1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

3
00:00:20,400 --> 00:00:23,193
(Diep gerommel)

4
00:00:24,240 --> 00:00:29,386
(Industriële geluiden)

5
00:00:37,560 --> 00:00:38,920
(Dramatische dreun)

6
00:00:39,059 --> 00:00:41,860
Is dit hoe ons verhaal moet eindigen?

7
00:00:42,419 --> 00:00:46,126
Een verhaal van
de slimste soort, gedoemd...

8
00:00:46,540 --> 00:00:49,500
door die al te
menselijke eigenschap om niet...

9
00:00:49,620 --> 00:00:53,500
het grotere geheel te zien bij
het najagen van kortetermijndoelen.

10
00:00:54,459 --> 00:00:56,386
De wereldbevolking
heeft vandaag officieel

11
00:00:56,419 --> 00:00:58,820
de grens van
8 miljard mensen overschreden.

12
00:00:58,940 --> 00:01:02,180
Dat aantal is in de afgelopen
50 jaar meer dan verdubbeld.

13
00:01:02,300 --> 00:01:04,980
Vorig jaar was het heetste
jaar sinds de metingen begonnen.

14
00:01:05,099 --> 00:01:08,380
De wereldwijde zeespiegel steeg
vorig jaar meer dan verwacht.

15
00:01:08,499 --> 00:01:11,126
De temperaturen waren 1,6°C hoger...

16
00:01:11,160 --> 00:01:12,160
(Dramatische muziek)

17
00:01:12,200 --> 00:01:13,380
dan het pre-industriële gemiddelde.

18
00:01:13,440 --> 00:01:15,120
VN-wetenschappers waarschuwen dat
we op koers liggen...

19
00:01:15,260 --> 00:01:18,573
voor een catastrofale opwarming
van 3,1 graden Celsius...

20
00:01:18,600 --> 00:01:19,680
deze eeuw.

21
00:01:19,693 --> 00:01:21,579
De vogelgriep bevindt zich
op een gevaarlijk punt.

22
00:01:21,600 --> 00:01:24,775
H5N1 heeft voet aan
de grond gekregen op Amerikaanse

23
00:01:24,800 --> 00:01:26,480
melkveebedrijven, en nu is
het overgesprongen op andere soorten.

24
00:01:26,699 --> 00:01:28,271
Met bewijs dat klimaatverandering

25
00:01:28,296 --> 00:01:31,273
een belangrijke rol heeft gespeeld...
bij de branden in Los Angeles.

26
00:01:31,400 --> 00:01:33,106
Overvloed. Microplastics.

27
00:01:33,180 --> 00:01:35,660
170 biljoen stukjes in de oceaan.

28
00:01:35,779 --> 00:01:38,339
Door de mens gemaakte chemicaliën,
bekend als 'forever chemicals'.

29
00:01:38,520 --> 00:01:39,539
Giftige chemicaliën.

30
00:01:39,740 --> 00:01:41,859
Dat het eten van één portie vis...

31
00:01:41,880 --> 00:01:44,880
gelijk zou staan aan
een jaar verontreinigd water.

32
00:01:45,180 --> 00:01:48,540
Bijna de helft van de
mensheid leeft nu in de gevarenzone!

33
00:01:49,100 --> 00:01:50,579
Droogte, overstromingen en branden.

34
00:01:50,720 --> 00:01:51,746
Stijging van de zeespiegel.

35
00:01:51,859 --> 00:01:53,100
De tijd is bijna op.

36
00:01:53,219 --> 00:01:54,939
Op het punt van geen terugkeer.

37
00:01:55,059 --> 00:01:58,339
We zitten ver van het doel als het
gaat om hoe ernstig de situatie is...

38
00:01:58,460 --> 00:02:00,299
en die gevolgen worden steeds erger.

39
00:02:00,419 --> 00:02:02,339
Het zou mogelijk
onomkeerbaar kunnen zijn.

40
00:02:02,740 --> 00:02:04,980
Het is nog niet te laat...

41
00:02:05,107 --> 00:02:06,866
Nu of nooit.

42
00:02:06,920 --> 00:02:08,366
(Onheilspellende muziek)

43
00:02:08,920 --> 00:02:12,260
(Geklik en gepiep)

44
00:02:17,600 --> 00:02:21,133
(Tragische muziek)

45
00:02:23,459 --> 00:02:27,260
Mensen moeten in staat zijn
om om dingen te geven...

46
00:02:27,940 --> 00:02:30,626
die verder gaan dan:
is mijn buik vol...

47
00:02:31,060 --> 00:02:34,380
en, lig ik droog
als ik 's nachts slaap?

48
00:02:37,299 --> 00:02:38,699
Anders is alles verloren.

49
00:02:40,120 --> 00:02:41,240
(Deur sluit)

50
00:02:45,060 --> 00:02:48,993
Wij zijn biologische wezens en
we leven in een ecosysteem.

51
00:02:50,380 --> 00:02:53,975
Het ecosysteem waarin
we leven is deels...

52
00:02:54,000 --> 00:02:56,520
wat we hebben geërfd door

53
00:02:56,522 --> 00:03:00,235
de geschiedenis heen,
van 3,8 miljard jaar...

54
00:03:00,260 --> 00:03:02,179
aan evolutie van het
leven op deze planeet.

55
00:03:03,360 --> 00:03:05,386
En deels wat wij hebben gedaan.

56
00:03:05,820 --> 00:03:06,826
De keuzes die we hebben gemaakt.

57
00:03:06,980 --> 00:03:08,180
Dingen die we hebben ontworpen.

58
00:03:08,560 --> 00:03:11,366
Dingen die we hebben vernietigd en
de dingen die we hebben beschermd.

59
00:03:12,500 --> 00:03:15,575
Het is een intellectuele uitdaging
om te proberen te bedenken...

60
00:03:15,600 --> 00:03:16,600
hoe dat eruit zou zien.

61
00:03:16,660 --> 00:03:18,353
Of er een uiteindelijke
ineenstorting zou plaatsvinden.

62
00:03:19,120 --> 00:03:21,840
Of dat deze planeet gewoon...

63
00:03:22,714 --> 00:03:25,446
...door het
universum blijft zweven...

64
00:03:25,859 --> 00:03:26,919
...met daarin...

65
00:03:28,120 --> 00:03:33,280
menselijke techniek en vrijwel
geen andere vorm van diversiteit.

66
00:03:33,440 --> 00:03:35,826
(Zachte piano)

67
00:03:36,139 --> 00:03:39,380
We zouden ons zorgen moeten maken
om dat laatste handjevol soorten...

68
00:03:39,500 --> 00:03:41,179
op een stervende modderbal...

69
00:03:41,600 --> 00:03:42,673
die door het universum zweeft...

70
00:03:42,739 --> 00:03:44,380
die ooit planeet Aarde was.

71
00:03:45,340 --> 00:03:46,993
Daar zouden we ons
zorgen om moeten maken...

72
00:03:47,139 --> 00:03:48,213
in de directe zin...

73
00:03:48,360 --> 00:03:51,873
(Emotionele muziek)

74
00:03:52,699 --> 00:03:54,298
De afgelopen 15 jaar of zo

75
00:03:54,310 --> 00:03:56,459
is er een
reeks artikelen verschenen...

76
00:03:56,619 --> 00:03:58,866
in wetenschappelijke
tijdschriften die zeggen

77
00:03:58,866 --> 00:04:01,114
dat we het er
echt niet mee eens zijn...

78
00:04:01,139 --> 00:04:02,899
hoe het er
met het voedselsysteem voorstaat.

79
00:04:03,540 --> 00:04:05,820
Het lijkt een beetje
op het financiële systeem...

80
00:04:05,980 --> 00:04:07,540
in de aanloop naar 2008.

81
00:04:08,060 --> 00:04:10,940
Het voedselsysteem zelf
zou kunnen instorten.

82
00:04:11,299 --> 00:04:13,820
Het wordt gedomineerd door
slechts een paar enorme bedrijven.

83
00:04:14,100 --> 00:04:16,899
Zoals het financiële
systeem voor 2008.

84
00:04:17,419 --> 00:04:19,939
Zo beheersen bijvoorbeeld
slechts vier bedrijven...

85
00:04:20,220 --> 00:04:22,619
90% van de wereldwijde graanhandel.

86
00:04:23,259 --> 00:04:24,379
Dat is echt gevaarlijk.

87
00:04:24,499 --> 00:04:27,274
Als een van die bedrijven
failliet gaat, dan kan dat zomaar...

88
00:04:27,299 --> 00:04:28,739
het hele systeem ten val brengen.

89
00:04:29,259 --> 00:04:30,266
Dan lijden mensen honger.

90
00:04:30,460 --> 00:04:32,059
Enorme aantallen mensen
zouden honger lijden.

91
00:04:32,739 --> 00:04:34,100
Iedereen doet hetzelfde.

92
00:04:34,220 --> 00:04:36,313
Ze produceren allemaal
gewassen op dezelfde manier...

93
00:04:36,619 --> 00:04:38,819
met dezelfde chemicaliën,
met dezelfde zaden...

94
00:04:38,939 --> 00:04:40,493
van dezelfde bedrijven.

95
00:04:40,680 --> 00:04:41,693
Dat is heel gevaarlijk.

96
00:04:41,700 --> 00:04:43,859
Het heeft de diversiteit
uit het systeem gehaald.

97
00:04:44,540 --> 00:04:46,619
Iedereen doet het
voor maximale efficiëntie.

98
00:04:46,900 --> 00:04:49,020
Dat haalt de
redundantie uit het systeem.

99
00:04:49,020 --> 00:04:51,474
Dingen zoals
diversiteit en redundantie...

100
00:04:51,499 --> 00:04:52,904
zijn essentieel voor de

101
00:04:52,916 --> 00:04:54,900
veerkracht van een complex systeem...

102
00:04:55,020 --> 00:04:56,419
en dat is wat het voedselsysteem is.

103
00:04:56,859 --> 00:04:58,220
Niemand lijkt dit te weten.

104
00:04:58,340 --> 00:05:00,179
Geen enkele regering is
bereid erover te praten.

105
00:05:00,252 --> 00:05:01,266
Ze zijn niet geïnteresseerd.

106
00:05:01,660 --> 00:05:03,354
Voedselsysteem verwijst dus
naar het feit...

107
00:05:03,379 --> 00:05:07,220
dat het een onderling
verbonden web van verbindingen is...

108
00:05:07,340 --> 00:05:11,259
tussen de voedselketen
en eigenlijk alles...

109
00:05:11,400 --> 00:05:12,526
wat langs die voedselketen ligt...

110
00:05:12,580 --> 00:05:15,059
en hoe het externe
gevolgen heeft voor de wereld.

111
00:05:15,154 --> 00:05:16,394
We denken aan de voedselketen.

112
00:05:16,419 --> 00:05:17,788
We denken aan het
halen van voedsel uit,

113
00:05:17,800 --> 00:05:19,540
laten we zeggen, de supermarkt...

114
00:05:19,939 --> 00:05:22,499
maar wat zijn
alle belangrijke punten...

115
00:05:22,499 --> 00:05:24,955
die het mogelijk maakten dat
dat voedsel op ons bord kwam...

116
00:05:24,960 --> 00:05:26,393
en dat wij het
naar de supermarkt konden krijgen?

117
00:05:26,400 --> 00:05:27,400
(Vrachtwagenmotor)

118
00:05:27,433 --> 00:05:30,473
en vervolgens de politiek
van hoe land wordt gebruikt.

119
00:05:30,540 --> 00:05:33,379
Dan gaat dat over
hoe vee wordt behandeld...

120
00:05:33,499 --> 00:05:35,034
hoe ze worden
gevoed, in bio-industrieën...

121
00:05:35,059 --> 00:05:37,914
de antibiotica, zodat we
het farmaceutische deel hebben...

122
00:05:37,939 --> 00:05:40,660
en uiteindelijk hoe
dat voedsel wordt verpakt...

123
00:05:40,780 --> 00:05:42,153
en naar de supermarkt wordt gebracht.

124
00:05:42,340 --> 00:05:44,995
Elk onderdeel van die
keten is met elkaar verbonden.

125
00:05:45,020 --> 00:05:47,473
Het is deze stroom,
en daarom is het eigenlijk...

126
00:05:47,900 --> 00:05:49,580
zo'n uitdaging om het te veranderen.

127
00:05:51,080 --> 00:05:52,326
(Zachte muziek)

128
00:05:53,179 --> 00:05:54,640
Waar gaan we naartoe?

129
00:05:54,819 --> 00:05:58,315
In mijn vrolijkere momenten denk ik
dat we misschien op weg zijn...

130
00:05:58,340 --> 00:06:01,280
naar een toekomst waarin
we duurzaam kunnen leven.

131
00:06:01,780 --> 00:06:03,540
In mijn iets donkerdere momenten...

132
00:06:03,560 --> 00:06:05,800
denk ik dat we op weg
zijn naar de wereld van Mad Max.

133
00:06:06,739 --> 00:06:08,999
Omdat we te
maken hebben met samenkomende

134
00:06:08,999 --> 00:06:11,259
dreigingen,
existentiële dreigingen...

135
00:06:11,580 --> 00:06:13,586
die ons
voedselsysteem zullen beïnvloeden...

136
00:06:13,819 --> 00:06:16,173
die onze
waterzekerheid zullen beïnvloeden...

137
00:06:16,499 --> 00:06:20,619
die ons welzijn in
het algemeen zullen beïnvloeden.

138
00:06:21,819 --> 00:06:24,953
De grote spelers
binnen de voedingsindustrie...

139
00:06:25,400 --> 00:06:27,560
houden zich aan de regelgeving.

140
00:06:28,299 --> 00:06:30,555
De vraag is of die regelgeving...

141
00:06:30,580 --> 00:06:32,100
de beste is voor onze gezondheid?

142
00:06:32,580 --> 00:06:36,059
Ik zou graag regelgeving zien
die ons helpt gezond te zijn...

143
00:06:36,540 --> 00:06:39,540
terwijl het ook winst oplevert
voor degenen die betrokken zijn...

144
00:06:40,299 --> 00:06:41,660
bij de productie van voedsel.

145
00:06:41,900 --> 00:06:44,180
We hebben tegenwoordig een

146
00:06:44,180 --> 00:06:46,460
voedselsysteem dat gericht
is op winst.

147
00:06:47,619 --> 00:06:50,100
Voedselbedrijven verkopen voedsel...

148
00:06:50,220 --> 00:06:52,760
in een extreem competitieve omgeving.

149
00:06:53,220 --> 00:06:55,233
Veel ervan zijn
in particuliere handen...

150
00:06:55,499 --> 00:06:58,200
wat betekent
dat hun aandeelhouders...

151
00:06:59,660 --> 00:07:00,819
de macht hebben.

152
00:07:00,920 --> 00:07:04,440
Dus het landbouwsysteem
is, zoals elk ander...

153
00:07:04,460 --> 00:07:07,660
gericht op onmiddellijke
en hogere winstrendementen.

154
00:07:08,840 --> 00:07:11,880
En het maakt eigenlijk niet
uit wat er verkocht wordt...

155
00:07:11,900 --> 00:07:14,939
of welke gevolgen het heeft
voor de gezondheid of het milieu...

156
00:07:15,220 --> 00:07:16,819
van wat er verkocht wordt.

157
00:07:16,939 --> 00:07:19,100
Wat telt is hoe snel de bedrijven...

