Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Trong suốt cuộc đời mình,
tôi đã đến thăm nhiều nơi lạ thường.
Tôi đã gặp nhiều sinh vật đầy mê hoặc.
Có vài sinh vật mà tôi cảm thấy có mối liên hệ đặc biệt sâu sắc.
Chúng sở hữu sức mạnh và năng lượng…
vượt xa chúng ta.
Nhưng khi tôi nhìn chúng,
thứ khiến tôi kinh ngạc không phải kích cỡ và sức mạnh của chúng.
Mà là trí thông minh và sự nhận thức mà tôi cảm nhận được trong mắt chúng
khi chúng nhìn tôi.
Chúng khiến tôi choáng ngợp trong cảm giác kinh ngạc và sợ hãi.
Nhưng không phải là sợ chúng.
Mà là nỗi sợ rằng tôi, chúng ta, có thể đã bỏ lỡ điều gì đó.
Một điều quan trọng.
Không hiểu sâu hơn chúng là thế nào, chúng là ai…
và điều đó có thể có ý nghĩa gì với chúng ta.
CÂU CHUYỆN KHỈ ĐỘT
QUA LỜI KỂ CỦA DAVID ATTENBOROUGH
SỰ SỐNG TRÊN TRÁI ĐẤT
Tôi nhớ lần đầu tiên khi tôi gặp khỉ đột núi.
"Thứ Hai, ngày 9 tháng Một năm 1978.
Những cái chóp hoàn hảo của dãy núi lửa Virunga ở trước mặt."
RWANDA ĐÔNG PHI
"Chúng tôi cuốc bộ một tiếng rưỡi đồng hồ lên đỉnh núi.
Dần dà, các bụi cây bình thường
biến đổi thành khu rừng nhiệt đới ở độ cao lớn.
Những cành cây vươn dài bị lớp thực vật biểu sinh bám dày.
Những nhánh dương xỉ ruy băng xanh
với những nhánh cây không khí tóc tiên mỏng manh, nhợt nhạt ở khắp mọi nơi.
Chúng tôi tìm thấy một nhóm con cái và con non ở một khu đất trống.
Ngạc nhiên làm sao, chúng cho phép tôi tiếp cận.
Điều này sẽ không bao giờ xảy ra
nếu không có công tác tiên phong của Dian Fossey.
Bà ấy sống giữa bầy khỉ đột,
nghiên cứu các chi tiết thân mật trong đời sống của chúng."
Vì chúng tôi đã làm theo lời Dian hướng dẫn,
nên chúng cũng đã chấp nhận chúng tôi tương tự vậy.
"Tôi phải dừng lại và phát ra một tiếng gừ từ sâu cổ họng.
Tiếng gừ trấn an đó có nghĩa là: 'Tôi đây.'"
Thị giác, thính giác, và khứu giác của chúng
rất giống chúng ta,
nên cách ta nhìn thế giới cũng giống như chúng.
Nên giả sử ta có khả năng thoát khỏi thân phận con người,
và tưởng tượng rằng ta sống trong thế giới của một sinh vật khác,
đó phải là thế giới khỉ đột.
Điều tôi không nói đến là,
đó vốn không phải đoạn phim chúng tôi gặp trực tiếp khỉ đột.
Cái trường đoạn này là để giới thiệu
tầm quan trọng của ngón cái và ngón trỏ…
ngón cái và ngón trỏ đối diện nhau.
Chúng tôi đã không nghĩ sẽ được lại gần chúng.
Chúng tôi đã tính cứ ngồi đó và nói về chúng.
Tôi quay lại. Chúng nằm trên mặt đất. Tôi quay lại, nhìn vào máy quay.
Tôi thấy chân tôi nằng nặng.
Tôi nhìn xuống chân. Là chú Pablo bé nhỏ.
PABLO 3 TUỔI
Tôi đã không thể nói về sự tiến hóa của ngón cái và ngón trỏ.
