đã kết hôn được ba năm
và chúng tôi có hai đứa con.
152
00:11:19,011 --> 00:11:22,682
Đây là công việc của tôi.
Đây là cần câu cơm của tôi.
153
00:11:22,765 --> 00:11:25,893
Tôi không tranh cãi. Tôi chỉ làm theo.
154
00:11:27,687 --> 00:11:29,939
Từ đó, tôi luôn cảm thấy áy náy,
155
00:11:30,606 --> 00:11:33,776
vì đã không đủ can đảm để từ chối.
156
00:11:33,859 --> 00:11:37,363
Đó là một trong những điều
khiến tôi bị giày vò.
157
00:11:37,446 --> 00:11:39,448
Đúng, cảm giác tội lỗi.
158
00:11:47,623 --> 00:11:52,712
[Kim Dung] Tôi nhớ đêm đó, anh ấy
về nhà rất trễ, và anh ấy rất buồn bực.
159
00:11:52,795 --> 00:11:58,217
{\an8}Anh ấy cứ nói hoài về cô bé đó,
160
00:11:58,300 --> 00:12:00,386
bị bỏng và nhiều thứ nữa.
161
00:12:01,429 --> 00:12:07,935
Và tôi nhớ là anh ấy đã nói ông Horst
muốn để tên Nick Út vào bức ảnh này.
162
00:12:08,769 --> 00:12:11,522
Nhưng Nick Út không chụp.
Mà là người khác.
163
00:12:13,607 --> 00:12:14,984
Và anh ấy rất buồn bực.
164
00:12:16,444 --> 00:12:17,611
Tôi chỉ nhớ có thế.
165
00:12:26,370 --> 00:12:30,541
Mỗi khi tôi đến trụ sở, những người Việt
luôn đến nói chuyện với tôi.
166
00:12:31,125 --> 00:12:32,084
[Gary] Họ nói gì?
167
00:12:32,918 --> 00:12:35,296
Họ nói: "Ảnh đó không phải của Nick Út".
168
00:12:36,046 --> 00:12:38,591
Có thể nói đó là bí mật mà nhiếp ảnh gia
169
00:12:38,674 --> 00:12:40,593
- người Việt nào cũng biết không?
- Có.
170
00:12:42,428 --> 00:12:45,890
Carl, chúng ta đã xem qua
những bức ảnh này
171
00:12:45,973 --> 00:12:50,352
{\an8}và có thể nhận diện hầu hết
số người trong đó, đội của NBC, Nick Út.
172
00:12:50,436 --> 00:12:53,731
Nhưng có một người
xuất hiện trong những bức ảnh này
173
00:12:53,814 --> 00:12:56,609
mà không có tên trong bất cứ bức ảnh nào…
174
00:12:56,692 --> 00:12:58,444
Ông có biết đó là ai không?
175
00:12:58,527 --> 00:13:01,947
Tôi nghĩ đó là người mà chúng ta đang tìm.
176
00:13:02,031 --> 00:13:06,285
Vậy giả thuyết của ông là
người này là phóng viên tự do
177
00:13:06,368 --> 00:13:08,996
đã chụp Kim Phúc từ phía trước.
178
00:13:09,079 --> 00:13:12,166
[Carl] Đúng, chính xác.
Một phóng viên tự do không quen mặt,
179
00:13:12,249 --> 00:13:15,377
không có trong đội ngũ
phóng viên tự do thường trực.
180
00:13:15,461 --> 00:13:19,381
Tên người đó không quen với tôi,
nên tôi không nhớ.
181
00:13:23,552 --> 00:13:26,472
Đã 50 năm rồi và tôi sắp 80 tuổi.
182
00:13:27,431 --> 00:13:29,767
Đó là điều tôi muốn làm trước khi chết,
183
00:13:29,850 --> 00:13:35,815
là tìm ra người nhiếp ảnh gia thật sự
để nói lời xin lỗi.
184
00:13:39,568 --> 00:13:42,112
Tôi biết là xin lỗi cũng không bao giờ đủ.
185
00:13:42,196 --> 00:13:46,909
Ít nhất là phải làm rõ sự thật, nhỉ?
186
00:13:46,992 --> 00:13:52,039
Tôi nghĩ lời xin lỗi là điều tốt nhất
tôi có thể làm ở thời điểm này.
187
00:13:52,706 --> 00:13:55,292
- Điều duy nhất ông có thể làm.
- Chính xác.
188
00:14:03,717 --> 00:14:09,932
{\an8}[Gary] Vai trò nhiếp ảnh gia của Nick Út
cũng nổi tiếng gần bằng chính bức ảnh.
189
00:14:10,015 --> 00:14:12,268
{\an8}Tôi thấy cô bé
giơ tay lên như thế này và chạy.
190
00:14:12,351 --> 00:14:14,228
Rồi tôi chạy ngay và…
191
00:14:14,311 --> 00:14:18,732
[Gary] Anh trai của Nick, Huỳnh Thành Mỹ,
là một diễn viên và nhiếp ảnh gia
192
00:14:18,816 --> 00:14:22,027
đã chết khi làm nhiệm vụ
cho AP vào năm 1965.
193
00:14:23,445 --> 00:14:24,905
Câu chuyện về cậu bé nông thôn
194
00:14:24,989 --> 00:14:27,658
bước ra khỏi cái bóng
của người anh tài năng…
195
00:14:27,741 --> 00:14:29,493
[nam] Giờ AP là gia đình của tôi.
196
00:14:29,577 --> 00:14:32,538
[Gary] …được giải Pulitzer
khi mới 21 tuổi,
197
00:14:32,621 --> 00:14:34,498
tất cả là chất liệu tạo nên huyền thoại.
198
00:14:35,708 --> 00:14:39,253
Một huyền thoại
mà AP đã quảng bá suốt 50 năm,
199
00:14:39,336 --> 00:14:42,423
trong đó có cuốn sách và bộ phim của họ,
From Hell to Hollywood.
200
00:14:43,424 --> 00:14:45,092
[Nick] Tôi đến LA vào năm 1977.
201
00:14:46,051 --> 00:14:47,928
Tôi nhìn vào Hollywood và nghĩ: "Trời ơi,
202
00:14:48,554 --> 00:14:50,639
Việt Nam và Hollywood
khác một trời một vực".
203
00:14:50,723 --> 00:14:52,641
[nam] Anh ấy có năng khiếu bẩm sinh
204
00:14:52,725 --> 00:14:55,769
là đưa mình vào vị trí đẹp
để chụp bức ảnh đó.
205
00:14:55,853 --> 00:14:59,231
[Gary] Lật ngược lại huyền thoại đó
nghĩa là viết lại lịch sử.
206
00:15:00,065 --> 00:15:03,277
Nếu Nick Út
không phải là người chụp, thì ai chụp?
207
00:15:04,278 --> 00:15:07,698
{\an8}Đây là nơi trụ sở AP hồi xưa.
Ngay tại đây.
208
00:15:08,324 --> 00:15:09,909
{\an8}[Terri] Việc đó sẽ là bất khả thi.
209
00:15:09,992 --> 00:15:13,329
Chúng ta sẽ không bao giờ
tìm được người này.
210
00:15:13,412 --> 00:15:18,918
Không có thông tin gì của người đó,
cũng không biết còn sống hay không,
211
00:15:19,001 --> 00:15:22,463
vẫn còn ở Việt Nam hay đã sang nước khác.
212
00:15:22,963 --> 00:15:27,051
[tiếng Việt] Lúc sau này
em mới ra đây em làm thôi.
213
00:15:27,134 --> 00:15:28,552
Em không có quen mấy người đó.
214
00:15:29,178 --> 00:15:32,056
[tiếng Anh] Anh ấy
không biết ai làm việc ở AP.
215
00:15:32,139 --> 00:15:35,017
Anh ấy chỉ biết câu lạc bộ nhiếp ảnh thôi.
216
00:15:35,768 --> 00:15:37,686
CHIẾN TRANH
217
00:15:43,984 --> 00:15:45,277
[tiếng Việt] Tôi là Lê Vân,
218
00:15:45,361 --> 00:15:49,114
hiện nay đang là nhà báo
và sống tại thành phố Hồ Chí Minh.
219
00:15:49,990 --> 00:15:52,743
Đấy là… Ban đầu đó chỉ là
sự tò mò của cá nhân thôi,
220
00:15:52,826 --> 00:15:55,746
mà tôi cũng chưa hẳn là đã tin
câu chuyện đấy là có thật hay không.
221
00:15:56,246 --> 00:16:00,834
Tôi cũng rất là tò mò là tại sao
nếu như cái câu chuyện đó là sự thật,
222
00:16:00,918 --> 00:16:04,880
thì tại sao mà nó lại có thể
giấu kín được trong từng đấy năm.
223
00:16:04,964 --> 00:16:09,843
Khi mà chú Carl nói là chú muốn tìm lại
cái người thật sự đã chụp bức ảnh đấy
224
00:16:09,927 --> 00:16:11,637
để nói với họ một lời xin lỗi…
225
00:16:12,137 --> 00:16:15,683
thì chú cũng gửi cho tôi
một vài bức hình về
226
00:16:15,766 --> 00:16:20,646
cái người mà chú nghĩ là
tác giả của bức ảnh ngày hôm đấy.
227
00:16:20,729 --> 00:16:23,649
Và tôi đã bắt đầu
từ những bức ảnh đấy để đi tìm.
228
00:16:29,613 --> 00:16:31,323
[tiếng Anh] Chào buổi sáng.
Ông khỏe không?
229
00:16:31,407 --> 00:16:32,950
Rất hân hạnh. Cô khỏe không?
230
00:16:33,033 --> 00:16:36,996
[Gary] Thế hệ của tôi luôn muốn sống sao
cho xứng với hào quang huyền thoại
231
00:16:37,079 --> 00:16:39,039
mà các nhiếp ảnh gia ở Việt Nam đã tạo ra.
232
00:16:42,626 --> 00:16:44,795
Di sản nhiếp ảnh của AP tại Việt Nam
233
00:16:44,878 --> 00:16:47,881
được dựa trên bốn giải Pulitzer
họ đạt được tại đó.
234
00:16:48,549 --> 00:16:51,051
Ảnh hòa thượng tự thiêu
của Malcolm Browne,
235
00:16:51,635 --> 00:16:54,722
bộ ảnh phóng sự năm 1964 của Horst Faas,
236
00:16:55,222 --> 00:16:57,850
ảnh hành quyết của Eddie Adams,
237
00:16:58,642 --> 00:17:03,814
{\an8}và ảnh cô bé chín tuổi chạy trốn
khỏi vụ tấn công napalm ở Trảng Bàng.
238
00:17:03,897 --> 00:17:08,193
{\an8}TRẢNG BÀNG
VIỆT NAM
239
00:17:22,207 --> 00:17:23,834
{\an8}Nó chạy từ trong chùa kia ra,
240
00:17:23,917 --> 00:17:27,546
{\an8}thấy cái hẻm đó mới vô chỗ này,
mới ra ngay cái đường…
241
00:17:27,629 --> 00:17:30,841
…mới băng qua đây.
Mới chạy chung với dì và ông Lâm này.
242
00:17:33,802 --> 00:17:36,013
{\an8}[Bạch] Lúc thả cái khu này
là coi như là… [lắp bắp]
243
00:17:36,096 --> 00:17:40,851
{\an8}…đầu tiên này, khu này là đầu tiên,
còn về sau mới tiến tới được.
244
00:17:42,603 --> 00:17:44,063
Cái này là cái vòng đầu.
245
00:17:44,146 --> 00:17:46,940
[Gary, tiếng Anh] Đây chính là
napalm đã đốt những đứa trẻ?
246
00:17:47,024 --> 00:17:48,525
[tiếng Việt] Napalm.
247
00:17:49,068 --> 00:17:52,071
[Hiền] Đây là cô nè,
với dòng họ Kim Phúc đây nè.
248
00:17:52,154 --> 00:17:54,156
Kim Phúc nè. Tâm.
249
00:17:54,698 --> 00:17:57,367
Dòng họ. Dòng họ không à.
Mấy cái này nữa nè.
250
00:17:58,619 --> 00:18:02,331
[Gary, tiếng Anh] Đây có phải là bà không?
Vậy bà đang ở đâu? Bà ở đây.
251
00:18:03,373 --> 00:18:05,084
[tiếng Việt] Đây, thấy không?
252
00:18:05,167 --> 00:18:06,251
[Gary, tiếng Anh] Và đây?
253
00:18:06,335 --> 00:18:08,337
[Bạch, tiếng Việt]
Nè, bà chị với thằng em nè.
254
00:18:08,420 --> 00:18:11,465
Bà dẫn thằng em. Nghe la làng quá trời đi.
255
00:18:11,548 --> 00:18:16,178
Mà mình thì mình bình tĩnh,
mình biết. Rồi sau mình mới gỡ,
256
00:18:16,261 --> 00:18:20,140
cũng như là bom napalm
mà táp vô, mà nó hổng có lửa,
257
00:18:20,224 --> 00:18:23,143
hổng có táp theo,
hổng có cháy ấy, gỡ ra cũng cháy vậy.
258
00:18:23,769 --> 00:18:28,941
- Khúc có bom, cô Hiền đang ở đâu?
- [Hiền] Cô Hiền đang chạy.
259
00:18:29,024 --> 00:18:32,569
Cô chạy ra là bom nó dội xuống.
260
00:18:33,237 --> 00:18:34,780
Cô chạy bên chung với binh đoàn 25,
261
00:18:34,863 --> 00:18:38,742
còn bên Kim Phúc
chạy chung với mấy bà già đó, mới bị cháy.
262
00:18:38,826 --> 00:18:40,577
[Gary, tiếng Anh]
Vậy bà đã chạy với Kim Phúc?
263
00:18:41,578 --> 00:18:45,415
[Hiền, tiếng Việt] Chung. Nó chạy một bên,
mình chạy một bên, xuống dưới cầu chung,
264
00:18:45,499 --> 00:18:47,918
chị em lúc ấy quýnh lộn, mạnh ai nấy la.
265
00:18:48,001 --> 00:18:50,671
[tiếng Anh] Và chạy tới chỗ các nhà báo?
266
00:18:50,754 --> 00:18:54,174
Bà có hiểu họ là ai
hay họ đang làm gì không?
267
00:18:54,258 --> 00:18:55,843
Bà có biết họ là nhà báo không?
268
00:18:55,926 --> 00:18:58,554
[tiếng Việt] Tôi đâu có biết.
Tôi cũng không biết ai chụp hình nữa.
269
00:18:58,637 --> 00:19:03,016
[Gary, tiếng Anh] Đây là lúc
những bức ảnh cuối cùng được chụp.
270
00:19:03,100 --> 00:19:06,311
Những trẻ bị thương
đến hoặc được đưa đến bệnh viện.
271
00:19:06,395 --> 00:19:08,939
Bà có nhớ chuyện đó diễn ra thế nào không?
272
00:19:09,022 --> 00:19:13,360
Bọn trẻ đến bệnh viện bằng cách nào?
Đặc biệt là Kim Phúc?
273
00:19:13,902 --> 00:19:17,114
- [tiếng Việt] Thấy đẩy lên xe, mà…
- [Vân] Ai đẩy lên xe ạ?
274
00:19:17,197 --> 00:19:21,994
- Người với người phụ nhau á, đẩy lên xe.
- [Vân] Người đấy là ai? Ý là ai?
275
00:19:22,494 --> 00:19:24,246
Hồi đó hằng hà sa số người lận.
276
00:19:24,329 --> 00:19:27,749
- [Vân] Nhưng mà người dân hay người lính?
- Dân, dân, dân. Đẩy lên xe.
277
00:19:27,833 --> 00:19:31,503
Hồi đó, cứ thấy
người lịch sự, đẹp như vầy nè,
278
00:19:31,587 --> 00:19:34,339
trắng, đỏ, da hồng hào
là người Mỹ không à.
279
00:19:34,423 --> 00:19:38,260
Gia đình nói: "Thôi cho người ta đi,
người ta cứu cho nó sống".
280
00:19:38,343 --> 00:19:39,636
Mà thiệt cho người ta cứu sống.
281
00:19:40,679 --> 00:19:43,849
[Gary, tiếng Anh]
Bạch, đây có phải là người mà ông đã thấy
282
00:19:43,932 --> 00:19:46,268
chở Kim Phúc bằng xe đến bệnh viện không?
283
00:19:46,351 --> 00:19:49,062
- [Vân] Đồ giống thế này đưa lên không?
- [Bạch] Không.
284
00:19:49,146 --> 00:19:52,316
Của người dân
bình thường nhà mình, lịch sự lắm.
285
00:19:53,150 --> 00:19:55,694
[Hiền] Bây giờ cô kể cũng như đó thôi à.
286
00:19:57,279 --> 00:19:59,114
Thời chiến qua rồi, thôi.
287
00:20:03,785 --> 00:20:05,329
[nam, tiếng Anh] Thưa quý vị, Nick Út.
288
00:20:05,412 --> 00:20:06,622
[tiếng vỗ tay]
289
00:20:06,705 --> 00:20:08,832
[nam] Chào buổi tối, thưa quý vị.
290
00:20:09,333 --> 00:20:12,961
[nam] Lẽ ra cô bé đã không qua khỏi.
Chỉ nhờ Nick đã bỏ máy ảnh xuống
291
00:20:13,045 --> 00:20:14,922
và đưa cô bé đến bệnh viện.
292
00:20:15,005 --> 00:20:18,634
[Nick] Tôi bế cô bé lên,
đưa vào xe van của công ty
293
00:20:18,717 --> 00:20:23,305
và tất cả bọn trẻ bên trong xe
cứ khóc suốt trong 35, 40 phút.
294
00:20:23,388 --> 00:20:25,849
Chúng tôi dừng lại ở bệnh viện Củ Chi.
295
00:20:26,433 --> 00:20:30,229
Khi tôi trình thẻ phóng viên,
họ đồng ý và cho cô bé vào ngay.
296
00:20:44,076 --> 00:20:46,536
[Vân, tiếng Việt]
Bức ảnh rúng động đó đã tác động rất lớn
297
00:20:46,620 --> 00:20:48,664
đến lịch sử của đất nước tôi.
298
00:20:50,916 --> 00:20:57,589
Bức ảnh "cô gái Napalm" đã giúp cho
phong trào phản chiến ở Việt Nam.
299
00:20:57,673 --> 00:21:01,343
Cực kỳ có ý nghĩa
với những người Việt Nam đã từng trải qua
300
00:21:01,426 --> 00:21:04,429
một thời gian dài
chiến tranh, đau thương, mất mát.
301
00:21:05,472 --> 00:21:06,640
Bởi vì như vậy, cho nên là
302
00:21:06,723 --> 00:21:11,770
người đã đưa những khoảnh khắc
và hình ảnh đấy ra thế giới
303
00:21:11,853 --> 00:21:16,024
thì cũng giống như
người hùng với lịch sử Việt Nam.
304
00:21:20,946 --> 00:21:23,448
SÀI GÒN
1970
305
00:21:23,532 --> 00:21:25,909
[Carl] Tôi đã chứng kiến
toàn bộ cuộc chiến
306
00:21:25,993 --> 00:21:28,287
từ năm 1968 trở đi qua phim đen trắng.
307
00:21:29,830 --> 00:21:32,332
Một điều tôi nghĩ
người ngoài không nhận ra
308
00:21:32,416 --> 00:21:35,168
là giới báo chí ở Sài Gòn
có sự cạnh tranh lớn thế nào.
