Downloaded from YTS.MX
Official YIFY movies site: YTS.MX
Gece saat 10 veya 11 gibi işten çıktım.
Telefonum çaldı, arayan patronumdu. Şirketin en üst yöneticisi.
Telefonu açtım.
Bana tek söylediği şu oldu. "Senden nefret ediyorum."
"Senden nefret ediyorum. Nefret ediyorum lan!" Ve kapattı.
O kadar.
Beni gecenin köründe arayıp benden nefret ettiğini söyledi.
İMDAT
Bu, American Apparel'da sıradan bir gündü.
ABD'nin şehirlerinde yeni bir giyim markası ortaya çıkıyor.
American Apparel.
- American Apparel. - American Apparel.
Ülkenin en hızlı büyüyen ve en moda giyim üreticilerinden.
Havalıydı çünkü çok farklıydı. Benim hoşuma giden de buydu.
11 ülkede açılan American Apparel mağazaları
300 milyon dolarlık satışa ulaştı.
Vay, ben de dâhil olmak istiyorum.
Bir moda tarikatıydı.
N'aber millet?
Tarikat lideri de Dov'du.
Uyuz oldum!
Çevresine enerji yayardı.
Kumaşı güzel, görünüşü güzel, sömürü olmadan üretilen tişörtler.
Sıyır aşağı. Çok tatlı.
Reklamlar hafif porno ayarındaydı.
Modada cinsellik kaçınılmazdır.
American Apparel hayatım oldu.
Bir asistanım vardı. CEO beni arıyor, mesaj yazıyordu.
Kendimi sektörün kralı gibi hissediyordum.
Her saniyesinden zevk alıyordum.
Sonra almaz oldum.
Dov dengesiz biriydi.
Salak herif!
Sabrınızı sonuna dek zorlardı.
Yeterince iyi değilsin. Yeterince güçlü değilsin.
Derken durgunluk başladı.
Bu şirkette durumlar kötü. American Apparel'dan söz ediyoruz.
Burası felaket bir hâlde. Çaresini bul.
Çılgınlığın boyutu giderek artıyordu.
İki kadın çalışanının da bulunduğu bir odada
çırılçıplak gezdiği bir video mevcut.
Şaka mı bu be?
Bu şirkette çalışmak tam anlamıyla insanlıktan çıkmak demekti.
Sapkınlık bu.
Herkes çalışmayı bıraksın.
American Apparel ikonik bir başarı yakaladı.
Birileri bu şirketi felakete sürükledi.
Herhâlde ölene dek terapiye gideceğim.
Buradan çıkıp gitmem gerek. Delilik bu.
FELAKETLER DİZİSİ
BİR MARKANIN ÇÖKÜŞÜ
Ozempic almama fırsat tanımadan içeri aldınız beni.
2000'lerin ortalarıydı.
Ugg botlar revaçtaydı.
Facebook yeni çılgınlıktı.
Janet Jackson'ın kıyafetinden taşması insanları çileden çıkarmıştı.
Bir gün toplu taşımayla eve giderken City Weekly gazetesinden aldım.
Arka sayfada bir giyim mağazasının reklamı vardı.
"Açıldık" yazıyordu ve bacaklarını açmış bir kız vardı.
"Aman tanrım, işte moda budur" dedim.
Şirketin adı American Apparel'dı.
İnsanların onlarla çalışması için açık çağrıda bulunuyorlardı,
ben de gittim.
Modayı oldum olası sevmişimdir.
Tabiatıma uygundu.
Ama küçüklüğümde öğrenme güçlüğünden muzdariptim.
Moda işlerine başvurur dururdum ama hiç işe alınmazdım.
Para için telefon seksi yapıyordum.
Selam güzellik. Benim...
Tilly McEloise. Nasılsın?
ELEMAN ARANIYOR
Açık çağrı için gittiğimde yine işe alınmayacağımı düşünüyordum.
Telefon seksi operatörü olmak benim kaderim, diyordum.
Neyse, içeri girdim. Soyunma odasında bir kız oturuyordu.
Ona boş bir kâğıttan ibaret özgeçmişimi verdim.
Kız kâğıdı alıp bir kenara fırlattı,
beni baştan aşağı süzdü ve "Burada ne yapmak istiyorsun?" dedi.
"Moda mağazacılığı olabilir" dedim.
"Harika. Bölge mağaza müdürü olabilirsin. Hemen başlayabilir misin?" dedi.
İşte bu güzel oldu, dedim.
JONNY İLE TANIŞIN
"Hadi başlayalım."
American Apparel adlı yeni bir giyim markası
ABD'nin şehirlerinde yayılıyor.
Bu mağazalar her yerde bitiverdi.
Mahallemde bir American Apparel mağazası açıldı.
Mülakata girip özgeçmişimi verdim ama sanırım daha çok enerjime baktılar.
CARSON'LA TANIŞIN
Mülakatı sanıyorum ki fiziğim sayesinde geçtim.
Uzun boylu ve zayıfımdır. Zaten reklamlarda da öyle tipler vardı.
Burnumda pirsingler vardı,
saçım pixie kesimdi ve renkli gözlükler takardım.
E.J. İLE TANIŞIN
Kendime seçtiğim imaj bisikletli hipster kurye imajıydı.
Mülakatçı "Seni tecrüben için değil dış görünüşün için işe alıyoruz" dedi.
Acayip acayip tipleri işe aldıkları belliydi.
Bir ucubeler kulübü gibiydi.
Hatta sloganlardan biri şuydu,
"Dükkan soyan birini görürseniz eleman aradığımızı söyleyin."
American Apparel'daki giysilere param yetmezdi.
Arkadaşımla onların mağazalarından giysi çalardık.
Mülakata giderken muhtemelen onlardan çaldığım gömleğimi giymişimdir.
Müdür gelip üstüme başıma baktı, fotoğrafımı çekti
ve "Pazartesi başlayabilirsin" dedi.
MICHELLE'LE TANIŞIN.
Seçildiğimi hissettim. "Havalıyım demek ki" diye düşündüm.
"American Apparel'a yakışıyorum."
American Apparel'ın bu kadar revaçta olmasının sebebi
size yeni ve sade bir imaj sunması.
American Apparel mağazaları diğerlerinden farklıydı.
The Gap ya da J.Crew gibi değildi.
Seksi ve çok havalıydı.