158
00:07:19,120 --> 00:07:20,213
geld verdienen.

159
00:07:20,720 --> 00:07:22,780
Het systeem van
voedselproductie van vandaag...

160
00:07:22,939 --> 00:07:25,819
is gebaseerd op een
industrieel en intensief model.

161
00:07:26,280 --> 00:07:28,240
Intensief, wat betekent dat?

162
00:07:28,700 --> 00:07:32,700
Alle componenten, de input
en de dieren erin...

163
00:07:32,720 --> 00:07:37,193
zelfs de arbeiders, ze worden
allemaal tot het uiterste benut...

164
00:07:37,460 --> 00:07:40,100
om de maximaal
mogelijke winst te produceren...

165
00:07:40,340 --> 00:07:43,299
in de kortste tijd
en met minimale kosten.

166
00:07:43,440 --> 00:07:44,906
(Zachte muziek)

167
00:07:45,200 --> 00:07:48,020
We moeten naar
het hele systeem kijken.

168
00:07:48,640 --> 00:07:50,933
En wat ik begon te zien...

169
00:07:51,819 --> 00:07:54,499
met tegenzin, omdat ik
het niet wilde zien...

170
00:07:54,499 --> 00:07:55,980
en ik wil het nog steeds niet zien...

171
00:07:56,140 --> 00:07:58,660
maar ik kan het
nu niet meer ontkennen...

172
00:07:59,059 --> 00:08:02,340
is dat dé grootste
bedreiging voor de levende wereld...

173
00:08:02,980 --> 00:08:03,986
voedselproductie is.

174
00:08:04,660 --> 00:08:07,300
Voedselproductie is de belangrijkste

175
00:08:07,300 --> 00:08:09,939
oorzaak van verlies
aan wilde dieren...

176
00:08:10,419 --> 00:08:12,660
de belangrijkste oorzaak
van vernietiging van leefgebieden...

177
00:08:12,819 --> 00:08:15,206
de belangrijkste oorzaak
van uitsterven van soorten...

178
00:08:15,460 --> 00:08:17,600
de belangrijkste
oorzaak van zoetwatergebruik...

179
00:08:17,939 --> 00:08:20,206
de belangrijkste
oorzaak van bodemerosie...

180
00:08:20,619 --> 00:08:22,939
en de belangrijkste
oorzaak van landgebruik...

181
00:08:23,140 --> 00:08:26,259
wat het
allerbelangrijkste vraagstuk is.

182
00:08:26,920 --> 00:08:30,406
En het is ook
een van de grootste oorzaken...

183
00:08:30,939 --> 00:08:34,459
van zowel
watervervuiling, luchtvervuiling...

184
00:08:34,539 --> 00:08:37,060
als bodemvervuiling,
en klimaatontwrichting.

185
00:08:37,700 --> 00:08:39,100
Al deze dingen samen.

186
00:08:39,659 --> 00:08:40,820
Ik bedoel, het staat bovenaan...

187
00:08:41,180 --> 00:08:42,859
het is erger
dan de fossiele brandstofindustrie.

188
00:08:42,920 --> 00:08:44,146
(Serieuze muziek)

189
00:08:45,400 --> 00:08:49,720
Het huidige voedselsysteem
wordt niet alleen beïnvloed...

190
00:08:49,739 --> 00:08:51,035
door de veehouderij...

191
00:08:51,060 --> 00:08:54,379
maar wordt er
zelfs volledig door gedomineerd...

192
00:08:54,580 --> 00:08:58,786
in de zin
dat, neem bijvoorbeeld landgebruik.

193
00:08:58,820 --> 00:09:00,340
Je hebt twee soorten land...

194
00:09:00,460 --> 00:09:03,940
je hebt akkerland
en je hebt graasland.

195
00:09:04,060 --> 00:09:07,420
Op het akkerland zorgt
de overheersing van maïs...

196
00:09:07,539 --> 00:09:12,460
en soja voor veevoerproductie
voor het grootste deel...

197
00:09:12,739 --> 00:09:15,773
van het landgebruik.

198
00:09:15,899 --> 00:09:19,700
En dat is het cruciale middel dat
we nodig hebben om onszelf te voeden.

199
00:09:20,019 --> 00:09:23,780
Akkerland gebruiken om maïs
en soja te produceren...

200
00:09:24,040 --> 00:09:26,060
dat aan vee voeren...

201
00:09:26,139 --> 00:09:28,700
en vervolgens de producten
van het vee eten.

202
00:09:29,200 --> 00:09:33,120
En dat heeft een
efficiëntie van ergens tussen...

203
00:09:33,340 --> 00:09:37,720
weet je, 10 of zelfs 15%...

204
00:09:37,820 --> 00:09:41,420
helemaal tot ongeveer
3%, wat rundvlees is.

205
00:09:41,840 --> 00:09:47,800
En dat betekent dat
van 100 kilogram eiwit...

206
00:09:48,280 --> 00:09:52,080
in voer, in
maïs, tarwe, haver, enzovoort...

207
00:09:52,220 --> 00:09:53,580
dat je aan runderen voert...

208
00:09:54,019 --> 00:09:58,820
krijg je slechts drie
kilogram eetbaar rundereiwit terug...

209
00:09:59,139 --> 00:10:01,873
honderd erin, drie eruit.

210
00:10:01,960 --> 00:10:04,300
(Dringende muziek)

211
00:10:04,833 --> 00:10:07,073
Het belangrijkste
milieuprobleem van allemaal...

212
00:10:07,180 --> 00:10:09,700
is de hoeveelheid
land die we gebruiken.

213
00:10:10,139 --> 00:10:12,834
Want elke hectare
land die we gebruiken...

214
00:10:12,859 --> 00:10:15,594
voor onze eigen
doeleinden is een hectare...

215
00:10:15,619 --> 00:10:17,580
die niet bezet kan
worden door wilde ecosystemen.

216
00:10:18,700 --> 00:10:20,980
De overgrote meerderheid
van soorten op aarde...

217
00:10:21,100 --> 00:10:23,300
hebben wilde ecosystemen
nodig om te overleven.

218
00:10:23,420 --> 00:10:25,120
Ze kunnen niet
overleven in ecosystemen

219
00:10:25,120 --> 00:10:26,820
die wij gemanipuleerd hebben.

220
00:10:27,499 --> 00:10:29,726
Maar ook het aardsysteem zelf...

221
00:10:29,940 --> 00:10:31,300
het hele planetaire systeem...

222
00:10:31,700 --> 00:10:34,139
is volledig afhankelijk
van wilde ecosystemen...

223
00:10:34,920 --> 00:10:37,240
en hoe minder
wilde ecosystemen je hebt...

224
00:10:37,467 --> 00:10:40,107
hoe waarschijnlijker het is
dat het aardsysteem instort.

225
00:10:40,700 --> 00:10:42,899
Wat is nu de
belangrijkste reden waarom we niet...

226
00:10:43,019 --> 00:10:44,446
genoeg wilde ecosystemen hebben?

227
00:10:44,720 --> 00:10:45,726
Veeteelt.

228
00:10:46,180 --> 00:10:49,946
Het houden van vee in de
openlucht is de grootste oorzaak...

229
00:10:50,139 --> 00:10:52,906
van de transformatie
van wilde ecosystemen...

230
00:10:53,240 --> 00:10:56,506
in een door
de mens gemaakt ecosysteem...

231
00:10:56,600 --> 00:10:57,613
namelijk veeweide.

232
00:10:57,760 --> 00:11:00,293
(Energieke muziek)

233
00:11:30,720 --> 00:11:34,033
Dierlijke landbouw
beïnvloedt klimaatverandering

234
00:11:34,058 --> 00:11:36,114
voornamelijk via...

235
00:11:36,139 --> 00:11:38,499
twee, tweeënhalf, laten we zeggen...

236
00:11:38,720 --> 00:11:40,066
belangrijke broeikasgassen.

237
00:11:40,379 --> 00:11:42,619
Het lastigst om aan
te pakken is methaan...

238
00:11:43,980 --> 00:11:47,955
en dat komt voornamelijk uit wat
ze enterische fermentatie noemen...

239
00:11:47,960 --> 00:11:51,080
wat eigenlijk het
boeren van herkauwers is...

240
00:11:51,100 --> 00:11:54,015
vooral rundvee, vleesvee
en ook melkvee...

241
00:11:54,040 --> 00:11:57,180
dan is er CO2, dat vooral ontstaat...

242
00:11:58,180 --> 00:12:01,619
bij de productie van het voer...

243
00:12:01,739 --> 00:12:05,459
dat aan die dieren gevoerd wordt...

244
00:12:05,780 --> 00:12:09,539
en dan is er
lachgas, een derde broeikasgas...

245
00:12:09,659 --> 00:12:13,619
dat voornamelijk het
gevolg is van mestbeheer...

246
00:12:13,739 --> 00:12:15,366
niet uitsluitend,
maar voornamelijk...

247
00:12:15,733 --> 00:12:20,926
en samen zijn ze goed
voor zo'n 25 tot 30%...

248
00:12:21,180 --> 00:12:23,180
van alle broeikasgasemissies...

249
00:12:23,580 --> 00:12:25,300
verreweg de grootste impact...

250
00:12:25,539 --> 00:12:29,520
van voedselproductie op het land
komt van vlees, zuivel en eieren...

251
00:12:29,779 --> 00:12:30,786
zijn dierlijke producten.

252
00:12:30,811 --> 00:12:34,435
Dat treft ecosystemen harder...

253
00:12:34,460 --> 00:12:36,019
dan al het andere wat
we op het land doen.

254
00:12:36,139 --> 00:12:37,539
En op zee is verreweg...

255
00:12:37,659 --> 00:12:39,420
de grootste impact
de commerciële visserij.

256
00:12:39,980 --> 00:12:41,940
Dat treft
mariene ecosystemen harder...

257
00:12:42,060 --> 00:12:44,200
dan al het andere wat we op zee doen.

258
00:12:44,440 --> 00:12:47,393
(Tedere muziek)

259
00:12:48,060 --> 00:12:51,499
Ik denk dat de
zee altijd ergens anders is...

260
00:12:51,899 --> 00:12:56,020
ergens anders dan de plek
die we als ons thuis beschouwen.

261
00:12:56,659 --> 00:13:01,220
In het beste geval zien
we de planeet als driekwart oceaan...

262
00:13:01,499 --> 00:13:04,060
en water en een kwart land...

263
00:13:04,180 --> 00:13:08,075
maar in werkelijkheid maakt
de oceaan zo'n 97% uit...

264
00:13:08,100 --> 00:13:10,940
van het volume aan
leefruimte op planeet aarde.

265
00:13:11,600 --> 00:13:13,480
De aanname die we altijd maakten...

266
00:13:13,480 --> 00:13:16,400
was dat de zee
wild en ongerept was...

267
00:13:16,400 --> 00:13:18,640
en dat je er zoveel
uit kon halen als je wilde...

268
00:13:18,659 --> 00:13:19,659
zonder gevolgen.

269
00:13:21,619 --> 00:13:23,940
We zijn laat
tot dit inzicht gekomen...

270
00:13:24,259 --> 00:13:27,213
over de impact die we
op de oceaan hebben gehad.

271
00:13:28,379 --> 00:13:31,234
Dat net als op
het land, de onderwaterwereld

272
00:13:31,246 --> 00:13:33,779
is getransformeerd
door menselijk handelen.

273
00:13:35,300 --> 00:13:38,133
De oceaan heeft zo'n

274
00:13:38,145 --> 00:13:41,139
30% opgenomen van
de kooldioxide die menselijke...

275
00:13:41,259 --> 00:13:43,257
activiteiten hebben
uitgestoten sinds de

276
00:13:43,269 --> 00:13:45,220
industrialisatie van de planeet.

277
00:13:46,139 --> 00:13:48,714
Wat we nu beseffen
is dat die koolstof niet...

278
00:13:48,739 --> 00:13:51,980
noodzakelijkerwijs veilig is, vooral
de koolstof in ondiepe zeeën...

279
00:13:52,779 --> 00:13:54,739
en dat zijn de
zeeën die we het meest...

280
00:13:54,859 --> 00:13:56,739
intensief exploiteren, omdat ze
het meest productief zijn.

281
00:13:57,220 --> 00:14:01,899
Ze leveren ongeveer 95% van
de zeevruchten die we eten.

282
00:14:02,920 --> 00:14:05,840
En een groot deel van die
zeevruchten wordt verzameld door...

283
00:14:05,859 --> 00:14:09,420
sleepnetten en dreggen over
de zeebodem te slepen...

284
00:14:09,567 --> 00:14:11,780
en wanneer ze
over de zeebodem trekken,

285
00:14:11,805 --> 00:14:14,552
woelen ze veel
sediment en modder op...

286
00:14:14,720 --> 00:14:18,321
en de opgeslagen organische
koolstof in die sedimenten...

287
00:14:18,899 --> 00:14:21,259
en wanneer die
vrijkomt in de waterkolom...

288
00:14:21,580 --> 00:14:24,460
kan die weer
worden omgezet in kooldioxide...

289
00:14:24,659 --> 00:14:26,498
en een deel van die kooldioxide

290
00:14:26,510 --> 00:14:28,659
kan uiteindelijk weer
in de atmosfeer terechtkomen.

291
00:14:30,300 --> 00:14:32,551
Er was een studie
die werd gepubliceerd in

292
00:14:32,563 --> 00:14:34,940
2021 die schatte
dat de hoeveelheid...

293
00:14:35,060 --> 00:14:38,042
koolstof die vrijkwam uit deze

294
00:14:38,054 --> 00:14:40,700
verstoorde koolstofvoorraden
op de zeebodem...

295
00:14:40,720 --> 00:14:44,399
gelijk was aan de uitstoot van
de wereldwijde luchtvaartindustrie.

296
00:14:44,899 --> 00:14:50,499
Kunnen we dit
eeuwig volhouden zonder...

297
00:14:50,619 --> 00:14:55,220
een steeds toenemende
milieuschade op te bouwen?

298
00:14:55,499 --> 00:14:58,180
Nee! Het antwoord is nee,
dat kunnen we niet doen.

299
00:14:58,700 --> 00:15:02,215
Wetenschappers maken zich
al lang zorgen over

300
00:15:02,240 --> 00:15:03,920
geleidelijke veranderingen
in zaken...

301
00:15:03,960 --> 00:15:06,514
zoals je weet, de
temperaturen die zo stijgen...

302
00:15:06,539 --> 00:15:08,940
terwijl kooldioxide zich
ophoopt in de atmosfeer...

303
00:15:09,379 --> 00:15:11,615
maar in werkelijkheid
gedraagt de wereld zich

304
00:15:11,640 --> 00:15:13,520
niet altijd op lineaire wijze...

305
00:15:13,560 --> 00:15:16,634
en wat we steeds
meer beginnen te beseffen is...

306
00:15:16,659 --> 00:15:20,100
dat er kantelpunten kunnen
zijn in het aardsysteem...

307
00:15:20,420 --> 00:15:23,216
en als je
die kantelpunten overschrijdt,

308
00:15:23,228 --> 00:15:25,820
dan kan er
heel snelle verandering optreden.

309
00:15:26,060 --> 00:15:28,139
Bijvoorbeeld het verlies van ijs op

310
00:15:28,151 --> 00:15:30,180
Groenland of West-Antarctica...

311
00:15:30,340 --> 00:15:34,100
zodra de opwarming
voldoende vordert, dan...