309
00:21:35,252 --> 00:21:39,298
Có hơn 1.000 phóng viên chính thức
từ khắp nơi trên thế giới.
310
00:21:40,632 --> 00:21:43,593
{\an8}[Jon] Nếu nghe tin
có một trận chiến quan trọng,
311
00:21:43,677 --> 00:21:48,140
{\an8}bạn phải dậy rất sớm để là
người đầu tiên đáp trực thăng đến đó.
312
00:21:48,640 --> 00:21:52,477
Bạn sẽ rất mừng nếu không có
phóng viên AP hay Reuters ở đó.
313
00:21:53,353 --> 00:21:55,647
[bài hát "Sầu Đông"]
314
00:21:59,568 --> 00:22:02,487
{\an8}[Mort] Các phóng viên
có cấp bậc danh dự là thiếu tá,
315
00:22:02,571 --> 00:22:06,366
{\an8}nếu bạn muốn lên trực thăng
mà có một đại úy đang xếp hàng chờ,
316
00:22:06,450 --> 00:22:08,368
bạn có thể bảo hắn biến đi chỗ khác.
317
00:22:10,829 --> 00:22:14,541
[Jon] Với một phóng viên trẻ tuổi,
đó là một sân chơi đầy phiêu lưu.
318
00:22:15,334 --> 00:22:19,129
Tôi phải thừa nhận rằng
tôi quan tâm đến khía cạnh phiêu lưu
319
00:22:19,212 --> 00:22:22,007
hơn là ảnh hưởng
của chiến tranh với con người.
320
00:22:23,550 --> 00:22:26,553
Càng ở đó lâu, tôi càng nhận ra
nó khủng khiếp đến mức nào.
321
00:22:27,554 --> 00:22:29,514
[bài hát nhỏ dần]
322
00:22:29,598 --> 00:22:32,517
Trong chiến dịch,
có 53 kẻ địch bị tiêu diệt.
323
00:22:33,685 --> 00:22:36,021
Có 856 nghi phạm bị bắt giữ.
324
00:22:36,938 --> 00:22:40,317
[Tom] Các phóng viên
có một tình thân ái dành cho nhau.
325
00:22:40,400 --> 00:22:45,280
{\an8}Ban ngày thì tiếp xúc
với cảnh tượng của chiến tranh
326
00:22:45,906 --> 00:22:51,328
{\an8}nhưng khi về thì họ tách rời hẳn
với sự nguy nan của người dân.
327
00:22:52,204 --> 00:22:53,372
Thật là kỳ lạ.
328
00:22:54,039 --> 00:23:01,046
Bạn có thể ngồi một chỗ chứng kiến
nổ súng diễn ra khắp thành phố,
329
00:23:01,671 --> 00:23:03,548
và uống một ly gin và tonic.
330
00:23:07,803 --> 00:23:11,640
Carl và tôi là bạn
nhưng chúng tôi rất khác với họ.
331
00:23:12,224 --> 00:23:17,270
Chúng tôi đã sống ở đó từ trước.
Cả hai đều có vợ người Việt.
332
00:23:18,230 --> 00:23:21,441
Buổi tối, chúng tôi ra ngoài, uống bia
333
00:23:21,525 --> 00:23:25,320
và giao lưu với người Việt.
334
00:23:27,572 --> 00:23:32,494
Và cả hai rất tôn trọng
văn hoá phong phú của người Việt Nam,
335
00:23:32,994 --> 00:23:35,372
từ cuộc sống mong manh của họ.
336
00:23:37,499 --> 00:23:40,669
[Carl] Trụ sở của Associated Press
là ngôi trường tuyệt vời,
337
00:23:40,752 --> 00:23:43,296
là nơi tôi đã học hỏi được nhiều điều.
338
00:23:44,506 --> 00:23:49,219
Chiến dịch Xuân Hè
bắt đầu vào tháng 3, tháng 4 năm 1972.
339
00:23:49,302 --> 00:23:52,097
Nhiều bộ binh Mỹ đã được rút về nước.
340
00:23:52,180 --> 00:23:54,099
Trong quá trình thu nhỏ quy mô,
341
00:23:54,182 --> 00:23:56,726
các hãng tin phương Tây
cũng cắt giảm nhân sự.
342
00:23:56,810 --> 00:23:59,604
Lúc đó, tôi là biên tập viên ảnh.
343
00:24:00,772 --> 00:24:02,107
Khi chiến dịch Xuân Hè nổ ra,
344
00:24:02,190 --> 00:24:06,445
chúng tôi gặp chút khó khăn… [cười to]
…vì thiếu nhân sự để làm việc. [cười to]
345
00:24:07,571 --> 00:24:09,322
Chúng tôi mất vị thế vào tay UPI.
346
00:24:10,282 --> 00:24:15,370
Ông Horst Faas từ Singapore quay lại,
thay thế tôi làm biên tập viên ảnh.
347
00:24:16,204 --> 00:24:19,082
[Jon] Có những nhân vật quan trọng
trong giới báo chí Sài Gòn.
348
00:24:19,166 --> 00:24:21,793
Horst Faas là một nhân vật huyền thoại.
349
00:24:22,294 --> 00:24:26,590
Mọi người ở AP phải tuân theo lời ông
vì ông từng làm với Peter Arnett
350
00:24:26,673 --> 00:24:29,426
và những người thắng giải Pulitzer.
351
00:24:30,010 --> 00:24:33,555
[Mort] Horst là người đô con
với giọng Bavaria rất hay,
352
00:24:34,097 --> 00:24:38,143
tửu lượng cao, ăn khỏe.
một nhiếp ảnh gia rất giỏi.
353
00:24:38,226 --> 00:24:40,896
Vì một bức ảnh đẹp,
ông ấy chẳng ngại điều gì.
354
00:24:40,979 --> 00:24:42,689
[Carl] Nòng cốt của chúng tôi là
355
00:24:42,772 --> 00:24:45,775
các nhiếp ảnh gia người Tây
và một số ít người Việt.
356
00:24:46,485 --> 00:24:51,656
Ngoài ra, Horst còn có một đội
phóng viên tự do, trên khắp các địa bàn.
357
00:24:52,949 --> 00:24:55,702
[Jon] Họ dựa rất nhiều vào
các phóng viên người Việt,
358
00:24:55,785 --> 00:25:00,332
những người đi chiến trường dài ngày,
mang theo cả đống phim,
359
00:25:00,415 --> 00:25:02,375
một, hai tuần sau mới quay lại.
360
00:25:03,376 --> 00:25:05,629
[Carl] Đa số nhiếp ảnh gia
của Việt Nam Cộng Hòa,
361
00:25:05,712 --> 00:25:09,424
khi muốn kiếm thêm chút tiền,
họ bán cuộn phim cho chúng tôi.
362
00:25:10,050 --> 00:25:12,135
Bạn gõ một cái biên lai, bảo họ ký
363
00:25:12,219 --> 00:25:17,933
thư ký sẽ trả họ
bằng đồng bạc xanh. Tiền mặt, 20 đô.
364
00:25:21,937 --> 00:25:23,480
[Gary] Carl, khi xem bức ảnh này,
365
00:25:23,563 --> 00:25:28,443
ở trụ sở AP lúc đó,
đến lúc nào thì ông nhận ra
366
00:25:28,527 --> 00:25:31,196
thông điệp mà bức ảnh gửi đi?
367
00:25:31,821 --> 00:25:34,241
Phản ứng ngay lập tức là sáng hôm sau,
368
00:25:34,324 --> 00:25:38,620
khi bức ảnh đi khắp thế giới
và phản ứng bắt đầu gửi về.
369
00:25:38,703 --> 00:25:42,874
Đó là lúc chúng tôi nhận ra:
"Đây sẽ là một tin tức quan trọng".
370
00:25:44,167 --> 00:25:49,506
Những đứa trẻ trong ảnh này là nạn nhân
của không quân Việt Nam Cộng Hòa hôm nay.
371
00:25:54,511 --> 00:25:58,181
Một, hai, ba, bốn! Chúng tôi
không muốn cuộc chiến của các người!
372
00:25:58,265 --> 00:26:00,475
Một, hai, ba, bốn!
373
00:26:05,438 --> 00:26:07,315
[Nixon] Không biết
cách đó có khắc phục không.
374
00:26:07,399 --> 00:26:08,358
[cố vấn] Có thể…
375
00:26:09,526 --> 00:26:12,779
Vì họ chụp được cô bé không mặc quần áo.
376
00:26:13,488 --> 00:26:16,199
Họ đã gây được sự chú ý lớn của thế giới.
377
00:26:19,578 --> 00:26:24,833
[Giang] Bức ảnh này không có tác động gì
ở Việt Nam vào thời điểm đó.
378
00:26:25,750 --> 00:26:27,919
{\an8}Nếu, cái nếu rất lớn nhé,
379
00:26:28,003 --> 00:26:30,088
{\an8}ĐẠI SỨ BÙI THẾ GIANG
CỰU ĐẠI SỨ VIỆT NAM Ở LHQ
380
00:26:30,171 --> 00:26:33,800
{\an8}có tin tức về một cô bé
bị bỏng do bom napalm
381
00:26:35,051 --> 00:26:40,140
đó chỉ là một tin bình thường,
lướt qua rất nhanh.
382
00:26:40,223 --> 00:26:44,436
Tầm quan trọng
sẽ nhỏ hơn rất nhiều so với tin
383
00:26:44,519 --> 00:26:50,400
về một, mười, 100,
thậm chí 1.000 người bị giết mỗi ngày.
384
00:26:56,114 --> 00:26:58,908
[Tom] Tôi nghĩ Carl gọi điện cho tôi,
385
00:26:58,992 --> 00:27:03,121
nhờ tôi đến trụ sở AP
để giúp anh ấy tìm một người ở bệnh viện.
386
00:27:03,204 --> 00:27:05,957
AP yêu cầu viết bài theo dõi diễn biến,
387
00:27:06,041 --> 00:27:10,837
và có phải đi đâu,
tôi cũng phải tìm em bé Napalm này.
388
00:27:11,338 --> 00:27:15,300
Và Nick Út không nói:
"Này, tôi sẽ đi cùng anh."
389
00:27:15,383 --> 00:27:18,345
Anh ấy không cho
chúng tôi biết cô bé ở đâu.
390
00:27:19,429 --> 00:27:24,768
Tom Fox cùng một nhiếp ảnh gia
và tôi chạy xe gắn máy đi tìm cô bé.
391
00:27:25,644 --> 00:27:29,105
[Tom] Tôi còn nhớ rõ việc đi tìm Kim Phúc
392
00:27:29,189 --> 00:27:34,194
và đứng bên giường cô bé với Carl.
393
00:27:34,277 --> 00:27:38,114
Cô bé nằm trong màn,
nguyên người bị băng bó,
394
00:27:38,198 --> 00:27:39,574
và vẫn còn tỉnh táo.
395
00:27:41,284 --> 00:27:43,703
Tôi cảm thấy vừa phẫn nộ
396
00:27:43,787 --> 00:27:47,499
và cực kỳ thương tâm
397
00:27:47,582 --> 00:27:53,338
trước thảm cảnh này và cái mùi tỏa ra.
398
00:27:55,840 --> 00:27:59,135
Từ cô bé tỏa ra mùi thịt cháy,
399
00:28:00,720 --> 00:28:06,559
đó là cái mùi rất, rất khó ngửi.
400
00:28:06,643 --> 00:28:08,186
Rất khó ngửi.
401
00:28:08,728 --> 00:28:11,648
CÔ BÉ BỊ BỎNG NAPALM
ĐANG HỒI PHỤC TRONG BỆNH VIỆN
402
00:28:11,731 --> 00:28:16,277
[Carl] Qua Tom, tôi phỏng vấn bố cô bé
và nắm được toàn bộ câu chuyện.
403
00:28:16,361 --> 00:28:18,571
BỐ MẸ CÔ BÉ TÚC TRỰC BÊN GIƯỜNG BỆNH.
404
00:28:20,115 --> 00:28:22,242
[nam] Chưa từng
có câu chuyện nào như Việt Nam.
405
00:28:22,325 --> 00:28:24,119
Nó đã lấy đi một phần hồn của chúng tôi.
406
00:28:24,202 --> 00:28:26,996
[Gary] Carl, từ đâu mà ông biết
tên của phóng viên tự do đó?
407
00:28:27,706 --> 00:28:31,376
[Carl] Năm 2010, chúng tôi tổ chức
một cuộc hội ngộ tên là Vietnam Old Hacks.
408
00:28:31,459 --> 00:28:36,005
[nam] Họ đã tiết lộ những khía cạnh
của Carl mà chúng tôi không hề biết.
409
00:28:36,089 --> 00:28:38,633
[Carl] Vợ tôi, Kim Dung,
ngồi với một nhiếp ảnh gia chiến trường
410
00:28:38,717 --> 00:28:41,594
trong giới báo chí Sài Gòn,
người biết tên phóng viên đó.
411
00:28:44,055 --> 00:28:47,308
[Kim Dung] Cuộc hội ngộ khá lớn,
mọi người thăm hỏi nhau rất nhiều.
412
00:28:47,392 --> 00:28:50,186
Ở phía xa, Nick Út
thấy chúng tôi trình bày cái gì đó,
413
00:28:50,270 --> 00:28:52,313
rồi một người khác nói với tôi:
414
00:28:52,397 --> 00:28:56,401
"Biết chuyện mới này chưa?
Giờ chúng ta biết tên người đó rồi".
415
00:28:57,026 --> 00:28:58,737
[Gary] Bà nhắc lại cái tên đó được không?
416
00:28:58,820 --> 00:29:00,655
- Nghệ. Nghệ.
- [Gary] Nghệ.
417
00:29:01,990 --> 00:29:04,284
[Kim Dung]
Một cái tên rất hiếm ở Việt Nam.
418
00:29:09,789 --> 00:29:12,542
[Vân, tiếng Việt] Việc tìm kiếm đấy,
nó cũng khá là khó khăn,
419
00:29:12,625 --> 00:29:15,420
bởi vì câu chuyện đã diễn ra quá lâu rồi.
420
00:29:16,129 --> 00:29:21,718
Những người có thể biết về câu chuyện đấy,
khi tôi tìm được, hoặc là đã chết,
421
00:29:21,801 --> 00:29:25,680
hoặc là đã đi định cư ở nước ngoài
và không rõ là đang ở đâu.
422
00:29:27,724 --> 00:29:32,103
{\an8}Thông tin đấy, khi tụi tôi
đăng lên Facebook, thực sự rất mơ hồ.
423
00:29:32,854 --> 00:29:33,938
ANH NGHỆ ĐANG Ở ĐÂU
424
00:29:34,564 --> 00:29:36,232
Chứ cũng không hy vọng nhiều lắm.
425
00:29:39,861 --> 00:29:42,864
[tiếng Anh] "Gary, hôm qua
tôi rất vui khi trò chuyện với ông,
426
00:29:42,947 --> 00:29:46,910
nhưng cố vấn pháp lý khuyên tôi
không nên xuất hiện trong phim.
427
00:29:46,993 --> 00:29:51,623
Xin lỗi, tôi cứ từ chối, ông cứ nài ép,
nhưng tôi không thể làm gì hơn".
428
00:29:52,457 --> 00:29:54,417
Thật sự rất thất vọng.
429
00:29:54,501 --> 00:29:57,295
Đó là nhà báo phương Tây thứ hai
mà ta tiếp cận,
430
00:29:57,378 --> 00:29:59,297
đồng ý phỏng vấn rồi lại rút.
431
00:30:00,173 --> 00:30:02,842
Vậy đã có những ai đứng trên con đường đó?
432
00:30:03,343 --> 00:30:06,513
[Gary] Trong bức ảnh
mà AP ghi là của Nick Út,
433
00:30:06,596 --> 00:30:08,765
chúng tôi xác định có đội của NBC,
434
00:30:10,517 --> 00:30:12,227
đội của ITN Anh,
435
00:30:12,977 --> 00:30:15,438
phóng viên New York Times,
436
00:30:15,522 --> 00:30:18,107
phóng viên Chicago Tribune
437
00:30:18,191 --> 00:30:20,777
và một số người chúng tôi cho rằng
438
00:30:20,860 --> 00:30:23,363
là nhiếp ảnh gia tự do hoặc của quân đội.
439
00:30:23,446 --> 00:30:25,198
[nam] Với những ai mới vào xem,
440
00:30:25,281 --> 00:30:28,743
đây là David Burnett,
phóng viên ảnh nổi tiếng thế giới.
441
00:30:28,827 --> 00:30:32,080
{\an8}[Fiona] David Burnett đã có mặt
ở Trảng Bàng vào thời điểm đó,
442
00:30:32,163 --> 00:30:35,166
{\an8}rồi chiều hôm đó, ở trụ sở AP.
443
00:30:35,250 --> 00:30:37,168
{\an8}Mọi người nghĩ tôi ở bên phải.
444
00:30:37,252 --> 00:30:39,796
- [người phỏng vấn] Không phải ông? Được.
- [David] Không.
445
00:30:39,879 --> 00:30:44,634
[Gary] David nhiều lần khẳng định
Nick là người chụp bức ảnh đó.
446
00:30:44,717 --> 00:30:47,595
[David] Chúng tôi thấy
người dân chạy ra khỏi khói
447
00:30:47,679 --> 00:30:49,138
{\an8}và chạy trên đường về phía chúng tôi,
448
00:30:49,222 --> 00:30:54,310
{\an8}và Nick cùng một phóng viên khác
ngay lập tức chạy về phía họ.
449
00:30:54,394 --> 00:30:57,814
{\an8}Tôi mất thêm 30 giây
để lắp phim vào máy ảnh.
450
00:30:58,356 --> 00:31:02,277
{\an8}Và chắc trong 30 giây đó,
Nicky đã chụp được bức ảnh.
451
00:31:03,069 --> 00:31:06,906
Nhưng trong lời kể của mình,
David không thấy người chụp.
452
00:31:06,990 --> 00:31:11,286
{\an8}Và tôi nhớ lúc mình ở văn phòng
của bộ phận nhiếp ảnh AP
453
00:31:11,369 --> 00:31:14,789
{\an8}thì kỹ thuật viên mang ra
một bức ảnh ướt khổ 13x18 cm,
454
00:31:14,873 --> 00:31:20,044
{\an8}và Horst Faas xem nó và nói:
"Làm tốt lắm, Nick Út. Đem gửi đi".
455
00:31:20,587 --> 00:31:23,381
{\an8}[Gary] Tức là cũng như
cách Peter Arnett hay nói:
456
00:31:23,464 --> 00:31:25,967
"Này, lúc đó tôi ở trụ sở AP
và tôi biết rõ sự việc",
457
00:31:26,050 --> 00:31:29,721
Peter không chứng kiến
những gì đã xảy ra trong phòng ảnh.
458
00:31:29,804 --> 00:31:32,849
Có rất ít người chứng kiến.
459
00:31:34,934 --> 00:31:38,688
Việc làm lung lay
uy tín của AP ở Việt Nam,
460
00:31:38,771 --> 00:31:41,941
làm lung lay uy tín của Horst Faas
là chuyện không nên xem nhẹ.
461
00:31:42,025 --> 00:31:45,445
Và tất cả di sản của họ
đều gắn liền với ký ức đó.