Tôi ngồi đó, để mọi việc tự nhiên.
Nhìn sinh vật nhỏ bé đáng yêu đó mà xem.
Thật duyên dáng làm sao. Ta chỉ muốn ôm lấy nó.
Đó đơn giản là niềm hạnh phúc thuần khiết.
Nhiều người sẽ nghĩ
đó là trường đoạn quan trọng nhất trong loạt phim đó.
Thật ra có thể là quan trọng nhất trong cuộc đời quay phim của tôi.
Khi trao đổi ánh nhìn với một chú khỉ đột,
ta cảm nhận được nhiều ý nghĩa, thấy có sự thấu hiểu lẫn nhau
hơn bất kỳ động vật nào tôi biết.
Lúc đó tôi không biết Pablo sẽ sống một cuộc đời tuyệt vời…
cũng không biết di sản nó sẽ để lại.
Giờ tôi có cơ hội kể lại câu chuyện của Pablo
và con cháu của nó,
những chú khỉ đột vẫn còn sống trên những sườn núi của dãy Virunga.
Gần 50 năm sau,
gia đình khỉ đột này, giờ được gọi là đàn Pablo,
đang ở bước ngoặt quan trọng trong cuộc đời chúng.
Gicurasi là con khỉ lưng bạc thống trị và là thủ lĩnh của đàn.
GICURASI 27 TUỔI
Nó là con khỉ đột già nhất và dày dạn kinh nghiệm nhất núi.
Dưới sự lãnh đạo của nó,
đàn Pablo đã tận hưởng thời kỳ phát triển ổn định.
Sự ổn định đó, một phần là nhờ đồng minh quan trọng nhất của nó.
Teta là con cái thống trị.
TETA 13 TUỔI
Teta được cả đàn tôn trọng,
và chúng đi theo nó.
Teta và Gicurasi
có một sự gắn kết độc nhất vô nhị.
Có Teta bên cạnh,
Gicurasi đã duy trì quyền lực suốt năm năm dài.
Chúng là trái tim của gia đình khỉ đột này.
Nhưng Gicurasi giờ đã không còn ở thời đỉnh cao thể chất.
Và có những con khác đang chờ đến lượt.
Ubwuzu…
UBWUZU 17 TUỔI
…một con khỉ đột có tiềm năng trở thành thủ lĩnh.
Rất to lớn,
rất mạnh mẽ,
và có tham vọng riêng của mình.
Gicurasi đang mất dần sức mạnh…
và Ubwuzu muốn giành chức thủ lĩnh.
Nhưng hiện tại, cả đàn đang tập trung vào đứa con nhỏ của Teta.
Cũng giống như ở người,
khỉ đột con mới sinh luôn thu hút sự quan tâm.
Nhưng con bé chỉ mới vài tháng tuổi,
nên Teta phải bảo vệ con bé tránh xa nguy hiểm,
đặc biệt là khi mọi thứ trở nên hơi lộn xộn.
Khỉ đột ở mọi lứa tuổi đều thích chơi đùa.
Đó là một phần quan trọng để xây dựng và duy trì sự gắn kết.
Nhưng Ubwuzu không quan tâm đến việc chơi đùa.
Lúc này, nó tập trung vào Gicurasi.
Nó đã to lớn hơn Gicurasi và đang cố đe dọa con khỉ đột già.
Nhưng chỉ có sức mạnh vũ phu thì chưa đủ để làm thủ lĩnh một đàn khỉ đột…
Chính mắt tôi đã thấy điều đó nhiều năm về trước ở Rwanda.
"Con khỉ đột lưng bạc thống lĩnh là Beethoven, cỡ 30 tuổi."
"Nó có dáng đi khệnh khạng, hung hăng."
Nó xuất hiện. Đó là một con vật khổng lồ.
Ý tôi là… rất lớn so với ta.