312
00:15:34,340 --> 00:15:36,460
de opwarming onder de ijskap...

313
00:15:36,580 --> 00:15:39,335
vanuit de zee smelt het eigenlijk van

314
00:15:39,360 --> 00:15:41,040
onderaf, wat de
snelheid van het ijsverlies...

315
00:15:41,180 --> 00:15:45,455
van het continent of
het eiland Groenland versnelt...

316
00:15:45,480 --> 00:15:49,480
en als de snelheid van
het ijsverlies voldoende toeneemt...

317
00:15:49,660 --> 00:15:52,140
dan kun je een massale
deglaciatie zien plaatsvinden...

318
00:15:53,006 --> 00:15:56,195
en alleen al het verlies
van ijs van de Groenlandse ijskap...

319
00:15:56,220 --> 00:15:59,899
zou het wereldwijde zeeniveau met
zo'n zeven meter doen stijgen.

320
00:16:00,120 --> 00:16:02,833
(Emotionele strijkers)

321
00:16:03,539 --> 00:16:09,340
Is het verstandig om steeds
dieper in de milieuschuld te raken?

322
00:16:09,440 --> 00:16:11,200
Voor mij lijkt het antwoord nee.

323
00:16:11,220 --> 00:16:17,935
We zouden moeten
streven om verstandig en

324
00:16:17,960 --> 00:16:22,120
tijdig te handelen,
ruim voor een dreigende...

325
00:16:22,259 --> 00:16:27,786
catastrofe, zodat we de speelruimte
en flexibiliteit hebben...

326
00:16:27,960 --> 00:16:32,800
om het soort reactie te kiezen
waar we ons goed bij voelen.

327
00:16:34,575 --> 00:16:35,733
Ik denk niet dat er genoeg

328
00:16:35,760 --> 00:16:38,240
aandacht is voor milieuproblemen.

329
00:16:38,340 --> 00:16:39,935
Er zijn vijf massale

330
00:16:39,960 --> 00:16:41,360
uitstervingen geweest in de
geschiedenis van de planeet...

331
00:16:41,460 --> 00:16:45,626
die meer dan 75% van
de soorten van die tijd uitwisten.

332
00:16:46,379 --> 00:16:51,139
Maar de zesde massa-uitsterving,
waar we nu in zitten...

333
00:16:51,259 --> 00:16:56,019
ontvouwt zich om ons heen en
we doen er niet genoeg aan.

334
00:16:56,139 --> 00:16:59,460
Er is bij lange na niet genoeg
publieke aandacht. Er worden...

335
00:16:59,580 --> 00:17:01,655
niet genoeg middelen ingezet voor de

336
00:17:01,667 --> 00:17:03,580
bescherming van het milieu...

337
00:17:03,779 --> 00:17:08,195
en dus glijden we eigenlijk
af naar een tijd van verminderde...

338
00:17:08,220 --> 00:17:12,940
biodiversiteit en toenemende
instabiliteit voor de planeet.

339
00:17:13,760 --> 00:17:17,146
(Dramatische muziek)

340
00:17:55,059 --> 00:17:57,940
Het draait om onderwijs, altijd...

341
00:17:58,140 --> 00:18:00,180
en daar schieten we tekort.

342
00:18:00,393 --> 00:18:02,005
Overal ter wereld. Op zoveel fronten

343
00:18:02,030 --> 00:18:03,693
worden kinderen niet echt onderwezen.

344
00:18:04,019 --> 00:18:05,688
De klimaatcrisis komt hier en daar

345
00:18:05,700 --> 00:18:07,380
misschien even aan bod en
ze schrikken er een beetje van...

346
00:18:07,499 --> 00:18:09,566
van iets dat ze
bij aardrijkskunde gehoord hebben.

347
00:18:10,320 --> 00:18:13,280
Wie vertelt hen eigenlijk echt

348
00:18:13,299 --> 00:18:17,133
hoe dieren gefokt worden,
hoe ze gedood worden...

349
00:18:17,200 --> 00:18:21,675
en wat de gevolgen daarvan
zijn voor hen, voor de gezondheid...

350
00:18:21,700 --> 00:18:24,055
van hun gezin, voor die dieren

351
00:18:24,080 --> 00:18:25,560
zelf en voor de planeet.

352
00:18:25,940 --> 00:18:27,860
Want we zitten nu in...

353
00:18:27,880 --> 00:18:30,206
de zesde massa-extinctie.

354
00:18:30,560 --> 00:18:32,280
Dit is ernstig...

355
00:18:33,266 --> 00:18:35,975
en als we om onze toekomst geven, dan

356
00:18:36,000 --> 00:18:38,514
moeten we dit
serieus nemen en stoppen...

357
00:18:38,646 --> 00:18:42,460
met het fokken van miljarden dieren
op de meest gruwelijk wrede manieren.

358
00:18:42,579 --> 00:18:45,399
We houden toch allemaal
van dieren, of niet?

359
00:18:47,840 --> 00:18:50,733
(Onderwatergeborrel)

360
00:18:51,819 --> 00:18:54,180
De grote, de kleine...

361
00:18:54,620 --> 00:18:55,980
misschien niet de lelijke.

362
00:18:56,120 --> 00:18:57,120
(Gegrinnik)

363
00:18:59,819 --> 00:19:01,888
Mijn favorieten zijn
die ouderwetse vlees- en

364
00:19:01,900 --> 00:19:03,980
zuiveldieren, burgers en milkshakes.

365
00:19:04,539 --> 00:19:06,166
En die zullen nooit tekortkomen, want

366
00:19:06,191 --> 00:19:08,339
er zijn er nu
blijkbaar 70 miljard van.

367
00:19:08,460 --> 00:19:10,259
We eten de aarde op.

368
00:19:10,360 --> 00:19:12,820
(Urgente muziek)

369
00:19:18,620 --> 00:19:20,776
Geloof het of niet,
ze eten zoveel dat ze

370
00:19:20,788 --> 00:19:23,059
80% van alle landbouwgrond
ter wereld nodig hebben...

371
00:19:23,180 --> 00:19:26,620
en het ergste van
alles: die is nu op.

372
00:19:26,739 --> 00:19:28,660
We eten de aarde op.

373
00:19:28,720 --> 00:19:30,315
(Intense percussiemuziek)

374
00:19:30,339 --> 00:19:32,380
We eten de aarde op.

375
00:19:32,520 --> 00:19:34,387
(Muziek wordt intenser)

376
00:19:34,539 --> 00:19:36,099
We eten de aarde op.

377
00:19:42,299 --> 00:19:44,373
Iemand vertelde me net dat we in de

378
00:19:44,385 --> 00:19:46,739
zesde massa-extinctie zitten
en dat een miljoen...

379
00:19:46,860 --> 00:19:49,380
verschillende soorten
zullen worden uitgeroeid.

380
00:19:49,400 --> 00:19:52,240
Ha! Dat zijn
die natuurknuffelaars weer.

381
00:19:54,539 --> 00:19:56,019
We eten de aarde op.

382
00:19:58,019 --> 00:20:00,220
We eten de aarde op.

383
00:20:01,660 --> 00:20:03,499
We eten de aarde op.

384
00:20:05,539 --> 00:20:07,783
Ik wil onze romige ijsjes

385
00:20:07,795 --> 00:20:09,900
en baconbroodjes blijven
hebben. We zullen gewoon...

386
00:20:10,019 --> 00:20:13,486
meer bossen moeten kappen.
Dat vind ik prima.

387
00:20:14,213 --> 00:20:16,767
Als het ons menens
is met het voortbestaan van

388
00:20:16,779 --> 00:20:19,754
de soort en van onze zogenaamde...

389
00:20:19,779 --> 00:20:22,374
beschaving, dan moet
er radicaal worden heroverwogen

390
00:20:22,386 --> 00:20:25,073
hoe we ons gedragen en...

391
00:20:25,200 --> 00:20:28,320
hoe we anderen
en andere soorten behandelen.

392
00:20:28,400 --> 00:20:30,773
(Zachte piano)

393
00:20:32,900 --> 00:20:34,691
Ik was vroeger zakenbankier,

394
00:20:34,703 --> 00:20:36,900
gespecialiseerd
in bedrijfsfinanciering...

395
00:20:37,499 --> 00:20:39,900
en ik bezocht een klant
die belangen had in veel...

396
00:20:39,925 --> 00:20:42,273
verschillende industrieën. Het
was een conglomeraat.

397
00:20:43,539 --> 00:20:45,601
En een van de activiteiten die zij hadden

398
00:20:45,613 --> 00:20:48,073
een slachthuis bleek te zijn.

399
00:20:48,819 --> 00:20:51,140
En we moeten in
gedachten houden dat ik

400
00:20:51,280 --> 00:20:53,554
destijds een vleeseter
was en mijn favoriete...

401
00:20:53,579 --> 00:20:55,786
eten filet mignon en kreeft was...

402
00:20:56,245 --> 00:20:59,066
een feit waarvoor ik me
vandaag de dag diep schaam.

403
00:21:00,460 --> 00:21:02,240
Welnu, die dag in dat slachthuis

404
00:21:02,431 --> 00:21:04,464
was ik absoluut doodsbang.

405
00:21:05,600 --> 00:21:10,295
Dus ik verliet mijn beroep en besloot

406
00:21:10,320 --> 00:21:13,835
me bezig te houden
met een proces van...

407
00:21:13,860 --> 00:21:15,773
zoveel mogelijk leren over

408
00:21:16,720 --> 00:21:18,960
deze industrieën, maar
ik noem ze gruweldaden.

409
00:21:19,333 --> 00:21:22,680
En als gevolg
daarvan ondersteunen we vandaag

410
00:21:23,120 --> 00:21:27,646
ongeveer 850 projecten in 54 landen.

411
00:21:28,120 --> 00:21:29,320
(Hoopvolle muziek)

412
00:21:29,380 --> 00:21:32,074
Terwijl ik de wereld rondreis,
geef ik soms lezingen aan...

413
00:21:32,080 --> 00:21:35,893
kleine groepen van 100
mensen en soms 5000 mensen...

414
00:21:36,200 --> 00:21:38,935
en het zijn allemaal
goede, zorgzame, liefdevolle mensen

415
00:21:38,960 --> 00:21:41,106
die oprecht de
wereld willen veranderen...

416
00:21:41,960 --> 00:21:44,299
zolang ze zichzelf maar
niet hoeven te veranderen.

417
00:21:44,400 --> 00:21:48,073
(Hoopvolle muziek gaat door)

418
00:21:49,486 --> 00:21:52,067
Dieren moeten van het
menu af, want vanavond

419
00:21:52,092 --> 00:21:54,159
schreeuwen ze van angst in de...

420
00:21:54,200 --> 00:21:56,724
slachthuizen, in kratten en in

421
00:21:56,749 --> 00:22:00,733
kooien, weerzinwekkende, schandelijke
goelags van wanhoop.

422
00:22:01,680 --> 00:22:04,060
Acht miljard mensen leven
vandaag de dag en

423
00:22:05,106 --> 00:22:08,713
wij mensen martelen en
doden elke week twee miljard...

424
00:22:08,800 --> 00:22:11,720
bewuste, levende,
liefhebbende dieren.

425
00:22:12,746 --> 00:22:15,775
10.000 hele soorten
worden elk jaar uitgeroeid

426
00:22:15,800 --> 00:22:18,886
vanwege de acties van één soort.

427
00:22:19,833 --> 00:22:21,739
Als wij in hetzelfde
tempo zouden worden gedood...

428
00:22:22,180 --> 00:22:25,940
zouden we als soort
in één weekend worden uitgeroeid.

429
00:22:26,000 --> 00:22:27,000
(Droevige muziek)

430
00:22:27,220 --> 00:22:30,440
Dit is een
misdaad van onvoorstelbare omvang.

431
00:22:31,539 --> 00:22:34,946
Vlees heeft nog steeds
een symbolische status van macht...

432
00:22:34,960 --> 00:22:36,375
(Droevige muziek gaat verder)

433
00:22:36,480 --> 00:22:38,576
deels omdat het
door de geschiedenis heen

434
00:22:38,601 --> 00:22:40,019
het voedsel van de koningen was.

435
00:22:40,165 --> 00:22:41,606
Van de hogere klasse...

436
00:22:41,772 --> 00:22:43,850
Het heeft een inspirerend element,

437
00:22:43,909 --> 00:22:45,940
zoals we in
alle samenlevingen kunnen zien...

438
00:22:46,133 --> 00:22:48,820
wanneer zij
hogere inkomstenbronnen bereiken...

439
00:22:48,840 --> 00:22:52,040
is het eerste wat we waarnemen
een toename van de vleesconsumptie.

440
00:22:52,160 --> 00:22:54,686
(Emotionele muziek)

441
00:22:55,019 --> 00:22:59,339
Iedereen is het erover eens
dat China een land is...

442
00:22:59,460 --> 00:23:02,620
met een enorme impact op
de rest van de wereld.

443
00:23:04,280 --> 00:23:08,074
Het Chinese
voedselsysteem heeft dus...

444
00:23:08,099 --> 00:23:10,900
veel overeenkomsten gedeeld
met voedselsystemen elders.

445
00:23:11,326 --> 00:23:15,560
En de afgelopen
decennia was de vleesconsumptie...

446
00:23:16,158 --> 00:23:20,726
in opmars, en de
kapitalistische voedselproductie...

447
00:23:21,140 --> 00:23:25,593
en het consumentisme zorgden ervoor
dat mensen gewoon meer wilden.

448
00:23:25,640 --> 00:23:31,480
Zelfs als ze niet meer nodig
hebben. Maar met alle risico's die

449
00:23:31,513 --> 00:23:34,446
gepaard gaan met
deze toenemende vleesconsumptie in...

450
00:23:34,480 --> 00:23:39,386
een land met een enorme
bevolking, kunnen we zien dat...

451
00:23:40,100 --> 00:23:45,155
de risico's zich nu veel...

452
00:23:45,180 --> 00:23:46,380
duidelijker manifesteren.

453
00:23:46,840 --> 00:23:49,234
Dit is een kwestie
van schaal, de schaal waarop...

454
00:23:49,259 --> 00:23:54,220
dieren worden
gehouden voor voedsel...

455
00:23:54,739 --> 00:23:55,753
voor mensen.

456
00:23:56,200 --> 00:24:00,960
De industriële veehouderij...

457
00:24:01,940 --> 00:24:05,460
enorme varkensbedrijven,
enorme pluimveebedrijven.

458
00:24:07,380 --> 00:24:10,180
Tienduizenden, honderdduizenden,
in sommige gevallen...

459
00:24:10,299 --> 00:24:13,820
miljoenen kippen op
één bepaalde kippenboerderij.

460
00:24:14,819 --> 00:24:19,099
Waar je duizenden
of tienduizenden varkens hebt...

461
00:24:19,120 --> 00:24:20,761
in één bepaald varkensbedrijf.

462
00:24:21,080 --> 00:24:24,246
(Emotionele muziek)

463
00:25:05,339 --> 00:25:07,567
Ongeveer 99% van
de dierlijke producten

464
00:25:07,579 --> 00:25:09,980
die wij eten,
wordt geproduceerd in megastallen...

465
00:25:10,779 --> 00:25:16,259
en megastallen zijn
die geconcentreerde bedrijven waar...

466
00:25:16,259 --> 00:25:17,579
Ik denk niet dat iemand van ons...