462
00:31:46,613 --> 00:31:50,283
Còn những người Việt Nam
chưa nói chuyện với chúng ta thì sao?
463
00:31:50,950 --> 00:31:52,493
[Gary] Có những người của NBC.
464
00:31:52,577 --> 00:31:55,288
[Fiona] Võ Sửu và Trần Văn Thân.
465
00:31:55,371 --> 00:31:57,040
[Terri] Võ Sửu đã từ chối rồi.
466
00:31:58,124 --> 00:32:01,044
{\an8}[nhiếp ảnh gia tự do] Hôm trước
tôi gọi hỏi ông ấy về chuyện này,
467
00:32:01,127 --> 00:32:05,006
{\an8}ông ấy nói: "Hỏi Carl.
Carl nói thật. Carl chỉ nói thật thôi".
468
00:32:05,089 --> 00:32:08,343
- Được.
- Ông ấy không dám nói quá đâu.
469
00:32:09,636 --> 00:32:11,554
[Fiona] Mục đích của chuyện này
470
00:32:11,638 --> 00:32:15,767
không phải chứng minh
Nick đã cướp công trong một bức ảnh.
471
00:32:15,850 --> 00:32:18,269
Mà là tìm hiểu chuyện xảy ra với Nick.
472
00:32:20,688 --> 00:32:25,026
Ông ấy không được hỏi ý kiến, nhỉ?
Theo như Carl nói.
473
00:32:25,109 --> 00:32:29,864
Mà người khác gán tên ông ấy vào.
Như kiểu chuyền cho ông ấy đường bóng khó.
474
00:32:29,948 --> 00:32:31,866
Ai đó đá bóng sang chân ông ấy.
475
00:32:31,950 --> 00:32:34,911
Xét trên nhiều mặt,
ông ấy cũng là nạn nhân.
476
00:32:35,411 --> 00:32:39,582
Ta phải ứng xử với ông ấy
một cách tôn trọng và đúng mực, nhỉ?
477
00:32:39,666 --> 00:32:40,917
NICK THÂN MẾN,
478
00:32:41,000 --> 00:32:44,128
CHÚNG TÔI MUỐN MỜI ÔNG PHỎNG VẤN
479
00:33:05,400 --> 00:33:06,484
- [Fiona] Terri?
- [Terri] Ừ.
480
00:33:07,902 --> 00:33:12,156
Những chiếc Skyraider thả napalm ở đây.
481
00:33:12,782 --> 00:33:15,702
Đây là nhóm phóng viên,
còn đây là những vụ nổ.
482
00:33:16,536 --> 00:33:21,833
Còn Nick Út thì đứng ở đây,
với túi máy ảnh và áo poncho.
483
00:33:22,417 --> 00:33:23,376
Mũ anh ấy.
484
00:33:23,459 --> 00:33:24,669
Rất dễ nhận ra.
485
00:33:25,211 --> 00:33:29,590
Và anh ấy luôn nói
là người bà chạy ra trước,
486
00:33:30,341 --> 00:33:32,802
còn người đàn ông này bế đứa bé thứ hai.
487
00:33:33,970 --> 00:33:36,389
Sau đó là bức ảnh này.
488
00:33:36,472 --> 00:33:39,017
Đây là hình ảnh tiếp theo.
489
00:33:39,726 --> 00:33:41,978
Đây là một bức ảnh của Nick Út,
490
00:33:42,562 --> 00:33:46,733
nhưng điều thú vị là
nó được chụp từ phía đội Sài Gòn,
491
00:33:46,816 --> 00:33:49,110
hướng về nơi khói lửa.
492
00:33:50,069 --> 00:33:55,575
Sau đó, nhóm phóng viên quay vòng lại
và những đứa trẻ chạy ngang qua.
493
00:33:56,451 --> 00:33:59,287
Sau đó thì thấy ai đây không?
494
00:34:00,455 --> 00:34:02,415
Ta thấy Nick Út,
495
00:34:02,498 --> 00:34:06,210
nhưng anh ấy không đi cùng nhóm phóng viên
496
00:34:06,294 --> 00:34:11,924
chụp ảnh Kim Phúc chạy trên đường
và giờ… đang chạy về phía…
497
00:34:12,008 --> 00:34:14,177
- [Terri] Sài Gòn, xa khỏi ngôi chùa.
- Đúng.
498
00:34:16,554 --> 00:34:19,640
- [Fiona] Nếu ta đưa chuỗi hành động này…
- Ừ.
499
00:34:20,224 --> 00:34:22,685
…cho các chuyên gia pháp y…
500
00:34:22,769 --> 00:34:26,189
họ có thể giúp ta xác định được
501
00:34:26,272 --> 00:34:29,400
ai là người đã ở vị trí
để chụp bức ảnh đó.
502
00:34:30,485 --> 00:34:33,112
- [Terri] Cùng với xác suất.
- [Fiona] Đúng vậy.
503
00:34:33,196 --> 00:34:37,408
[Gary] Có một nhóm pháp y hàng đầu ở Paris
có tên INDEX Investigation,
504
00:34:37,492 --> 00:34:38,868
có thể nhận việc này.
505
00:34:40,244 --> 00:34:41,913
Dù có thể không có kết luận rõ ràng,
506
00:34:41,996 --> 00:34:45,583
việc ta thử làm thế
chứng minh ta đã công tâm, nhỉ?
507
00:34:53,216 --> 00:34:55,635
Khi chín tháng, một năm sau,
508
00:34:55,718 --> 00:35:00,973
bức ảnh đoạt giải Pulitzer, Ảnh Báo chí
Thế giới, CLB Báo chí Nước ngoài,
509
00:35:01,057 --> 00:35:04,352
ông không cảm thấy
đó là lúc nên nói sự thật sao?
510
00:35:04,435 --> 00:35:08,940
Lúc đó thì đã quá muộn rồi.
Chúng tôi đã giấu nhẹm nó đi
511
00:35:09,440 --> 00:35:11,776
- và không bao giờ đề cập về nó nữa.
- Vì sao?
512
00:35:12,777 --> 00:35:16,322
Horst Faas không phải người
mà ta muốn cãi lại.
513
00:35:16,405 --> 00:35:19,951
Tôi không có chỗ đứng
để làm rùm beng chuyện này.
514
00:35:20,535 --> 00:35:22,328
Nhưng sao đợi đến khi Horst qua đời?
515
00:35:22,411 --> 00:35:26,874
Tôi nghĩ nói tôi đợi đến khi
ông ấy qua đời thì không đúng lắm.
516
00:35:27,959 --> 00:35:31,796
Có nhiều lần, tôi đã đề cập
chuyện này khi nói chuyện riêng.
517
00:35:33,506 --> 00:35:35,466
Horst Faas là cấp trên của tôi.
518
00:35:35,550 --> 00:35:40,596
Tôi đã viết chú thích "STF gạch chéo tên…"
519
00:35:41,180 --> 00:35:42,682
Ở Vietnam Old Hacks.
520
00:35:43,349 --> 00:35:45,101
Tôi nói với ông Arnett:
521
00:35:45,184 --> 00:35:47,937
"Không biết ông biết
chuyện này chưa, nhưng nó là thế này".
522
00:35:48,020 --> 00:35:51,107
Tôi đã dốc hết nỗi lòng với ông ấy.
523
00:35:51,816 --> 00:35:55,611
[Gary] Tôi có thư từ ông Peter Arnett,
524
00:35:56,195 --> 00:36:00,575
phóng viên AP huyền thoại,
đoạt giải Pulitzer từ cuộc chiến,
525
00:36:00,658 --> 00:36:03,369
là bạn thân của ông Horst.
526
00:36:03,452 --> 00:36:06,455
Ông viết, "Carl thân mến,
tôi bị sốc trước câu chuyện của ông.
527
00:36:06,539 --> 00:36:09,917
Ông phải biết rằng AP,
với mối quan hệ rộng rãi,
528
00:36:10,001 --> 00:36:12,253
và ông Horst cùng nhiều bạn bè,
529
00:36:12,336 --> 00:36:15,673
cùng với Nick Út
và các đồng nghiệp người Việt,
530
00:36:15,756 --> 00:36:20,261
họ sẽ làm mọi cách để bôi nhọ ông,
phủ nhận lập luận của ông
531
00:36:20,344 --> 00:36:23,431
và phản bác mọi lời ông nói".
532
00:36:23,514 --> 00:36:27,602
Lời lẽ khá nặng nề.
Và cũng khá đáng chú ý từ Arnett.
533
00:36:27,685 --> 00:36:30,605
Vậy lá thư này gửi đến từ bao giờ?
534
00:36:30,688 --> 00:36:32,815
Ngày 5 tháng 8, 2009.
535
00:36:34,150 --> 00:36:36,611
Và một lần nữa, vào năm 2015,
536
00:36:37,111 --> 00:36:39,947
trên một diễn đàn công khai,
Arnett tiếp tục nói.
537
00:36:40,698 --> 00:36:42,909
[Carl] "Ban giám đốc AP đã nắm rõ
538
00:36:42,992 --> 00:36:48,497
những cáo buộc hoàn toàn sai sự thật
mà ông Robinson đưa ra trong vài năm qua
539
00:36:48,581 --> 00:36:51,542
và sẽ quyết liệt bảo vệ
thanh danh của Nick
540
00:36:51,626 --> 00:36:56,047
dựa trên lời khai của nhân chứng
và dữ liệu ảnh của AP trong giai đoạn đó
541
00:36:56,130 --> 00:36:58,090
nếu ông ấy quyết định công khai".
542
00:37:03,429 --> 00:37:07,308
Peter Arnett nói rằng
ban lãnh đạo cấp cao của AP
543
00:37:07,391 --> 00:37:09,936
đã biết về những cáo buộc của ông.
544
00:37:10,686 --> 00:37:12,980
- Họ đã liên lạc với ông chưa?
- Chưa.
545
00:37:13,481 --> 00:37:15,191
Họ chưa bao giờ tiếp cận tôi.
546
00:37:15,274 --> 00:37:18,653
Ông có bao giờ
nghĩ đến việc liên lạc với Nick
547
00:37:18,736 --> 00:37:21,572
để giải quyết chuyện này trực tiếp không?
548
00:37:21,656 --> 00:37:26,994
Khi Nick chính thức nghỉ hưu khỏi AP,
tôi đã gửi cho ông ấy một email cá nhân
549
00:37:27,745 --> 00:37:31,749
và nói: "Ông biết
là tôi biết sự thật của câu chuyện này.
550
00:37:31,832 --> 00:37:35,628
Sao ông không kết thúc màn kịch này
và dưỡng già đi?"
551
00:37:35,711 --> 00:37:37,255
Nhưng ông ấy vẫn tiếp tục.
552
00:37:37,338 --> 00:37:42,510
Theo cách nói của người Việt
thì ông ấy nên khiêm tốn hơn. Khiêm tốn.
553
00:37:58,651 --> 00:38:02,613
{\an8}[Tom] Thế nào là tốt hơn?
Thế nào là hợp lẽ phải?
554
00:38:02,697 --> 00:38:03,781
{\an8}GIỌNG CỦA TOM FOX
555
00:38:03,864 --> 00:38:07,910
{\an8}Một huyền thoại đẹp
nhưng đi kèm với sự bất công
556
00:38:08,744 --> 00:38:11,747
hay vạch trần huyền thoại đó
để tìm ra sự thật?
557
00:38:15,042 --> 00:38:19,839
Có một phần quan trọng của câu chuyện
558
00:38:19,922 --> 00:38:22,717
mà chưa hề được ghi lại,
559
00:38:23,467 --> 00:38:26,637
đó là người thật sự chụp bức ảnh đó,
560
00:38:28,097 --> 00:38:34,103
Kể từ ngày chụp ảnh,
ông đã bị loại ra khỏi câu chuyện.
561
00:38:34,937 --> 00:38:36,397
Ông ấy cảm thấy thế nào?
562
00:38:36,897 --> 00:38:40,484
Và vợ con ông ấy cảm thấy thế nào?
563
00:38:41,444 --> 00:38:45,406
Câu chuyện đó xứng đáng
được trả lại sự công bằng.
564
00:39:03,215 --> 00:39:04,759
{\an8}[Chinh Đào] Một người bạn của tôi…
565
00:39:04,842 --> 00:39:06,385
{\an8}CHINH ĐÀO
BẠN, ĐỒNG NGHIỆP CỦA NGHỆ
566
00:39:06,469 --> 00:39:08,763
{\an8}Anh ấy đăng tin trên Facebook.
567
00:39:09,472 --> 00:39:12,016
{\an8}Tôi nhận ra cái tên ngay lập tức,
568
00:39:12,099 --> 00:39:15,770
vì Nghệ là bạn thân
và đồng nghiệp của tôi.
569
00:39:15,853 --> 00:39:20,441
Tôi đọc câu chuyện và thấy bức ảnh.
570
00:39:21,275 --> 00:39:23,486
{\an8}[Thăng Đào]
Tôi gọi cho Nghệ ngay lập tức và nói…
571
00:39:23,569 --> 00:39:25,154
{\an8}THĂNG ĐÀO
BẠN, ĐỒNG NGHIỆP CỦA NGHỆ
572
00:39:25,237 --> 00:39:28,074
{\an8}“Nghệ, chuyện anh kể
đã thành sự thật rồi!”
573
00:39:28,699 --> 00:39:33,245
Anh ấy nói:
“Thật sao? Có người đang tìm tôi à?”
574
00:39:33,329 --> 00:39:35,831
Và anh trở nên rất phấn khởi.
575
00:39:37,792 --> 00:39:42,755
"Trời ơi! Mọi người
sẽ sớm biết sự thật thôi".
576
00:39:49,136 --> 00:39:51,180
[Vân, tiếng Việt]
Chúng tôi cũng chỉ biết chờ thôi.
577
00:39:52,681 --> 00:39:58,062
Nhưng mà đến khoảng ba ngày sau,
ba hay bốn ngày sau khi
578
00:39:58,145 --> 00:40:02,858
chúng tôi đăng lên Facebook,
thì khi đó tôi đang ngồi uống cà phê,
579
00:40:02,942 --> 00:40:07,113
thì tự nhiên điện thoại kêu
và tôi nhận được cuộc gọi.
580
00:40:09,865 --> 00:40:13,577
Tôi nhớ hoài lúc đó luôn,
và tôi phải hỏi lại đến hai lần.
581
00:40:14,120 --> 00:40:17,289
Anh ấy nói là
ông Nghệ vừa mới gọi cho anh.
582
00:40:17,373 --> 00:40:20,876
"Tôi là Nghệ đây.
Tôi là người anh đang đi tìm đây".
583
00:40:21,794 --> 00:40:25,089
Sau đó, tôi thấy chú Carl
gỡ cái kính ra và gục mặt xuống,
584
00:40:25,172 --> 00:40:26,632
khóc nức nở luôn.
585
00:40:30,302 --> 00:40:33,556
Chú cũng chỉ ở lại Việt Nam
cỡ khoảng một tháng thôi.
586
00:40:34,640 --> 00:40:38,310
Đó là lý do mà tôi nghĩ
tôi cần phải đi ngay để mà gặp chú.
587
00:40:40,354 --> 00:40:43,524
FIONA, EM TÌM ĐƯỢC CHÚ NGHỆ RỒI.
GIỜ EM SẼ ĐI GẶP CHÚ.
588
00:40:43,607 --> 00:40:47,695
EM ĐÙA CHẮC!! NÓI THÊM ĐI!!
CHÚ VẪN CÒN SỐNG HẢ??
589
00:40:48,237 --> 00:40:49,655
CÒN
590
00:40:49,738 --> 00:40:52,032
VÀ CHÚ LÀ NGƯỜI CHỤP ẢNH???
591
00:40:52,116 --> 00:40:54,118
ĐÚNG VẬY
592
00:40:55,411 --> 00:40:56,996
HÁO HỨC QUÁ!
593
00:40:57,079 --> 00:40:59,748
HÃY NHỚ CHỈ HỎI THÔI,
ĐỪNG CUNG CẤP THÔNG TIN.
594
00:40:59,832 --> 00:41:05,921
TA CẦN PHẢI XÁC NHẬN ĐÓ LÀ CHÚ ẤY.
595
00:41:10,259 --> 00:41:15,222
Chú đã chờ chúng tôi từ sáng sớm,
khi biết là chúng tôi sẽ đến thăm.
596
00:41:18,058 --> 00:41:20,436
Chú không ăn gì cả, chú cứ ngồi đợi thôi.
597
00:41:29,028 --> 00:41:30,404
Cho nên khi nhìn thấy chú,
598
00:41:30,488 --> 00:41:33,157
một hình dung thật sự,
một con người thật sự,
599
00:41:33,949 --> 00:41:38,496
hiện trước mắt chúng tôi
là một người lớn tuổi…
600
00:41:38,579 --> 00:41:42,583
Nói chung, cảm xúc lúc đấy của tôi…
rất là khó tả.
601
00:41:44,877 --> 00:41:46,670
[Vinh Râu] Cái tấm ảnh đó là tấm nào?
602
00:41:46,754 --> 00:41:52,218
Đó là cái tấm con nhỏ nó chạy ở truồng,
nó bị cháy, quần áo cháy hết luôn.
603
00:41:52,718 --> 00:41:53,761
[Vinh Râu] Có phải tấm ảnh
604
00:41:53,844 --> 00:41:55,721
- sau này đạt giải Pulizer không?
- Nó đó.
605
00:41:55,804 --> 00:42:01,352
Nó có đi với tôi trong vụ đó, nhưng
nó không làm được cái ảnh mà tôi chụp.
606
00:42:01,435 --> 00:42:04,188
Nó chụp tầm bậy tầm bạ gì đâu
ở ngoài không thôi.
607
00:42:04,271 --> 00:42:06,565
Cái hình đó là cái hình của tôi.
608
00:42:06,649 --> 00:42:13,113
AP mới lấy hình đó,
nó mới đưa cái hình là nó lấy hình đó
609
00:42:13,197 --> 00:42:14,823
rồi nó mới đưa tôi phim.
610
00:42:15,783 --> 00:42:20,746
[Nghệ] Bán phần còn lại
cho một thằng cha làm nhà báo ở Sài Gòn.
611
00:42:20,829 --> 00:42:21,997
[Vinh Râu] Anh bán cho ai?
612
00:42:22,081 --> 00:42:24,875
- Anh đưa nó cho ai, anh nhớ không?
- Cho cái thằng cha nó làm sếp.
613
00:42:24,959 --> 00:42:26,627
Cái bữa thằng cha người Anh đó
614
00:42:26,710 --> 00:42:29,630
nó đưa một tấm hình to vậy nè…
615
00:42:30,214 --> 00:42:34,677
rồi nó đưa tôi 20 đô-la và nói:
"Tao lấy cái hình này".
616
00:42:34,760 --> 00:42:40,766
Lúc đó xong rồi tôi mới lấy 20 đô-la đó
tôi dẫn mấy thằng đi chung đi nhậu.
617
00:42:40,849 --> 00:42:41,850
Xong hết.
618
00:42:45,437 --> 00:42:51,318
[Vân] Thông thường khi các hãng thông tấn
mà hồi đó chú bán ảnh cho họ,
619
00:42:51,402 --> 00:42:55,197
sau khi họ mua ảnh của chú
thì họ có để tên chú lên tấm ảnh không?
620
00:42:55,281 --> 00:42:59,243
Không, ít để lắm.
Chỉ khi nào có gì đó nó mới để.