Nó mà vung tay giáng một cú là ta nát sọ.
Tuy nhiên, trong Beethoven có một tính cách khác,
và tôi đã thấy được
thông qua mối quan hệ của nó với Pablo nhỏ.
Không lâu sau khi tôi gặp Pablo, mẹ nó biến mất.
Và nó phải tự lo cho thân mình.
Không có sự bảo vệ của mẹ, một con khỉ đột ở tầm tuổi Pablo
sẽ phải rất vất vả mới tồn tại được.
Nhưng rồi một điều hết sức đặc biệt đã xảy ra.
Beethoven, con khỉ lưng bạc khổng lồ đó, đã bảo bọc cho Pablo.
Nó đã cố hết sức chăm sóc cho Pablo, như một người mẹ.
Và Pablo luôn ở bên Beethoven.
Pablo quan sát.
Và học hỏi.
Xem Beethoven là hình mẫu một người cha,
Pablo bắt đầu phát triển.
Đó là một mối quan hệ thay đổi cuộc đời Pablo mãi mãi.
Giống như những con khỉ đột tôi đã gặp,
ngày nay trong đàn Pablo mỗi con có một tính cách khác nhau.
Có một con luôn khiến tôi nhớ đến Pablo.
UBI 2 TUỔI
Nó không chỉ có hình dáng rất giống,
có vẻ như nó cũng có sự gan dạ và tò mò giống Pablo.
Nhưng nó có một niềm đam mê đặc biệt với riêng một con khỉ đột.
Imfura.
IMFURA 14 TUỔI
Imfura đang ở một độ tuổi khó khăn.
Nó đang ở ngưỡng của tuổi trưởng thành,
và lưng nó bắt đầu có dấu hiệu bạc.
Nhưng đầu óc nó vẫn còn trẻ trung.
Khỉ đột là sinh vật có tính xã hội rất cao,
việc tồn tại trong một mạng lưới các mối quan hệ khác nhau
giúp định hình xem chúng là ai,
và sẽ trở thành ai.
Rõ ràng là Imfura có tính cách tinh nghịch và biết quan tâm.
Nhưng nó vẫn chưa quen với kích thước và sức mạnh của mình.
Và có kẻ chú ý đến điều đó.
UBWUZU
Ubwuzu khiến Imfura bị thương nặng.
Có vẻ tàn bạo,
nhưng mọi con khỉ lưng bạc đều có phần bạo lực.
Việc Ubwuzu cố loại bỏ đối thủ cạnh tranh là lẽ tự nhiên.
Nhưng Imfura vẫn còn trẻ.
Và nó không hề biết cách tự vệ.
Đàn Pablo sắp thức giấc.
Ở độ cao 3.658 mét,
đây là nơi cao nhất ở vương quốc trên núi của chúng.
Ubwuzu đang di chuyển.
Nhiều khỉ đột lưng bạc đã thống trị những ngọn núi này.
Giờ Ubwuzu đã sẵn sàng đến lượt mình.
Nhưng những con còn lại trong đàn vẫn chưa thấy thuyết phục.
Càng lúc Ubwuzu càng bực bội.
Mục đích chính không phải là làm chúng sợ.
Mà là cho chúng thấy nó có thể đáng sợ thế nào.
Cho chúng thấy nó có thể trở thành thủ lĩnh của chúng.
Gicurasi đang quan sát.
Nhưng vì lý do nào đó, nó không hề phản ứng.
Khi ta nhìn bất kỳ con khỉ đột nào,
ta không thể ngăn mình hình dung xem chúng đang nghĩ gì hoặc cảm thấy gì.
Chúng muốn cái gì,
hay chúng định làm gì.
Không thể biết chắc được.
Ta chỉ có thể quan sát và tự hỏi.
Tuy nhiên, có một điều chắc chắn.
Bất chấp kích cỡ của chúng,
khỉ đột là những sinh vật nhạy cảm và phức tạp.