467
00:25:17,700 --> 00:25:19,568
of we nu veganist
zijn of niet, ethisch achter

468
00:25:19,580 --> 00:25:21,460
kan staan bij wat
er in megastallen gebeurt...

469
00:25:21,579 --> 00:25:24,806
waar dieren behandeld
worden als geobjectiveerde

470
00:25:25,080 --> 00:25:27,426
handelswaar in plaats van als wezens.

471
00:25:27,560 --> 00:25:30,400
Ze vinden het moeilijk
om te denken dat dieren

472
00:25:31,260 --> 00:25:34,853
een gelijkwaardige overweging
van hun rechten verdienen.

473
00:25:35,613 --> 00:25:37,346
Het is een moeilijke kwestie.

474
00:25:37,520 --> 00:25:40,735
Het is ook erg moeilijk
om, met behulp van de wetten...

475
00:25:40,760 --> 00:25:41,866
van vraag en aanbod en

476
00:25:41,880 --> 00:25:44,714
economie, bedrijven en...

477
00:25:44,720 --> 00:25:47,933
ondernemingen en boerderijen en
instellingen ook te laten veranderen.

478
00:25:48,753 --> 00:25:51,704
We hebben geaccepteerd
en toegestaan dat

479
00:25:51,716 --> 00:25:54,373
een controlesysteem op
politiek niveau werd afgeschaft...

480
00:25:54,566 --> 00:25:56,780
en dat ze
geprivatiseerd zouden worden.

481
00:25:56,840 --> 00:25:57,949
(Tedere muziek)

482
00:25:57,973 --> 00:26:01,753
Dit alles gaat terug tot
de jaren 70 en 80...

483
00:26:02,633 --> 00:26:06,446
met de opkomst van neoliberale
ideologieën en politiek...

484
00:26:06,539 --> 00:26:09,140
dus het huidige systeem,
waarvan de werking mensen

485
00:26:09,165 --> 00:26:11,900
dwingt te kopen en
te eten wat geproduceerd wordt...

486
00:26:11,900 --> 00:26:14,278
is functioneel en gemotiveerd door

487
00:26:14,290 --> 00:26:16,539
zijn eigen bestaan en voortbestaan.

488
00:26:16,600 --> 00:26:18,280
(Tedere muziek gaat door)

489
00:26:18,660 --> 00:26:21,180
Bedrijven hebben
een enorme hoeveelheid...

490
00:26:21,406 --> 00:26:22,767
politieke macht...

491
00:26:23,400 --> 00:26:26,175
en ze gebruiken hun geld
om regeringen zover te krijgen...

492
00:26:26,200 --> 00:26:27,599
te doen wat zij willen...

493
00:26:28,680 --> 00:26:30,413
dingen te doen die
goed zijn voor het bedrijfsleven.

494
00:26:30,480 --> 00:26:34,566
(Inspirerende pianomuziek)

495
00:26:36,019 --> 00:26:37,726
Toen ik een kleine rivier bezocht...

496
00:26:37,879 --> 00:26:39,633
in dit gebied in Devon...

497
00:26:39,880 --> 00:26:41,680
dat beroemd was
om zijn dierenleven...

498
00:26:42,145 --> 00:26:44,506
en ik kwam aan met een vriend...

499
00:26:45,059 --> 00:26:47,620
kon je meteen zien...

500
00:26:47,620 --> 00:26:49,099
dat er iets goed mis was.

501
00:26:49,420 --> 00:26:53,299
We liepen naar de oever van
de rivier en die was dood...

502
00:26:53,900 --> 00:26:56,900
en de stank was
een werkelijk overweldigende stank...

503
00:26:57,660 --> 00:26:59,700
en dus dacht ik: wat is hier gebeurd?

504
00:27:00,259 --> 00:27:01,526
Ik begreep er niets van.

505
00:27:02,140 --> 00:27:05,019
Uiteindelijk vond ik deze pijp
die in de rivier uitkwam...

506
00:27:05,660 --> 00:27:07,339
en zelfs op een droge dag...

507
00:27:08,059 --> 00:27:11,099
stroomde er stront uit
deze pijp de rivier in...

508
00:27:11,299 --> 00:27:13,819
en je kon zien dat
onder de pijp alles dood was.

509
00:27:14,539 --> 00:27:16,059
En dus dacht ik: wat
is dit voor een pijp?

510
00:27:16,120 --> 00:27:17,120
Waar komt hij vandaan?

511
00:27:17,539 --> 00:27:21,779
Dus volgde ik de pijp de
heuvel op tot een melkveebedrijf...

512
00:27:22,860 --> 00:27:25,660
en hij kwam regelrecht
uit een van de mestkelders.

513
00:27:26,140 --> 00:27:29,946
En ik bekeek Google Earth en
zag dat een paar jaar eerder...

514
00:27:30,579 --> 00:27:32,700
de omvang van
het melkveebedrijf was verdubbeld.

515
00:27:32,940 --> 00:27:36,099
En later ontdekte ik dat het twee
keer zoveel vee had als voorheen.

516
00:27:36,660 --> 00:27:40,499
Maar ze hadden niet de moeite genomen
om meer mestlagunes te bouwen...

517
00:27:40,520 --> 00:27:41,520
geen extra mestkelders.

518
00:27:42,326 --> 00:27:44,175
Omdat het goedkoper was om gewoon een

519
00:27:44,200 --> 00:27:45,720
pijp recht naar beneden
de rivier in te leggen...

520
00:27:45,860 --> 00:27:48,299
en letterlijk de stront zo
de rivier in te storten.

521
00:27:49,099 --> 00:27:51,099
Dus ik dacht, kijk, ik
ben een journalist bij The Guardian.

522
00:27:51,819 --> 00:27:53,380
Ik ben een bekende milieuactivist.

523
00:27:53,499 --> 00:27:55,955
Ik ben ongeveer de meest invloedrijke
persoon die er zou kunnen zijn...

524
00:27:55,980 --> 00:27:57,586
als het gaat om
het indienen van een klacht.

525
00:27:58,099 --> 00:28:01,620
Dus ik belde de vervuilingshulplijn
van het Milieuagentschap.

526
00:28:02,099 --> 00:28:04,059
En ze zeiden: o,
dit is zeer ernstig, meneer.

527
00:28:04,739 --> 00:28:06,336
Een paar dagen later belde ik

528
00:28:06,348 --> 00:28:08,099
het Milieuagentschap
opnieuw en zei...

529
00:28:08,620 --> 00:28:09,940
dus wat gaan jullie eraan doen?

530
00:28:10,059 --> 00:28:12,900
Ze zeiden: nou, we hebben besloten
geen actie te ondernemen, meneer...

531
00:28:13,019 --> 00:28:14,299
want het is geen ernstig incident.

532
00:28:14,700 --> 00:28:15,893
We zijn gaan kijken.

533
00:28:16,259 --> 00:28:18,420
En we vonden
geen bewijs van vissterfte...

534
00:28:18,520 --> 00:28:19,920
dus het is geen ernstig incident.

535
00:28:20,339 --> 00:28:21,523
Ik zei: natuurlijk vonden jullie

536
00:28:21,535 --> 00:28:22,660
geen bewijs van vissterfte.

537
00:28:22,860 --> 00:28:24,826
Er zijn geen vissen
meer over om te doden.

538
00:28:25,299 --> 00:28:27,535
En toen kreeg ik een enorme reactie

539
00:28:27,560 --> 00:28:28,960
van mensen uit het hele land...

540
00:28:29,059 --> 00:28:30,700
die zeiden dat onze
rivieren hetzelfde probleem hadden.

541
00:28:31,026 --> 00:28:34,393
Maar ik kreeg ook twee klokkenluiders

542
00:28:34,480 --> 00:28:36,506
van het Milieuagentschap...

543
00:28:36,620 --> 00:28:40,539
die naar me toe kwamen
en zeiden: dit is onvermijdelijk...

544
00:28:40,779 --> 00:28:42,739
omdat ons van bovenaf is gezegd...

545
00:28:43,240 --> 00:28:45,406
door de minister van Milieu...

546
00:28:45,640 --> 00:28:47,520
om geen melkveehouders te vervolgen.

547
00:28:48,180 --> 00:28:49,545
Dus toen heb ik
het verder onderzocht en

548
00:28:49,557 --> 00:28:50,860
ontdekte dat
vervuiling door melkveehouderijen...

549
00:28:50,980 --> 00:28:54,019
een van de grootste vormen van
vervuiling in het hele land is.

550
00:28:54,600 --> 00:28:56,160
Vervuiling door kippenboerderijen
is een andere.

551
00:28:56,299 --> 00:28:57,486
Die vervolgen ze ook niet.

552
00:28:57,779 --> 00:28:59,380
Vervuiling door varkensboerderijen
is nog een andere.

553
00:28:59,499 --> 00:29:00,513
Die vervolgen ze niet.

554
00:29:01,420 --> 00:29:03,455
En ik dacht: als ze deze

555
00:29:03,480 --> 00:29:04,880
industrie niet gaan reguleren...

556
00:29:05,700 --> 00:29:07,019
dan ga ik haar producten niet eten.

557
00:29:07,080 --> 00:29:09,866
(Zachte pianomuziek)

558
00:29:10,940 --> 00:29:13,779
Er is een uitdrukking:
boontje komt om zijn loontje.

559
00:29:14,539 --> 00:29:16,099
Je kunt niet
aan de gevolgen ontsnappen.

560
00:29:18,059 --> 00:29:20,259
De hoeveelheid plastic die elk
jaar in de oceaan terechtkomt...

561
00:29:20,380 --> 00:29:23,460
wordt geschat op
ongeveer 14 miljoen ton.

562
00:29:24,660 --> 00:29:29,299
Natuurlijk zal alles
wat niet snel afbreekt...

563
00:29:29,420 --> 00:29:30,460
zich gaan ophopen.

564
00:29:30,579 --> 00:29:32,660
Als je elk jaar
14 miljoen ton blijft toevoegen...

565
00:29:32,779 --> 00:29:37,460
14 miljoen ton jaar na jaar,
dan stapelt het zich allemaal op.

566
00:29:37,900 --> 00:29:40,815
Dus de oceaan bevat
nu naar schatting tot

567
00:29:40,840 --> 00:29:43,040
200 miljoen ton plastic...

568
00:29:44,099 --> 00:29:47,259
dat is opgenomen in het water
en de sedimenten van de zeebodem.

569
00:29:47,900 --> 00:29:51,606
Wanneer plastic afbreekt, vormt
het steeds kleinere deeltjes.

570
00:29:52,059 --> 00:29:54,539
Die worden vervolgens
opgenomen door het zeeleven.

571
00:29:54,779 --> 00:29:58,099
Maar die deeltjes trekken
ook schadelijke chemicaliën aan.

572
00:29:58,539 --> 00:30:00,140
'Forever chemicals'
worden ze genoemd.

573
00:30:00,259 --> 00:30:04,366
Stoffen zoals DDT en
PCB's en de plastic additieven...

574
00:30:04,391 --> 00:30:06,351
die in landbouwchemicaliën
worden toegevoegd.

575
00:30:07,019 --> 00:30:09,260
En die hechten zich
aan die plastic deeltjes.

576
00:30:09,353 --> 00:30:11,122
Wanneer ze door het zeeleven worden

577
00:30:11,134 --> 00:30:13,486
opgenomen, hopen ze zich
op in de weefsels.

578
00:30:14,080 --> 00:30:18,480
Dus als je een vis vangt
die bovenaan het voedselweb staat...

579
00:30:18,620 --> 00:30:23,120
zoals een tonijn, kunnen de weefsels
beladen zijn met gifstoffen...

580
00:30:23,499 --> 00:30:25,560
waarvan een deel wordt opgenomen uit

581
00:30:25,572 --> 00:30:27,420
het plastic dat ze hebben gegeten...

582
00:30:28,040 --> 00:30:30,601
en als wij die
vis eten, worden wij vervolgens...

583
00:30:30,779 --> 00:30:32,099
de drager van die gifstoffen.

584
00:30:33,280 --> 00:30:36,593
Verandering is
voor iedereen moeilijk...

585
00:30:37,539 --> 00:30:41,739
omdat de veehouderij
zo'n belangrijk onderdeel vormt...

586
00:30:42,259 --> 00:30:45,373
van ons bruto binnenlands
product, van onze culturen.

587
00:30:46,059 --> 00:30:48,346
Veel van onze beste herinneringen...

588
00:30:49,140 --> 00:30:51,299
ontstaan zelfs rond de eettafel...

589
00:30:52,160 --> 00:30:56,766
en veel van de slechte
gewoonten waarmee we nu leven...

590
00:30:57,499 --> 00:31:00,800
hebben we als baby in
de armen van onze moeder geleerd...

591
00:31:01,779 --> 00:31:04,819
en we associëren het troostvoedsel
dat onze ouders ons gaven...

592
00:31:05,059 --> 00:31:08,880
omdat ze van ons hielden,
met veiligheid, geborgenheid en zorg.

593
00:31:09,779 --> 00:31:13,480
Het is dus bijna
ingebakken in ons systeem...

594
00:31:13,819 --> 00:31:15,779
dat dit iets is wat goed voor ons is.

595
00:31:16,140 --> 00:31:23,140
Ook is er dit gevoel
rond mensen en hun broodwinning.

596
00:31:23,259 --> 00:31:25,766
Dit is een heldhaftige manier
om de kost te verdienen.

597
00:31:26,220 --> 00:31:30,195
In plaats van
het slepen van trawlnetten...

598
00:31:30,220 --> 00:31:33,623
over de zeebodem te zien als

599
00:31:33,623 --> 00:31:37,026
ongelooflijk destructief
en ingrijpend...

600
00:31:37,140 --> 00:31:39,779
voor de zee in industriële zin...

601
00:31:39,900 --> 00:31:44,539
dit is net zo destructief
als het kaalkappen van bossen.

602
00:31:45,940 --> 00:31:48,855
Het wordt juist gezien als onderdeel

603
00:31:48,880 --> 00:31:50,080
van de cultuur en de geschiedenis...

604
00:31:50,220 --> 00:31:52,940
en het erfgoed van een land.

605
00:31:52,960 --> 00:31:55,195
En dat deze mensen erop uittrekken...

606
00:31:55,220 --> 00:31:57,700
en hun brood uit de zee halen.

607
00:31:57,720 --> 00:32:00,379
Ze brengen kwalitatief goed voedsel
mee voor mensen om te eten.

608
00:32:00,400 --> 00:32:04,680
En dat vieren we
zonder de gevolgen te begrijpen...

609
00:32:04,700 --> 00:32:05,739
dat het veroorzaakt.

610
00:32:06,480 --> 00:32:09,726
(Tragische muziek)

611
00:32:14,660 --> 00:32:16,142
De meeste mensen stellen
zich voor dat het vlees

612
00:32:16,154 --> 00:32:17,779
en de melk en het ei dat ze eten...

613
00:32:18,080 --> 00:32:20,680
van deze kleine boerderijen
komen met een paar koeien...

614
00:32:20,700 --> 00:32:22,700
een paar kippen, misschien

615
00:32:22,700 --> 00:32:24,700
tegelijkertijd wat
groenten verbouwend.

616
00:32:24,840 --> 00:32:26,855
En alle marketing suggereert dat.

617
00:32:26,880 --> 00:32:28,800
De advertenties, de verpakking...