Biz sade bir mağazayız.
İnsanlar bizim ürünlerimizle kendi tarzlarını yaratıyorlar.
American Apparel'ın onu cazip kılan bir yanı
diğer markaların antitezi olmasıydı.
Ünlülerin çocuklarının da ünlendiği bir dönemdi.
Simple Life çok meşhurdu.
Ortalık uyduruk logolardan geçilmiyordu.
American Apparel çok yalındı.
Ürünleri tek renk, sade ve logosuzdu. Her renkte ürün bulabilirdiniz.
Âdeta ışığın böcekleri çektiği gibi insanları kendisine çekiyordu.
Dükkânımı yenilemiş bulunuyoruz. Epey bir büyüttük.
Çalışmaya ilk başladığımda
mankenleri giydiriyor, mağazaya düzen veriyordum.
Şu muhteşem renklere bakar mısınız?
Arka tarafta şöyle fısıldaşmalar duyuyordum.
"Aman tanrım, şahane. Fotoğrafını çekip Dov'a göndereyim."
"Dov kim acaba?" diye düşündüm.
- Gitmeye hazır mısın? - Evet.
Bence biz hedefimize asla ulaşmıyoruz.
Bütün insanlık olarak hep daha iyisini yapmak için eğitiliyoruz.
Her şey evriliyor, değişiyor. Hazır giyim sektörü de yenilenmeli.
Ben, American Apparel'ı içgüdülerimle, dürtülerimle yönetiyorum.
Her türlü tabuyu yıkmaya çalışıyorum.
N'aber millet?
DOV'LA TANIŞIN.
Karşınızda Dov Charney.
Aslen Kanadalı, Los Angeles'lı, frapan bir giyim girişimcisi.
Charney, hazır giyim sektöründeki çalışan sömürüsü kültürünü yıkmak için
kolları sıvadığını söylüyor.
Temeldeki fikir bu.
Kumaşı güzel, görünüşü güzel, sömürü olmadan üretilen tişörtler.
"Sömürü içermeyen Amerikan malı" fikrini pazarlıyordu
ve bana harika gelmişti.
Sadece havalı değildi, anlamlıydı da.
Kaskatısın. Gevşe biraz. Rahat ol, burası Kaliforniya.
Dov Charney, Amerika'daki hâlâ tişört üreten üreticilerin en büyüğü.
İşçilerine verdiği maaş asgari ücretin çok üstünde.
Biz son 30 yıl bu mesleği hakir gördük. Bu zor bir meslek yahu.
American Apparel'da her şey ABD'de üretilirdi. Bu bakımdan tektik.
"Bu şekilde asla başarılı olamazsınız" diyerek eleştirenler oluyordu.
"Sürdürülebilir bir model değil. Çok maliyetli."
Ama Dov'un inadı inattı.
Biz bildiğimizi okumaya çalışıyoruz.
Bugün Çin'le rekabet etmek zorundayım ve oynamaya da hazırım.
Benim tarzım bu.
Dov göç konusunda çok tutkuluydu. "Neden sınırlarımız var ki?" derdi.
Ben serbest göçe inanıyorum.
İnsanlar istedikleri zaman istedikleri yerde yaşayabilmeli.
Bu dünya görüşü benim için çok önemliydi.
Şirketin pek çok iyi tarafı olduğunu düşünmüştüm.
- Başarının anahtarı nedir? - Tutku.
- Hepsi bu mu? - Hepsi bu.
Aman Allah'ım! Dov mağazaya ilk geldiğinde ne kadar da heyecanlanmıştım.
Biri "Dov geliyor, herkes hazır olsun" dedi
ve bir koşuşturmadır başladı.
Siz onu daha görmeden duyabiliyor ve varlığını hissedebiliyordunuz.
Abartmak istemiyorum ama belli olmaz.
Bence pazartesi geceleri önemli. Çok sevkiyat geliyor.
Kot ceket gibi ürünleri öne çıkarın, zemin kata yerleştirin.
İçeri girdiğinde onu çok seksi bulmuştum.
- Adın ne? - Kayla.
Kayla, peki. Merhaba.
Bize bir moral konuşması yaptı.
"Dünyaya hükmedeceğiz. Benimle misiniz, değil misiniz?"
Bir şovdu âdeta, ki ben şovları severim.
- Sana hiperaktif diyen oldu mu? - Evet. Diyen biri her gün çıkıyor.
Fazla enerjiyle doğdum galiba.
AMERİKAN MALI AMERICAN APPAREL'IN ALBENİSİ
Dov, American Apparel'da yaşıyor, nefes alıyor, yemek yiyordu.
Neredeyse hiç uyumaz, yemek yemek için ara bile vermezdi.
Numarasını verip "Konu ne olursa olsun beni gece gündüz arayabilirsin" derdi.
Çalışanlarından da aynısını beklerdi.
Neden açmıyor dersin?
- Çünkü saat sabahın dördü. - Ondan değil.
O asıl öğleden sonra birde açmaz.
Geç saatlere kadar ofiste kalmaya, izin almamaya başladım.
40 saat mesai yaptığımız haftalar hasta olup işe gelemediğimiz zamanlardı.
Kimse o kadar az çalışmazdı.
Bir keresinde, iki haftada
80 saatlik çalışma süremin üzerine 120 küsur saat mesaiye kaldım.
Bunun 36 saatini de aralıksız çalıştım.
Muhasebe bana inanmadı. Kamera kayıtlarına baktılar.
Bütün günü hep beraber geçirdiğimiz için
herkes birbiriyle daha derin bir bağ kurdu.
Sonra fark ettim ki terapiye giden yalnız ben değildim.
Hepimizin zayıf yönleri vardı.
Sözgelimi tıpkı benim annem gibi bazı annelerin ruhsal bozuklukları vardı
ve bu bana çok şaşırtıcı gelmişti.
American Apparel'a girmeden önce büyük bir madde bağımlısıydım.
Orada çalışmak bana bir anlam sundu.
Bir şeyin parçası olmak gibiydi.
Memleketim çok Mormon'dur. Ben de Mormon gibi yetiştirildim.
Geçmişim böyle.
Ama büyüdükçe Kilise'yi sorgulamaya başladım.
Mahallemdeki birçok insan bundan hoşlanmadı.
Aşağı yukarı 17 yaşımda evden kaçtım.