Mỗi con mỗi khác,
và có cá tính riêng của nó.
Và cũng như chúng ta,
kinh nghiệm sống trui rèn nên chúng.
Chuyện tốt,
và chuyện xấu.
Vết thương của Imfura dần lành…
nhưng nó tránh xa đàn.
Ở giai đoạn này của cuộc đời,
khỉ đột đực có thể rất tách biệt.
Ngay cả gia đình của chúng cũng trở nên cảnh giác với chúng.
Những con đực trẻ như Imfura đôi khi chọn rời khỏi đàn
để thành lập gia đình riêng.
Và đôi khi nó không có lựa chọn nào khác ngoài việc rời đi.
Còn có những bầy đàn khác.
Imfura không nhìn thấy chúng,
nhưng nó có thể nghe thấy chúng.
Một số đàn lớn và hùng mạnh hơn đàn Pablo rất nhiều.
Với số lượng cá thể lớn và nhiều khỉ lưng bạc như vậy,
bạo lực bùng phát thường xuyên hơn.
Đơn độc lạc vào một đàn lớn như vậy
là cực kỳ nguy hiểm cho Imfura.
Ubwuzu đang tìm thức ăn với một số thành viên trong gia đình.
Đàn Pablo có phạm vi hoạt động khoảng tám cây số.
Khu vực này có nhiều loại cây khác nhau,
thỏa mãn phần lớn chế độ ăn uống của cả đàn.
Nhưng khỉ đột là loài rất cơ hội.
Ubwuzu đã tình cờ phát hiện một thứ khác biệt.
Kiến.
Nhưng đây là kiến quân đội, loài kiến có bộ hàm mạnh mẽ.
Và chúng cắn trả.
Sự phấn khích thu hút những con khác.
Một trong những công việc của một thủ lĩnh lưng bạc
là dẫn đàn đến khu vực kiếm ăn tốt.
Quan trọng hơn, là có thể tập hợp cả đàn.
Ảnh hưởng của Ubwuzu ngày càng lớn.
Các con khỉ đột lưng bạc giao tiếp theo những cách phức tạp…
và ngôn ngữ cơ thể đóng một vai trò quan trọng.
Cách chúng ngồi, cách chúng di chuyển nói lên rất nhiều điều.
Ubwuzu đang thách đấu Gicurasi
bằng cách di chuyển thẳng về phía Gicurasi.
Là đầu đàn, lẽ ra Gicurasi nên đối mặt với Ubwuzu.
Nhưng Gicurasi không làm gì hết.
Teta đang theo dõi sát sao.
Cuộc đối đầu giữa các khỉ đột lưng bạc có thể leo thang rất nhanh chóng.
Ubwuzu tấn công.
Khỉ đột lưng bạc cao lớn gấp đôi một người đàn ông trưởng thành.
Chúng mạnh hơn gấp nhiều lần.
Đánh nhau có thể dẫn đến cái chết.
Ubwuzu bước ra, không bị tổn thương gì.
Nhưng không thấy bóng dáng Gicurasi đâu hết.
Gicurasi sống sót sau trận chiến.
Nhưng nó bị đánh rất nặng.
Bị một con đực trẻ hơn áp đảo trước mặt cả đàn.
Là con cái thống trị,
Teta phải cho cả nhóm thấy nó ủng hộ ai.
Nó bỏ đi với con đực lớn tuổi.
Và cả đàn đi theo.
Sau năm năm lãnh đạo,
Gicurasi đã thu phục được lòng trung thành của cả đàn.
Ubwuzu đã bị từ chối.
Không phải mọi khỉ đột lưng bạc đều có tố chất cần thiết để làm thủ lĩnh.
Thành hay bại đều nằm ở tính cách.
Tôi chỉ biết Pablo khi nó là con khỉ nhỏ ba tuổi.