621
00:42:59,326 --> 00:43:01,870
Chứ còn bình thường nó ít để lắm,
622
00:43:01,954 --> 00:43:06,208
mà thường thường khi quay phim về,
chú đưa cho nó hết.
623
00:43:06,292 --> 00:43:09,461
Nó làm gì nó làm,
chú không có thắc mắc gì.
624
00:43:13,591 --> 00:43:17,469
[Vân] Sau đó, chúng tôi trở về
với một niềm vui khó tả vô cùng.
625
00:43:24,768 --> 00:43:27,730
[Gary, tiếng Anh] Một buổi sáng,
tôi thức dậy và nhận được tin
626
00:43:27,813 --> 00:43:28,897
trên WhatsApp.
627
00:43:30,983 --> 00:43:33,986
Có một đoạn ghi hình ông Nghệ bằng iPhone,
628
00:43:34,069 --> 00:43:37,865
và đúng thật là ông ấy đã chụp bức ảnh đó.
629
00:43:39,491 --> 00:43:40,701
Một tin chấn động.
630
00:43:41,952 --> 00:43:47,291
Chúng tôi chia sẻ
việc tìm kiếm ông Nghệ với con gái ông.
631
00:43:47,374 --> 00:43:49,376
JANNIE THÂN MẾN,
TÔI XIN PHÉP TỰ GIỚI THIỆU…
632
00:43:51,378 --> 00:43:57,217
EMAIL PHÚC ĐÁP CỦA JANNIE:
TÔI THẬT SỰ KHÔNG BIẾT BẮT ĐẦU TỪ ĐÂU…
633
00:43:57,301 --> 00:44:02,431
TÔI ĐÃ ĐỌC ĐI ĐỌC LẠI
EMAIL CỦA ANH NHIỀU LẦN.
634
00:44:02,514 --> 00:44:06,310
KHÔNG THỂ TIN NGÀY NÀY ĐÃ ĐẾN VỚI BA TÔI,
CUỐI CÙNG SỰ THẬT ĐÃ ĐƯỢC KỂ!
635
00:44:06,393 --> 00:44:08,270
{\an8}JANNIE NGUYỄN
CON GÁI ÔNG NGHỆ
636
00:44:08,354 --> 00:44:11,440
{\an8}[Jannie] Tôi gọi và nói: "Bố khỏe không?"
637
00:44:11,523 --> 00:44:12,941
{\an8}Ba nói, "Biết gì không?
638
00:44:13,025 --> 00:44:16,362
Không thể tin được. Người ta đang tìm ba.
639
00:44:16,445 --> 00:44:18,614
Họ biết về bức ảnh ba chụp".
640
00:44:19,365 --> 00:44:22,117
Ba nói: "Ba đã đi ăn trưa với họ.
641
00:44:22,201 --> 00:44:26,997
Họ bảo thế. Họ muốn nói
về câu chuyện này. Họ biết mọi thứ về ba.
642
00:44:27,581 --> 00:44:28,957
Con có tin được không?"
643
00:44:35,839 --> 00:44:37,966
[Vân, tiếng Việt]
Những diễn biến tiếp theo sau đấy
644
00:44:38,050 --> 00:44:40,719
rất lạ lùng và không thể tin được.
645
00:44:40,803 --> 00:44:42,304
Tôi liên lạc lại với chú.
646
00:44:42,388 --> 00:44:45,307
Sau khi tôi nhắn tin cho chú để hỏi thăm
647
00:44:45,391 --> 00:44:48,227
coi chú có khỏe không
hay thế nào đấy để giữ liên lạc với chú,
648
00:44:48,310 --> 00:44:51,230
thì nguyên một đêm hôm đó và
một nửa ngày hôm sau,
649
00:44:51,313 --> 00:44:52,690
tôi không thấy chú trả lời.
650
00:44:52,773 --> 00:44:57,778
Khi tôi liên lạc lại với chú
sau khi tôi nhắn tin cho chú để hỏi thăm
651
00:44:57,861 --> 00:44:59,780
nguyên một đêm hôm đó
và một nửa ngày hôm sau,
652
00:44:59,863 --> 00:45:01,198
tôi không thấy chú trả lời.
653
00:45:04,159 --> 00:45:06,662
[Jannie, tiếng Anh] Tôi gọi lại
nhưng ba không nghe máy.
654
00:45:07,204 --> 00:45:09,039
Tôi cứ gọi, gọi, gọi mãi.
655
00:45:10,457 --> 00:45:13,919
[tiếng Việt] Chính vì vậy mà trưa hôm sau,
tôi mới bốc máy lên và gọi.
656
00:45:16,088 --> 00:45:19,591
Thì lúc đấy người bạn của chú
nghe điện thoại
657
00:45:19,675 --> 00:45:23,053
và thông báo cho chúng tôi
một tin là chú vừa bị đột quỵ.
658
00:45:26,890 --> 00:45:28,434
Người bạn đó nói là
659
00:45:28,517 --> 00:45:32,771
có thể chú sẽ bị hôn mê
và tình trạng khá là nghiêm trọng.
660
00:45:36,108 --> 00:45:39,737
Thực sự lúc đấy nó làm tôi…
[sụt sịt] …rất xúc động
661
00:45:39,820 --> 00:45:43,574
khi chú đang nằm
ở phòng cấp cứu của bệnh viện,
662
00:45:44,241 --> 00:45:48,328
với cái sự sống chết
quá là ngặt nghèo. [sụt sịt]
663
00:45:48,412 --> 00:45:50,622
Mà tôi lại nhớ đến câu nói của chú…
664
00:45:50,706 --> 00:45:51,540
[sụt sịt]
665
00:45:52,124 --> 00:45:56,920
…là: "Mình không có
bằng chứng gì cả, mình là zero thôi,
666
00:45:57,004 --> 00:46:01,258
còn người ta có, người ta là hero".
667
00:46:07,264 --> 00:46:08,390
[Jannie, tiếng Anh] Ba tôi,
668
00:46:09,850 --> 00:46:13,937
là con của nhân tình của ông nội tôi.
669
00:46:15,564 --> 00:46:22,571
Họ không muốn nhận ông,
nên đưa ông cho gia đình giúp việc nuôi.
670
00:46:23,155 --> 00:46:25,073
Gia đình này rất thương yêu ông.
671
00:46:26,366 --> 00:46:30,788
Ba tôi rời quê để lên Sài Gòn.
672
00:46:31,663 --> 00:46:35,459
Ở đó, ông đã ghi danh
vào trường nhiếp ảnh.
673
00:46:36,752 --> 00:46:38,587
Và ông đã gặp mẹ tôi ở đó.
674
00:46:39,880 --> 00:46:42,925
Bà là một thợ làm tóc
ở ngay bên cạnh trường.
675
00:46:43,801 --> 00:46:46,970
Thế là họ kết hôn,
rồi đẻ ra ba đứa chúng tôi.
676
00:46:49,807 --> 00:46:53,936
Ông nhập ngũ, nhưng chỉ chụp ảnh.
677
00:46:54,019 --> 00:46:57,689
Quân đội gửi ông đi học ở Hoa Kỳ,
678
00:46:57,773 --> 00:47:01,026
đó là nơi ông nhận được chứng chỉ.
679
00:47:01,109 --> 00:47:03,737
CHỨNG CHỈ HOÀN THÀNH KHÓA HỌC
VẬN HÀNH PHÒNG NHIẾP ẢNH
680
00:47:03,821 --> 00:47:06,907
{\an8}[Nghệ, tiếng Việt]
Nó cho mình lên được thiếu úy.
681
00:47:06,990 --> 00:47:12,955
Và tại vì mình có nghề nghiệp
của Cục Tâm lý chiến.
682
00:47:14,081 --> 00:47:18,043
Làm về vấn đề điện ảnh, để nó làm news.
683
00:47:21,046 --> 00:47:25,509
[Vân, tiếng Việt] Thế lúc chú sang Mỹ
sau năm 1975 là vào thời điểm nào?
684
00:47:26,426 --> 00:47:30,055
[Nghệ] Chú đi trước một tháng,
trước khi mấy ông ấy vô.
685
00:47:30,681 --> 00:47:32,933
Tại vì hồi đó chú làm cho tòa đại sứ Mỹ,
686
00:47:33,475 --> 00:47:37,271
nó lựa những thằng làm
những việc quan trọng, nó cho đi trước.
687
00:47:38,730 --> 00:47:43,986
[Jannie, tiếng Anh]
Tôi nhớ rất rõ lúc đó ba nói:
688
00:47:44,736 --> 00:47:47,698
"Cả nhà
hãy chuẩn bị sẵn sàng để lên đường".
689
00:47:48,991 --> 00:47:54,872
Họ tuyên bố đây không phải
chuyến du lịch, mà là rời khỏi đất nước.
690
00:48:04,882 --> 00:48:06,884
Thế là chúng tôi đến đây.
691
00:48:08,343 --> 00:48:13,765
{\an8}CALIFORNIA
SÁU THÁNG SAU KHI ÔNG NGHỆ BỊ ĐỘT QUỴ
692
00:48:14,850 --> 00:48:15,976
[tiếng gõ cửa]
693
00:48:21,773 --> 00:48:23,317
- Chào.
- Chào Gary.
694
00:48:23,400 --> 00:48:24,943
- Khỏe không?
- Khỏe không?
695
00:48:25,027 --> 00:48:26,945
- Rất hân hạnh.
- Rất vui được gặp ông.
696
00:48:27,029 --> 00:48:30,574
- Trông ông rất khỏe! Ông thế nào?
- Tôi ổn. Còn ông?
697
00:48:30,657 --> 00:48:33,368
Rất khỏe. Rất vui khi thấy ông khỏe mạnh.
698
00:48:33,452 --> 00:48:34,369
Rất hân hạnh.
699
00:48:34,453 --> 00:48:37,873
- Tuyệt quá. Ta vào nhé?
- Vâng. Được. Mời vào.
700
00:48:37,956 --> 00:48:39,082
Mời ông.
701
00:48:39,833 --> 00:48:42,920
- Trông ông thật sự rất khỏe.
- Cảm ơn. Cảm ơn nhiều.
702
00:48:43,003 --> 00:48:45,505
- Nào, Gary.
- [cười to]
703
00:48:45,589 --> 00:48:50,469
[Gary] Không biết ta có thể
quay về thời chiến tranh được không.
704
00:48:51,053 --> 00:48:54,473
Vào ngày 8 tháng 6 năm 1972,
705
00:48:54,556 --> 00:49:00,103
ông có thể kể cho tôi một chút về những gì
ông đã làm ngày hôm đó và tại sao không?
706
00:49:00,687 --> 00:49:06,526
[tiếng Việt] Thì… Không biết
có đài nào nó kêu tôi đi quay.
707
00:49:07,152 --> 00:49:11,698
Vì nó nói là có quân địch
về tới Trảng Bàng rồi.
708
00:49:11,782 --> 00:49:14,284
Nó ở trong cái chùa đó tại Trảng Bàng.
709
00:49:14,910 --> 00:49:17,788
Nó không có lái xe. Tôi mới nói:
710
00:49:17,871 --> 00:49:21,458
[tiếng Anh] "Được. Tôi cũng biết lái xe".
711
00:49:21,541 --> 00:49:24,544
[tiếng Việt] Xong rồi mướn xe ra,
tôi mới lái luôn.
712
00:49:25,045 --> 00:49:27,756
Lên tới đó thì gặp sự thật là
713
00:49:29,049 --> 00:49:32,386
máy bay bay ở trên coi có gì không.
714
00:49:32,886 --> 00:49:35,597
Rồi cuối cùng cũng có tai nạn rồi.
715
00:49:36,181 --> 00:49:39,142
Tôi mới kêu những thằng đi theo:
716
00:49:39,226 --> 00:49:41,353
"Tụi bay sắp có việc làm rồi đó".
717
00:49:41,436 --> 00:49:45,482
Vì tôi nghĩ dân chúng
đang ở trong cái chùa để trốn.
718
00:49:45,565 --> 00:49:48,944
Mà bây giờ nó thả
hai trái bom vào trong đó.
719
00:49:49,027 --> 00:49:51,905
Mà bây giờ, như vậy,
dân chúng ở trong đó và lính
720
00:49:51,989 --> 00:49:54,616
phải chạy ra đó thôi
chứ đâu có chạy đâu được.
721
00:49:55,242 --> 00:49:57,285
Nhưng mà đã chuẩn bị sẵn hết.
722
00:49:57,369 --> 00:50:04,126
Khi đó chưa thấy cái hình nó gần,
tôi chụp đại cái vậy thôi.
723
00:50:04,209 --> 00:50:10,215
Mình mới chụp được cái đó rồi thôi,
mình thấy ăn tiền là đủ rồi.
724
00:50:11,675 --> 00:50:16,847
[tiếng Anh] Nghệ, đây có phải là loại
máy ảnh ông đã dùng vào ngày hôm đó không?
725
00:50:17,514 --> 00:50:21,268
[tiếng Việt] Đúng nó rồi nè.
Pentax à? Đúng là Pentax.
726
00:50:21,351 --> 00:50:24,062
Vâng, ống kính 50mm, đúng rồi.
[tiếng Anh] Bình thường.
727
00:50:26,648 --> 00:50:29,609
Ông thấy lại bức ảnh này lúc nào?
728
00:50:30,694 --> 00:50:34,823
[tiếng Việt] Sau khi bán hình,
khoảng chừng sáu, bảy tháng.
729
00:50:34,906 --> 00:50:37,826
Có người ở trong AP nói với tôi là:
730
00:50:39,202 --> 00:50:42,164
"Cái hình mà mày chụp, tụi nó đem về Mỹ.
731
00:50:42,664 --> 00:50:44,624
Nó được giải thưởng tùm lum á.
732
00:50:44,708 --> 00:50:49,671
Mày có cần
khiếu nại gì không thì khiếu nại?"
733
00:50:50,756 --> 00:50:56,094
Tôi mời nhìn lại là mình
đâu có cái gì để làm bằng chứng đâu.
734
00:50:56,678 --> 00:51:00,891
Lúc đó tôi nói:
"OK, để tao về tao coi lại coi sao".
735
00:51:01,641 --> 00:51:04,227
Đi về coi lại thì cái hình
736
00:51:04,311 --> 00:51:08,065
cái ông kia đưa cho mình,
bà xã lại xé và liệng rồi.
737
00:51:08,648 --> 00:51:11,693
[tiếng Anh] Nghệ, lúc đó ông có nghĩ
738
00:51:11,777 --> 00:51:14,738
tên trên ảnh bị thay đổi
là do sơ sót không?
739
00:51:14,821 --> 00:51:17,365
Ông có nghĩ đó là cố ý không?
740
00:51:17,449 --> 00:51:21,495
[tiếng Việt] Không, nó cố tình.
Tôi biết liền mà.
741
00:51:21,578 --> 00:51:23,205
Nghề nghiệp là tôi biết mà.
742
00:51:23,830 --> 00:51:29,795
Bữa đó chỉ có thằng Út là…
Nó làm cho thằng AP.
743
00:51:30,295 --> 00:51:33,131
Thì thằng AP đưa cái hình đó cho thằng Út.
744
00:51:34,633 --> 00:51:38,178
[tiếng Anh] Kể từ đó, ông có gặp lại
ông ấy và thảo luận việc này không?
745
00:51:38,261 --> 00:51:40,931
[tiếng Việt] Gặp nó
nhưng tôi không chào nó,
746
00:51:41,014 --> 00:51:42,557
nó cũng không chào tôi nữa.
747
00:51:43,600 --> 00:51:44,851
Rồi mình cũng bức xúc chứ.
748
00:51:44,935 --> 00:51:48,063
Mình nói: "Công mình làm vậy
mà giờ thằng này hưởng hết".
749
00:51:48,855 --> 00:51:51,441
Nó vừa có tiếng, nó được giải thưởng.
750
00:51:52,067 --> 00:51:57,739
Nó được… Nó được
bao nhiêu giải thưởng ở Việt Nam nữa mà.
751
00:52:03,286 --> 00:52:07,290
[Jannie, tiếng Anh] Tôi nhớ
vào ngày hôm đó, ba tôi trở về nhà.
752
00:52:08,333 --> 00:52:13,463
Ông ngồi xuống
và rút từ trong túi ra cuộn phim,
753
00:52:14,047 --> 00:52:18,385
ném qua một bên và nói:
"Ba vừa bán nó xong".
754
00:52:19,427 --> 00:52:24,141
Rồi ông quăng bức ảnh đó lên tủ lạnh.
755
00:52:26,518 --> 00:52:30,063
Ba tôi vừa đi, tôi và em trai tôi
756
00:52:30,689 --> 00:52:34,609
nhón chân lấy bức ảnh và lật ngược lại,
757
00:52:34,693 --> 00:52:38,864
Em tôi, nó làm thế trước,
rồi nó để trả lại.
758
00:52:39,865 --> 00:52:42,784
Rồi nó nói khẽ: "Đừng nói gì nhé".
759
00:52:44,244 --> 00:52:47,038
Còn tôi thì nghĩ: "Mình phải xem", nhỉ?
760
00:52:48,165 --> 00:52:51,626
Thế là tôi cũng làm tương tự,
và tôi để lại ngay.
761
00:52:52,627 --> 00:52:54,129
Hai chị em nhìn nhau.
762
00:52:55,130 --> 00:52:58,758
Chúng tôi thật sự quá sốc.
763
00:52:58,842 --> 00:53:00,677
Cô bé ấy trạc tuổi tôi.
764
00:53:01,720 --> 00:53:05,765
Sao lại trần truồng? Sao lại gào khóc?
765
00:53:07,851 --> 00:53:14,107
Khi mẹ tôi dọn dẹp nhà,
bà lẩm bẩm một mình:
766
00:53:14,816 --> 00:53:18,778
“Sao ba bọn mày lại mang ảnh này về nhà?"
767
00:53:19,362 --> 00:53:24,492
Rồi bà xé nó và vứt ngay vào thùng rác.
768
00:53:26,661 --> 00:53:31,958
Hãy nhớ rằng mẹ tôi là
một phụ nữ Việt Nam truyền thống.
769
00:53:34,085 --> 00:53:37,589
Sau đó, ba tôi hoảng hốt.
770
00:53:38,423 --> 00:53:43,303
Ông nói:
“Thấy chưa, nếu bà không vứt nó đi
771
00:53:43,803 --> 00:53:47,182
thì tôi đã có bằng chứng rồi”.
772
00:53:50,894 --> 00:53:53,480
Cứ thế, lặp đi lặp lại.
773
00:53:54,189 --> 00:53:56,524
Cho đến khi họ ly hôn.
774
00:54:01,321 --> 00:54:06,117
- [Jannie] Gary, ông có muốn ăn gì không?
- [Gary] Có chứ. [cười to] Tuyệt. Cảm ơn.
775
00:54:07,118 --> 00:54:08,745
{\an8}Anh sinh năm nào, Anthony?
776
00:54:08,828 --> 00:54:11,456
{\an8}- Tôi sinh năm 1961.
- Năm 1961, đúng rồi.
777
00:54:11,539 --> 00:54:13,500
[Gary] Vậy là toàn bộ tuổi thơ của anh
778
00:54:13,583 --> 00:54:16,127
- ở trong thời chiến?
- Đúng vậy.
779
00:54:16,711 --> 00:54:19,673
[Gary] Anh có được ở bên bố nhiều
trong chiến tranh không?