Farklı bir şeyin arayışındaydım.
Aradığım o farklı şey American Apparel oldu.
American Apparel'ın reklamları
o dönemin tüm kültür kurallarını çiğniyordu.
Giyim şirketi American Apparel'ın son kampanyası tepkilere yol açtı.
Bu, American Apparel'ın tartışma yaratan ilk reklamı değil.
Reklamlar hafif porno ayarındaydı.
Modada cinsellik kaçınılmazdır.
O yüzden, cinsellikten ürkmek hiç mantıklı bir şey değil.
Dov, modelleri mağazadan bulurdu.
Kızlara "Çekicisin, eğlencelisin" der ve onlarla çekim yapardı.
Charney, Natasha gibi kadınları bulmak için hep tetik üstünde.
Yolda yürürken gördüğü Natasha'ya limuzininden fırlayıp iş teklif etmiş.
- Bu doğru mu? - Kesinlikle doğru.
"Kim bu manyak?" demedin mi?
Evet, şoke oldum. "Bu kim? Nereden çıktı?" dedim.
İşkillense de çekimi yapmayı kabul etti ve şimdi American Apparel'da çalışıyor.
Reklamlarda kadınların makyajı olmuyordu. Önceden çalışılmış pozlar vermiyorlardı.
Aşağı inip burada duracağız. Hoş bir çatlak izi bu.
Anlatabildim mi?
Genelgeçer güzellik tanımına uymuyorlardı. Zayıf değillerdi, saçlarında kaynak yoktu,
makyaj yapmıyorlardı.
Herkes olabilirdi.
Kişilerin ismine yer vermeleri de hoşuma gidiyordu.
Biyografilerini sunuyorlardı.
Evet, bazıları çok açık saçıktı ama fikir parlaktı.
- Bu model burada mı çalışıyor? - Alt katta.
Dov Charney ve American Apparel'ı ilginç kılan,
şirketin bir haddini aşan, bir de idealist yönü olmasıydı.
Cinsellik, idealistlik olmadan bayağı olurdu.
İdealistlik de cinsellik olmadan sıkıcı olurdu.
Dov bir araya getirdiği bu iki inanışın doğrultusunda hareket etti
ve şirket çabucak büyüdü.
Şimdi biriyle yemek yemenin lüzumu yok.
Daha erken gelip daha geç çıkacaksın. Vaktini boşa harcayamazsın.
Rekabet ortamı yaratıyordu.
Gidip işinizi başka birine vermemesi için
diğerlerinden farklı olmanız gerektiği hissini aşılıyordu size.
Bin defa sordum. Sanırım gelecek.
Dov çok açık sözlüydü. Aklından geçeni söylerdi.
"Bu yanlış" derdi.
Yanılıyorsun. Hiçbir şey yok, hiçbir şey.
Geldiğim yerle taban tabana zıt olduğundan bu yönü bana cazip geliyordu.
Çık git bu mağazadan.
Aklıma çok yattı.
Başarılı bir yetişkin olmanın yolunun insanları azarlamaktan geçtiğini düşündüm.
Altı ay içinde en düşük pozisyondan mağaza müdürlüğüne yükseldim.
Büyük de bir mağazaydı.
Ama hâlâ kendimi kanıtlamam gerekiyormuş gibi hissediyordum.
Çok daha başka şekillerde bu şirketin parçası olabilirdim.
American Apparel markasının temellerini,
devrimci, sömürü içermeyen dikey entegrasyon konseptimiz oluşturur.
Ürünlerimizin hepsi Los Angeles'ın merkezinde,
75.000 metrekarelik, ABD'nin en büyük tek parça giysi fabrikasında
üretilip satışa sunulmaktadır.
Tüm operasyon oradaydı.
Pazarlama, tasarım, tüm kıyafetler orada yapılıyordu.
Üniversiteyi bitirince şöyle düşündüm,
"Madem daha iyi bir işe girmek için yüksek lisans yapmam gerekiyor,
yüksek lisansı atlayıp doğruca fabrikaya başvursam olmaz mı?"
İK'ya motivasyon mektubu gönderdim ve işi kaptım.
Fabrikada işe girmek benim için büyük önem taşıyordu.
Artık aksiyona yakındım ve bu bana çok heyecanlı geliyordu.
"Evet, artık ben buyum" diyordum.
Bakın, burada harıl harıl çalışarak dikiş diken insanlar var.
Hola!
İlk iş gününüzde fabrikaya gittiğinizde
sizi Dov'un yakın çevresi karşılar ve size bir işe başlama seti verirdi.
Bu sette bir Leica fotoğraf makinesi, yeni bir BlackBerry telefon,
bir başarı stratejileri kitabı olan İktidar-Güç Sahibi Olmanın 48 Yasası
ve bir Hitachi Magic Wand vibratör olurdu.
BlackBerry'yi sakladım, fotoğraf makinesini sakladım,
tabii ki vibratörü sakladım, kitabı ise çöpe attım.
Tek derdim seks, uyuşturucu ve tişörtlerdi.
Mağazalarda, fabrikada, dört bir yanda cinsellik vardı.
Herkes birbiriyle yatıyordu.
Bazı çalışanların merdiven boşluğunda seviştiğini görüyordunuz.
Genç ve azgındık.
Özgür seks havası net bir şekilde hissediliyordu.
Hepsi devrimin bir parçasıydı.
Perakende sektöründe kârlar düşse de American Apparel'ın satışları artışta.
Hızla terfi üstüne terfi ettim ve bir sürü sorumluluğum oldu.
Alo?
25 yaşında iki cep telefonum vardı.
CEO beni arıyor, mesaj yazıyordu.
"Aman tanrım, gerçek bir yetişkinim" diyordum.
Halkla ilişkiler ofisimiz de burası.
Terfi edip, moda medyası ve ürün yerleştirmenin başına geçtim.
Amerika'nın en hızlı büyüyen perakendecisi olmanın zevkleri.
Evimden uzaktaydım, bir meşgalem vardı ve terfi ediyordum.
"Bana bak baba, size ihtiyacım yok" diyordum içimden.
21 yaşında tüm mağazaların müdürüydüm. Çalışanların hepsi bana bağlıydı.
Büyük bir güce sahiptim.
Nasıl bir histi?
Kendimi sektörün kralı gibi hissediyordum.