Nhưng kể cả khi đó, rõ ràng là nó có tính cách rất độc đáo.
Được thu nhận và nuôi dạy bởi một con khỉ đột lưng bạc uy quyền,
khi Pablo được 18 tuổi,
nó đã sẵn sàng tự mình làm lãnh đạo.
PABLO 18 TUỔI
Nó tách đàn để tự lập đàn của riêng mình,
đàn Pablo.
Tuy nhiên, Pablo là một thủ lĩnh độc đáo.
Khi nó bị một con khỉ đột lưng bạc thù địch trong nhóm của mình thách thức,
thay vì chiến đấu,
Pablo nắm lấy cơ hội để thành lập một liên minh hùng mạnh.
Dùng sự hợp tác để thay thế sự hung hăng trong đàn mình,
chúng đưa đàn mạnh dần lên.
Ở giai đoạn đỉnh cao, đàn Pablo có 65 cá thể,
là nhóm khỉ đột núi lớn nhất từng được biết đến.
Trong số đó là một con đực trẻ, kẻ sẽ trở thành thủ lĩnh một ngày nào đó.
Gicurasi.
Nhưng giờ, sự thống trị của Gicurasi đang bị thách thức.
Câu hỏi là, liệu nó sẽ đánh trả,
hay nó có thể học cách hợp tác với Ubwuzu?
Dù thắng trong trận đấu với Gicurasi,
các thành viên trong đàn vẫn chưa thừa nhận Ubwuzu là thủ lĩnh.
Teta cũng chưa thừa nhận.
Không có sự ủng hộ của con cái thống trị,
Ubwuzu có thể không bao giờ giành được lòng tin của nhóm.
Nhưng lòng trung thành của Teta có thể thay đổi.
Khi rời khỏi Gicurasi và sát cánh cùng Ubwuzu,
nó thể hiện rằng nó ủng hộ cho con đực trẻ hơn này.
Và Gicurasi từ chức.
Ubwuzu giờ là thủ lĩnh của đàn Pablo.
Nhưng đây chỉ mới là khởi đầu.
Giành được quyền lãnh đạo là một chuyện.
Luôn giữ vững vị trí,
và giữ an toàn cho các thành viên trong đàn là chuyện khác.
Có một cá thể mới vừa tham gia đàn,
một con cái nhập cư, đến từ phía bên kia sườn núi.
Inyange đã rời nhóm nơi mình sinh ra,
và gia nhập đàn Pablo,
để nó có thể bắt đầu một gia đình của riêng mình.
INYANGE 6 TUỔI
Đó là một cuộc di cư khó khăn, nhưng do bản năng dẫn dắt.
Và nó giúp tránh được việc giao phối cận huyết.
Nó cần thiết lập các mối quan hệ của mình ở đàn này,
nhưng với đàn Pablo nó vẫn là kẻ xa lạ,
và phải bị dè chừng.
Ubwuzu và Gicurasi đang thích nghi với mối quan hệ mới của chúng.
Giờ Ubwuzu là kẻ nắm quyền,
nó phải học cách kiềm chế sự hung hăng của mình,
còn Gicurasi phải học cách tôn trọng quyền lực của Ubwuzu.
Vẫn còn căng thẳng,
nhưng ngôn ngữ cơ thể của chúng cho thấy một mức độ hợp tác có thể đang phát triển,
điều này khiến cả đàn yên tâm hơn.
Khi chúng dần trôi vào giấc ngủ chập chờn,
cảm giác mạnh mẽ của việc bên nhau và thuộc về nhau được thể hiện
trong một chuỗi các tiếp xúc thể chất.
Sự gắn bó mật thiết và không thể nhầm lẫn của một gia đình khỉ đột thân thiết.
Các cá thể trẻ trong đàn không nghỉ yên quá lâu.
Ubi cũng thấy hiếu động.
Nó rời mẹ, đi khám phá.
