1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

3
00:00:20,400 --> 00:00:23,193
(Głęboki pomruk)

4
00:00:24,240 --> 00:00:29,386
(Dźwięki przemysłowe)

5
00:00:37,560 --> 00:00:38,920
(Dramatyczne uderzenie)

6
00:00:39,059 --> 00:00:41,860
Czy tak ma
się skończyć nasza historia?

7
00:00:42,419 --> 00:00:46,126
Opowieść o najmądrzejszym
gatunku skazanym na zagładę...

8
00:00:46,540 --> 00:00:49,500
przez tę jakże ludzką
cechę, jaką jest niezdolność...

9
00:00:49,620 --> 00:00:53,500
do dostrzeżenia szerszej perspektywy
w pogoni za krótkoterminowymi celami.

10
00:00:54,459 --> 00:00:56,386
Dziś światowa populacja oficjalnie

11
00:00:56,419 --> 00:00:58,820
przekroczyła 8 miliardów ludzi.

12
00:00:58,940 --> 00:01:02,180
Liczba ta ponad podwoiła się
w ciągu ostatnich 50 lat.

13
00:01:02,300 --> 00:01:04,980
Ubiegły rok był najcieplejszym
od początku prowadzenia pomiarów.

14
00:01:05,099 --> 00:01:08,380
Globalny poziom mórz wzrósł w zeszłym
roku bardziej, niż oczekiwano.

15
00:01:08,499 --> 00:01:11,126
Temperatury były o 1,6°C wyższe...

16
00:01:11,160 --> 00:01:12,160
(Dramatyczna muzyka)

17
00:01:12,200 --> 00:01:13,380
niż średnia
sprzed epoki przemysłowej.

18
00:01:13,440 --> 00:01:15,120
Naukowcy ONZ
ostrzegli, że zmierzamy...

19
00:01:15,260 --> 00:01:18,573
ku katastrofalnemu ociepleniu
o 3,1 stopnia Celsjusza...

20
00:01:18,600 --> 00:01:19,680
w tym stuleciu.

21
00:01:19,693 --> 00:01:21,579
Ptasia grypa
osiągnęła niebezpieczny punkt.

22
00:01:21,600 --> 00:01:24,775
H5N1 zadomowił się
w amerykańskich fermach

23
00:01:24,800 --> 00:01:26,480
mlecznych, a teraz
przeszedł na inne gatunki.

24
00:01:26,699 --> 00:01:28,271
Istnieją dowody, że zmiany klimatu

25
00:01:28,296 --> 00:01:31,273
odegrały znaczącą rolę...
w pożarach Los Angeles.

26
00:01:31,400 --> 00:01:33,106
Obfitość. Mikroplastik.

27
00:01:33,180 --> 00:01:35,660
170 bilionów cząstek w oceanie.

28
00:01:35,779 --> 00:01:38,339
Sztuczne substancje znane
jako „wieczne chemikalia”.

29
00:01:38,520 --> 00:01:39,539
Toksyczne chemikalia.

30
00:01:39,740 --> 00:01:41,859
Spożycie jednej porcji ryby...

31
00:01:41,880 --> 00:01:44,880
byłoby równoważne rocznemu
spożyciu skażonej wody.

32
00:01:45,180 --> 00:01:48,540
Niemal połowa ludzkości żyje
obecnie w strefie zagrożenia!

33
00:01:49,100 --> 00:01:50,579
Susze, powodzie i pożary.

34
00:01:50,720 --> 00:01:51,746
Podnoszenie się poziomu mórz.

35
00:01:51,859 --> 00:01:53,100
Czas niemal się skończył.

36
00:01:53,219 --> 00:01:54,939
W punkcie bez powrotu.

37
00:01:55,059 --> 00:01:56,699
Jesteśmy daleko od celu, jeśli chodzi

38
00:01:56,699 --> 00:01:58,339
o to, jak
dramatyczna jest sytuacja...

39
00:01:58,460 --> 00:02:00,299
a skutki stają się coraz gorsze.

40
00:02:00,419 --> 00:02:02,339
Może to
być potencjalnie nieodwracalne.

41
00:02:02,740 --> 00:02:04,980
Nie jest jeszcze za późno...

42
00:02:05,107 --> 00:02:06,866
Teraz albo nigdy.

43
00:02:06,920 --> 00:02:08,366
(Złowieszcza muzyka)

44
00:02:08,920 --> 00:02:12,260
(Stukanie i piski)

45
00:02:17,600 --> 00:02:21,133
(Tragiczna muzyka)

46
00:02:23,459 --> 00:02:27,260
Ludzie muszą być zdolni
do troski o sprawy...

47
00:02:27,940 --> 00:02:30,626
wykraczające poza to,
czy mam pełny brzuch...

48
00:02:31,060 --> 00:02:34,380
i czy jest mi
sucho, kiedy śpię w nocy.