İster fabrikada ister mağazada çalışıyor olun,
ikramiye aldığınızda, terfi ettiğinizde veya maaşınızda bir değişiklik olduğunda
size uzlaşma sözleşmesi imzalatırlardı.
Sözleşmeye göre
size daha çok para teklif edildiği için Dov'a dava açamayacak
ve şirket hakkında olumsuz konuşamayacaktınız.
Yaptığım belki saflıktı ama "Bir şey olmaz" deyip imzaladım.
Şirket genelinde haftalık konferans görüşmelerimiz olurdu.
Dünyanın neresinde olursa olsun her mağazanın katılması beklenirdi.
Bazen numarayı çevirir, "çok fazla katılımcı" hatası alırdık.
"Böyle bir şey nasıl olabilir?" derdik. Ama yüzlerce insan olurdu.
Şu anda burada bir yığın problem var. Bu mağazaları halletmelisin, tamam mı?
Mağazanızın performansı iyi değilse
Dov size hesap sorabileceği için
konferans görüşmesi sizin için korkunç geçebilirdi.
Gerçek dünyaya hoş geldin ya!
Hem dört gözle beklerdim hem de ödüm kopardı.
Aynen öyle, sen bir ahmaksın.
Korkutucu olduğu kadar eğlenceliydi de.
"Haftanın Aptalı" gibi şeyler olurdu.
Hep birilerine "haftanın aptalı" derdi.
"Michelle, sen haftanın aptalısın." "Haftanın aptalı, mahvettin beni."
Aman Allah'ım.
Milyonlarca dolarlık bir şirkette yüzlerce insanın önünde
Haftanın Aptalı diye çağrılınca insanı yerin dibine geçiyordu.
Saygı duyduğum ve sevdiğim birine bağırdığı için gülmemem gerekirdi.
Bu beni rahatsız ederdi.
Ama hemen ardından son derece komik bir şey söylerdi.
Bu çok tuhaf, zor ve kafa karıştırıcıydı.
Ona uyuz mu oluyordum, komik mi buluyordum bilemezdim.
O zamanlar hâlâ mağazalarda çalışıyor olmama rağmen
saatte 9 dolar asgari ücret alıyordum.
Ama iyi bir fikrin varsa
American Apparel'da her şeyin mümkün olduğunu biliyordum.
Ve bir pazarlama fikrini ortaya atmamla kendimi Los Angeles uçağında buldum.
Yolculuk tüm gün sürdü. Fabrikaya vardım. Saat 23.00 sularıydı.
Dov'un iş konuşarak dolaştığını duyabiliyordum.
O saatte fabrikada olmasına çok şaşırdım.
"Tüm günüm yolda geçti, nerede kalacağım?" dedim.
Bana şöyle bir bakıp dedi ki, "Benim evimde kal, olmaz mı?"
Silver Lake'deki bu devasa eve bakın.
Silver Lake Rezervuarı'nın yukarısındaki bu tarihî Garbutt Konağı, Dov Charney'nin.
Evi, küçük bir kapalı sitenin yukarı tarafındaydı.
Evin içi baştan aşağı damarlı mermerle kaplıydı.
Çok görkemliydi.
Jonny Makyaj da orada yaşıyordu.
"Neden patronunla yaşıyorsun?" diye soranlara "Niye yaşamayayım?" derdim.
"Kocaman, muhteşem bir evde yaşama fırsatın olsa sen yaşamaz mıydın?"
Kapı hiç kilitli olmazdı, hep açıktı ve her yerde kızlar vardı.
Dov'un kahvaltısını hazırlar, köpeğini gezdirirlerdi.
Şey gibiydi... Playboy Malikanesi demek istemiyorum.
Hipster'lar için bir Playboy Malikanesi'ydi.
Dov'un kızların bazılarıyla nasıl bir ilişki içinde olduğu belirsizdi.
Çünkü kapısı kapalıysa içeri girmemem gerekiyordu.
Dov'un, çalışanlarıyla yatıyor oluşu herkesin bildiği bir sırdı.
Ben bekâr, genç bir adamım.
Birine âşık olsam derim ki, "Tanıştığımıza çok memnun oldum.
Sen hayatımın kadınısın. Çölde açan bir çiçeksin.
Ama üzgünüm, yapamayız.
Çünkü benim ya da falanca kişinin altında çalışıyorsun. Olmaz."
Gönül ferman dinlemiyor ki.
Fabrikadaki müdürüm beni uyarınca Dov'un evinden ayrıldım.
Müdürüm "Orada daha fazla kalırsan 'Dov Kızı' olup çıkacaksın" dedi.
Dov Kızı.
Bir Dov Kızı'nın gerçek anlamda bir iş unvanı olmazdı.
Dov'un kız arkadaşı olabilirdi.
Onunla sadece yolculuk ediyor
ama yalnız onun istediklerini yapıyor olabilirdi.
Böyle sorumluluklarının olmasının sebebi dış görünüşü olurdu.
Dov Kızlarından korkulurdu.
Bir suikast timi gibiydiler.
Üstünde mikro file gömlek, içine ise bir şey giymemiş bir kız masama gelip
bana ne yapacağımı söylediğinde "Pardon, sen kimsin?" derdim.
"Dov bunu yapmanı istiyor" derdi.
Etrafında kadınların olması önemlidir. Onlara âşık olmak kolaydır.
Ne yapayım yani? Anlatabiliyor muyum?
- Değil mi Carla? - Evet.
- İşte bu. - Çalışma şeklin böyle.
American Apparel, sadece üç yıl içinde
Los Angeles'tan Tokyo'ya kadar 11 farklı ülkede açtığı mağazalarla
geçtiğimiz yıl 300 milyon dolarlık satışa ulaştı.
Reklamlar dört bir yanı sardı.
Otobüslerin arkasında, banklarda. Gözünüzden kaçması imkânsızdı.
Kendra, tatlım!
Bir de şu ünlüler meselesi vardı.
Baştan aşağı American Apparel'dan giyindim.
Turneye çıkacak pop yıldızları için özel kıyafetler üretirdik.
Rihanna, Britney Spears için mesela.
Aman tanrım, Beyoncé de gece geç saatte gelirdi.
Onun için mağazayı kapatırdık.
İnanılmazdı.
Şirketiniz çok başarılı. Halka arz etmek istiyor musunuz?
Halka arzı doğru koşullarda yaparım. Şartlarımdan taviz vermem.