Imfura đang dưỡng thương sau một trận đòn khác.
Giờ nó gần như mất hết mọi tình cảm với cả đàn.
Có vẻ như chỉ còn mỗi Ubi xem Imfura là bạn.
Nhưng có gì đó không ổn.
Mẹ của Ubi đang ở gần đó.
Có vẻ nó đang nhắn gửi đến Imfura.
"Tránh xa con tôi."
Cả đàn đều quay lưng lại với Imfura.
Inyange, cô khỉ đột mới nhập đàn,
đã quan sát đàn được một thời gian.
Đặc biệt là quan sát Teta.
Teta là con cái thống trị,
mối quan hệ với Teta có thể rất quan trọng với Inyange.
Nếu Teta cho phép Inyange gần gũi với gia đình mình,
Teta sẽ thông báo đến cả đàn.
Và có vẻ như Teta chào đón Inyange.
Thậm chí còn tin tưởng để Inyange bế con mình.
Con cái làm vậy theo bản năng.
Nó chuẩn bị cho việc làm mẹ.
Inyange xuất hiện là một dấu hiệu tích cực
cho đàn Pablo và cả Ubwuzu.
Các gia đình khỉ đột luôn tìm cách bành trướng.
Số đông là sức mạnh.
Inyange đã đến rất đúng thời điểm.
Ubwuzu, sau khi lên làm thủ lĩnh, rất muốn có con của riêng mình.
Với những con cái mới đến…
và hy vọng những đứa trẻ mới sắp chào đời,
đàn có thể bành trướng
và lớn mạnh hơn dưới sự lãnh đạo của Ubwuzu.
Imfura đã bị loại khỏi cuộc sống của đàn suốt nhiều tháng.
Giờ nó một mình xuống núi.
Một bức tường đánh dấu giới hạn phạm vi của khu rừng khỉ đột.
Imfura đã đến rìa thế giới của chính chúng.
Nó tiến vào vào thế giới con người.
Con người đã sống ở đây hàng ngàn năm.
Và chính họ cũng sống nhờ vào đất đai.
Mối quan hệ giữa con người và khỉ đột
luôn căng thẳng.
Gần 50 năm trước, khi tôi ở Rwanda,
bọn săn trộm đã đẩy khỉ đột đến bờ vực tuyệt chủng.
Chỉ còn khoảng 250 con khỉ đột ở dãy núi Virunga.
Nếu không có Dian Fossey, có thể đã không còn khỉ đột núi.
Khi bọn săn trộm giết các con khỉ đột mà bà ấy quen biết và yêu mến…
CHÚ BERT 1952-1978
…bà ấy đã dành cả cuộc đời để bảo vệ chúng…
bằng mọi cách có thể.
DIAN FOSSEY: 1932-1985 NGƯỜI YÊU QUÝ KHỈ ĐỘT NHẤT
YÊN NGHỈ NHÉ, BẠN YÊU DẤU
Kể cả sau khi bà ấy qua đời,
những nghiên cứu tiên phong về khỉ đột của bà vẫn tiếp tục.
Qua nhiều năm,
bà là nguồn cảm hứng trong công tác bảo vệ khỉ đột
cho nhiều người khác ở ngay chính Rwanda và cả ở nước ngoài.
Nỗ lực bảo tồn chúng ngày càng gặt hái thành công.
Ngày nay, quần thể khỉ đột Rwanda đã hồi phục nhiều.
Nhưng trong khi dân số của chúng tăng lên,
những ngọn núi vẫn y nguyên như cũ.
Điều này có ý nghĩa gì với Imfura?
Và nó đang đi đâu?
Nhiều khỉ đột sống trong cùng một không gian chật chội.
Điều này thay đổi hành vi và mối quan hệ của chúng.
Imfura không được chào đón trong đàn Pablo.
Nó đi lên núi,
rồi lại đi xuống núi.
Nó không còn nhiều lựa chọn.