780
00:54:19,756 --> 00:54:23,593
- Ông bận đi làm, nhỉ?
- Vâng, nhưng ông luôn về để tôi rửa xe.
781
00:54:23,677 --> 00:54:26,680
- Tôi luôn là người rửa xe.
- [Gary] Anh rửa xe cho bố.
782
00:54:26,763 --> 00:54:32,185
Anthony, chúng tôi đang bàn
về bức ảnh mà ba anh đã chụp.
783
00:54:32,269 --> 00:54:34,938
Anh cảm thấy thế nào khi xem bức ảnh đó?
784
00:54:35,647 --> 00:54:39,651
Mỗi lần xem nó, tôi nói: "Đó là ba chụp".
785
00:54:39,734 --> 00:54:40,860
Thế thôi.
786
00:54:40,944 --> 00:54:43,655
Nhưng với ông thì là câu chuyện khác.
787
00:54:44,572 --> 00:54:46,950
Ông luôn trăn trở trong lòng.
788
00:54:47,033 --> 00:54:51,079
“Sao lúc đó, không ai để ý đến mình?
Mình là người chụp bức ảnh".
789
00:54:51,162 --> 00:54:53,206
- Với ông là thế.
- [Jannie] Xin lỗi. [khóc]
790
00:54:53,873 --> 00:54:55,041
Chị ổn chứ?
791
00:54:55,750 --> 00:54:56,710
Không.
792
00:54:58,837 --> 00:54:59,754
Xin lỗi.
793
00:54:59,838 --> 00:55:01,548
[Michael] Như kiểu chỉ là vô vọng thôi.
794
00:55:01,631 --> 00:55:04,801
{\an8}Tôi nghĩ ông đang cố
chấp nhận điều đó, kiểu: "Thôi được".
795
00:55:04,884 --> 00:55:06,094
{\an8}MICHAEL QUINTANILLA
CHỒNG JANNIE
796
00:55:06,177 --> 00:55:10,307
{\an8}Vì không có ai giúp đỡ,
không có ai nhờ cậy.
797
00:55:10,932 --> 00:55:17,230
Tôi không tài nào hiểu nổi
tại sao họ lại đưa cho ông Nghệ
798
00:55:17,314 --> 00:55:21,026
một bức ảnh mà chính ông đã chụp.
799
00:55:21,109 --> 00:55:24,571
- Bằng chứng là ông đã chụp.
- Vâng.
800
00:55:24,654 --> 00:55:26,031
[Gary] Cho ông bằng chứng
801
00:55:26,114 --> 00:55:29,534
của thứ họ đã cướp đi của ông,
đó là hành động rất kỳ lạ.
802
00:55:31,077 --> 00:55:33,079
Về căn bản, đối với tôi,
803
00:55:33,705 --> 00:55:37,625
đây là một sự bất công,
một sự bất công nói chung.
804
00:55:37,709 --> 00:55:39,169
Tôi nghĩ họ sẽ không dám làm thế
805
00:55:39,252 --> 00:55:42,339
với một nhiếp ảnh gia phương Tây,
người Mỹ, người Pháp hay người Anh.
806
00:55:43,048 --> 00:55:46,676
Vì vậy, tôi nghĩ,
ba của các bạn đã bị lợi dụng,
807
00:55:47,469 --> 00:55:52,390
giống như rất nhiều nhiếp ảnh gia
và nhiều nhà báo tự do,
808
00:55:52,474 --> 00:55:58,480
từ các nước Nam Bán cầu,
đã từng và vẫn đang bị lợi dụng.
809
00:55:59,022 --> 00:56:03,401
Và tôi nghĩ điều đó
thật sự cần phải được giải quyết.
810
00:56:03,485 --> 00:56:07,030
[Anthony] Ông biết không?
Tôi cứ nghĩ mãi về điều đó.
811
00:56:07,113 --> 00:56:09,824
Nhiều người biết
ba tôi đã chụp bức ảnh đó.
812
00:56:10,950 --> 00:56:17,415
Bác tôi, dì tôi, tất cả bạn bè của ông
làm cho CBS, NBC đều biết.
813
00:56:17,499 --> 00:56:23,213
Ai cũng biết, tại sao không ai
có đủ can đảm để nói ra điều đó?
814
00:56:24,255 --> 00:56:26,925
Với cô, giải quyết thỏa đáng phải thế nào?
815
00:56:27,008 --> 00:56:33,473
Tôi muốn AP phải kể lại sự thật,
câu chuyện về ba tôi.
816
00:56:54,244 --> 00:57:00,417
…chúc mừng sinh nhật ông thân mến
817
00:57:00,500 --> 00:57:06,131
Chúc mừng sinh nhật ông!
818
00:57:12,137 --> 00:57:14,180
[Jannie] Ba và tôi đã nói về chuyện này
819
00:57:15,014 --> 00:57:16,433
rất nhiều lần.
820
00:57:17,642 --> 00:57:22,147
Chỉ cần người đã làm điều đó
821
00:57:23,231 --> 00:57:25,275
chịu thú nhận,
822
00:57:26,109 --> 00:57:28,278
thì mọi người sẽ biết sự thật.
823
00:57:30,572 --> 00:57:32,407
Nhưng điều đó
824
00:57:34,075 --> 00:57:35,702
sẽ không bao giờ xảy ra.
825
00:57:36,619 --> 00:57:38,037
Không thể nào.
826
00:57:41,207 --> 00:57:43,960
Ba tôi ngày càng già đi.
827
00:57:45,545 --> 00:57:50,091
Như kiểu một thiên thần dưới hạ giới
đến gõ cửa nhà ba tôi
828
00:57:50,175 --> 00:57:55,180
và nói rằng: "Đã đến lúc
để tôi nói hộ sự thật cho ông".
829
00:58:01,895 --> 00:58:04,606
[Gary] Khi chúng tôi
nói chuyện với ông Nghệ,
830
00:58:05,106 --> 00:58:07,775
chúng tôi phát hiện rằng
831
00:58:07,859 --> 00:58:12,405
chưa từng có ai liên lạc với ông.
Ông chưa từng nói chuyện với bất kỳ ai.
832
00:58:13,072 --> 00:58:16,659
Câu chuyện của ông chưa hề
bị ảnh hưởng bởi người ngoài nào.
833
00:58:17,202 --> 00:58:19,454
Ông đã sống
một cuộc đời lặng lẽ, khiêm nhường,
834
00:58:20,079 --> 00:58:24,167
hoàn toàn tách biệt
tại California cùng với gia đình.
835
00:58:27,921 --> 00:58:33,009
Đây là người đã dành trọn đời mình
cho ngành nhiếp ảnh và điện ảnh.
836
00:58:35,345 --> 00:58:37,347
Được đào tạo thành nhà quay phim.
837
00:58:39,766 --> 00:58:41,601
Vì vậy, vào ngày hôm đó
838
00:58:42,268 --> 00:58:47,732
ông Nghệ là nhiếp ảnh gia chiến trường
lão luyện và được đào tạo bài bản nhất
839
00:58:47,815 --> 00:58:49,234
ở trên con đường đó.
840
00:59:00,245 --> 00:59:03,623
TIN TỐT ĐÂY, CẬU TÔI ĐÃ ĐỒNG Ý PHỎNG VẤN.
841
00:59:03,706 --> 00:59:06,793
CẬU THÂN CỦA TÔI
LÀ NGƯỜI THU ÂM THANH NGÀY HÔM ĐÓ!
842
00:59:06,876 --> 00:59:07,877
CẬU ĐÃ Ở ĐÓ!!
843
00:59:07,961 --> 00:59:08,878
[tiếng gõ cửa]
844
00:59:10,964 --> 00:59:14,717
- Chào Gary, ông khỏe không?
- Rất vui được gặp cô.
845
00:59:14,801 --> 00:59:17,387
Xin giới thiệu với ông, đây là cậu tôi.
846
00:59:17,470 --> 00:59:20,306
- Rất vui được gặp ông Thân.
- Cảm ơn.
847
00:59:20,390 --> 00:59:22,350
{\an8}Cảm ơn nhiều. Rất vui được gặp ông.
848
00:59:22,433 --> 00:59:25,895
{\an8}Tôi từng là
người thu âm thanh cho NBC News.
849
00:59:25,979 --> 00:59:28,189
{\an8}- [Gary] Vâng.
- Trong nhiều năm.
850
00:59:28,773 --> 00:59:30,066
Ông nghỉ hưu khi nào?
851
00:59:30,149 --> 00:59:32,402
Tôi nghỉ hưu năm 63 tuổi.
852
00:59:32,485 --> 00:59:34,737
- Vâng.
- Nhưng giờ tôi đã 92.
853
00:59:35,405 --> 00:59:38,116
- Thật tuyệt vời.
- Cảm ơn ông.
854
00:59:38,199 --> 00:59:43,621
Vậy khi ông đang quay cảnh này,
chính là bức ảnh nổi tiếng này.
855
00:59:44,163 --> 00:59:47,083
- Ai ở cùng ông lúc đó?
- [Thân] Tôi ở giữa đường.
856
00:59:47,166 --> 00:59:50,878
- Ừ.
- Và cô bé đang chạy về phía chúng tôi.
857
00:59:50,962 --> 00:59:53,423
[tiếng Việt] Tôi ở giữa,
tôi cầm cái microphone.
858
00:59:53,506 --> 00:59:56,718
Nguyễn Thành Nghệ đứng bên tay trái tôi
chụp hình cô gái đó.
859
00:59:57,677 --> 01:00:00,513
[Gary, tiếng Anh]
Ông có thấy Nick Út ở đó không?
860
01:00:00,597 --> 01:00:02,390
- Không.
- Được.
861
01:00:02,473 --> 01:00:04,267
Lúc rời Trảng Bàng,
862
01:00:04,350 --> 01:00:06,853
- ông lái xe về lại Sài Gòn.
- Sài Gòn.
863
01:00:07,520 --> 01:00:09,147
Rồi sau đó ông làm gì?
864
01:00:09,230 --> 01:00:12,233
[tiếng Việt] Khi quay xong,
tôi mới nói anh Nguyễn Thành Nghệ
865
01:00:13,109 --> 01:00:17,947
văn phòng của tôi kế bên
văn phòng hãng thông tấn AP.
866
01:00:18,031 --> 01:00:21,409
Người mua phim đó là ông Horst Faas.
867
01:00:21,492 --> 01:00:23,620
Tôi không biết tiếng Anh viết ra sao,
868
01:00:23,703 --> 01:00:25,663
nhưng mọi người
kêu ông ấy là ông Horst Faas.
869
01:00:26,414 --> 01:00:32,670
Để chờ ông rửa phim. Ông rửa phim ra,
ông coi và cắt cái phim cô gái bị cháy,
870
01:00:32,754 --> 01:00:35,048
ông để qua một bên và nói:
"Tôi mua cái phim này".
871
01:00:35,131 --> 01:00:40,803
Cái nữa là ông cho tấm hình cô gái bị cháy
rửa thành cỡ lớn, 8 x 10 inch.
872
01:00:41,346 --> 01:00:47,894
[tiếng Anh] Khi ông biết rằng
họ nói ảnh này là của Nick Út,
873
01:00:48,895 --> 01:00:51,189
lúc đó ông có nói với ai không?
874
01:00:51,272 --> 01:00:54,442
Tôi không nói gì vì…
875
01:00:58,196 --> 01:00:59,322
không ai…
876
01:01:01,574 --> 01:01:02,533
quan tâm.
877
01:01:03,785 --> 01:01:06,287
Và tôi cũng là nhân viên.
878
01:01:07,163 --> 01:01:09,540
Tôi cần tiền
879
01:01:10,333 --> 01:01:12,251
để nuôi sống gia đình tôi.
880
01:01:13,544 --> 01:01:16,547
Và tôi không muốn có rắc rối.
881
01:01:17,048 --> 01:01:21,928
Nhưng tôi hiểu trưởng đại diện của AP
882
01:01:22,428 --> 01:01:25,515
và trưởng đại diện của tôi,
trưởng đại diện cấp cao,
883
01:01:25,598 --> 01:01:27,183
họ là bạn thân với nhau.
884
01:01:27,684 --> 01:01:29,769
Tôi không thể lên tiếng.
885
01:01:30,436 --> 01:01:34,565
Nếu tôi bị đuổi việc,
gia đình tôi biết sống sao?
886
01:01:35,066 --> 01:01:37,068
Tôi phải giữ im lặng…
887
01:01:37,694 --> 01:01:40,530
- [Gary] Tôi hiểu.
- …trong hơn 50 năm.
888
01:01:40,613 --> 01:01:42,907
[tiếng Việt] Lương tâm mình không yên.
889
01:01:42,990 --> 01:01:47,203
Mỗi lần mình nhớ tới chuyện đó
là ăn không ngon, ngủ không ngon.
890
01:01:47,286 --> 01:01:49,831
Tôi sống lại thời buổi đó 50 năm về trước.
891
01:01:49,914 --> 01:01:51,165
Ngày hôm đó,
892
01:01:51,249 --> 01:01:54,669
sự thật mà mình đè nén trong lòng mình
893
01:01:55,545 --> 01:01:57,463
mình tự mình dối mình,
894
01:01:57,964 --> 01:01:59,340
sống không yên.
895
01:02:03,219 --> 01:02:05,471
{\an8}THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
896
01:02:21,154 --> 01:02:25,575
[Gary, tiếng Anh] Requiem là triển lãm
tưởng nhớ các nhiếp ảnh gia
897
01:02:25,658 --> 01:02:30,121
người Việt Nam và nước ngoài
đã thiệt mạng trong cuộc chiến.
898
01:02:32,457 --> 01:02:35,752
Ông Horst là động lực
thúc đẩy thực hiện dự án này.
899
01:02:37,086 --> 01:02:38,463
Tôi có quen biết ông.
900
01:02:38,546 --> 01:02:43,342
Một người phức tạp, mâu thuẫn,
cứng rắn, thích ganh đua,
901
01:02:43,843 --> 01:02:46,262
nhưng cũng có khả năng cảm thông sâu sắc.
902
01:02:48,306 --> 01:02:53,561
Anh trai của Nick Út, Huỳnh Thanh Mỹ,
đã thiệt mạng khi làm việc cho AP.
903
01:02:54,061 --> 01:02:58,649
Ông Horst thuê Nick
để đảm bảo là gia đình đó có thu nhập.
904
01:03:05,907 --> 01:03:09,619
Ông có biết
tại sao ông Horst lại quyết định
905
01:03:09,702 --> 01:03:13,331
điền tên Nick Út
vào phần chú thích của bức ảnh không?
906
01:03:13,915 --> 01:03:15,917
[Carl] Horst rất đau lòng
trước cái chết của Mỹ,
907
01:03:16,000 --> 01:03:19,921
và tôi nghĩ đó là cách
ông ấy tưởng niệm đến anh ấy.
908
01:03:20,004 --> 01:03:25,092
Tôi hiểu được
Horst thấy có lỗi thế nào về chuyện đó.
909
01:03:25,176 --> 01:03:26,803
Ông ấy giao cho Mỹ việc đó.
910
01:03:30,723 --> 01:03:34,685
[Gary] Bình thường thì phóng viên tự do
có được nhận lại ảnh rửa
911
01:03:34,769 --> 01:03:38,189
sau khi bán ảnh cho AP không?
912
01:03:38,689 --> 01:03:43,736
[Carl] Khá thường thấy, nếu có ảnh dư.
Trường hợp này chúng tôi có vài tấm dư.
913
01:03:43,820 --> 01:03:50,660
[Gary] Điều này làm tôi hơi băn khoăn.
Nếu AP mua bức ảnh
914
01:03:51,202 --> 01:03:54,413
từ một phóng viên tự do
và đề tên người khác,
915
01:03:54,497 --> 01:03:57,208
tại sao họ vẫn đưa cho ông Nghệ một bản,
916
01:03:57,291 --> 01:04:00,086
tức là bằng chứng, của bức ảnh đó?
917
01:04:00,169 --> 01:04:02,338
[Carl] Điều đó là Horst làm,
918
01:04:02,421 --> 01:04:05,758
tôi nghĩ chuyện đó rất bất thường,
919
01:04:05,842 --> 01:04:08,094
nhất là sau khi đổi tên tác giả.
920
01:04:08,177 --> 01:04:11,806
[Gary] Bất thường, hay ông ấy tự tin
Nghệ sẽ không bao giờ lên tiếng?
921
01:04:11,889 --> 01:04:15,560
[Carl] Chính xác,
ông Horst là người rất tự tin.
922
01:04:21,107 --> 01:04:23,526
[Gary] Cuối cùng
cũng có phản hồi từ Võ Sửu.
923
01:04:24,235 --> 01:04:27,113
Ông và em trai Huỳnh
làm quay phim cho các đài Mỹ,
924
01:04:27,196 --> 01:04:30,199
ghi lại những hình ảnh
biểu tượng của chiến tranh.
925
01:04:31,284 --> 01:04:32,994
Võ Sửu không có mặt ở Trảng Bàng,
926
01:04:33,077 --> 01:04:35,955
{\an8}nhưng ông rất hiểu
thế giới của phóng viên tự do.
927
01:04:36,038 --> 01:04:37,039
VÕ SỬU
QUAY PHIM, NBC NEWS
928
01:04:37,123 --> 01:04:41,419
[Sửu, tiếng Việt] Cháu là freelance,
cháu là phóng viên quân đội,
929
01:04:41,502 --> 01:04:48,384
cháu đi, cháu chụp được,
nhưng rồi cháu đưa hình, đưa phim cho AP.
930
01:04:48,467 --> 01:04:53,848
Đặc biệt là phóng viên trong quân đội,
thì nhà nghèo, cháu hiểu không, không có.
931
01:04:54,390 --> 01:04:58,728
Mình đưa phim cho họ,
bán cho họ, kiếm được tí tiền, thế thôi.
932
01:04:58,811 --> 01:05:01,939
Còn tiếng tăm thì không quan trọng.
933
01:05:02,440 --> 01:05:06,527
[Vân] Nghĩa là họ không đến AP
để đòi lại bức ảnh đấy vì…
934
01:05:06,611 --> 01:05:09,530
Mặc dù đó là họ chụp, bởi vì họ nghĩ là
935
01:05:09,614 --> 01:05:12,366
họ đã được trả tiền rồi,
thì bức ảnh đó thuộc về AP?
936
01:05:12,450 --> 01:05:17,997
Vâng. [lắp bắp]
Cái policy của AP là như vậy.
937
01:05:18,581 --> 01:05:24,879
Thành ra có thể có nhiều cái hình
mà người khác chụp,
938
01:05:26,213 --> 01:05:27,340
cái đó có.
939
01:05:28,549 --> 01:05:31,719
Bác nghĩ nói về bức ảnh của Nick Út,
940
01:05:31,802 --> 01:05:37,350
ai là tác giả thực
thì khó để mà định lượng được lắm.
941
01:05:37,934 --> 01:05:40,519
Nick Út phải biết
là Nick Út có chụp được hay không.
942
01:05:45,441 --> 01:05:48,319
[Gary, tiếng Anh] Chúng tôi lấy được
một tài liệu nội bộ từ AP.
943
01:05:48,945 --> 01:05:52,698
Horst giải thích rằng
rất khó thuyết phục văn phòng ở New York
944
01:05:52,782 --> 01:05:55,201
ghi tên người Việt Nam vào ảnh của họ.