618
00:32:29,320 --> 00:32:32,239
ja, kijk, een paar
kippen die buiten scharrelen.

619
00:32:32,680 --> 00:32:36,960
Als mensen de werkelijkheid kenden,
zouden ze absoluut geschokt zijn.

620
00:32:37,180 --> 00:32:39,453
deze enorme stalen fabrieken...

621
00:32:39,846 --> 00:32:41,975
waarin misschien tienduizenden

622
00:32:42,000 --> 00:32:43,440
kippen samengeperst zitten...

623
00:32:44,099 --> 00:32:46,373
duizenden varkens,
honderden melkkoeien...

624
00:32:46,520 --> 00:32:49,600
allemaal in één
enorme stalen fabriek,

625
00:32:49,640 --> 00:32:51,880
levend in
afschuwelijke omstandigheden.

626
00:32:52,240 --> 00:32:54,660
Het is totaal anders
dan het publieke beeld.

627
00:32:55,273 --> 00:32:58,220
Zo heeft bijvoorbeeld Tesco,
een van onze grote supermarkten...

628
00:32:58,539 --> 00:33:01,180
hier in het VK,
een merk genaamd Willow Farms.

629
00:33:02,059 --> 00:33:06,019
En als je de eieren koopt,
zie je Willow Farms en deze...

630
00:33:06,140 --> 00:33:08,140
kippen die buiten scharrelen.

631
00:33:08,380 --> 00:33:11,019
En er zijn misschien bloemen
en vlinders en dat soort dingen.

632
00:33:11,299 --> 00:33:12,860
Er bestaat geen
plek als Willow Farms.

633
00:33:13,040 --> 00:33:14,240
Willow Farms bestaat niet.

634
00:33:15,153 --> 00:33:18,120
De eieren komen
uit deze enorme fabrieken.

635
00:33:18,705 --> 00:33:20,146
Willow Farms is gewoon een merk.

636
00:33:20,900 --> 00:33:24,420
Die tekeningen zijn helemaal
niet gebaseerd op de werkelijkheid.

637
00:33:24,700 --> 00:33:26,840
Het is het verhaal
dat ze vertellen omdat

638
00:33:26,840 --> 00:33:28,980
het het verhaal is
dat we willen horen.

639
00:33:29,779 --> 00:33:32,980
En als iemand zoals ik
onbeleefd genoeg is om te zeggen...

640
00:33:33,000 --> 00:33:34,440
eigenlijk, zo is het niet.

641
00:33:34,579 --> 00:33:35,819
Dat is niet de realiteit.

642
00:33:36,339 --> 00:33:39,660
Het zijn niet alleen de boeren
en de supermarkten die je haten.

643
00:33:40,140 --> 00:33:41,539
Het zijn ook de consumenten.

644
00:33:42,059 --> 00:33:43,860
Mensen willen dat verhaal niet horen.

645
00:33:43,980 --> 00:33:45,980
Ze willen de
realiteit niet verteld krijgen.

646
00:33:46,220 --> 00:33:48,373
De voedingsindustrie
heeft het draaiboek

647
00:33:48,373 --> 00:33:50,526
van de tabaksindustrie gevolgd...

648
00:33:50,739 --> 00:33:54,033
tot op de letter:
zaai twijfel over het onderzoek...

649
00:33:54,106 --> 00:33:56,103
schuif het
op persoonlijke verantwoordelijkheid,

650
00:33:56,103 --> 00:33:58,100
financier je eigen onderzoek...

651
00:33:58,180 --> 00:34:00,700
zodat je de
gewenste resultaten krijgt...

652
00:34:02,700 --> 00:34:08,046
financier groepen die je steunen,
financier voedingsverenigingen...

653
00:34:08,579 --> 00:34:11,260
zodat ze niets slechts
over je product zullen zeggen...

654
00:34:11,659 --> 00:34:14,539
sta erop om aan
de beleidstafel te zitten...

655
00:34:14,780 --> 00:34:18,633
en als dat allemaal
mislukt: lobbyen en procederen.

656
00:34:19,640 --> 00:34:22,160
Dat is het
draaiboek van de tabaksindustrie.

657
00:34:22,333 --> 00:34:24,493
Het heeft de zorgen over

658
00:34:24,505 --> 00:34:27,219
sigaretten roken 50
jaar lang afgewend...

659
00:34:27,340 --> 00:34:30,099
en de voedingsindustrie
doet zo'n beetje hetzelfde.

660
00:34:31,200 --> 00:34:34,480
(Warme muziek)

661
00:34:40,860 --> 00:34:42,411
Dus, Chris, even over de datum van

662
00:34:42,423 --> 00:34:43,900
de rechtszaak.

663
00:34:44,659 --> 00:34:46,539
Nou, we hebben
de eerste ronde gewonnen...

664
00:34:46,900 --> 00:34:49,613
maar er is geen
verbod toegekend op de beelden.

665
00:34:50,420 --> 00:34:52,846
Ze hadden 28 dagen de tijd...

666
00:34:52,940 --> 00:34:55,099
en helaas hebben ze besloten
niet in beroep te gaan.

667
00:34:55,219 --> 00:34:56,847
Het lijkt erop dat ze deze hele zaak

668
00:34:56,859 --> 00:34:58,640
zo lang mogelijk willen rekken.

669
00:34:59,659 --> 00:35:02,220
En tegen de tijd dat
we de beelden kunnen vrijgeven...

670
00:35:02,680 --> 00:35:05,000
als het al gebeurt,
zal het oud nieuws zijn...

671
00:35:05,420 --> 00:35:07,579
en zullen ze kunnen zeggen
dat het niet meer relevant is.

672
00:35:09,179 --> 00:35:10,529
Het is dus een
lastige positie, maar ik

673
00:35:10,560 --> 00:35:12,193
denk niet dat we
een keuze hebben, maar...

674
00:35:13,059 --> 00:35:16,059
Dat is nogal een cynisch
misbruik van macht en geld, nietwaar?

675
00:35:16,179 --> 00:35:17,179
Absoluut, ja.

676
00:35:17,300 --> 00:35:20,300
Ik bedoel, het is
een gigantisch multimiljoenenbedrijf.

677
00:35:21,059 --> 00:35:22,506
En tenminste één ding weten we zeker.

678
00:35:22,780 --> 00:35:26,659
Wat jij doet staat aan
de juiste kant van de geschiedenis...

679
00:35:27,420 --> 00:35:30,493
en ik zeg vaak dat
er ooit een dag komt...

680
00:35:31,059 --> 00:35:33,580
waarop dierenrechten verankerd zullen

681
00:35:33,580 --> 00:35:36,100
zijn, niet alleen
in het menselijk hart...

682
00:35:36,740 --> 00:35:41,520
maar ook in wetgeving
en in ons gedrag...

683
00:35:42,460 --> 00:35:44,640
en jouw vingerafdrukken zullen
op elke pagina staan...

684
00:35:45,860 --> 00:35:48,093
en ik kan niet wachten
tot die prachtige dag aanbreekt.

685
00:35:51,659 --> 00:35:55,059
Het is zo'n enorm
imperium waar we tegenover staan...

686
00:35:55,179 --> 00:35:58,179
dat vele miljarden dollars
tot zijn beschikking heeft.

687
00:35:58,280 --> 00:36:00,573
Ze hebben de status
quo tot hun beschikking.

688
00:36:00,820 --> 00:36:03,059
Weet je, het wordt als normaal
beschouwd om dieren te eten...

689
00:36:03,539 --> 00:36:06,059
en als extreem om
geen dieren te eten...

690
00:36:06,179 --> 00:36:08,539
om niet te betalen voor
het misbruiken en doden van dieren.

691
00:36:09,139 --> 00:36:11,213
Dus we staan tegenover
al deze sociale normen...

692
00:36:11,820 --> 00:36:14,913
en een industrie die in staat
is miljarden dollars uit te geven...

693
00:36:14,980 --> 00:36:16,659
om die sociale normen
in stand te houden.

694
00:36:17,160 --> 00:36:20,220
Wanneer ik een
intensieve veehouderij binnenloop...

695
00:36:21,019 --> 00:36:22,699
denk ik dat ik eraan zal wennen...

696
00:36:22,980 --> 00:36:24,940
want ik doe dit al vele jaren.

697
00:36:25,420 --> 00:36:27,780
En ik gebruik de
camera om mezelf te beschermen...

698
00:36:27,900 --> 00:36:29,179
om te proberen afstand te nemen.

699
00:36:30,019 --> 00:36:31,240
En dan kun je dat gewoon niet.

700
00:36:31,573 --> 00:36:33,420
Je ziet bijvoorbeeld een
dier dat pijn lijdt...

701
00:36:33,539 --> 00:36:34,693
dat op de grond ligt.

702
00:36:36,179 --> 00:36:37,300
Geen zeldzaam gezicht.

703
00:36:37,640 --> 00:36:39,540
En dit dier verkeert duidelijk in de

704
00:36:39,540 --> 00:36:41,440
laatste stuiptrekkingen
van het leven.

705
00:36:41,740 --> 00:36:43,860
Of dat nu een kip
is die in elkaar is gezakt...

706
00:36:43,980 --> 00:36:45,940
omdat ze gedwongen worden
veel te snel te groeien...

707
00:36:46,699 --> 00:36:50,340
of een varken dat
ineenkrimpt van de pijn...

708
00:36:50,400 --> 00:36:51,413
wie het ook is...

709
00:36:52,440 --> 00:36:55,000
ik voel gewoon hun pijn...

710
00:36:55,100 --> 00:36:57,380
want hoe kun je dat
niet, ze staan recht voor je?

711
00:36:57,400 --> 00:37:01,080
en je voelt de verplichting
om er iets aan te doen...

712
00:37:01,780 --> 00:37:04,435
en dat vermenigvuldig je
dan met het aantal dieren...

713
00:37:04,460 --> 00:37:06,380
dat over de hele
wereld in de bio-industrie zit.

714
00:37:06,405 --> 00:37:08,533
En waar je ook kijkt, of
die camera nu in Italië staat...

715
00:37:08,820 --> 00:37:11,993
of in Australië,
of in Saoedi-Arabië...

716
00:37:12,386 --> 00:37:14,219
waar die camera ook op gericht is...

717
00:37:14,240 --> 00:37:17,053
het is steeds weer hetzelfde.

718
00:37:17,340 --> 00:37:19,099
Het wordt zo geheim gehouden...

719
00:37:19,460 --> 00:37:23,300
en de industrie vertrouwt
volledig op die geheimhouding...

720
00:37:23,980 --> 00:37:26,099
op het in het
ongewisse houden van de consument.

721
00:37:26,320 --> 00:37:29,360
Ik denk dat de meeste
mensen tegen dierenmishandeling zijn.

722
00:37:29,499 --> 00:37:31,059
Ze weten gewoon niet
dat ze ervoor betalen

723
00:37:31,179 --> 00:37:33,059
wanneer ze vlees, zuivel, eieren

724
00:37:33,120 --> 00:37:34,660
en andere dierlijke producten kopen.

725
00:37:34,760 --> 00:37:36,555
(Knerpende voetstappen op de grond)

726
00:37:36,579 --> 00:37:39,179
Vaak gingen we boerderijen binnen...

727
00:37:39,231 --> 00:37:40,267
en slachthuizen...

728
00:37:40,340 --> 00:37:41,353
midden in de nacht...

729
00:37:41,646 --> 00:37:44,106
wetende dat we betrapt konden
worden, aangeklaagd konden worden.

730
00:37:44,160 --> 00:37:45,440
(Gezoem)

731
00:37:45,760 --> 00:37:47,466
En we plaatsten verborgen camera's...

732
00:37:47,820 --> 00:37:51,626
en probeerden vast te
leggen wat er gaande was.

733
00:37:52,940 --> 00:37:53,946
Alles goed?

734
00:37:54,040 --> 00:37:55,320
(Krakend metaal)

735
00:37:56,380 --> 00:37:58,539
Ik ben op
tal van kalkoenboerderijen geweest...

736
00:37:58,564 --> 00:37:59,885
eierboerderijen, kippenboerderijen...

737
00:38:00,219 --> 00:38:02,780
die op zichzelf al erg genoeg zijn...

738
00:38:02,840 --> 00:38:04,634
maar er is
iets aan varkensboerderijen...

739
00:38:04,659 --> 00:38:07,420
dat een heel ander niveau van hel is.

740
00:38:08,280 --> 00:38:11,053
(Krakend metaal)

741
00:38:16,520 --> 00:38:19,254
Op het moment dat je
deze plekken binnenstapt, ruik je...

742
00:38:20,619 --> 00:38:22,659
Ik bedoel, het is een
geur die je nooit meer loslaat.

743
00:38:22,780 --> 00:38:25,193
Hij verdwijnt nooit uit je
kleren, nooit uit je huid.

744
00:38:25,246 --> 00:38:29,340
Het is de geur van
de dood, de geur van angst...

745
00:38:29,460 --> 00:38:30,820
het is de geur van uitwerpselen...

746
00:38:30,940 --> 00:38:32,960
want deze dieren leven
in hun eigen ontlasting...

747
00:38:33,000 --> 00:38:35,926
en urine, ze zijn
dicht op elkaar gepakt...

748
00:38:35,980 --> 00:38:37,980
in kleine, kale betonnen hokken.

749
00:38:38,760 --> 00:38:40,753
(Biggetje gilt van de pijn)

750
00:38:52,600 --> 00:38:55,260
(Biggetje gilt)

751
00:38:59,600 --> 00:39:03,399
En ik kwam woedend uit die plek...

752
00:39:03,619 --> 00:39:06,380
Ik had nog nooit
zoiets in mijn leven gezien...

753
00:39:07,099 --> 00:39:09,499
en het veranderde me gewoon.

754
00:39:09,680 --> 00:39:12,486
Weet je, ik wilde
naar al deze plekken gaan...

755
00:39:12,539 --> 00:39:14,780
en mensen gewoon laten zien
wat er in godsnaam gaande was.

756
00:39:15,380 --> 00:39:17,539
We gingen van de ene
varkensboerderij naar de andere...

757
00:39:18,240 --> 00:39:20,755
tientallen, en lieten
precies dezelfde soort...

758
00:39:20,780 --> 00:39:23,380
omstandigheden zien op al deze
boerderijen door het hele land.

759
00:39:23,520 --> 00:39:24,520
(Geschuifel)

760
00:39:25,179 --> 00:39:27,740
Iets anders dat we vastlegden
als onderdeel van die film...

761
00:39:28,420 --> 00:39:31,553
was het grootste
slachthuis voor varkens.

762
00:39:31,780 --> 00:39:34,179
We hadden gehoord dat
ze de varkens vergasten...

763
00:39:34,204 --> 00:39:36,764
dat was hun methode om
ze te bedwelmen vóór de slacht.

764
00:39:36,980 --> 00:39:39,786
Ze stuurden ze
in deze kooldioxide-gaskamers.

765
00:39:40,699 --> 00:39:42,594
Er waren nergens ter
wereld beelden te vinden...

766
00:39:42,619 --> 00:39:43,626
die ik kon vinden.

767
00:39:44,179 --> 00:39:45,820
De enige informatie die
ik erover kon vinden...

768
00:39:45,940 --> 00:39:47,740
was de industrie die zei dat het

769
00:39:47,765 --> 00:39:50,433
de meest humane methode
was om varkens te doden.

770
00:39:50,880 --> 00:39:54,960
Ik bevind me nu in
de bovenkant van de gaskamer.