Có thể số phận đã định sẵn nó sẽ là một con khỉ lưng bạc đơn độc,
những con vật khó lường nhất núi.
Ubwuzu giờ an toàn ở vị trí thủ lĩnh.
Đàn của nó ổn định và đang phát triển.
Có hai con khỉ con mới chào đời…
một đứa là con của Inyange.
Đứa con đầu tiên của Ubwuzu trong vai trò thủ lĩnh.
Khỉ đột sơ sinh hoàn toàn phụ thuộc vào mẹ của chúng.
Và khỉ đột mẹ dành mọi thời gian cho con của nó.
Con non không thể tách rời mẹ trong vài tháng đầu đời.
Đây là lần đầu Inyange làm mẹ,
nên lo lắng cũng là điều dễ hiểu.
Ubwuzu quan tâm Inyange sát sao.
Nó bảo vệ Inyange rất cẩn mật.
Nhưng với tư cách là khỉ lưng bạc đầu đàn,
Ubwuzu không thể chỉ quan tâm đến mỗi Inyange.
Những con cái khác cũng muốn được nó chú ý.
Những hành vi phô diễn này là lời mời giao phối.
Ubwuzu chấp nhận,
và để mặc cả đàn không ai bảo vệ.
Trong khi Ubwuzu bận tâm chuyện khác,
một sự việc kinh khủng đã xảy ra.
Đứa con nhỏ của Inyange đã bị giết.
Vết thương cho thấy đây là do một con khỉ đột gây ra.
Những con cái khác trong đàn vây quanh Inyange.
Chỉ Inyange biết chính xác chuyện gì đã xảy ra…
và ai là kẻ phải chịu trách nhiệm.
Với cả đàn, nó có thể là thành viên mới,
nhưng có vẻ sự mất mát của nó cũng ảnh hưởng đến cả đàn.
Inyange thu mình lại.
Nhưng ít ra nó không đơn độc.
Ubwuzu là cha của đứa bé.
Nhưng nó không bảo vệ được Inyange và con của nó.
Đã bốn ngày từ khi đứa con của Inyange bị giết.
Mất một con non theo cách như vậy
có thể khiến cả đàn mất niềm tin vào thủ lĩnh của chúng,
thậm chí có thể khiến cả đàn tan tác.
Nhưng ngay lúc này, cả đàn đang tụ tập quanh Ubwuzu.
Và Inyange ở ngay bên cạnh.
Có gì đó khiến Inyange hoảng sợ.
Imfura đã trở lại.
Phản ứng của Inyange cho Ubwuzu biết mọi điều nó cần biết.
Chính Imfura đã giết con của Inyange.
Và giờ nó là mối đe dọa với những con khác.
Ubwuzu tấn công.
Nhưng giờ, Imfura đã mạnh hơn nhiều.
Gicurasi cũng xông vào.
Imfura bỏ chạy.
Nhưng nó không đi được xa.
Năm ngoái,
lúc nó bị cả đàn chối bỏ,
nó đã không thật sự bỏ đi.
Nhưng giờ, nó đã làm một chuyện tày trời.
Nó đã giết một thành viên của chính gia đình mình.
Cả đàn tập hợp quanh Ubwuzu, thủ lĩnh của chúng.
Giờ Ubwuzu dẫn dắt cả đàn thực hiện một nhiệm vụ.
Imfura đang đi lên núi.
Nhưng nó không đơn độc.
Ubwuzu ở ngay phía sau,
theo sát nó là Teta và Gicurasi.
Chúng đang đuổi Imfura đi.
Imfura một mình tiến vào thung lũng bên cạnh.
Có lẽ nó đã luôn định đến đây.
Hoặc có lẽ một con khỉ đột chỉ chịu được chừng đó trận đòn.
Giờ có thể Imfura đang lang thang đơn độc khắp những ngọn núi suốt nhiều năm.