Ayrıca ne yapacağımı, reklam kampanyamızın nasıl olacağını
veya siyasi konumumuzu ben belirlerim.
Ama emin ol, hissemiz kapış kapış gider.
American Apparel halka arz ediliyor.
Charney, büyük bir yatırım şirketinin sağladığı milyonlarca dolarla
büyümeye devam etmeyi planlıyor.
American Apparel halka açılınca
Dov oldukça dostane bir yönetim kurulu oluşturdu.
Kendisinin yanı sıra dört kişi vardı. İki kişi yakın arkadaşıydı.
İktidar-Güç Sahibi Olmanın 48 Yasası'nın yazarı Robert Greene bunlardan biriydi.
Dov hem icra kurulu başkanı hem de genel müdürdü.
Operasyon direktörü yoktu.
Baş teknoloji sorumlusu yoktu.
Fabrikayı gezerken hep enerjim yerine gelir.
İlk işe aldığı finans direktörüne
The Wall Street Journal'da zavallı dedi, sonra özür diledi ama adam istifa etti.
Temelde Dov'un yönetim tarzı
insanların sabrını sonuna dek zorlamak ve birbirine düşürmekti.
Dov sizi arayıp, o sırada sizi dinleyen biri hakkında konuştururdu.
"Michelle pek iyi iş çıkarmıyor. İşi berbat etti" dediniz diyelim,
Dov "Şu anda Michelle de hatta." "Michelle, sen bir salaksın" derdi
Salak herif!
Ciddi bir ispiyon kültürü vardı.
Başkalarını gammazlamanız işinize geliyordu.
Bana fotoğrafları göndermesini söyledim. Ona üç kez hatırlattım.
Dov'un gözüne girmek için birbirleriyle yarışan insanlar vardı.
Onun gözdesi olmak istiyorlardı.
Bu da sonuç olarak
birbirleriyle geçinemeyenler arasında sık sık kargaşaya yol açıyordu.
İnternetin çalışıyor mu?
Bir keresinde bir müdüre, bir konuda çok kötü iş çıkardığını söyledim.
Kadın gözyaşlarına boğuldu.
Yanından ayrıldığımda kusacak gibi olduğumu hatırlıyorum.
Ama kafaya koymuştum.
Dov'u, olmayı istediğimi düşündüğüm başarılı insan tipi olarak görüyor
ve onun çalışma biçimini taklit etmeye çalışıyordum.
Tamam, başka?
Dov, ona ufacık da olsa yaptığınız bir kötülüğü arayıp bulur
ve sizi bu yüzden hiç düşünmeden kovardı.
Dikkatimizi vermemiz gereken şey...
Kimi kovuyoruz Kirk?
- Ne? - Kimi kovuyoruz?
Ama bu hareketini başarının anahtarı olarak savunurdu.
American Apparel halka arz edildiğinde
Dov şirketin tüm parasını daha fazla mağaza açmak için kullandı.
Halifax. Toronto.
- Londra. - New York. Woodbury.
Savannah. Miami.
Pekin.
Derken durgunluk baş gösterdi.
İyi akşamlar.
Belirtileri her yerdeydi ama artık resmen durgunluğa girdik.
Tanınmış birçok perakendeci baş aşağı gidiyordu
ama American Apparel büyümeye devam ediyordu.
2008'de insanlar durgunluğu konuşuyordu.
Ben "2008'de durgunluk mu olurmuş?" diyordum.
American Apparel 2008'de bir şehirde beş mağaza açıyor
veya yeni bir ülkeye giriyordu.
Durgunluk filan yoktu.
Daha fazla satışçı tutmanı istiyorum.
Maaş bordrosu şişerse onları ben getirir götürürüm.
Adam etrafa para saçıyordu.
Önceki krizlerde
başta kötü gitmesine karşın pes etmeyip sonra çıkışa geçen kaç kişi tanıyorsunuz?
Şirkette, Dov'a duymak istemediklerini söyleyen tek bir kişi yoktu.
Gel buraya.
Çünkü şirkette
Dov'un, dış görünüşünü beğendiği ama pek tecrübesi olmayan çok genç vardı.
Dov'a hayır demek
hiç olmayacak, korkutucu bir şeydi.
Dov gibi kişiler hayırdan anlamazlar.
- Taşeron daha ucuza gelmez mi? - Direkt işçilik...
Dov'un, göçmenlik reformu konusunda
ABD hükümetine savaş açmasını ele alalım mesela.
Kaçak işçi çalıştıran işverenlere göz açtırmıyoruz.
ICE olarak bilinen ABD Göçmenlik ve Gümrük Muhafaza Teşkilatı
2009'da American Apparel'ı denetledi
ve yaklaşık 1.500 işçiye ait belgelerin sahte olduğunu saptadı.
American Apparel o işçilerin hepsini işten çıkarmak zorunda kaldı.
ICE baskını büyük bir mali yüke yol açtı.
Çünkü şirketin ciddi biçimde büyüdüğü bir dönemde...
Herkes işini bıraksın.
...o işçileri işten çıkarıp...
Çalışmayı bırakın.
...yeni işçiler bulması gerekti.
Daha fazla işçi tutmamız gerekiyor.
Talebi karşılayabilmemiz için.
Dov bu durumdan epeydir muzdaripti.
Şirketin güvenliğini korumak için.
Şirketinin üzerine bilinçli olarak gidildiğini düşünüyordu.
Mali sıkıntının çok büyük olduğu bir dönemdi.
Verilen kötü kararların sayısı çoktu.
Gelgelelim Dov, sorumluluğu üstüne almak yerine
insanları suçluyor veya açıklarını arıyordu.
Edmonton, tam bir felaket. Burası, tam bir felaket. Tamam mı?
Bir çözüm bulup sorunu hallet.
Yanlış bir zamanda yanlış bir ruh hâlinde karşısına çıkarsanız
hedefi siz oluyordunuz.
O zamanlar şirketin kötü gidişatından
kısmen kendimi de sorumlu tutuyordum.
Kendine beni av olarak seçmesine neden olan sanırım buydu.
"Bir boku beceremiyor bu" diyerek üzerime gelmeye başladı.
Özür dilerim efendim, diyeceksin.
Ekibim sizi götünüzden sikti.
Borçlusun bana.
Çalışmadığın saatleri çalıştıracağım sana.