49
00:02:37,299 --> 00:02:38,699
W przeciwnym razie
wszystko jest stracone.

50
00:02:40,120 --> 00:02:41,240
(Zamykanie drzwi)

51
00:02:45,060 --> 00:02:48,993
Jesteśmy istotami biologicznymi
i żyjemy w ekosystemie.

52
00:02:50,380 --> 00:02:53,975
Ekosystem, w którym
żyjemy, jest po części...

53
00:02:54,000 --> 00:02:56,520
tym, co
odziedziczyliśmy na przestrzeni

54
00:02:56,522 --> 00:03:00,235
dziejów, z 3,8 miliarda lat...

55
00:03:00,260 --> 00:03:02,179
ewolucji życia na tej planecie.

56
00:03:03,360 --> 00:03:05,386
A po części
tym, co sami stworzyliśmy.

57
00:03:05,820 --> 00:03:06,826
Wyborami, których dokonaliśmy.

58
00:03:06,980 --> 00:03:08,180
Rzeczami, które zaprojektowaliśmy.

59
00:03:08,560 --> 00:03:11,366
Rzeczami, które zniszczyliśmy,
i tymi, które ochroniliśmy.

60
00:03:12,500 --> 00:03:15,575
To intelektualne wyzwanie,
by spróbować ustalić...

61
00:03:15,600 --> 00:03:16,600
jak by to wyglądało.

62
00:03:16,660 --> 00:03:18,353
Czy nastąpiłby ostateczny upadek.

63
00:03:19,120 --> 00:03:21,840
Czy też ta planeta po prostu...

64
00:03:22,714 --> 00:03:25,446
...nadal dryfowała
przez wszechświat...

65
00:03:25,859 --> 00:03:26,919
...zawierając...

66
00:03:28,120 --> 00:03:33,280
...ludzką inżynierię i prawie
żadną inną formę różnorodności.

67
00:03:33,440 --> 00:03:35,826
(Delikatne pianino)

68
00:03:36,139 --> 00:03:39,380
Powinniśmy martwić się o
tę ostatnią garstkę gatunków...

69
00:03:39,500 --> 00:03:41,179
...na umierającej kuli błota...

70
00:03:41,600 --> 00:03:42,673
...dryfującej przez wszechświat...

71
00:03:42,739 --> 00:03:44,380
...która kiedyś była planetą Ziemią.

72
00:03:45,340 --> 00:03:46,993
To właśnie powinno nas martwić...

73
00:03:47,139 --> 00:03:48,213
...w bezpośrednim sensie...

74
00:03:48,360 --> 00:03:51,873
(Emocjonalna muzyka)

75
00:03:52,699 --> 00:03:54,298
Przez ostatnie około 15 lat

76
00:03:54,310 --> 00:03:56,459
pojawiła się seria artykułów...

77
00:03:56,619 --> 00:03:58,866
...publikowanych w
czasopismach naukowych,

78
00:03:58,866 --> 00:04:01,114
mówiących, że naprawdę
nie podoba nam się...

79
00:04:01,139 --> 00:04:02,899
...wygląd tego, co dzieje
się z systemem żywnościowym.

80
00:04:03,540 --> 00:04:05,820
Wygląda to trochę
jak system finansowy...

81
00:04:05,980 --> 00:04:07,540
...w okresie zbliżania
się do 2008 roku.

82
00:04:08,060 --> 00:04:10,940
Sam system żywnościowy
mógłby się załamać.

83
00:04:11,299 --> 00:04:13,820
Jest zdominowany przez
zaledwie kilka ogromnych firm.

84
00:04:14,100 --> 00:04:16,899
Tak jak system
finansowy przed 2008 rokiem.

85
00:04:17,419 --> 00:04:19,939
Na przykład
zaledwie cztery korporacje...

86
00:04:20,220 --> 00:04:22,619
...kontrolują 90%
światowego handlu zbożem.

87
00:04:23,259 --> 00:04:24,379
To jest naprawdę niebezpieczne.

88
00:04:24,499 --> 00:04:27,274
Jeśli jedna z tych korporacji
upadnie, może to po prostu...

89
00:04:27,299 --> 00:04:28,739
...pociągnąć za sobą cały system.

90
00:04:29,259 --> 00:04:30,266
Wtedy ludzie będą głodować.

91
00:04:30,460 --> 00:04:32,059
Ogromna liczba ludzi by głodowała.

92
00:04:32,739 --> 00:04:34,100
Wszyscy robią to samo.

93
00:04:34,220 --> 00:04:36,313
Wszyscy produkują plony
w ten sam sposób...

94
00:04:36,619 --> 00:04:38,819
...z tymi samymi chemikaliami,
z tymi samymi nasionami...

95
00:04:38,939 --> 00:04:40,493
...od tych samych firm.

96
00:04:40,680 --> 00:04:41,693
To bardzo niebezpieczne.

97
00:04:41,700 --> 00:04:43,859
Pozbawiło to system różnorodności.