771
00:39:55,200 --> 00:39:58,220
(Industrieel gezoem)

772
00:40:02,240 --> 00:40:05,586
(Varkenspoten kletteren op metaal)

773
00:40:07,280 --> 00:40:11,006
(Varken gilt)

774
00:40:18,400 --> 00:40:20,653
(Droevige pianomuziek)

775
00:40:20,960 --> 00:40:22,760
Hoe dit in
hemelsnaam legaal kan zijn,

776
00:40:22,780 --> 00:40:24,753
hoe dit de standaard kan zijn...

777
00:40:25,560 --> 00:40:28,560
hoe de industrie zich
kan omdraaien en tegen...

778
00:40:28,604 --> 00:40:31,126
mensen kan zeggen dat
ze om hun dieren geven...

779
00:40:31,619 --> 00:40:33,780
dat ze hun dieren goed behandelen.

780
00:40:36,000 --> 00:40:40,194
Het gaat zo diep, alles
van wat er gespoten wordt...

781
00:40:40,219 --> 00:40:43,920
op de gewassen die geteeld
worden als voer voor dieren...

782
00:40:44,380 --> 00:40:47,695
het preventieve gebruik
van antibiotica in bio-industrie...

783
00:40:47,720 --> 00:40:49,968
vanwege de vreselijke
omstandigheden waarin dieren leven...

784
00:40:49,993 --> 00:40:52,135
de manier waarop
de farmaceutische industrie

785
00:40:52,160 --> 00:40:54,233
betrokken is bij het
leveren van die antibiotica...

786
00:40:54,380 --> 00:40:56,935
wat vervolgens
enorme gevolgen verderop

787
00:40:56,960 --> 00:40:58,800
heeft, zoals
mogelijk antibioticaresistentie...

788
00:40:58,840 --> 00:41:01,360
wat betekent...dat we geen
antibiotica meer kunnen nemen

789
00:41:01,379 --> 00:41:03,420
als we in de
toekomst een infectie hebben...

790
00:41:03,659 --> 00:41:06,659
wat natuurlijk enorme en
ernstige gevolgen zou hebben.

791
00:41:06,760 --> 00:41:10,680
Antibiotica hebben twee doelen
in de intensieve veehouderij.

792
00:41:10,724 --> 00:41:13,813
Ten eerste voorkomen ze
de verspreiding van ziektes...

793
00:41:14,046 --> 00:41:16,636
dit komt doordat we veel dieren

794
00:41:16,648 --> 00:41:19,099
in krappe ruimtes
naast elkaar hebben...

795
00:41:19,219 --> 00:41:21,499
terwijl ze trouwens
dezelfde genetica delen...

796
00:41:22,560 --> 00:41:26,560
Ten tweede bevordert
het antibioticum de groei...

797
00:41:26,720 --> 00:41:29,753
omdat het lichaam minder
energie hoeft te besteden

798
00:41:29,882 --> 00:41:32,919
om zichzelf te beschermen, aangezien
het wordt ondersteund door medicatie.

799
00:41:34,380 --> 00:41:36,486
Je denkt misschien
dat je zeevruchten krijgt...

800
00:41:36,720 --> 00:41:42,533
uit een prachtige,
zuivere fjord in Noorwegen...

801
00:41:42,820 --> 00:41:48,760
maar in werkelijkheid kan die zalm
met antibiotica behandeld zijn...

802
00:41:49,160 --> 00:41:53,615
hij kan behandeld zijn met diverse

803
00:41:53,640 --> 00:41:56,160
soorten antischimmel-middelen.

804
00:41:56,760 --> 00:41:58,680
Bij de chemische stoffen
die gebruikt worden in de...

805
00:41:58,880 --> 00:42:02,740
aquacultuurindustrie zouden je
haren overeind gaan staan.

806
00:42:03,740 --> 00:42:08,095
In Schotland bijvoorbeeld worden
enorme hoeveelheden formaldehyde,

807
00:42:08,120 --> 00:42:11,766
ter grootte van olievaten...

808
00:42:11,900 --> 00:42:13,760
toegevoegd aan zalmkwekerijen

809
00:42:13,800 --> 00:42:16,309
om zeeluizenplagen te bestrijden.

810
00:42:16,920 --> 00:42:21,420
En die formaldehyde is
een bekend kankerverwekkend middel.

811
00:42:21,480 --> 00:42:24,946
(Sfeermuziek)

812
00:43:00,440 --> 00:43:03,626
Mensen eten daadwerkelijk
het vlees van die...

813
00:43:03,640 --> 00:43:06,146
dieren, hun spek,
hun ham, hun worsten...

814
00:43:06,300 --> 00:43:08,780
komen uit deze
typische bio-industrieboerderijen...

815
00:43:09,080 --> 00:43:12,260
waar dieren in zo'n zieke
en gebrekkige toestand verkeren...

816
00:43:12,699 --> 00:43:16,139
en je zou denken dat Covid
ons wakker geschud zou hebben, toch?

817
00:43:16,480 --> 00:43:19,113
Drie op de vier infectieziektes

818
00:43:19,260 --> 00:43:21,253
springen over van dieren op mensen.

819
00:43:21,619 --> 00:43:24,095
Dat is dus de
meerderheid van de nieuwe

820
00:43:24,120 --> 00:43:25,920
infectieziektes die op
die manier overkomen.

821
00:43:26,139 --> 00:43:29,260
Een van de gevaarlijkste
dingen die we doen...

822
00:43:29,320 --> 00:43:31,000
(Sfeermuziek gaat door)

823
00:43:31,099 --> 00:43:35,579
is vee houden voor voedsel in deze...

824
00:43:35,699 --> 00:43:40,420
grootschalige industriële pluimvee-,
varkens- en runderbedrijven.

825
00:43:41,260 --> 00:43:48,306
Als één punt van extreem
gevaar voor opkomende ziekten...

826
00:43:48,420 --> 00:43:52,573
Ik ben in 1984
afgestudeerd in de diergeneeskunde...

827
00:43:52,720 --> 00:43:56,059
en vogelgriep werd beschouwd
als een zeer zeldzame ziekte.

828
00:43:56,600 --> 00:43:59,580
Echter, naarmate de
menselijke bevolking is gegroeid...

829
00:43:59,960 --> 00:44:02,780
is ook de populatie
van intensief gehouden kippen...

830
00:44:03,139 --> 00:44:04,300
toegenomen.

831
00:44:04,560 --> 00:44:07,120
En dat heeft de versterking van...

832
00:44:07,187 --> 00:44:09,500
vogelgriep mogelijk
gemaakt, met extreem

833
00:44:09,520 --> 00:44:11,213
hoge sterfte onder
kippen tot gevolg...

834
00:44:11,406 --> 00:44:13,695
maar de zorg is dat het ook kan

835
00:44:13,720 --> 00:44:16,320
muteren en ziekte
bij mensen kan veroorzaken...

836
00:44:16,579 --> 00:44:21,575
en nu zien we de uitbreiding
en verspreiding van H5N1...

837
00:44:21,600 --> 00:44:24,634
die zodanig is
gemuteerd dat het nu...

838
00:44:24,659 --> 00:44:26,655
sterfte veroorzaakt onder wilde
dieren, en het is

839
00:44:26,680 --> 00:44:28,480
in de melkveestapel
in de VS terechtgekomen.

840
00:44:28,760 --> 00:44:31,686
Nieuw CDC-rapport over
het eerste ernstige

841
00:44:31,760 --> 00:44:34,360
menselijke geval van
vogelgriep in de VS.

842
00:44:34,400 --> 00:44:36,440
Nieuwe gevallen van
vogelgriep zorgen voor

843
00:44:36,480 --> 00:44:38,026
alarm
onder gezondheidsfunctionarissen.

844
00:44:38,040 --> 00:44:40,495
53 bevestigde menselijke
gevallen in zeven

845
00:44:40,520 --> 00:44:42,040
staten alleen al
dit jaar...maar deze week...

846
00:44:42,480 --> 00:44:45,875
is de eerste persoon
overleden aan vogelgriep in dit...

847
00:44:45,900 --> 00:44:48,255
land, in die staat.
De vraag die dan opkomt...

848
00:44:48,280 --> 00:44:49,895
oké...gezien dat dit is gebeurd,

849
00:44:49,920 --> 00:44:51,360
wat is het
risico voor iedereen anders?

850
00:44:52,000 --> 00:44:54,973
De overdracht van een virus van
een wild dier naar een mens...

851
00:44:56,539 --> 00:44:58,313
gebeurt door gelegenheid.

852
00:44:58,806 --> 00:45:01,380
Het gebeurt niet omdat
het virus ons opzoekt.

853
00:45:02,280 --> 00:45:04,474
Een virus kan niet
lopen, niet rennen, niet zwemmen...

854
00:45:04,499 --> 00:45:05,506
het kan niet vliegen.

855
00:45:05,980 --> 00:45:06,994
het reist mee in

856
00:45:07,019 --> 00:45:09,260
de cellen van een cellulaire
gastheer, oftewel een dier.

857
00:45:09,360 --> 00:45:11,860
En hoe vindt een overdracht
plaats? Het gebeurt omdat...

858
00:45:12,860 --> 00:45:14,886
meestal omdat
menselijke activiteit...

859
00:45:15,000 --> 00:45:16,099
mensen...

860
00:45:16,120 --> 00:45:19,235
in contact brengt met
wilde dieren die dat...

861
00:45:19,260 --> 00:45:23,046
specifieke virus dragen. We
jagen erop, we vangen ze...

862
00:45:23,840 --> 00:45:26,680
we doden ze, we
slachten ze, we eten ze...

863
00:45:26,980 --> 00:45:30,033
of we nemen ze levend
mee en verschepen ze rond...

864
00:45:30,640 --> 00:45:33,514
en daardoor krijgt
het virus een kans...

865
00:45:34,099 --> 00:45:37,460
om over te slaan, om in de menselijke
gastheer terecht te komen...

866
00:45:37,659 --> 00:45:41,973
en als het virus geluk
heeft of zeer aanpasbaar is...

867
00:45:42,940 --> 00:45:45,860
kan het zich vestigen in een nieuwe
gastheer, een nieuw soort gastheer...

868
00:45:46,380 --> 00:45:49,114
en wanneer een virus
dat doet en erin slaagt...

869
00:45:49,139 --> 00:45:51,480
om van mens op
mens over te dragen en...

870
00:45:51,760 --> 00:45:57,226
zich over de hele wereld verspreidt
zoals SARS-CoV-2 heeft gedaan...

871
00:45:58,400 --> 00:46:01,633
dan heeft dat
virus een buitengewoon...

872
00:46:01,720 --> 00:46:03,180
evolutionair succes behaald.

873
00:46:03,573 --> 00:46:05,946
Het heeft de
darwinistische loterij gewonnen.

874
00:46:06,400 --> 00:46:09,435
Het is van een
virus dat slechts een klein...

875
00:46:09,460 --> 00:46:13,453
beetje leefgebied had, verstopt
in deze relatief zeldzame dieren...

876
00:46:13,646 --> 00:46:17,980
veranderd in een virus dat
mensen over de hele wereld besmet.

877
00:46:18,080 --> 00:46:21,660
(Zachte muziek)

878
00:46:27,579 --> 00:46:30,275
Voeden we onszelf vandaag de
dag op een duurzame en...

879
00:46:30,280 --> 00:46:33,746
gezonde manier in
de ontwikkelde landen?

880
00:46:34,360 --> 00:46:38,160
Nee, absoluut niet. Het
is duidelijk dat er...

881
00:46:38,260 --> 00:46:43,755
een enorme toename
is van degeneratieve ziekten...

882
00:46:43,780 --> 00:46:47,474
in wezen kiezen
mensen impliciet door...

883
00:46:47,499 --> 00:46:50,034
de manier waarop ze ervoor kiezen
te eten. Ze kiezen ervoor om...

884
00:46:50,059 --> 00:46:52,895
degeneratieve ziekten te
krijgen. Vanuit milieu-oogpunt...

885
00:46:52,920 --> 00:46:55,360
oogpunt is het zeer vergelijkbaar...

886
00:46:55,385 --> 00:46:58,460
nee, we zijn absoluut niet duurzaam.

887
00:46:58,699 --> 00:47:01,940
Je stelde net een vraag over of...

888
00:47:02,019 --> 00:47:03,499
voedingsadvies...

889
00:47:03,579 --> 00:47:05,619
beïnvloed wordt
door voedingsbedrijven.

890
00:47:05,800 --> 00:47:08,706
Het simpele antwoord
is ja, natuurlijk.

891
00:47:09,340 --> 00:47:12,600
Het beste voorbeeld
is de vleesindustrie...

892
00:47:12,720 --> 00:47:17,120
die zich al
decennialang verzet tegen elke...

893
00:47:17,139 --> 00:47:20,499
suggestie dat minder vlees eten...

894
00:47:20,579 --> 00:47:22,940
beter zou zijn voor
de gezondheid of het milieu...

895
00:47:23,013 --> 00:47:24,920
en dat is
haar redelijk succesvol gelukt.

896
00:47:25,040 --> 00:47:26,580
Stijgt de vleesconsumptie?

897
00:47:26,680 --> 00:47:29,240
Absoluut, en die
zal nog verder stijgen...

898
00:47:29,260 --> 00:47:32,246
als je kijkt
naar de doelstellingen rond...

899
00:47:32,271 --> 00:47:33,911
de vleesindustrie...

900
00:47:34,280 --> 00:47:38,646
en als je kijkt naar de
tactieken binnen de vleesindustrie...

901
00:47:38,780 --> 00:47:43,993
werken ze samen met retailers om
consumenten gericht te benaderen...

902
00:47:44,260 --> 00:47:45,460
met precisie...

903
00:47:45,485 --> 00:47:46,955
gericht op consumenten die...

904
00:47:46,960 --> 00:47:50,480
actief hun vleesconsumptie
verminderen, dus er is...

905
00:47:50,499 --> 00:47:56,415
op dit moment geen
mandaat binnen de vleesindustrie...

906
00:47:56,440 --> 00:48:00,594
om de vleesconsumptie actief te
verminderen en over te stappen...

907
00:48:00,760 --> 00:48:05,460
op meer plantaardige,
tuinbouwgerichte strategieën...

908
00:48:05,600 --> 00:48:08,379
(Intense muziek)

909
00:48:49,699 --> 00:48:51,179
Een hoge vleesconsumptie is...

910
00:48:51,200 --> 00:48:53,680
zonder twijfel een milieuprobleem.

911
00:48:53,980 --> 00:48:58,260
Het is alleen een gezondheidsprobleem
in landen waar mensen...

912
00:48:58,380 --> 00:49:00,380
genoeg geld hebben om
er veel van te kopen.

913
00:49:00,720 --> 00:49:02,795
Of mensen ervoor
kiezen vlees te eten...

914
00:49:02,820 --> 00:49:07,499
is een heel andere vraag, en
je hoeft geen vlees te eten.

915
00:49:07,699 --> 00:49:10,300
Je kunt een perfect
gezond dieet volgen zonder vlees.

916
00:49:10,640 --> 00:49:13,646
(Tedere muziek)

917
00:49:14,340 --> 00:49:16,194
Met alle problemen in de
wereld is het zo makkelijk...

918
00:49:16,200 --> 00:49:18,720
om overweldigd te raken, zoals: wat
kan ik als één persoon doen...