"Kaldıramıyorsan hemen şimdi defol git" diye bağırırdı.
Bu geceye kadar ya istifa ya da itaat edeceksin.
Tamam mı? Ya istifa ya itaat. Bir oyun oynayacağız.
Hadi bakalım. Başladık. Ya istifa ya itaat.
Sonra birinin kalkıp gittiğini hatırlıyorum.
Arkasından neler konuşulmuştu.
Herkes "Eziğe bak, kaldıramadı" gibi şeyler diyordu.
"Zavallı işte, pes edip gitti."
Yeterince iyi değilsin, anladın mı? Yeterince güçlü değilsin.
Sevdiğiniz birinin insanlara kötü davrandığını görmek zor.
Önce bağırıp çağırır,
sonra "Aman tanrım, seni korkuttum mu bebeğim?" derdi.
Küçük bir oğlan çocuğu sesiyle konuşurdu.
Ona karşı minnet borcum olduğu için bunlar kafamı karıştırıyordu.
Benim başarılı biri olmamı sağlayan oydu.
Bu sırada şirket zarar ediyordu.
Ofiste sık konuşulan konulardan biri geminin ne zaman batacağıydı.
Gemiyi neyin batıracağıydı.
American Apparel'da çalışanların bir iletişim ağı vardı.
Fabrikada herkes AOL Messenger üzerinden konuşurdu.
Birbirimize yazar, sohbet ederdik.
Bir gün bilgisayarımın başında otururken biri bana bir bağlantı gönderdi.
"Bunu gördün mü?" diyordu.
Şimdi, American Apparel'a cinsel taciz davası açan kadına dönüyoruz.
Hoppala!
Bir dakika, nasıl ya?
Sır olarak kalmasını istemiyorum.
Çünkü benim gibi başka insanların da olabileceğini biliyorum.
42 yaşındaki Kanadalı girişimci,
müstehcen fotoğraflarını göndermesi için
kadını mesaj ve arama yağmuruna tutmakla suçlanıyor.
Çalışma masama gelen suçlamalar
beni öfkeden deliye döndürdü.
Benim iki kızım var ve bu olay bana,
işgücüne katıldıklarında başlarına gelebilecek şeyleri
düşündürdü.
İlkin bir kadın vardı, ardından ikinci bir kadın ortaya çıktı.
Ama yaptığımız durum tespitinde
başlarına aynı şeyin geldiğini iddia eden başka kadınların da olduğunu saptadık.
Popüler tekstil firması American Apparel'ın CEO'suna
bir cinsel taciz davası daha açıldı.
Durmasını açıkça söyledim. "Hayır, lütfen bana dokunma" dedim.
Charney, sıradışı bir yönetici olduğu için
bazı çalışanlarıyla cinsel ilişki üzerine açıkça konuştuğunu söylüyor.
Hiç bir çalışana cinsel tacizde bulundunuz mu?
Hayır.
Davaları açarken karşılaştığımız en büyük sorunlardan biri
tüm kadınların imzaladığı bir sözleşmeydi.
Normal sanıp imzalamışlardı.
Ama sözleşmede şöyle yazıyordu,
"Dov Charney ya da American Apparel'ı küçük düşürücü bir şey söylemeyeceksin.
Bir şikayette bulunacaksan arabuluculuğa başvurman gerekiyor.
Jüri hakkından feragat ediyorsun. Mahkemeye başvuramazsın."
Şirket ve Dov Charney diyor ki, bir gizlilik sözleşmesi imzalamışsınız.
İmzaladığında 17 yaşındaydı.
Asıl sorulması gereken soru şu,
şirket, gizlilik konusunda neden bu denli hassas?
Olup bitenler beni şaşkına çevirdi.
Sosyal medya kampanyalarıyla kadınlar dayanışmaya çağrılıyordu.
Ama Dov da benim için bir baba figürü gibiydi.
Bu yüzden, kadınların niyetlerinin
para koparmak olabileceğini düşünmekten kendimi alamıyordum.
Charney hiçbir davada cinsel tacizden hüküm giymiş değil
ve kendisine açılan davalarda kimseye para vermediğini söylüyor.
İddialar samimi olmaktan uzak.
Birincisi, asılsızlar.
İkincisi, iddia sahipleri yönlendiriliyor.
Üçüncüsü, çok büyük miktarda para talep ediyorlar.
Ben yalan makinesine girmeye hazırım.
Şahsen kimseye zorla bir şey yaptırdığını görmedim.
Şirketin, tamamı kadın olan bir grup üst düzey çalışanıyla tanıştık.
Dov Charney'yle çalışmak bir zevk, diyorlar.
Dov heyecan verici bir patron.
Bence Dov çok zeki bir adam.
Çok vefakâr. Onunla çalışmayı seviyorum.
Tepkim şu olmuştu, "Haydi canım sizde, şirkette cinsellik olduğunu bilmeyen yok."
Para peşindeler. Ben böyle düşünüyorum.
İş öyle bir noktaya vardı ki herkes şakasını yapıyordu.
Ben güzelim, tamam mı?
Seks güzel, karılar güzel.
Çalışanlarım beğenmiyorsa beni mahkemeye versinler.
Utanç duyduğumu veya sinirlendiğimi hatırlamıyorum.
Hepimiz işimizin başına dönmüştük.
Bir gömlek daha, bir saat daha vesaire.
American Apparel CEO'su Dov Charney zor günler geçiriyor.
86 milyon dolarlık satış kaybına
şimdi de 250 milyon dolarlık bir cinsel taciz davası eklendi.
Bundan sonra havada, hissedilir bir değişim oldu.
Dov'un öfkesi ve kimlerin onun yanında olduğuna dair paranoyası çok daha arttı.
New York'ta kaç tane yaptın?
Ezbere bilmen gerekiyor. Mal!
Altın çocuktum, şamar oğlanı oldum.
Yapmadığım şeylerden ötürü beni devamlı azarlıyordu.
Beş para etmez aptal! Koduğumun aptalı seni!
Artık amacı şaka yapmak veya etkileyici konuşmakmış gibi gelmiyordu.
Pislikler, ne kıçı kırıksınız!
Durmadan bağırıp çağırıyordu.
Senin de ağzına sıçacağım. Mahvedeceğim seni.
Öfkeden deliye dönüyordu.
Duvarları yumruklayarak göçertiyordu.