Hoặc có thể một ngày nào đó, nó sẽ tìm được một gia đình cho chính mình.
Chỉ thời gian mới trả lời được.
Có ít nhất một thành viên trong đàn sẽ nhớ Imfura.
Ubi có lẽ còn quá nhỏ để hiểu về những sự kiện đã diễn ra trong đàn.
Nhưng Imfura từng là bạn của nó.
Và giờ, người bạn đó đã ra đi.
Tuy nhiên, cũng như Pablo hồi còn nhỏ, Ubi rất dễ thích nghi.
Và có vẻ nó có ý định làm thân với một người bạn mới to lớn.
Ubwuzu.
Đây là một năm thử thách cho Ubwuzu,
nhưng nó dần chứng tỏ tố chất lãnh đạo.
Và có lẽ lúc này, tình bạn với Ubi chính xác là điều nó cần trong cuộc đời.
Gicurasi không còn là thủ lĩnh,
nhưng nó đảm nhiệm vai trò mới
trong việc hỗ trợ một con lưng bạc trẻ trung hơn, hùng mạnh hơn.
Gicurasi có nhiều kiến thức và sẽ là trợ thủ đắc lực cho Ubwuzu.
Đây có thể là vai trò quan trọng nhất của cuộc đời nó.
Teta đóng vai trò quan trọng
trong việc hỗ trợ quá trình chuyển đổi quyền lãnh đạo.
Nó và gia đình đang sống ổn.
Con của nó giờ đã gần hai tuổi.
Con khỉ con dần trưởng thành, cả về thể lực,
lẫn tính cách.
Inyange có một khoảng thời gian khó khăn.
Nó mất đứa con đầu lòng,
và ta có thể hình dung được việc đó sẽ ảnh hưởng lâu dài đến nó.
Nhưng giờ nó đã là thành viên chính thức trong đàn Pablo…
và là một phần của một thứ vốn là trái tim của đời sống loài khỉ đột.
Gia đình.
Đàn Pablo không phải gia đình hoàn hảo.
Có gia đình nào hoàn hảo đâu.
Nhưng chúng đã cùng nhau vượt qua một số thời điểm vô cùng khó khăn.
Và lúc này đây, mọi thứ có vẻ rất tích cực cho đàn Pablo,
và cho cả giống loài của chúng nói chung.
Ngày nay có hơn 600 con khỉ đột núi khắp dãy núi Virunga.
So với gần 50 năm trước, khi tôi ở đó, dân số của chúng đã tăng hơn gấp đôi.
Đó là câu chuyện tuyệt vời, thành công nhất trong công tác bảo tồn
mà tôi được chứng kiến.
Và có lẽ nó bắt đầu từ kết nối sâu sắc mọi người cảm nhận được đối với khỉ đột.
Sự kết nối đó đã đi theo tôi cả đời.
Và tất cả bắt đầu từ một chú khỉ đột nhỏ rất đặc biệt.
Dù có một tuổi thơ khó khăn,
Pablo đã trở thành một thủ lĩnh mạnh mẽ và đầy sức hút.
Nó vẫn tận tụy với gia đình mình cho đến cuối đời.
Đây là một đoạn phim cuối cùng quay được về Pablo.
Ở tuổi 33,
trong khi bảo vệ đàn của mình khỏi một con khỉ đột đối thủ,
gã khỉ đột lưng bạc vĩ đại đã bị giết.
Tôi sẽ không bao giờ quên nó,
không bao giờ quên sức ảnh hưởng của nó với tôi.
Những lời tôi đã nói là:
"Khi trao đổi ánh nhìn với một chú khỉ đột,
ta cảm nhận được nhiều ý nghĩa hơn bất kỳ động vật nào tôi biết."
Và tôi luôn khẳng định điều đó.
Tôi nghĩ đó là sự thật.
Biên dịch: Vũ Ngọc Ái Vy