919
00:49:18,740 --> 00:49:20,380
om een verschil te maken in...

920
00:49:20,659 --> 00:49:23,226
in de opwarming van
de aarde, en honger...

921
00:49:23,240 --> 00:49:24,920
en ontbossing,
in het Amazonegebied...

922
00:49:25,440 --> 00:49:26,906
en wat mensen moeten weten...

923
00:49:27,000 --> 00:49:29,560
is dat wat we elke
dag in onze mond stoppen...

924
00:49:29,699 --> 00:49:31,332
een belangrijk
en betekenisvol verschil

925
00:49:31,344 --> 00:49:32,820
kan maken in al deze zaken.

926
00:49:33,240 --> 00:49:35,880
Daarom is vicepresident Al Gore...

927
00:49:35,893 --> 00:49:37,355
die een veeboerderij
bezat, veganist geworden...

928
00:49:37,380 --> 00:49:39,055
omdat hij besefte dat je daar echt...

929
00:49:39,080 --> 00:49:40,133
een verschil kunt maken.

930
00:49:40,157 --> 00:49:41,980
Dat er 14 keer meer...

931
00:49:42,094 --> 00:49:44,895
middelen nodig zijn om een
pond eiwit op vleesbasis te maken...

932
00:49:44,920 --> 00:49:46,008
dan eiwit op plantaardige basis.

933
00:49:46,032 --> 00:49:47,235
Dat is 14 keer meer...

934
00:49:47,640 --> 00:49:50,499
mensen die gevoed kunnen worden
met dezelfde hoeveelheid middelen.

935
00:49:50,640 --> 00:49:52,320
(Tedere muziek gaat door)

936
00:49:52,940 --> 00:49:54,994
Ik doe nu al
bijna 50 jaar onderzoek...

937
00:49:55,000 --> 00:49:57,275
en we konden
aantonen dat wanneer mensen...

938
00:49:57,300 --> 00:49:58,980
hun dieet veranderen,
wanneer ze voornamelijk...

939
00:49:58,980 --> 00:50:01,940
een plantaardig dieet eten,
fruit, groenten, volle granen...

940
00:50:02,059 --> 00:50:04,219
peulvruchten,
sojaproducten, enzovoort...

941
00:50:04,340 --> 00:50:06,426
zo dicht mogelijk bij hoe
ze in de natuur voorkomen...

942
00:50:06,900 --> 00:50:09,380
arm aan vet, arm aan suiker,
arm aan geraffineerde koolhydraten...

943
00:50:10,019 --> 00:50:12,034
dat ons lichaam
dit opmerkelijke vermogen heeft...

944
00:50:12,059 --> 00:50:14,415
om in veel gevallen
te beginnen helen als we

945
00:50:14,440 --> 00:50:16,080
stop met datgene
wat het probleem veroorzaakt.

946
00:50:16,179 --> 00:50:20,375
Als je een overwegend volwaardig...

947
00:50:20,400 --> 00:50:23,600
plantaardig dieet gaat
volgen, gaan we de...

948
00:50:23,619 --> 00:50:26,860
knop omdraaien wat betreft onze
gezondheid en die van de planeet...

949
00:50:27,260 --> 00:50:31,619
en dat betekent dat
minstens 80% van ons dieet...

950
00:50:31,699 --> 00:50:34,820
uit volwaardige plantaardige
voeding moet bestaan...

951
00:50:34,820 --> 00:50:38,499
en er is geen limiet aan
hoe ver je dat kunt doorvoeren.

952
00:50:38,720 --> 00:50:41,835
Dus veganist zijn
is het ultieme en...

953
00:50:42,133 --> 00:50:45,360
organisaties over de hele
wereld, diëtetische organisaties...

954
00:50:45,499 --> 00:50:48,379
voedingsorganisaties,
medische organisaties...

955
00:50:48,860 --> 00:50:50,940
de WHO, het wordt allemaal erkend...

956
00:50:50,940 --> 00:50:53,395
dat je in alle levensfasen...

957
00:50:53,420 --> 00:50:55,619
aan je
voedingsbehoeften kunt voldoen.

958
00:50:55,619 --> 00:50:57,213
Veel atleten merken dat...

959
00:50:57,260 --> 00:50:58,474
wanneer ze overstappen
op een plantaardig dieet...

960
00:50:58,499 --> 00:50:59,699
ze op een hoger niveau presteren.

961
00:50:59,900 --> 00:51:02,780
Het is dus een complete mythe dat
je vlees nodig hebt om sterk te zijn.

962
00:51:02,900 --> 00:51:04,193
In feite kan het juist andersom zijn.

963
00:51:04,579 --> 00:51:06,900
Ik denk dat gezonde
diëten heel eenvoudig zijn...

964
00:51:06,980 --> 00:51:08,340
zo eenvoudig dat...

965
00:51:08,420 --> 00:51:10,975
de journalist Michael Pollan ze...

966
00:51:11,000 --> 00:51:13,306
in zeven woorden kan uitleggen.

967
00:51:13,340 --> 00:51:15,579
Eet voedsel, niet
te veel, voornamelijk planten.

968
00:51:16,179 --> 00:51:17,780
Dat is werkelijk alles
wat je hoeft te weten.

969
00:51:18,175 --> 00:51:19,535
Een plantaardig dieet biedt alle...

970
00:51:19,560 --> 00:51:22,000
voeding die je nodig hebt,
met als uitzondering dat als je...

971
00:51:22,025 --> 00:51:23,779
een strikt veganistisch dieet
volgt, je dit moet

972
00:51:23,791 --> 00:51:25,300
aanvullen met een B12-supplement...

973
00:51:26,040 --> 00:51:29,553
maar verder voorziet
het in alle eiwitten...

974
00:51:29,760 --> 00:51:33,448
alle voedingswaarde, en
bovendien is het arm...

975
00:51:33,473 --> 00:51:35,381
rijk aan de dingen die ziekte veroorzaken en hoog...

976
00:51:35,400 --> 00:51:36,786
in de dingen
die juist beschermend werken.

977
00:51:37,139 --> 00:51:38,660
Wat goed is voor jou,
is goed voor de planeet.

978
00:51:39,019 --> 00:51:41,166
Wat persoonlijk duurzaam
is, is wereldwijd duurzaam.

979
00:51:41,499 --> 00:51:43,659
Mensen moeten geleerd worden
wat ze moeten eten.

980
00:51:44,040 --> 00:51:47,695
Onze voorouders aten wat

981
00:51:47,720 --> 00:51:49,395
beschikbaar was, maar wij zijn...

982
00:51:49,420 --> 00:51:51,120
geen jagers en verzamelaars meer.

983
00:51:51,560 --> 00:51:53,626
We zijn supermarktverzamelaars...

984
00:51:53,820 --> 00:51:55,915
en als je in
een supermarkt bent waar...

985
00:51:55,940 --> 00:51:58,615
50.000 producten beschikbaar
zijn, moet je...

986
00:51:58,640 --> 00:52:00,720
geleerd worden welke
je moet kiezen...

987
00:52:01,219 --> 00:52:03,815
en mensen die het
niet geleerd krijgen, eten junkfood

988
00:52:03,840 --> 00:52:05,440
omdat het hun beter smaakt.

989
00:52:05,980 --> 00:52:08,034
Zesentachtig procent van
de vier biljoen...

990
00:52:08,059 --> 00:52:11,194
dollar die we vorig jaar in
de VS hebben uitgegeven, was voor...

991
00:52:11,219 --> 00:52:12,233
chronische ziekten.

992
00:52:12,820 --> 00:52:14,159
De helft van de Amerikaanse bevolking

993
00:52:14,171 --> 00:52:15,740
is vandaag de
dag diabetisch of prediabetisch.

994
00:52:16,120 --> 00:52:18,840
Grote multinationals geven
miljarden dollars uit...

995
00:52:18,860 --> 00:52:20,780
om de juiste combinatie te vinden...

996
00:52:20,880 --> 00:52:22,839
van vet, zout en suiker die echt

997
00:52:22,871 --> 00:52:25,099
al die smaakpapillen gaan activeren.

998
00:52:25,200 --> 00:52:29,315
Statistisch gezien is het
eten van planten veel beter...

999
00:52:29,340 --> 00:52:33,866
voor het menselijk lichaam
dan het eten van rundvlees...

1000
00:52:34,106 --> 00:52:36,794
vlees en dierlijke producten,

1001
00:52:36,806 --> 00:52:39,699
in afnemende volgorde van belang.

1002
00:52:40,360 --> 00:52:42,320
Rood vlees, vooral bewerkt vlees...

1003
00:52:42,365 --> 00:52:45,619
is in verband gebracht met
een aanzienlijk verhoogd risico op...

1004
00:52:45,740 --> 00:52:48,735
prostaatkanker,
borstkanker, darmkanker...

1005
00:52:48,760 --> 00:52:52,406
hartziekten, beroertes en
diabetes type 2.

1006
00:52:53,059 --> 00:52:55,066
Dus als er één
gebied is waar mensen...

1007
00:52:55,080 --> 00:52:56,960
het meeste verschil kunnen
maken, dan is het

1008
00:52:57,000 --> 00:52:58,428
door rood vlees uit
hun dieet te schrappen.

1009
00:52:59,040 --> 00:53:01,726
(Dramatische muziek)

1010
00:53:36,019 --> 00:53:37,725
Weet je, deze biologische mechanismen

1011
00:53:37,737 --> 00:53:39,139
die chronische ziekten veroorzaken...

1012
00:53:39,480 --> 00:53:41,920
zijn gemeenschappelijk voor al deze
verschillende chronische ziekten...

1013
00:53:42,059 --> 00:53:44,539
dus de voedingsadviezen
zijn niet zoiets als...

1014
00:53:44,606 --> 00:53:46,579
hier is je dieet tegen hartziekten...

1015
00:53:46,579 --> 00:53:47,906
hier is je
dieet tegen prostaatkanker...

1016
00:53:47,940 --> 00:53:49,300
hier is je dieet
tegen diabetes type 2...

1017
00:53:49,420 --> 00:53:50,539
hier is je dieet tegen alzheimer.

1018
00:53:50,740 --> 00:53:52,460
Het is hetzelfde
dieet- en leefstijlprogramma...

1019
00:53:52,619 --> 00:53:54,060
omdat ze allemaal dezelfde...

1020
00:53:54,420 --> 00:53:56,099
onderliggende biologische
mechanismen delen.

1021
00:53:56,340 --> 00:53:58,513
Dingen als chronische ontsteking,

1022
00:53:58,640 --> 00:54:01,080
oxidatieve stress... veranderingen
in het microbioom.

1023
00:54:01,099 --> 00:54:02,860
Weet je, we hebben 100
biljoen cellen in onze darmen...

1024
00:54:02,900 --> 00:54:05,300
die kunnen zorgen voor een
gezonde of een schadelijke darm...

1025
00:54:05,400 --> 00:54:06,873
en we leren steeds meer over...

1026
00:54:07,219 --> 00:54:08,740
hoe dit deel uitmaakt
van de onderliggende oorzaak...

1027
00:54:08,760 --> 00:54:10,193
van zoveel chronische ziekten.

1028
00:54:10,740 --> 00:54:12,219
Dus wanneer we al deze...

1029
00:54:12,740 --> 00:54:14,380
voedings- en
leefstijlfactoren veranderen...

1030
00:54:14,699 --> 00:54:16,110
beïnvloedt dat al deze onderliggende

1031
00:54:16,122 --> 00:54:17,139
biologische mechanismen...

1032
00:54:17,260 --> 00:54:19,060
op manieren die ons lichaam
in staat stellen te genezen...

1033
00:54:19,619 --> 00:54:21,975
en omdat
deze biologische mechanismen...

1034
00:54:22,000 --> 00:54:23,873
veel dynamischer zijn
dan we ooit beseften...

1035
00:54:24,179 --> 00:54:26,380
je kunt snel beter worden
en je kunt snel slechter worden...

1036
00:54:26,520 --> 00:54:28,001
afhankelijk van wat je
eet en hoe je leeft.

1037
00:54:28,933 --> 00:54:32,539
Wanneer je overstapt van een
dieet op basis van vlees...

1038
00:54:32,880 --> 00:54:36,435
kan het
overweldigend aanvoelen, maar...

1039
00:54:36,440 --> 00:54:40,400
eigenlijk gaat het erom
hoe we weer leren houden...

1040
00:54:40,420 --> 00:54:42,539
van eten en ik
denk dat iedereen dat echt...

1041
00:54:42,659 --> 00:54:45,553
zou moeten doen, en zodra
je dat doet besef je...

1042
00:54:46,160 --> 00:54:48,440
je steekt wat meer
moeite in het plannen...

1043
00:54:48,460 --> 00:54:53,386
ervan en geeft het de tijd
om een tweede natuur te worden...

1044
00:54:53,800 --> 00:54:56,715
Een plantaardig dieet is
de manier waarop mensen aten...

1045
00:54:56,740 --> 00:54:59,780
duizenden jaren voordat
ze koelkasten hadden...

1046
00:54:59,900 --> 00:55:01,179
voordat ze megastallen hadden...

1047
00:55:01,280 --> 00:55:02,460
voordat ze de welvaart hadden...

1048
00:55:02,820 --> 00:55:04,740
om meerdere keren per
dag vlees te kunnen eten.

1049
00:55:05,179 --> 00:55:08,460
Dus de paradox is
dat wanneer mensen beginnen...

1050
00:55:08,480 --> 00:55:10,114
te eten zoals wij
en te leven zoals wij...

1051
00:55:10,139 --> 00:55:11,420
ze ook beginnen te sterven zoals wij.

1052
00:55:11,720 --> 00:55:14,053
Als ze teruggaan
naar hun oudere eetpatronen...

1053
00:55:14,520 --> 00:55:16,474
zullen ze veel gezonder zijn...

1054
00:55:16,499 --> 00:55:18,380
en het is ook een
veel betaalbaardere manier van eten.

1055
00:55:18,579 --> 00:55:21,473
Oh, het
allerbelangrijkste probleem...

1056
00:55:21,606 --> 00:55:23,045
is dat mensen er te veel van eten.

1057
00:55:23,539 --> 00:55:24,706
Het zijn de calorieën.

1058
00:55:25,499 --> 00:55:27,019
Calorieën uit alles.

1059
00:55:28,380 --> 00:55:31,420
Ik bedoel, 75%
van de Amerikaanse volwassenen...

1060
00:55:31,499 --> 00:55:32,955
is te zwaar of obees...

1061
00:55:32,980 --> 00:55:35,573
20-30% van de Amerikaanse kinderen.

1062
00:55:35,780 --> 00:55:37,059
Dat is een calorieprobleem.

1063
00:55:37,659 --> 00:55:40,255
Weet je, wanneer je overstapt
van een typisch Amerikaans dieet...

1064
00:55:40,280 --> 00:55:43,200
of een typisch Europees dieet, naar
een volwaardig plantaardig dieet...

1065
00:55:43,219 --> 00:55:44,653
krijg je eigenlijk
een dubbel voordeel.

1066
00:55:45,099 --> 00:55:47,674
Je vermindert niet alleen
de inname van voedingsmiddelen...

1067
00:55:47,699 --> 00:55:49,940
die schadelijk zijn,
maar je krijgt ook...

1068
00:55:50,280 --> 00:55:52,634
duizenden andere stoffen
binnen die beschermend werken...