Bir keresinde gözümün önünde telden bir çöp tenekesini ezdi.
Yere vura vura ezilmiş bir gazoz kutusuna çevirdi.
Yazıklar olsun sana, pislik.
Sonra yüzünüzün dibine kadar girip kendi kendini tokatlardı.
Kendine vurup şöyle derdi, "Sana vuramadığım için kendime vuruyorum."
Neredeyse kanını akıtana dek yapardı.
Çok çılgınca ve insanlık dışıydı.
"Patronum beni öldürecek herhâlde" diye düşünüyordunuz.
Evinde kendimi güvende hissetmiyordum artık.
Ve evi terk ettim.
O sıralar tanıdığım herkes American Apparel'da çalışıyordu.
Üst başım hep American Apparel'dı. Şirket telefonum ve bilgisayarım vardı.
Öylesine içindeydim ki dışarısını hiç göremiyordum.
Tamamen içerisine çekilmiştim.
Ona bu ürünün fotoğrafını gönder, sonra da kendini eleştir.
Bana hatanı söyle, itiraf et.
- Tamam. - Tamam mı? Adı Carson.
Elinde hesap makineli saat de yok. Siktir git.
Yetersiz kaldın. Dediğimi yapamadın.
İktidar-Güç Sahibi Olmanın 48 Yasası'ndan yıllardır alıntı yapar dururdu.
Ben de kitabı eve götürüp bir gözden geçireyim dedim.
Dov'u tanımadan önce bile onun bu kitaba saplantısını duymuştum.
Sonunda şu kitaba bir göz atayım dedim.
"Sensiz yapamasınlar diye onları yeterince eğitme."
Dov eminim bu fikre bayılmıştır.
"Sözlerin muğlak olsun ama umut versin."
"Yeni öğrencilerinize ritüeller yaptırın. Sizin için fedakârlıklar yapsınlar."
"Onlara amaç sunarak kendinizi arzu odağı hâline getirin."
"İnsanların inanma ihtiyacına oynayın ve âdeta kendi müritlerinizi yaratın."
Bunları nasıl satayım? Nasıl satılacak bunlar?
Üzerlerinde etiket yok.
Etiket üç sent ediyor.
"İçlerindeki korkuyu daima diri tut."
"Bir belirsizlik havası yarat."
Vay be, çok acayip. Ondan daima korkardım çünkü.
Bunu mükemmelen uygulamış.
Zalimlik bu. Ne kadar manipülatif bir düşünce tarzı.
"İnsanları sana bağımlı kılmayı öğren."
Bu kitabı okumalıymışım belki de.
Tarikat liderliği rehberi gibi.
Onları aç bırakıp, sonra da ihtiyaç duydukları kadar besledin mi
kontrolü eline alabilirsin.
Hatırlamak hayret verici.
Ağlamak istiyorum şu anda. Korkutucu bir şey bu. Hem de çok.
O kadar kolay mı kandım?
Ben geçmişte de başka bir tarikattandım.
Küçüklüğümde Mormon olarak yetiştirilmiştim.
Sonra öbür uca savrulmama rağmen yine aynı şeyin içine düştüm.
Kralın aslında çıplak olduğunu gördüğümde
ve beni kullanmak için bu kitaptan yararlandığını anladığımda
bir nevi uyanış yaşadım ve "Ben ne yapıyorum ya?" dedim.
Durum artık iyice kötüleşmişti ama yine de bir türlü istifa edemiyordum
çünkü bana şöyle şeyler de söylüyordu,
"Seni mimletirim, ne kasabada ne de sektörde bir daha iş bulamazsın.
Ne kadar beceriksiz olduğunu herkese söylerim."
Sonra iş iyice ciddiye binmeye başladı.
Ama fitili neyin ateşlediğini bilmiyorum.
Bana mesajlar göndererek şirketi mahvettiğimi söylemeye başladı.
"Hepsi senin hatan. Sen silik birisin.
İstekli değilsin ve bu yaptığın ayıp" diyordu.
Sonra şirket avukatına bir e-posta atıp beni ve perakende müdürünü de etiketlemiş
ve "E.J.'in maaşını pazartesi itibarıyla yüzde 25 oranında düşürün" yazmıştı.
Orada bitti işte. Ertesi sabah istifa ettim.
Mantıksız bulduğum şeyler hakkında kararlı bir tutum takınmaya başladım.
Bir hafta sonu şirkete gelmem için Dov beni 25 kez aradı.
Sonra kızlardan birkaçı ve başkaları beni arayıp "Dov seni arıyor" dediler.
"Pazartesi burada olana dek açmayacağım" dedim.
GÜLE GÜLE CARSON!
Böylece kendimi kovdurdum.
İstifa edersem bana hiç para vermeyecekti çünkü.
Ağzıma lokma koymadığım bir gün olmuştu.
"Dov, bir araya ihtiyacım var" dedim.
Dov tamam dedi, "Git pizza al, beş dakikaya burada ol."
Ben de Dov'a "Sebze gibi gerçek bir öğün yemem gerekiyor" dedim.
"Bana biraz zaman ver."
Bunun üzerine Dov öfkeden deliye döndü.
O bana bağırırken
baktım, bir Dov kızı...
...yeni pişmiş bir tabak biftek getirip önüne koydu.
"Şaka yapıyor herhâlde" diye düşündüm ve ona bütün öfkemi kustum.
ELVEDA MICHELLE!
Ertesi gün de avukatı bana şirketle ilişiğimi kesmemi tavsiye etti.
Şirkete baktım, piyasa değeri 120 milyon dolardan azdı.
Demek istediğim, Dov bu şirketi felakete sürüklemiş.
İşin aslı şu ki, çözümü bulmak yönetim kurulunun sorumluluğu.
Dov beni kovduktan sonra
yönetim kurulunun tuttuğu bağımsız bir denetçi beni aradı.
O zaman anlaşıldı ki, yönetim kurulu Dov'dan kurtulmaya çalışıyor
ve bu kararı destekleyecek bilgiler arıyorlardı.
İstediğinizi almanız için
insanları ne yapıp edip sömürmeyi salık veren bir kitabın yazarını
yönetim kuruluna sokmanızın size elbette ki bir bedeli olacaktır.