945
01:05:55,743 --> 01:06:00,081
Ông ấy nói: “Tên người Việt Nam
bị người Mỹ chế giễu.
946
01:06:00,164 --> 01:06:01,832
Không bị gọi là dân mắt xếch
947
01:06:01,916 --> 01:06:05,586
thì cũng không được coi trọng
vì tên nghe có vẻ buồn cười.
948
01:06:06,087 --> 01:06:10,383
Nên họ ngại ghi tên Việt Nam vào ảnh
dù họ là tác giả".
949
01:06:20,351 --> 01:06:24,897
TIN NHẮN GỬI NICK ÚT
NICK THÂN MẾN, HIỆN TÔI ĐANG Ở SÀI GÒN
950
01:06:24,981 --> 01:06:29,151
VÀ TÔI THẤY TRÊN MẠNG XÃ HỘI
LÀ ÔNG CŨNG ĐANG Ở ĐÂY.
951
01:06:29,235 --> 01:06:31,821
TÔI ĐÃ VIẾT THƯ CHO ÔNG VÀI THÁNG TRƯỚC…
952
01:06:31,904 --> 01:06:34,782
KHÔNG BIẾT TA CÓ THỂ GẶP NHAU KHÔNG?
953
01:06:34,865 --> 01:06:40,871
1 GIỜ CHIỀU TẠI QUÁN CÀ PHÊ
TRONG SÂN KHÁCH SẠN ĐƯỢC KHÔNG?
954
01:06:42,581 --> 01:06:47,128
TÔI SẼ Ở ĐÓ ĐẾN 2 GIỜ CHIỀU.
TRÂN TRỌNG, GARY.
955
01:07:03,894 --> 01:07:06,647
[tiếng tút]
956
01:07:07,189 --> 01:07:09,233
[Gary] Chào, cảm ơn đã nhận cuộc gọi.
957
01:07:09,316 --> 01:07:13,863
{\an8}Chúng tôi đang đưa tin
về các cáo buộc là Nick Út
958
01:07:13,946 --> 01:07:19,285
{\an8}không phải là tác giả
của bức ảnh nổi tiếng đoạt giải Pulitzer.
959
01:07:19,368 --> 01:07:24,331
Tôi rất muốn hợp tác với AP.
Tôi muốn AP tham gia vào cuộc điều tra này
960
01:07:24,415 --> 01:07:28,085
nếu chúng tôi được vào kho lưu trữ
và chia sẻ thông tin với AP.
961
01:07:30,546 --> 01:07:31,547
Vâng.
962
01:07:32,965 --> 01:07:36,093
Tôi cũng muốn chất vấn AP,
963
01:07:36,177 --> 01:07:39,722
một số cựu nhân viên AP,
không phải người tố giác, dĩ nhiên,
964
01:07:39,805 --> 01:07:44,685
đã mượn danh AP để lấp liếm thông tin.
965
01:07:44,769 --> 01:07:48,439
Họ nói rằng ban giám đốc AP
đã biết về các cáo buộc này
966
01:07:48,522 --> 01:07:50,274
và sẽ bôi nhọ người tố giác.
967
01:07:51,442 --> 01:07:52,359
Vâng.
968
01:07:55,196 --> 01:07:57,740
Cảm ơn và giữ gìn sức khỏe. Cảm ơn.
969
01:07:59,909 --> 01:08:03,579
Bà ấy muốn tìm hiểu
về những gì ta biết, và bà ấy khá cởi mở.
970
01:08:03,662 --> 01:08:08,334
Bà ấy nói rằng: “Tôi phải báo cáo lại
và chúng tôi sẽ liên lạc”.
971
01:08:08,417 --> 01:08:11,670
Hoàn toàn không có
sự phòng thủ nào. Họ rất cởi mở.
972
01:08:12,171 --> 01:08:13,714
Và hãy chờ xem.
973
01:08:20,638 --> 01:08:23,307
Sau khi Carl kể cho ông câu chuyện này,
974
01:08:23,390 --> 01:08:27,728
ông ấy đã viết một cuốn sách mà trong đó
hoàn toàn không đề cập đến chuyện này.
975
01:08:27,812 --> 01:08:31,148
[Tom] Ừ. Phản ứng của tôi rất rõ ràng.
976
01:08:31,232 --> 01:08:34,527
"Carl, ông phải kể câu chuyện này.
977
01:08:34,610 --> 01:08:37,029
Ông phải nói sự thật".
978
01:08:37,113 --> 01:08:40,491
Ông ấy có nói thật không? Cuối cùng
có nói: "Tôi không đủ sức" không?
979
01:08:40,574 --> 01:08:42,326
- Được…
- Carl nói gì với ông?
980
01:08:42,409 --> 01:08:46,872
Trước hết, ông ấy nói:
"Họ sẽ không tin tôi. Horst Faas đã mất".
981
01:08:46,956 --> 01:08:48,791
Ông ấy nói: "Quá dễ để gạt đi".
982
01:08:48,874 --> 01:08:52,545
Họ sẽ nói: "Sao ông
lại chờ đến lúc đó? Ông là kẻ cơ hội".
983
01:08:52,628 --> 01:08:57,341
Và ông ấy liệt kê các lý do,
tôi không biết có cái nào là đủ không.
984
01:08:57,424 --> 01:09:01,053
Với tôi thì không.
Tôi tiếp tục thúc giục ông ấy.
985
01:09:01,137 --> 01:09:06,642
Ông ấy gửi cho tôi bản nháp
và nói: "Tôi muốn ông xem cái này".
986
01:09:06,725 --> 01:09:09,770
Rồi tôi nói:
"Đây là câu chuyện ông cần phải kể".
987
01:09:09,854 --> 01:09:14,358
Rồi khi bản hoàn chỉnh đến tay tôi,
chuyện đó lại không có.
988
01:09:14,441 --> 01:09:18,237
Tôi nói: "Ông lại không thành thật.
Ông vẫn chưa nói sự thật".
989
01:09:18,320 --> 01:09:21,991
Thế là ông ấy gửi cho tôi email này
vào ngày 20 tháng 1, 2018.
990
01:09:22,074 --> 01:09:25,452
“Tom thân mến, khỉ gió.
991
01:09:26,036 --> 01:09:31,417
Lẽ ra đã tốt hơn nếu anh đồng ý
với cách tôi sửa lại vụ Nick Út.
992
01:09:31,500 --> 01:09:35,880
Tôi bị ám ảnh bởi toàn bộ câu chuyện này.
993
01:09:35,963 --> 01:09:37,173
Tôi ghét nó.
994
01:09:37,798 --> 01:09:42,678
Tôi còn phải kéo dài chuyện này
bao nhiêu lâu nữa
995
01:09:42,761 --> 01:09:46,223
để đến cao trào là hồi kết gây ồn ào
996
01:09:46,307 --> 01:09:49,185
như một thứ lóe sáng rồi vụt tắt
trên New York Times,
997
01:09:49,268 --> 01:09:55,232
làm phật lòng tất cả đồng nghiệp ngày xưa,
mà nhìn thẳng sự thật đi,
998
01:09:55,316 --> 01:09:58,485
đa số họ tôi không ưa
và chưa bao giờ hòa nhập được.
999
01:09:58,569 --> 01:10:04,200
Tôi, một người địa phương được tuyển vội,
một biên tập viên ảnh quèn?
1000
01:10:04,283 --> 01:10:09,288
Tôi cảm thấy như mình
tự rước họa vào thân. Đúng thế không?
1001
01:10:09,371 --> 01:10:11,916
Đây là Carl đang mang trong mình
1002
01:10:11,999 --> 01:10:16,253
một nỗi dằn vặt lớn
mà anh ấy cố buông bỏ mà không được,
1003
01:10:16,337 --> 01:10:19,256
và anh ấy cáu tôi vì không chịu buông tha.
1004
01:10:19,840 --> 01:10:23,636
Và tôi đã cố,
nhưng anh ấy là một người bạn.
1005
01:10:23,719 --> 01:10:28,849
Carl không được lợi gì khi nói ra sự thật.
Thật ra, nói chỉ có thiệt thôi.
1006
01:10:29,391 --> 01:10:35,981
Tôi nghĩ điều đó khiến ông ấy
là một nguồn tin rất xác thực.
1007
01:10:39,235 --> 01:10:43,989
[Tom] Tôi không hình dung nổi
một người lại bịa ra một câu chuyện
1008
01:10:45,157 --> 01:10:48,702
khiến mình bị ám ảnh suốt đời.
1009
01:10:51,664 --> 01:10:57,211
Ông ấy đang cố dứt bỏ nó
qua việc giằng xé với sự thật.
1010
01:11:00,714 --> 01:11:04,009
Đó là góc tối mãnh liệt và khó cưỡng.
1011
01:11:12,643 --> 01:11:16,272
[Carl] Chúng tôi nhận được tin dữ
rằng ông Nghệ bị đột quỵ.
1012
01:11:16,355 --> 01:11:18,107
Chúng tôi không biết làm gì.
1013
01:11:20,442 --> 01:11:24,280
Tôi chỉ muốn gặp ông ấy
và nói: "Tôi xin lỗi".
1014
01:11:25,864 --> 01:11:27,950
Đó là điều cá nhân tôi phải làm.
1015
01:11:33,956 --> 01:11:35,040
Chào ông Nghệ.
1016
01:11:36,250 --> 01:11:37,376
- Chào.
- Ông khỏe không?
1017
01:11:39,128 --> 01:11:43,882
Tôi cảm thấy dằn vặt
vì chúng tôi đã cướp công của ông.
1018
01:11:44,425 --> 01:11:46,593
Vì vậy, tôi muốn nói lời xin lỗi.
1019
01:11:48,053 --> 01:11:52,057
Ông là bằng chứng của tôi,
và tôi là bằng chứng của ông.
1020
01:11:56,478 --> 01:11:58,939
[Tom] Trong một khoảnh khắc ngắn,
1021
01:11:59,023 --> 01:12:03,235
tất cả chúng tôi
cùng rơi vào tâm thế của nạn nhân.
1022
01:12:03,319 --> 01:12:06,864
Cảm ơn vì đã sát cánh bên anh
suốt thời gian qua.
1023
01:12:13,287 --> 01:12:15,581
[Tom] Đây là một câu chuyện buồn.
1024
01:12:17,958 --> 01:12:22,629
Chỉ một hành động rất nhỏ
cũng có thể gây nên hậu quả cực lớn.
1025
01:12:26,467 --> 01:12:28,552
NICK ÚT - NHIẾP ẢNH GIA AP
NHIẾP ẢNH GIA TỰ DO
1026
01:12:29,094 --> 01:12:33,515
[Terri] Hãy xem lại câu chuyện
qua góc nhìn của Nick.
1027
01:12:34,224 --> 01:12:35,476
Ông ấy nói thế này.
1028
01:12:35,559 --> 01:12:41,190
Ông ấy nói sáng hôm đó,
ông ấy đi xe van của AP với tài xế.
1029
01:12:41,732 --> 01:12:46,195
[tiếng Việt] Tôi và một anh nữa
tên David Burnett của Time Magazine
1030
01:12:46,278 --> 01:12:48,864
và một người Việt Nam tên Hoàng Văn Doanh,
1031
01:12:48,947 --> 01:12:51,909
phóng viên freelance cho AP và UPI.
1032
01:12:51,992 --> 01:12:57,873
Còn một anh nữa, anh đó là anh Nghệ,
làm tài xế cho NBC chứ không phải báo chí.
1033
01:12:57,956 --> 01:13:00,167
Anh ấy lấy xe chở những nhà báo.
1034
01:13:00,250 --> 01:13:02,836
Anh ấy chở một người bạn tôi
là Lê Phúc Đình, là cameraman,
1035
01:13:02,920 --> 01:13:04,797
người đó đã quay được tất cả…
1036
01:13:04,880 --> 01:13:07,383
[Terri, tiếng Anh] Không ai bàn cãi
việc ông ấy có mặt ở đó.
1037
01:13:07,466 --> 01:13:10,803
Không ai bàn cãi
việc ông ấy đã chụp ảnh hôm đó.
1038
01:13:11,387 --> 01:13:15,349
[Fiona] Kim Phúc luôn nói rằng
cô ấy bị sốc và không nhớ rõ sự việc.
1039
01:13:15,432 --> 01:13:17,810
{\an8}[Kim Phúc] Có một nhiếp ảnh gia
đã chụp ảnh tôi,
1040
01:13:17,893 --> 01:13:21,313
{\an8}tiếc là tôi không nhớ mặt người đó.
1041
01:13:22,064 --> 01:13:24,775
[tiếng Việt] Người đầu tiên,
một bà mới chạy ra,
1042
01:13:24,858 --> 01:13:28,320
Một phụ nữ. Bà đó
cũng ít nhất là 70 tuổi, chạy ra trước.
1043
01:13:28,821 --> 01:13:30,572
Rồi sau đó trẻ em chạy ra.
1044
01:13:31,323 --> 01:13:33,367
[Gary, tiếng Anh]
Không ai bàn cãi việc ông ấy chụp
1045
01:13:33,450 --> 01:13:35,828
- hai bà cháu.
- [Terri] Người bà và em bé đang hấp hối.
1046
01:13:36,578 --> 01:13:39,123
Ông ấy có khẳng định rõ ràng
1047
01:13:39,206 --> 01:13:43,877
là ông ấy đã chụp bức ảnh nổi tiếng
sau khi đã chụp hai bà cháu không?
1048
01:13:43,961 --> 01:13:46,422
- [Terri] Có.
- Vậy đó là trình tự của ông ấy.
1049
01:13:46,505 --> 01:13:48,298
- [Terri] Trình tự là thế.
- [Gary] Được.
1050
01:13:48,382 --> 01:13:49,299
[tiếng Việt] Mắt tôi á…
1051
01:13:49,383 --> 01:13:53,429
Con mắt tôi vừa chụp
thì cái máy hình lúc nào cũng viewfinder,
1052
01:13:53,512 --> 01:13:57,307
thì tôi thấy tự nhiên
một cô gái đưa tay chạy ra
1053
01:13:57,391 --> 01:14:00,018
và lúc đó tôi nói:
"Tại sao cô không có quần áo gì á?"
1054
01:14:00,686 --> 01:14:03,564
Tôi mới chạy nhào vô
gần đó hơn nữa để tôi chụp.
1055
01:14:05,315 --> 01:14:10,279
[Fiona, tiếng Anh]
Và theo câu chuyện mà Nick kể lại,
1056
01:14:10,362 --> 01:14:14,700
ông ấy chụp bằng máy Leica của mình,
ống kính 35mm, đó là máy ông ấy có.
1057
01:14:15,200 --> 01:14:19,037
[Terri] Sau đó ông ấy dội nước cho cô bé.
1058
01:14:19,121 --> 01:14:21,248
- Tất cả rời đi.
- Ừ.
1059
01:14:21,331 --> 01:14:27,880
[Terri] Sau đó ông ấy đưa cô bé, Kim Phúc,
và anh trai đến bệnh viện Củ Chi,
1060
01:14:27,963 --> 01:14:31,008
bệnh viện gần nhất, bằng xe của AP.
1061
01:14:31,091 --> 01:14:33,469
Ông ấy đã kể như thế nhiều lần.
1062
01:14:33,552 --> 01:14:37,264
[Nick, trên băng, tiếng Việt]
Lúc đó ông bác Kim Phúc chạy ra
1063
01:14:37,347 --> 01:14:42,478
hỏi ông ơi, ông có thể chở
mấy em bé này vô bệnh viện được không.
1064
01:14:42,561 --> 01:14:44,897
Thì tôi có xe van. Tôi mở cửa ra.
1065
01:14:44,980 --> 01:14:48,525
Tôi ẵm Kim Phúc,
và Kim Phúc ngồi dưới thùng xe thôi.
1066
01:14:48,609 --> 01:14:50,694
Vì cái lưng cháy quá, ngồi dựa hổng được.
1067
01:14:50,777 --> 01:14:53,155
Ba đứa nhỏ theo, nó nhào lên.
1068
01:14:55,532 --> 01:14:58,952
[Terri, tiếng Anh] Tuy nhiên,
trong một bộ phim tài liệu năm 1984,
1069
01:14:59,036 --> 01:15:01,455
mẹ của Kim Phúc kể một câu chuyện khác.
1070
01:15:01,538 --> 01:15:06,376
[tiếng Việt] Lúc đó thì đang cháy quá,
không biết làm sao để có cấp cứu.
1071
01:15:06,460 --> 01:15:09,963
Có một người cậu, ông ấy cõng chạy đi.
1072
01:15:10,047 --> 01:15:14,426
Chạy đi đem xuống Bắc Hà, Củ Chi.
1073
01:15:15,260 --> 01:15:20,140
Xuống dưới đó thì máy bay
mới đưa xuống bệnh viện Nhi đồng.
1074
01:15:20,766 --> 01:15:22,476
- [Gary] Ừ.
- [Terri] Rồi.
1075
01:15:22,559 --> 01:15:26,146
Sau đó Nick nói ông ấy đến AP,
1076
01:15:26,730 --> 01:15:30,067
vào phòng tối để rửa ảnh với Jackson.
1077
01:15:30,150 --> 01:15:33,904
Carl nói lúc ông ấy đến
thì Nick không có ở đó,
1078
01:15:33,987 --> 01:15:36,448
sau đó Nick mới đến, mặc thường phục.
1079
01:15:36,532 --> 01:15:40,869
- Ông Horst nói: “Làm tốt lắm, Nick.”
- [Gary] "Làm tốt lắm". Ừ.
1080
01:15:40,953 --> 01:15:44,206
"Anh đã làm rất tốt”.
David Burnett nói thế.
1081
01:15:53,799 --> 01:15:55,968
- [Terri] Mãi mới được gặp.
- [nam] Rất hân hạnh.
1082
01:15:56,051 --> 01:15:57,970
- [Gary] Chào.
- Chào Fiona. Khỏe không?
1083
01:15:58,053 --> 01:15:59,930
- Rất hân hạnh.
- Chào Gary.
1084
01:16:00,013 --> 01:16:01,557
- Chào Gary. Chào.
- Rất hân hạnh.
1085
01:16:01,640 --> 01:16:06,562
{\an8}Vậy để tôi giải thích về quá trình
và phương pháp mà chúng tôi đã sử dụng
1086
01:16:06,645 --> 01:16:10,232
để phân tích các tư liệu
mà ông đã chia sẻ với chúng tôi,
1087
01:16:10,315 --> 01:16:15,404
xâu chuỗi lại
các thông tin và manh mối khác nhau,
1088
01:16:15,487 --> 01:16:19,741
tôi nghĩ đã dựng nên
một bức tranh toàn cảnh mạch lạc.
1089
01:16:23,579 --> 01:16:24,705
[Francesco] Chúng tôi bắt đầu
1090
01:16:24,788 --> 01:16:27,499
bằng việc nghiên cứu các bức ảnh
và đoạn phim mà ông cung cấp,
1091
01:16:27,583 --> 01:16:30,419
tất cả được các phóng viên
ở Trảng Bàng ghi lại ngày hôm đó.
1092
01:16:33,297 --> 01:16:37,968
Chúng tôi dùng hình ảnh vệ tinh
tháng 11 năm 1972 để hiểu sơ đồ khu vực
1093
01:16:38,051 --> 01:16:42,347
và bắt đầu đối chiếu các địa danh
giữa ảnh chụp và ảnh vệ tinh
1094
01:16:42,431 --> 01:16:44,808
để xác định vị trí từng ảnh được chụp.