1069
00:55:52,659 --> 00:55:54,846
die kanker-, hartziekte-...

1070
00:55:55,019 --> 00:55:56,460
en zelfs verouderingsremmende
eigenschappen hebben.

1071
00:55:56,619 --> 00:55:59,420
Dus lange
tijd hebben pleitbezorgers...

1072
00:55:59,499 --> 00:56:02,820
van de volksgezondheid
geadviseerd om niet...

1073
00:56:02,900 --> 00:56:05,553
veel vlees te eten, het
advies is niet om te stoppen...

1074
00:56:05,560 --> 00:56:08,080
met vlees eten, maar gewoon
om er minder van te eten...

1075
00:56:08,219 --> 00:56:10,306
en de vleesindustrie
verzet zich daar nogal...

1076
00:56:10,320 --> 00:56:12,641
krachtig en effectief tegen.

1077
00:56:13,992 --> 00:56:15,696
Theoretisch hebben we wel een kans

1078
00:56:16,120 --> 00:56:18,613
om de impact
van klimaatverandering te beperken...

1079
00:56:18,972 --> 00:56:20,735
maar we moeten snel handelen.

1080
00:56:20,760 --> 00:56:24,000
We kunnen niet veel
langer wachten omdat we beginnen...

1081
00:56:24,033 --> 00:56:26,760
veranderingen in systemen in
gang te zetten die...

1082
00:56:26,800 --> 00:56:29,480
onmogelijk terug te draaien
zijn tenzij we snel handelen...

1083
00:56:29,505 --> 00:56:33,093
en...we hebben echt
onze politici en onze...

1084
00:56:33,219 --> 00:56:36,699
zeer grote bedrijven nodig
om samen te werken...

1085
00:56:36,780 --> 00:56:40,300
ten gunste van ons
allemaal, inclusief het milieu.

1086
00:56:40,520 --> 00:56:43,466
(Hoopvolle muziek)

1087
00:56:45,120 --> 00:56:46,206
(Autodeur sluit)

1088
00:56:46,313 --> 00:56:50,673
Er is geen enkele manier waarop we
een leefbare toekomst zouden hebben.

1089
00:56:51,179 --> 00:56:52,740
We zouden een
duurzame planeet hebben.

1090
00:56:53,420 --> 00:56:57,113
We zouden onze
klimaatdoelen hebben gehaald

1091
00:56:57,920 --> 00:57:01,000
zonder ons vlees, zuivel
en eieren te verminderen.

1092
00:57:01,600 --> 00:57:02,614
Geen enkele manier.

1093
00:57:03,013 --> 00:57:05,433
Dat is
wetenschappelijk heel duidelijk.

1094
00:57:05,579 --> 00:57:11,160
De vraag is hoe
we dit voor elkaar krijgen...

1095
00:57:11,520 --> 00:57:15,080
cultureel, politiek en economisch...

1096
00:57:15,860 --> 00:57:17,659
dat is de uitdaging.

1097
00:57:18,380 --> 00:57:21,539
Veranderingen moeten meestal
van onderaf beginnen.

1098
00:57:21,980 --> 00:57:23,460
Je moet mensen overtuigen.

1099
00:57:23,760 --> 00:57:25,395
Iedereen die iets doet
wat te maken heeft met...

1100
00:57:25,746 --> 00:57:28,875
overtuigen of praten over
de wereld moet nadenken over...

1101
00:57:28,920 --> 00:57:31,440
deze dingen en mensen
helpen overtuigd te raken

1102
00:57:31,460 --> 00:57:33,186
om zelf keuzes te maken....

1103
00:57:33,360 --> 00:57:36,520
En ik denk dat het is
als een steentje in een meer gooien.

1104
00:57:37,300 --> 00:57:39,780
Je weet niet waar de golven...

1105
00:57:39,900 --> 00:57:41,900
zullen eindigen of welke
impact het zal hebben.

1106
00:57:43,820 --> 00:57:47,255
In de jaren 70 schreef mijn
vriend Peter Singer bijvoorbeeld...

1107
00:57:47,280 --> 00:57:49,440
een boek genaamd Animal Liberation...

1108
00:57:50,260 --> 00:57:55,619
en dat boek maakte
niet meteen veel indruk...

1109
00:57:56,740 --> 00:57:57,820
maar nu...

1110
00:57:58,460 --> 00:58:00,615
kan ik niemand in de activistische

1111
00:58:00,640 --> 00:58:01,920
beweging bedenken die het
boek niet gelezen heeft...

1112
00:58:02,179 --> 00:58:04,460
of er niet
diepgaand door beïnvloed is.

1113
00:58:04,840 --> 00:58:07,560
(Sfeermuziek)

1114
00:58:08,200 --> 00:58:10,760
Ik besteed het grootste deel
van mijn leven aan studeren of...

1115
00:58:10,760 --> 00:58:14,120
lesgeven of schrijven
over filosofie en meer...

1116
00:58:14,139 --> 00:58:15,726
specifiek ethiek.

1117
00:58:17,380 --> 00:58:21,273
Ik ben waarschijnlijk het bekendst
om mijn boek Animal Liberation...

1118
00:58:21,579 --> 00:58:25,099
dat voor het eerst
werd gepubliceerd in 1975.

1119
00:58:25,200 --> 00:58:27,800
Er was bijna niets gepubliceerd,

1120
00:58:28,640 --> 00:58:30,958
tot 1970, over de bio-industrie.

1121
00:58:32,900 --> 00:58:34,327
Ik weet dat er mensen waren die

1122
00:58:34,339 --> 00:58:35,820
het lazen en erdoor beïnvloed werden.

1123
00:58:35,940 --> 00:58:38,699
Bijvoorbeeld Ingrid
Newkirk, medeoprichter...

1124
00:58:38,724 --> 00:58:40,600
van People for the
Ethical Treatment of Animals...

1125
00:58:40,660 --> 00:58:45,379
de grootste radicale
dierenorganisatie ter wereld.

1126
00:58:45,560 --> 00:58:47,113
(Zachte muziek)

1127
00:58:47,706 --> 00:58:51,175
Wanneer je in een
gemeenschap zit die niet...

1128
00:58:51,200 --> 00:58:53,726
veel voor dieren doet, is
het moeilijk om los te breken.

1129
00:58:54,680 --> 00:58:56,113
Ik vind het nu belangrijk dat er...

1130
00:58:56,140 --> 00:58:58,780
gemeenschappen zijn van mensen
die veganist zijn en...

1131
00:58:58,900 --> 00:59:00,855
die... effectieve altruïsten zijn.

1132
00:59:00,880 --> 00:59:03,099
Dat is een andere
beweging die hier belangrijk is...

1133
00:59:03,200 --> 00:59:05,399
en dat maakt het
voor elk individu makkelijker...

1134
00:59:05,747 --> 00:59:09,066
om veganist of dierenactivist
of effectieve altruïst te zijn...

1135
00:59:11,440 --> 00:59:13,800
We hebben de houding
van mensen veranderd over wat...

1136
00:59:13,820 --> 00:59:16,219
ze dragen, wat ze eten,
wat ze kopen, en hoe...

1137
00:59:16,340 --> 00:59:17,940
ze zich vermaken.

1138
00:59:17,940 --> 00:59:19,740
We hebben internationaal alle...

1139
00:59:19,860 --> 00:59:21,895
crashtests met auto's
op dieren gestopt.

1140
00:59:21,920 --> 00:59:23,852
Vroeger ramden we
ze... tegen muren aan.

1141
00:59:24,280 --> 00:59:25,908
We hebben tegengehouden dat NASA...

1142
00:59:25,933 --> 00:59:29,500
levende dieren de
ruimte instuurde. We hebben...

1143
00:59:29,780 --> 00:59:32,980
allerlei veganistische producten
op de markt geïntroduceerd...

1144
00:59:33,520 --> 00:59:36,960
en we hebben
veel experimenten gestopt die...

1145
00:59:37,086 --> 00:59:39,699
volkomen zinloos
en vruchteloos waren...

1146
00:59:39,720 --> 00:59:40,720
maar er is nog veel te doen.

1147
00:59:41,180 --> 00:59:42,979
Maar ik denk wel dat
iedereen op die reis is.

1148
00:59:43,740 --> 00:59:45,013
Of ze nu willen of niet...

1149
00:59:45,040 --> 00:59:47,000
iedereen is een beetje op die
reis. En ik denk dat bepaalde...

1150
00:59:47,019 --> 00:59:50,179
dingen zoals de
milieucrisis ons zullen duwen...

1151
00:59:50,420 --> 00:59:53,960
meer mensen zullen aanzetten tot
de gedachte: "Wat kan ik doen?"

1152
00:59:54,139 --> 00:59:55,695
en er zijn niet zoveel
dingen die je kunt doen

1153
00:59:55,775 --> 00:59:57,975
als individu die een
heel grote impact hebben.

1154
00:59:58,000 --> 01:00:00,660
(Rustgevende muziek)

1155
01:00:00,940 --> 01:00:02,619
We bestaan al zo'n 80 jaar...

1156
01:00:03,019 --> 01:00:04,495
onze oprichter, Donald Watson,

1157
01:00:04,520 --> 01:00:05,760
heeft eigenlijk de
term veganisme bedacht...

1158
01:00:06,260 --> 01:00:08,335
en sinds dat
moment hebben we, uiteraard...

1159
01:00:08,360 --> 01:00:11,420
veel werk verricht om veganisme
als concept op te bouwen.

1160
01:00:11,600 --> 01:00:14,720
(Rustgevende muziek gaat door)

1161
01:00:15,380 --> 01:00:17,099
We doen ook veel politieke lobby...

1162
01:00:17,280 --> 01:00:18,806
en praten met beleidsmakers...

1163
01:00:19,019 --> 01:00:22,135
om hen aan te
moedigen voor veganisme te kiezen,

1164
01:00:22,160 --> 01:00:23,640
als een soort meelevende oplossing.

1165
01:00:23,840 --> 01:00:26,333
(Zachte muziek)

1166
01:00:27,380 --> 01:00:29,780
In 2021, op de Dag van de Aarde...

1167
01:00:30,560 --> 01:00:33,268
hebben we in de provincie Yunnan in

1168
01:00:33,293 --> 01:00:35,659
China, de China
Vegan Society opgericht.

1169
01:00:35,840 --> 01:00:37,933
(Zachte muziek gaat door)

1170
01:00:38,380 --> 01:00:42,355
Een belangrijk ding dat
we deden was proberen...

1171
01:00:42,380 --> 01:00:46,440
om het Chinese woord
voor veganisme te bedenken...

1172
01:00:46,560 --> 01:00:48,206
en dit karakter bestaat al

1173
01:00:48,218 --> 01:00:49,594
eeuwen en eeuwen...

1174
01:00:49,619 --> 01:00:50,860
maar niemand gebruikt het nog.

1175
01:00:51,106 --> 01:00:53,626
Dit betekent
eigenlijk: bloeiende planten...

1176
01:00:54,219 --> 01:00:58,380
dus we gebruikten
dit als uitgangspunt...

1177
01:00:58,600 --> 01:01:03,040
voor ons, om een
geheel nieuw verhaal te promoten...

1178
01:01:03,260 --> 01:01:05,860
over veganisme in de 21e eeuw.

1179
01:01:06,200 --> 01:01:07,480
(Kantinegeroezemoes)

1180
01:01:08,619 --> 01:01:11,940
Van 25 leden naar
zeg 2 miljoen mensen gaan...

1181
01:01:12,059 --> 01:01:14,420
in het VK is enorme
groei, en ik denk dat het...

1182
01:01:14,445 --> 01:01:16,085
altijd het moeilijkst zal
zijn in het begin...

1183
01:01:16,420 --> 01:01:19,139
wanneer het een marginaal idee
en een marginale filosofie is...

1184
01:01:19,300 --> 01:01:21,395
veel mensen zeggen "Oh,
ik wil niet lastig doen...

1185
01:01:21,420 --> 01:01:25,099
Ik wil niet vreemd of
ongewoon zijn" aan de zijlijn...

1186
01:01:25,539 --> 01:01:26,780
en hoe meer mensen het doen...

1187
01:01:27,219 --> 01:01:29,179
hoe makkelijker het zou moeten
zijn. Dus ik hoop dat...

1188
01:01:29,420 --> 01:01:33,074
wanneer we de 5%,
10% grens bereiken, we...

1189
01:01:33,099 --> 01:01:35,446
snellere verandering zullen zien
omdat het normaler wordt.

1190
01:01:35,600 --> 01:01:39,099
Dat is mijn
optimistische, idealistische visie.

1191
01:01:39,260 --> 01:01:41,800
We moeten blijven vechten
voor de betere wereld...

1192
01:01:41,920 --> 01:01:43,920
waarvan we weten dat die
mogelijk is. En er zijn...

1193
01:01:44,019 --> 01:01:46,659
gewoon zoveel mensen in
de wereld die dat willen...

1194
01:01:47,080 --> 01:01:52,873
en die het nodig hebben, dat ik niet
aanneem dat... we machteloos zijn.

1195
01:01:52,960 --> 01:01:55,453
Ik denk dat dat
verkeerd is. Ik denk dat...

1196
01:01:55,820 --> 01:01:58,420
we individueel elk een
kleine bijdrage kunnen leveren...

1197
01:01:58,440 --> 01:02:01,040
en collectief kan dat...

1198
01:02:01,539 --> 01:02:04,201
uiterst belangrijk zijn en kan echt

1199
01:02:04,213 --> 01:02:06,619
de zaken omdraaien
in het komende decennium.

1200
01:02:07,160 --> 01:02:11,000
(Sfeermuziek)

1201
01:02:14,880 --> 01:02:18,420
(Muziek zwelt aan)

1202
01:03:53,320 --> 01:03:55,607
Ik zou oprecht hopen dat deze film

1203
01:03:55,632 --> 01:03:58,052
zoveel mogelijk kijkers bereikt...

1204
01:03:58,460 --> 01:04:00,860
die bereid zijn
hun dieet te veranderen

1205
01:04:00,860 --> 01:04:03,260
naar een plantaardig dieet...

1206
01:04:03,659 --> 01:04:07,380
en de reden daarvoor
is dat ze als individu...

1207
01:04:07,900 --> 01:04:10,860
hun gezondheid en
medische conditie verbeteren.

1208
01:04:11,099 --> 01:04:13,647
Ten tweede, zodat ze als wereldburger

1209
01:04:13,659 --> 01:04:16,219
bijdragen aan het milieu...

1210
01:04:16,340 --> 01:04:19,699
en de dreiging van ernstige
opwarming van de aarde afwenden...

1211
01:04:20,699 --> 01:04:24,460
die tot zoveel natuurrampen leidt.

1212
01:04:24,720 --> 01:04:28,320
En ten derde, zodat ze
als persoon met een geweten...

1213
01:04:28,699 --> 01:04:31,260
het vreselijke lijden verlichten...

1214
01:04:31,380 --> 01:04:33,619
en de wreedheid
jegens miljoenen dieren...

1215
01:04:34,000 --> 01:04:36,160
die elke dag worden geslacht...

1216
01:04:36,579 --> 01:04:42,380
om de behoefte van mensen
aan vlees en vis te bevredigen.

1217
01:04:42,640 --> 01:04:45,433
(Eigenzinnige muziek)

1218
01:04:54,240 --> 01:04:57,133
(Muziek zwelt aan)

1219
01:05:23,240 --> 01:05:28,473
(Zachte piano)