Soruşturmacılar
Charney'nin şirket mülkünde kullandığı bir sunucuda
e-postalar, metin belgeleri ve müstehcen videolar gibi
onu zor durumda bırakacak birçok bilgi buldular.
Bunların hepsi iddia.
Ama bir videoda, Charney'nin kendi evinde veya bir otel odasında
yanında iki kadın çalışanı varken çıplak dolaştığı görülüyor.
Şu anda dans ediyorum.
Her türlü etik, hatta belki de hukuki sınırı aşıyordu.
Elimize şimdi de,
çalışanlarıyla uygunsuz yazışmalar yaptığını gösteren bazı deliller geçti.
"Fotoğrafta kıçın tam attırmalık çıkmış."
"Pis bir domuz gibi boşalayım mı şimdi?"
Münasebetsizlikten den öte bir şey bu.
Bunun üzerine, şirketin köklü değişiklikler yapması gerekti.
American Apparel'ın çok tartışılan CEO ve kurucusu görevden alındı.
American Apparel Charney'nin işine son verdi.
Şirketin yönetim kurulu kendisini kovdu.
İşte bu! Ne hâli varsa görsün. Kovulmayı hak ediyor.
Sanıyorum ki görevden alınmasının şirketin aleyhine olduğunu düşünüyor,
bizse doğru olduğunu düşünüyoruz.
Hatta manşeti ve haber makalesini kesip günlüğüme yapıştırdım.
İnanılmaz bir andı ve hep hatırlamak istedim çünkü.
AMERICAN APPAREL, KURUCU CEO'SUNU KOVDU
Kovulduğunda rahat bir nefes aldım.
Ama ailemi kaybetmiş gibi de hissettim.
İdrak etmem çok güç oldu.
Evet, taciz vardı ama eğlenceli zamanlarımız da olmuştu.
İşin giriftliğinin sebebi bu.
Dov Charney'nin kovulmasının sebebi
yönetim kurulunun tekrar tekrar bu iddiaların ortaya çıktığını
ve altına girecekleri yükümlüğün artacağını görmeleriydi.
Başlarına gelenleri anlatan kadınlar bence çok cesurdular.
Ama ne yazık ki, imzaladıkları o arabuluculuk sözleşmeleri yüzünden
seslerini çıkaramadılar.
Bir şeyler yapmamız gerekiyordu. Böyle devam edemezdi.
Müvekkilim buraya, başından geçen gerçek deneyimleri anlatmaya geldi.
Biz de işverenlerin, çalışanlarına sözleşme imzalatarak
yasal haklarını elinden almalarına olanak tanıyan kanunu değiştirtmek için
Amerikan Kongre Binası'na gittik.
Bu şirkette çalışma tecrübem baştan sona korkunçtu.
Bu şirkette çalışmak tam anlamıyla insanlıktan çıkmak demekti.
Neredeyse sekiz yıldır bu olayı aydınlatmaya çalışıyor,
bu adamın benden aldıklarını telafi ediyor ve yaşadıklarım üzerine düşünüyorum.
Beni en çok kızdıran beni susturmuş olması.
Size o şirkette başıma gelenleri ayrıntılarıyla anlatmayı çok isterdim
ama öyle bir özgürlüğüm yok.
Zaman zaman bağırıp çağırabildiğini,
hatta bana karşı şiddete başvurabildiğini bildiğimden
ona isnat edilen suçları işlemiş olabileceğini düşünmeye başladım.
Dove Charney, hakkındaki tüm suçlamaları inkâr etti.
Davacıların imzaladıkları sözleşmeler yüzünden
tüm davalar reddedilip gizli arabuluculuğa sevk edildi.
Fakat hukuki süreç işlerken
kadınların bazılarının iddiaları kamuoyuna yansıdı.
Bu kadınların ifadelerini ilk kez, seslendirilmiş olarak aktarıyoruz.
American Apparel'da çalışmaya başladığımda 18 yaşındaydım.
Dov, bir haftalık mağazacılık eğitimi için beni Los Angeles'a davet etti.
Eğitim, evinde gerçekleşecekti.
Evime gidip bavul hazırlamama izin vermedi.
Onun evinde kalacağımı açıkça belirtti.
Dov beni evine davet etti.
Evine vardığımda üzerinde sadece iç çamaşırı vardı.
Dov, American Apparel'a modellik yapmamı önerdi.
Oraya gittiğimde üzerinde yalnızca bir havlu vardı.
Kendimi Dov'la yatak odasında baş başa buldum.
"Teşhiri mi seversin yoksa röntgeni mi?" diye sordu bana.
Beni içeri sürükleyip ona oral seks yapmam için zorladı.
Sonra ona oral seks yapmamı emretti.
Fotoğraf çekmeye çalıştı ve birdenbire üzerime saldırıp
beni cinsel eylemlere zorladı.
Göğüslerimi göstermemi emretti.
Ben hayır deyince saldırganlaşıp şiddete başvurdu.
Beni yatak odasına götürdü, üstüme çıktı.
Beni yine bir cinsel eyleme zorladı ve neredeyse boğulmama sebep oluyordu.
- Babam yaşındaydı. - Gitmeme izin vermedi.
Ve ırzıma geçmeye çalıştı.
18 yaşındaydım.
DOV CHARNEY, TACİZ SUÇLAMALARIYLA
HİÇBİR ZAMAN HALKA AÇIK MAHKEMEDE KARŞILAŞMADI.
Dov'un yaptığı birçok şey yanına kaldı. Muhtemelen kalmaya da devam edecek.
İnsanlar sanki onun için hayvan, o da bir tür yırtıcı.
Köpekbalığı veya yılan gibi bir şey.
İstediğiniz kadar kızın, köpekbalığı veya yılan değişmeyecektir.
Mutlaka ısıracaktır.
Çok sinir bozucu bir durum.
Çünkü bu öyle bir şey ki...
...sebebi ne olursa olsun, toplum olarak
öyle bir insanın yoluna devam etmesine izin verdik.
Dov Charney'yi kovduktan dokuz ay sonra American Apparel iflasa başvurdu.
Charney daha sonra Los Angeles Apparel'ı kurdu,
ardından da bir başka büyük moda markasının CEO'su oldu.
American Apparel sizin uzantınız olarak başarılı olduysa
şimdi bu hangi uzantınız olacak?
Aynısı! Benim hiçbir pişmanlığım yok.
Alt yazı çevirmeni: Arda Barişta