1095
01:16:44,891 --> 01:16:47,561
ĐƯỜNG LỚN
1096
01:16:48,312 --> 01:16:51,440
CHỐT KIỂM SOÁT
1097
01:16:51,940 --> 01:16:53,859
Chuỗi sự kiện chúng tôi tập trung vào
1098
01:16:53,942 --> 01:16:59,197
bắt đầu bằng việc thả bom napalm
và vụ nổ quanh chùa Cao Đài ở Trảng Bàng.
1099
01:17:00,324 --> 01:17:04,661
Khoảnh khắc này được ghi lại
bởi đội quay phim của đài ITN của Anh.
1100
01:17:11,627 --> 01:17:16,256
CHÙA CAO ĐÀI
1101
01:17:16,715 --> 01:17:19,051
Trong một ảnh chụp không lâu sau đó,
1102
01:17:19,134 --> 01:17:22,888
một nhóm phóng viên
xuất hiện gần chốt kiểm soát và cây cầu,
1103
01:17:22,971 --> 01:17:25,766
Tương ứng với vị trí này
trong ảnh vệ tinh.
1104
01:17:28,060 --> 01:17:33,065
Họ quay mặt về phía chùa,
nơi cách họ khoảng 500 mét.
1105
01:17:35,984 --> 01:17:40,405
Đây là bức ảnh đầu tiên
ta thấy Kim Phúc trong một nhóm trẻ khác.
1106
01:17:40,947 --> 01:17:43,575
Nhóm trẻ từ đồng chạy lên đường lớn,
1107
01:17:43,659 --> 01:17:45,494
đi cùng với các binh sĩ.
1108
01:17:46,244 --> 01:17:50,624
Sau các em là một con đường đất
vuông góc với đường lớn,
1109
01:17:50,707 --> 01:17:54,086
tương ứng với vị trí này
trong hình ảnh vệ tinh.
1110
01:18:00,926 --> 01:18:04,304
Bức ảnh tiếp theo là
bức nổi tiếng “Em Bé Napalm”.
1111
01:18:07,057 --> 01:18:10,227
Kim Phúc và các em khác
đang đi trên đường lớn,
1112
01:18:10,310 --> 01:18:13,438
ngược hướng chùa và nơi diễn ra vụ nổ.
1113
01:18:15,190 --> 01:18:17,859
Dựa trên đối chiếu chéo hình ảnh,
1114
01:18:17,943 --> 01:18:21,530
chúng tôi xác định vị trí
của nhiếp ảnh gia trên đường,
1115
01:18:21,613 --> 01:18:23,824
như thể hiện trên mô hình 3D này.
1116
01:18:33,125 --> 01:18:37,254
Phim âm bản gốc của bức ảnh
xác nhận rằng bức ảnh kế tiếp
1117
01:18:37,337 --> 01:18:41,299
được chụp bởi chính nhiếp ảnh gia
đã chụp bức ảnh “Em Bé Napalm".
1118
01:18:45,429 --> 01:18:49,307
Sau đó, các em xuất hiện
trong đoạn phim của ITN.
1119
01:18:49,391 --> 01:18:50,976
Khi các em tiếp tục đi trên đường,
1120
01:18:51,059 --> 01:18:53,687
đoạn phim ghi lại cảnh
các em chạy ngang qua đội quay.
1121
01:18:55,147 --> 01:18:57,566
Người quay phim quay theo Kim Phúc.
1122
01:19:02,571 --> 01:19:07,951
Trong hình này của đoạn phim, ta thấy
Kim Phúc và một trẻ khác từ phía sau.
1123
01:19:08,660 --> 01:19:10,287
Có hai người đứng trước mặt các em.
1124
01:19:11,663 --> 01:19:14,458
Người bên phải
chụp hình theo hướng ngược lại
1125
01:19:15,333 --> 01:19:18,920
cho thấy các em
ở phía trước một nhóm phóng viên.
1126
01:19:21,965 --> 01:19:26,428
Trong đó, chúng tôi xác định được
có ba người quay phim, hai người thu âm,
1127
01:19:26,511 --> 01:19:29,890
và ở bên phải, một nhiếp ảnh gia
đứng tách ra với máy ảnh tĩnh,
1128
01:19:29,973 --> 01:19:32,476
mà chúng tôi xác định là phóng viên tự do.
1129
01:19:35,145 --> 01:19:39,065
Những phóng viên này đứng không xa vị trí
1130
01:19:39,149 --> 01:19:42,486
mà chỉ vài giây trước,
bức ảnh “Em Bé Napalm” được chụp.
1131
01:19:50,285 --> 01:19:52,996
Trong đoạn phim ITN ở cùng thời điểm,
1132
01:19:53,079 --> 01:19:57,584
chúng tôi nhận thấy
có một người nữa đang từ phía xa tiến đến,
1133
01:19:57,667 --> 01:19:59,336
có vẻ như có đeo thiết bị.
1134
01:20:02,964 --> 01:20:03,965
Sau khi cắt cảnh,
1135
01:20:04,049 --> 01:20:09,095
đoạn phim ITN quay cận cảnh
Kim Phúc nhận nước từ các nhà báo.
1136
01:20:11,056 --> 01:20:13,975
Người mang thiết bị phía xa
giờ đã tiến gần hơn.
1137
01:20:14,851 --> 01:20:18,188
Anh ta đội mũ bộ đội
và dường như đang cầm máy ảnh.
1138
01:20:22,484 --> 01:20:24,611
Khoảnh khắc này cũng được chụp lại
1139
01:20:24,694 --> 01:20:27,489
bởi nhiếp ảnh gia
mà ta thấy từ xa tiến đến.
1140
01:20:34,162 --> 01:20:37,499
Bức ảnh này AP để tên là của Nick Út.
1141
01:20:39,125 --> 01:20:42,712
Một bức ảnh khác
ghi lại cảnh tượng không lâu sau đó,
1142
01:20:42,796 --> 01:20:46,132
khi Kim Phúc vẫn đứng trước
người quay phim của ITN.
1143
01:20:48,343 --> 01:20:51,805
Có một người nhìn về phía họ
bên trái khung hình.
1144
01:20:52,514 --> 01:20:55,433
Chúng tôi thấy
anh ta đội mũ bộ đội có thẻ vải,
1145
01:20:55,517 --> 01:20:58,395
áo ngắn tay, và áo khoác treo bên phải.
1146
01:21:00,939 --> 01:21:03,275
Những chi tiết này
trùng khớp với nhiếp ảnh gia
1147
01:21:03,358 --> 01:21:06,361
mà chúng ta thấy
từ xa tiến lại trong đoạn phim ITN.
1148
01:21:08,572 --> 01:21:13,118
Trong bức ảnh kế tiếp,
người đó đang chụp ảnh.
1149
01:21:14,119 --> 01:21:16,705
Rất có thể là chụp ảnh này của Kim Phúc,
1150
01:21:16,788 --> 01:21:19,291
và cũng được AP để tên là của Nick Út.
1151
01:21:21,543 --> 01:21:24,546
Cuối cùng, cũng cảnh đó,
chụp từ hướng ngược lại
1152
01:21:24,629 --> 01:21:27,257
mà chúng ta có thể thấy rõ là Nick Út,
1153
01:21:27,340 --> 01:21:30,385
nhiếp ảnh gia
đội mũ bộ đội và đeo thiết bị,
1154
01:21:30,468 --> 01:21:33,305
xuất hiện lần đầu từ phía xa
trong đoạn phim ITN.
1155
01:21:35,223 --> 01:21:38,268
Khi xem lại đoạn phim này,
chúng ta có thể xác định
1156
01:21:38,351 --> 01:21:41,646
chỉ vài giây sau khi bức ảnh
“Em Bé Napalm” được chụp,
1157
01:21:41,730 --> 01:21:45,901
Nick Út xuất hiện ở vị trí khá xa
với các em đang chạy,
1158
01:21:45,984 --> 01:21:48,987
đi về phía các em từ hướng ngược lại.
1159
01:21:55,493 --> 01:21:58,788
Vì vậy, chúng tôi có thể kết luận
là rất khó có khả năng
1160
01:21:58,872 --> 01:22:01,917
Nick Út là người chụp
bức ảnh “Em Bé Napalm".
1161
01:22:07,339 --> 01:22:13,303
Rất khó giải thích chuyện
chỉ vài giây sau khi bức ảnh được chụp,
1162
01:22:13,386 --> 01:22:19,142
ông ấy đã ở xa như vậy và đang quay lại,
nếu ông ấy là người chụp bức ảnh đó.
1163
01:22:19,225 --> 01:22:25,941
Có hai người tự nhận
là đã chụp bức ảnh. Hai người thôi.
1164
01:22:26,024 --> 01:22:30,195
Nick Út và phóng viên tự do tên Nghệ.
1165
01:22:30,695 --> 01:22:34,115
Và điều anh nói với tôi ở đây
1166
01:22:34,199 --> 01:22:37,369
là Nick Út không ở vị trí thích hợp
để chụp bức ảnh đó,
1167
01:22:37,911 --> 01:22:41,748
nghĩa là người duy nhất
ở vị trí thích hợp để chụp bức ảnh,
1168
01:22:41,831 --> 01:22:43,750
người tự nhận đã chụp nó,
1169
01:22:43,833 --> 01:22:46,127
- là phóng viên tự do.
- Đúng vậy.
1170
01:22:46,878 --> 01:22:49,464
Trên mô hình 3D, trên các camera ảo,
1171
01:22:49,547 --> 01:22:54,970
bức ảnh “Em Bé Napalm” có khả năng cao
được chụp bằng ống kính 50mm,
1172
01:22:55,053 --> 01:22:58,723
ít nhất là camera ảo,
mô hình của chúng tôi nói vậy.
1173
01:22:59,683 --> 01:23:04,145
Phóng viên tự do, ông Nghệ,
cũng dùng ống kính 50mm trên máy Pentax.
1174
01:23:06,523 --> 01:23:07,857
Rất ấn tượng.
1175
01:23:07,941 --> 01:23:09,693
- [Fiona] Cảm ơn.
- [Gary] Cảm ơn.
1176
01:23:10,527 --> 01:23:13,446
[Francesco, trên băng]
Về bức ảnh người bà bế đứa trẻ,
1177
01:23:14,030 --> 01:23:16,116
nếu nhìn vào khói ở phía sau,
1178
01:23:16,199 --> 01:23:18,743
chúng tôi nhận thấy khói thưa hơn đáng kể
1179
01:23:18,827 --> 01:23:22,580
so với chuỗi ảnh
chụp Kim Phúc đi trên đường.
1180
01:23:23,498 --> 01:23:27,043
Điều này cho thấy có khả năng cao
ảnh chụp người bà được chụp
1181
01:23:27,127 --> 01:23:29,421
vài phút sau bức ảnh “Em Bé Napalm”.
1182
01:23:31,756 --> 01:23:34,426
Chúng tôi tìm thấy
một manh mối khác trong đoạn phim ITN
1183
01:23:34,509 --> 01:23:36,761
khi máy quay đi theo người bà.
1184
01:23:37,429 --> 01:23:42,600
Trong đám đông ở chốt kiểm soát,
có một cô bé dường như không mặc quần áo,
1185
01:23:42,684 --> 01:23:44,894
có khả năng cao là Kim Phúc,
1186
01:23:45,395 --> 01:23:47,439
cùng các em khác ở bên phải,
1187
01:23:48,148 --> 01:23:50,775
cho thấy các em đã đến trước người bà.
1188
01:23:53,695 --> 01:23:56,781
{\an8}Vài giây sau khi
bức ảnh "Em Bé Napalm" được chụp,
1189
01:23:56,865 --> 01:24:00,577
{\an8}Nick Út xuất hiện ở vị trí khá xa
so với nơi các em đang chạy.
1190
01:24:00,660 --> 01:24:03,038
{\an8}Đó là Nick Út.
1191
01:24:03,538 --> 01:24:05,373
Ý ông là anh ấy ở quá xa.
1192
01:24:05,457 --> 01:24:08,752
Xem anh ấy đến từ hướng nào đi.
1193
01:24:11,254 --> 01:24:12,839
[Santiago] Vậy là ở quá xa.
1194
01:24:14,299 --> 01:24:16,634
Trong nhiếp ảnh, vị trí rất quan trọng.
1195
01:24:16,718 --> 01:24:20,889
Không ở đúng vị trí thì không chụp được.
Và anh ấy không ở vị trí đó.
1196
01:24:20,972 --> 01:24:25,852
Ta biết điều đó
vì ta thấy anh ấy đứng ở quá xa vị trí đó.
1197
01:24:25,935 --> 01:24:28,480
Ta biết ảnh nào là của Nick Út.
1198
01:24:28,563 --> 01:24:31,357
Ta biết ảnh nào là của người của UPI.
1199
01:24:31,441 --> 01:24:33,610
Còn anh này thì sao?
1200
01:24:34,110 --> 01:24:35,737
Không ai có ảnh của anh ấy.
1201
01:24:36,237 --> 01:24:37,322
[Santiago] Ấn tượng thật.
1202
01:24:39,115 --> 01:24:43,620
[Gary] Sẽ có những người vẫn cho rằng
Nick là người đã chụp bức ảnh đó.
1203
01:24:44,662 --> 01:24:50,001
Nhưng nếu tin như thế,
tức là không tin bất cứ điều gì Carl nói,
1204
01:24:50,085 --> 01:24:54,964
không tin phóng viên tự do,
không tin các con của ông ấy.
1205
01:24:55,673 --> 01:25:01,221
Tự hỏi tại sao ông Horst hay ai đó ở AP
lại đưa cho ông ấy bức ảnh đó đem về.
1206
01:25:01,763 --> 01:25:05,850
Còn phải không tin bằng chứng
của những bức ảnh và đoạn phim.
1207
01:25:05,934 --> 01:25:09,687
Phải không tin mọi thứ và mọi người,
và chỉ tin Nick.
1208
01:25:09,771 --> 01:25:13,608
Hoặc Arnett,
người tin rằng Nick đã chụp bức ảnh
1209
01:25:13,691 --> 01:25:16,277
vì nghe Horst bảo thế.
1210
01:25:16,778 --> 01:25:21,157
Tất cả bằng chứng
đều từ miệng ông Horst ra mà thôi.
1211
01:25:21,241 --> 01:25:23,743
Là cựu Giám đốc Nhiếp ảnh của AP,
1212
01:25:23,827 --> 01:25:29,415
chắc ông hiểu rõ hơn ai hết
những gì ta đang thấy ở đây.
1213
01:25:30,333 --> 01:25:31,876
Nếu ta đưa cái này cho AP,
1214
01:25:31,960 --> 01:25:34,754
tác động đến bức ảnh, đến AP sẽ thế nào?
1215
01:25:34,838 --> 01:25:37,590
Không ai nghi ngờ
tính chân thực của bức ảnh.
1216
01:25:37,674 --> 01:25:38,550
- Ừ.
- [Santiago] Nhỉ?
1217
01:25:38,633 --> 01:25:41,761
Nên tính chân thực
và thông điệp mạnh mẽ nó gửi đi vẫn còn.
1218
01:25:41,845 --> 01:25:46,057
Quyền sở hữu
và phân phối bức ảnh của AP vẫn còn.
1219
01:25:46,641 --> 01:25:51,396
Sẽ dậy sóng. Sẽ có nhiều người bị vạ lây.
1220
01:25:51,479 --> 01:25:54,899
Những người đã bảo vệ điều này đến cùng.
1221
01:25:55,525 --> 01:25:56,359
Vâng.
1222
01:25:56,442 --> 01:25:57,569
[Santiago] Về mặt nào đó,
1223
01:25:57,652 --> 01:26:02,323
đây là cách người Việt giành lại quyền
kể câu chuyện đã xảy ra trên đất nước họ,
1224
01:26:02,407 --> 01:26:04,159
thay vì chịu,
1225
01:26:05,535 --> 01:26:07,537
qua quyền tác giả bức ảnh này,
1226
01:26:07,620 --> 01:26:09,164
áp đặt từ người khác.
1227
01:26:09,247 --> 01:26:11,875
Không dễ để thay đổi một suy nghĩ
1228
01:26:11,958 --> 01:26:15,628
đã ăn sâu vào nhận thức chung
của mọi người suốt bao năm qua.
1229
01:26:16,337 --> 01:26:18,756
Làm sao Nick Út dám giơ tay lên và nói:
1230
01:26:18,840 --> 01:26:21,134
"Tôi nghĩ đã có nhầm lẫn.
Tôi không chụp bức ảnh"?
1231
01:26:21,718 --> 01:26:25,972
Khi thời gian trôi qua và nhận thức này
dần ăn sâu, việc đó lại càng khó.
1232
01:26:26,055 --> 01:26:29,976
Hoặc là nói thật ngay lúc đó
hoặc không bao giờ, nhỉ?
1233
01:26:30,727 --> 01:26:33,980
Đối với Nghệ, đây là sự công bằng.
1234
01:26:35,356 --> 01:26:37,901
Là sự công bằng.
Điều đó có ý nghĩa rất lớn.
1235
01:26:40,236 --> 01:26:43,198
Tôi nghĩ AP
vẫn đang đứng ngoài câu chuyện.
1236
01:26:43,281 --> 01:26:46,367
Rất khó có chuyện
1237
01:26:46,451 --> 01:26:50,663
khi được trao bằng chứng này
mà họ lại khoanh tay đứng nhìn.
1238
01:26:54,959 --> 01:27:01,549
{\an8}AP ĐÃ ĐỒNG Ý GẶP ĐỂ THẢO LUẬN
VỀ NHỮNG PHÁT HIỆN CỦA CHÚNG TÔI.
1239
01:27:09,307 --> 01:27:11,226
[Gary] Đây là cuộc gặp
không chính thức, nên
1240
01:27:11,309 --> 01:27:13,978
dĩ nhiên tôi không được tiết lộ nhiều lắm,
1241
01:27:14,062 --> 01:27:19,275
nhưng tôi nghĩ chúng tôi
đã làm đúng khi nói chuyện với AP.
1242
01:27:20,860 --> 01:27:23,529
AP có chịu làm theo lẽ phải không
thì còn phải chờ xem.
1243
01:27:31,621 --> 01:27:35,333
NGÀY 6 THÁNG 5 NĂM 2025,
AP ĐÃ CÔNG BỐ MỘT CUỘC ĐIỀU TRA NỘI BỘ
1244
01:27:35,416 --> 01:27:38,753
VỀ QUYỀN TÁC GIẢ CỦA BỨC ẢNH
TRÊN TRANG WEB CỦA HỌ.
1245
01:27:39,462 --> 01:27:42,465
{\an8}[tiếng Việt] Trong suốt 52 năm qua,
Nick Út luôn được ghi nhận
1246
01:27:42,548 --> 01:27:46,261
là người chụp bức ảnh
biểu tượng thời chiến "Em Bé Napalm".
1247
01:27:46,344 --> 01:27:48,763
Tuy nhiên, một công bố gần đây
đã thách thức
1248
01:27:48,846 --> 01:27:51,349
thành tựu lớn nhất
trong sự nghiệp nhiếp ảnh của ông.
1249
01:27:51,432 --> 01:27:53,268
{\an8}[tiếng Anh]
Bức ảnh biểu tượng này là tâm điểm
1250
01:27:53,351 --> 01:27:54,936
{\an8}của một cuộc tranh cãi đang dâng cao.
1251
01:27:58,356 --> 01:28:00,483
[nam, tiếng Pháp]
Nhưng có thật ông ấy chụp nó không?
1252
01:28:00,566 --> 01:28:03,611
Câu chuyện về một vụ có khả năng
là cướp công, đã kéo dài 50 năm.
1253
01:28:04,445 --> 01:28:06,322
[Gary, tiếng Anh]
Trong báo cáo của AP, họ nói:
1254
01:28:06,406 --> 01:28:09,117
"phần tên tác giả bị khiếu nại
chỉ được gỡ bỏ
1255
01:28:09,200 --> 01:28:11,077
nếu có bằng chứng xác thực
1256
01:28:11,160 --> 01:28:15,665
cho thấy người tự nhận
là tác giả bức ảnh thật ra không chụp".
1257
01:28:17,542 --> 01:28:19,377
Họ kết luận là tác giả thật sự
1258
01:28:20,044 --> 01:28:23,923
"không thể chứng minh một cách chắc chắn
do thời gian đã quá lâu,
1259
01:28:24,007 --> 01:28:26,801
nhiều nhân vật chủ chốt
có liên quan đã qua đời,
1260
01:28:26,884 --> 01:28:29,220
và giới hạn của công nghệ".
1261
01:28:30,513 --> 01:28:34,475
"Do đó, việc ghi nhận tác giả bức ảnh
vẫn sẽ được giữ nguyên".
1262
01:28:39,939 --> 01:28:44,319
BÁO CÁO LIỆT KÊ CÁC LÝ DO
KHIẾN AP CHO RẰNG NICK ÚT LÀ TÁC GIẢ,
1263
01:28:44,402 --> 01:28:46,904
TRONG ĐÓ CÓ LỜI KHAI
CỦA MỘT SỐ NHÂN CHỨNG.
1264
01:28:46,988 --> 01:28:50,533
PETER ARNETT VÀ DAVID BURNETT,
NHỮNG NGƯỜI TỪ CHỐI PHỎNG VẤN,
1265
01:28:50,616 --> 01:28:53,244
VẪN KHẲNG ĐỊNH
NICK ÚT LÀ NGƯỜI CHỤP BỨC ẢNH.
1266
01:28:53,328 --> 01:28:56,122
AP CŨNG NGHI NGỜ
ĐỘ TIN CẬY CỦA CARL ROBINSON.
1267
01:29:00,752 --> 01:29:03,463
BẢN PHÂN TÍCH HIỆN TRƯỜNG TRONG PHIM
1268
01:29:03,546 --> 01:29:05,465
CÓ VẺ ĐÃ CÓ SAI SÓT TRONG ĐỒ HỌA
1269
01:29:08,885 --> 01:29:11,095
ĐÁNG CHÚ Ý, CUỘC ĐIỀU TRA CỦA AP KẾT LUẬN:
1270
01:29:11,179 --> 01:29:14,349
"KHÓ CÓ KHẢ NĂNG LÀ BỨC ẢNH NỔI TIẾNG
ĐƯỢC CHỤP BẰNG MÁY LEICA".
1271
01:29:18,311 --> 01:29:21,731
[tiếng Việt] Pentax à? Đúng là Pentax.
1272
01:29:25,401 --> 01:29:30,990
BÁO CÁO NÓI TIẾP: "KHẢ NĂNG CAO
LÀ NÓ ĐƯỢC CHỤP BẰNG MÁY PENTAX".
1273
01:29:32,492 --> 01:29:37,872
"AP VẪN ĐỂ NGỎ KHẢ NĂNG
NICK ÚT KHÔNG PHẢI NGƯỜI CHỤP BỨC ẢNH".
1274
01:29:40,583 --> 01:29:41,959
{\an8}GIỌNG CỦA FRANCESCO SEBREGONDI
1275
01:29:42,043 --> 01:29:44,295
{\an8}[Francesco] Sử dụng tài liệu của AP
trong báo cáo của họ,
1276
01:29:44,379 --> 01:29:46,631
{\an8}chúng tôi đã có thể
đưa ra kết luận chính xác hơn.
1277
01:29:47,673 --> 01:29:51,344
Đầu tiên, chúng tôi phân tích
bức ảnh này của David Burnett.
1278
01:29:52,220 --> 01:29:54,472
Nick Út xuất hiện ở phía gần,
1279
01:29:54,555 --> 01:29:58,518
trong khi Kim Phúc
vẫn còn ở cánh đồng cạnh đường lớn.
1280
01:29:59,185 --> 01:30:01,604
Ống kính tiêu cự dài làm nén phối cảnh,
1281
01:30:01,687 --> 01:30:04,273
khiến họ trông gần nhau hơn thực tế.
1282
01:30:06,567 --> 01:30:12,698
Có hàng rào thép gai bên cạnh Út
cho thấy ông ấy vẫn ở chốt kiểm soát,
1283
01:30:15,868 --> 01:30:22,458
Cách vị trí mà bức ảnh “Em Bé Napalm”
sắp được chụp khoảng 170 mét.
1284
01:30:23,251 --> 01:30:27,922
Vào thời điểm này, Kim Phúc
chỉ cách vị trí đó khoảng 60 mét.
1285
01:30:29,632 --> 01:30:33,678
Ảnh của Burnett cho thấy
để chụp được bức ảnh nổi tiếng này,
1286
01:30:33,761 --> 01:30:37,682
Út phải chạy quãng đường gấp ba lần
quãng đường Kim Phúc phải chạy
1287
01:30:37,765 --> 01:30:39,600
trong cùng một thời gian ngắn.
1288
01:30:42,478 --> 01:30:47,108
Tiếp theo, chúng tôi phân tích
một đoạn phim dài ba giây của NBC
1289
01:30:47,191 --> 01:30:49,902
quay ngay sau bức ảnh “Em Bé Napalm”.
1290
01:30:51,279 --> 01:30:56,576
Qua việc phân tích cẩn thận các vết nước
trên đường trong các hình ảnh khác nhau
1291
01:30:56,659 --> 01:30:59,287
chúng tôi đã xác định được
chuyển động của Kim Phúc.
1292
01:31:03,958 --> 01:31:06,627
Từ vị trí trong bức ảnh “Em Bé Napalm”,
1293
01:31:07,253 --> 01:31:10,214
Kim Phúc đã tiến được
khoảng 40 mét trên đường
1294
01:31:10,298 --> 01:31:14,760
vào thời điểm bị quay từ phía sau
trong khung hình này của đoạn phim ITN.
1295
01:31:16,262 --> 01:31:18,306
Dựa trên tốc độ ước tính,
1296
01:31:18,389 --> 01:31:21,893
15 giây đã trôi qua
kể từ khi bức ảnh nổi tiếng được chụp.
1297
01:31:24,395 --> 01:31:28,024
Mô hình 3D tái dựng
của chúng tôi đặt Nick Út
1298
01:31:28,107 --> 01:31:32,528
ở vị trí cách người quay phim ITN
khoảng 50 mét vào thời điểm này.
1299
01:31:34,238 --> 01:31:37,950
Nói cách khác, khoảng 15 giây
sau khi bức ảnh được chụp,
1300
01:31:38,534 --> 01:31:40,661
Út xuất hiện ở vị trí
1301
01:31:40,745 --> 01:31:46,167
cách nơi “Em Bé Napalm”
được chụp khoảng 75 mét,
1302
01:31:46,709 --> 01:31:49,795
vẫn đi trên đường từ hướng ngược lại.
1303
01:31:50,922 --> 01:31:53,007
Để Nick Út có thể chụp bức ảnh,
1304
01:31:53,090 --> 01:31:58,429
ông ấy phải chạy nước rút 170 mét
từ vị trí tại chốt kiểm soát
1305
01:31:59,805 --> 01:32:02,850
rồi chạy ngược lại 75 mét,
1306
01:32:02,934 --> 01:32:06,395
quay đầu, và không lâu sau,
xuất hiện trở lại trên hình,
1307
01:32:06,479 --> 01:32:08,981
đi bộ bình tĩnh về phía hiện trường.
1308
01:32:10,066 --> 01:32:13,486
Đây là kịch bản cực kỳ không hợp lý.
1309
01:32:20,576 --> 01:32:24,413
WORLD PRESS PHOTO, NHÀ TỔ CHỨC
GIẢI THƯỞNG QUỐC TẾ QUAN TRỌNG NHẤT
1310
01:32:24,497 --> 01:32:27,959
TRONG LĨNH VỰC NHIẾP ẢNH,
ĐÃ TỰ THUÊ ĐIỀU TRA RIÊNG.
1311
01:32:31,003 --> 01:32:34,423
{\an8}ẢNH BÁO CHÍ THẾ GIỚI CỦA NĂM 1973
1312
01:32:34,507 --> 01:32:38,928
{\an8}[nữ] Nghiên cứu mới khẳng định Nick Út
không phải tác giả bức ảnh biểu tượng này,
1313
01:32:39,011 --> 01:32:41,806
và khiến World Press Photo
phải suy ngẫm sâu sắc
1314
01:32:41,889 --> 01:32:43,933
và sau đó mở cuộc điều tra.
1315
01:32:44,517 --> 01:32:48,229
Giờ tôi xin mời giám đốc
Tổ chức World Press Photo,
1316
01:32:48,312 --> 01:32:50,523
Joumana El Zein Khoury, lên sân khấu.
1317
01:32:51,107 --> 01:32:53,234
Xin hãy cho bà một tràng vỗ tay lớn.
1318
01:32:53,317 --> 01:32:55,111
[tiếng vỗ tay]
1319
01:32:59,407 --> 01:33:05,121
[Joumana] Theo quy trình chấm giải
và những giá trị chúng tôi đề cao,
1320
01:33:05,204 --> 01:33:08,332
{\an8}với mối nghi ngờ lớn hiện có,
1321
01:33:08,416 --> 01:33:12,503
{\an8}chúng tôi không thể tiếp tục công nhận
Nick Út là tác giả của bức ảnh.
1322
01:33:13,212 --> 01:33:18,801
Chúng tôi đã đình chỉ
quyền tác giả của Nick Út.
1323
01:33:19,385 --> 01:33:22,972
Chúng tôi cho rằng
quyền tác giả rất quan trọng,
1324
01:33:23,055 --> 01:33:25,224
sự thật rất quan trọng,
1325
01:33:25,308 --> 01:33:27,685
Và sự chính xác rất quan trọng.
1326
01:33:27,768 --> 01:33:31,022
Chúng tôi cho rằng
công chúng và cộng đồng của chúng tôi
1327
01:33:31,105 --> 01:33:33,733
xứng đáng có điều đó,
đặc biệt trong thế giới ngày nay.
1328
01:33:34,609 --> 01:33:40,364
ĐÂY LÀ LẦN ĐẦU TIÊN
TRONG LỊCH SỬ 70 NĂM CỦA TỔ CHỨC
1329
01:33:40,448 --> 01:33:44,118
MÀ QUYỀN TÁC GIẢ
CỦA MỘT BỨC ẢNH ĐOẠT GIẢI BỊ ĐÌNH CHỈ.
1330
01:34:06,015 --> 01:34:08,184
[Gary] Những gì ta chấp nhận
là thông tin chính thức
1331
01:34:08,267 --> 01:34:11,479
thường bị chi phối bởi quyền lực
chứ không có tính khách quan.
1332
01:34:12,938 --> 01:34:14,440
Nhưng cả những câu chuyện lịch sử
1333
01:34:14,523 --> 01:34:16,692
ăn sâu nhất vào nhận thức
cũng nên được xét lại.
1334
01:34:18,194 --> 01:34:23,532
Vô số nhiếp ảnh gia và phóng viên Việt Nam
đã làm việc ẩn danh trong chiến tranh,
1335
01:34:23,616 --> 01:34:27,787
không phải vì họ muốn như vậy,
mà vì họ bị người khác cướp công.
1336
01:34:28,496 --> 01:34:31,415
Họ phải chấp nhận
vì không còn lựa chọn nào khác.
1337
01:34:32,667 --> 01:34:35,044
Họ là những kẻ ngoài cuộc
trên chính đất nước mình,
1338
01:34:35,127 --> 01:34:36,712
và họ biết sẽ không ai lắng nghe.
1339
01:34:46,514 --> 01:34:50,685
[Jannie] Mẹ tôi mất cách đây chín năm.
1340
01:34:53,187 --> 01:34:57,108
Vài tuần trước, tôi nhớ mẹ
1341
01:34:57,191 --> 01:35:03,906
và quyết định mở
cái vali đỏ trong tủ của mẹ.
1342
01:35:05,741 --> 01:35:11,080
Thứ cuối cùng tôi thấy là…
1343
01:35:11,163 --> 01:35:14,959
một mảnh báo cũ,
1344
01:35:15,543 --> 01:35:20,214
được cắt cẩn thận và gấp gọn gàng.
1345
01:35:21,257 --> 01:35:28,097
Một bức ảnh biểu tượng
mà mẹ đã vứt bỏ nhiều năm trước.
1346
01:35:28,180 --> 01:35:31,976
Nhưng bà đã giữ lại tấm ảnh trên báo,
1347
01:35:32,059 --> 01:35:37,523
bà lặng lẽ, âm thầm giữ lại nó.
1348
01:35:38,023 --> 01:35:38,941
[sụt sịt]
1349
01:35:44,905 --> 01:35:46,407
[Gary] Im lặng không phải là sự thật,
1350
01:35:46,490 --> 01:35:48,743
và theo năm tháng,
sự im lặng lên tiếng mạnh mẽ hơn.
1351
01:35:49,535 --> 01:35:52,455
Bị thách thức bởi thời gian,
ký ức không còn nguyên vẹn.
1352
01:35:52,538 --> 01:35:54,540
Nhưng việc ai bấm máy
thật sự rất quan trọng,
1353
01:35:54,623 --> 01:35:56,542
không chỉ vì di sản của cá nhân,
1354
01:35:56,625 --> 01:36:01,046
mà còn vì nó nói lên người nào
được nhớ đến, người nào bị lãng quên.
1355
01:36:07,595 --> 01:36:11,015
[tiếng Việt] Bởi vì nếu mà
sự thật bị coi thường,
1356
01:36:11,098 --> 01:36:13,350
thì xã hội sẽ rất là tệ bạc.
1357
01:36:13,851 --> 01:36:16,061
Rõ ràng sự thật là sự thật,
1358
01:36:16,729 --> 01:36:21,400
sự thật không thể méo mó được,
không thể xé mẻ ra được.
1359
01:36:21,484 --> 01:36:26,781
Bởi vì như vậy không còn là sự thật,
không còn lương tâm của con người nữa.
1360
01:36:37,500 --> 01:36:40,169
[Vân] Và sau 50 năm,
mọi người sẽ không nhìn…
1361
01:36:40,252 --> 01:36:42,546
nhìn trẻ em Việt Nam bằng bức ảnh đấy nữa.
1362
01:36:42,630 --> 01:36:44,590
Phải bằng những bức ảnh khác tươi vui hơn.
1363
01:36:49,303 --> 01:36:53,766
Tôi chỉ mong muốn là
sự thật sẽ được trả lại đúng vị trí của nó
1364
01:36:53,849 --> 01:36:57,770
và bản thân Nick Út cũng sẽ cảm thấy
nhẹ nhàng hơn, cảm thấy bình an hơn.
1365
01:37:04,944 --> 01:37:08,072
Nick Út không đáp lại
dù được mời phỏng vấn nhiều lần.
1366
01:37:08,155 --> 01:37:09,698
Ông phủ nhận mọi cáo buộc.
1367
01:37:09,782 --> 01:37:14,620
Ông quả quyết rằng ông đã chụp bức ảnh
và đã đưa Phan Thị Kim Phúc đến bệnh viện.
1368
01:37:14,703 --> 01:37:16,205
Ông cũng nói với AP rằng
1369
01:37:16,288 --> 01:37:20,042
đi đâu ông cũng mang
máy Pentax của anh trai bên mình.
1370
01:37:21,877 --> 01:37:25,214
Luật sư của ông sau đó nói Nick Út
đã chụp người bà sau khi chụp Kim Phúc.
1371
01:37:25,297 --> 01:37:27,716
"Ông cho rằng
những sự kiện hỗn loạn diễn ra hôm đó
1372
01:37:27,800 --> 01:37:29,760
đã khiến ông bị nhầm
về trình tự hành động".
1373
01:37:29,844 --> 01:37:31,428
Nick Út nói lời khai của nhân chứng
1374
01:37:31,512 --> 01:37:34,181
đã củng cố quyền tác giả
và những hành động hôm đó của ông.
1375
01:37:34,265 --> 01:37:35,266
Luật sư của ông nói AP
1376
01:37:35,349 --> 01:37:38,727
"xác nhận ông vẫn là tác giả. Ông đã biết
điều đó từ khoảnh khắc chụp ảnh".
1377
01:37:40,229 --> 01:37:43,649
Phan Thị Kim Phúc nói
"không nhớ gì về những giây phút đó".
1378
01:37:43,732 --> 01:37:46,235
Cô nói các nhân chứng, trong đó có cậu cô,
1379
01:37:46,318 --> 01:37:49,446
nói Nick Út là người chụp ảnh
và đưa cô đến bệnh viện.
1380
01:37:49,530 --> 01:37:50,656
Cô vẫn tin như thế.
1381
01:37:50,739 --> 01:37:54,243
Hiện nay, Kim Phúc tiếp tục
làm đại sứ hòa bình cho UNESCO
1382
01:37:54,326 --> 01:37:56,829
và đấu tranh cho các nạn nhân chiến tranh.
1383
01:37:56,912 --> 01:38:01,041
[Gary, tiếng Anh] Bức ảnh của
cô bé chín tuổi tên Phan Thị Kim Phúc
1384
01:38:01,125 --> 01:38:04,086
và bốn đứa trẻ khác
chạy về phía một nhiếp ảnh gia,
1385
01:38:04,169 --> 01:38:07,423
trong lúc bị bỏng và la hét,
vào tháng Sáu năm 1972,
1386
01:38:07,506 --> 01:38:11,468
trở thành một trong những bức ảnh
quan trọng nhất từng được chụp,
1387
01:38:11,552 --> 01:38:17,474
mà tôi tin rằng, được chụp bởi
một người đàn ông tên Nguyễn Thành Nghệ.
1388
01:38:20,519 --> 01:38:22,396
GỬI
1389
01:38:39,246 --> 01:38:42,833
[Nghệ, tiếng Việt]
Tôi đã giữ sự thật này hơn 50 năm.
1390
01:38:48,881 --> 01:38:51,216
Tôi là người chụp tấm hình đó.
1391
01:38:53,260 --> 01:38:55,095
Bây giờ, tôi mới có tiếng nói.
1392
01:39:08,651 --> 01:39:13,280
GỬI TỚI NHỮNG NHIẾP ẢNH GIA NGƯỜI VIỆT
TRONG CUỘC CHIẾN TRANH CỦA MỸ Ở VIỆT NAM
1393
01:39:13,364 --> 01:39:16,992
VÀ NHỮNG PHÓNG VIÊN TỰ DO DŨNG CẢM
TRONG CHIẾN TRANH NGÀY NAY,
1394
01:39:17,076 --> 01:39:21,038
BỘ PHIM NÀY DÀNH TẶNG CHO CÁC BẠN.
1395
01:39:21,121 --> 01:39:26,752
CUỘC TÌM KIẾM NHIẾP ẢNH GIA