98
00:04:44,540 --> 00:04:46,619
Wszyscy robią to
dla maksymalnej wydajności.

99
00:04:46,900 --> 00:04:49,020
To pozbawia system nadmiarowości.

100
00:04:49,020 --> 00:04:51,474
Takie rzeczy jak
różnorodność i nadmiarowość...

101
00:04:51,499 --> 00:04:52,904
są niezbędne dla

102
00:04:52,916 --> 00:04:54,900
odporności złożonego systemu...

103
00:04:55,020 --> 00:04:56,419
a tym właśnie
jest system żywnościowy.

104
00:04:56,859 --> 00:04:58,220
Nikt zdaje się o tym nie wiedzieć.

105
00:04:58,340 --> 00:05:00,179
Żaden rząd nie jest
gotów o tym mówić.

106
00:05:00,252 --> 00:05:01,266
Nie są zainteresowani.

107
00:05:01,660 --> 00:05:03,354
System żywnościowy odnosi się
po prostu do faktu...

108
00:05:03,379 --> 00:05:07,220
że jest to
wzajemnie połączona sieć powiązań...

109
00:05:07,340 --> 00:05:11,259
między łańcuchem pokarmowym
a zasadniczo wszystkim...

110
00:05:11,400 --> 00:05:12,526
co znajduje się
wzdłuż tego łańcucha pokarmowego...

111
00:05:12,580 --> 00:05:15,059
i jak oddziałuje
on na świat zewnętrzny.

112
00:05:15,154 --> 00:05:16,394
Myślimy o łańcuchu pokarmowym.

113
00:05:16,419 --> 00:05:17,788
Myślimy o zdobyciu żywności,

114
00:05:17,800 --> 00:05:19,540
powiedzmy, w sklepie spożywczym...

115
00:05:19,939 --> 00:05:22,499
ale jakie są
wszystkie istotne punkty...

116
00:05:22,499 --> 00:05:24,955
które umożliwiły, by ta
żywność trafiła na nasz talerz...

117
00:05:24,960 --> 00:05:26,393
i byśmy mogli przynieść
ją do sklepu spożywczego?

118
00:05:26,400 --> 00:05:27,400
(Silnik ciężarówki)

119
00:05:27,433 --> 00:05:30,473
a potem polityka
dotycząca użytkowania ziemi.

120
00:05:30,540 --> 00:05:33,379
Następnie przechodzi to w sposób
traktowania zwierząt hodowlanych...

121
00:05:33,499 --> 00:05:35,034
jak są karmione,
w fermach przemysłowych...

122
00:05:35,059 --> 00:05:37,914
antybiotyki, więc
mamy część farmaceutyczną...

123
00:05:37,939 --> 00:05:40,660
a także w końcu
jak ta żywność jest pakowana...

124
00:05:40,780 --> 00:05:42,153
i dostarczana do sklepu spożywczego.

125
00:05:42,340 --> 00:05:44,995
Każda część tego łańcucha
jest ze sobą powiązana.

126
00:05:45,020 --> 00:05:47,473
To jest ten
przepływ i właśnie dlatego...

127
00:05:47,900 --> 00:05:49,580
tak trudno jest go zmienić.

128
00:05:51,080 --> 00:05:52,326
(Spokojna muzyka)

129
00:05:53,179 --> 00:05:54,640
Dokąd zmierzamy?

130
00:05:54,819 --> 00:05:58,315
W lżejszych chwilach myślę,
że być może zmierzamy...

131
00:05:58,340 --> 00:06:01,280
ku przyszłości, w której będziemy
mogli żyć w sposób zrównoważony.

132
00:06:01,780 --> 00:06:03,540
W nieco mroczniejszych chwilach...

133
00:06:03,560 --> 00:06:05,800
myślę, że zmierzamy
ku światu Mad Maxa.

134
00:06:06,739 --> 00:06:11,259
Ponieważ mamy zbieżne zagrożenia,
zagrożenia egzystencjalne...

135
00:06:11,580 --> 00:06:13,586
które wpłyną na
nasz system żywnościowy...

136
00:06:13,819 --> 00:06:16,173
które wpłyną na
nasze bezpieczeństwo wodne...

137
00:06:16,499 --> 00:06:20,619
wpłyną na nasze ogólne samopoczucie.

138
00:06:21,819 --> 00:06:24,953
Główni gracze
w przemyśle spożywczym...

139
00:06:25,400 --> 00:06:27,560
przestrzegają przepisów.

140
00:06:28,299 --> 00:06:30,555
Pytanie brzmi, czy te przepisy...

141
00:06:30,580 --> 00:06:32,100
są najlepsze dla naszego zdrowia?

142
00:06:32,580 --> 00:06:36,059
Chciałbym zobaczyć przepisy, które
pomagają nam być zdrowymi...

143
00:06:36,540 --> 00:06:39,540
a jednocześnie przynoszą zyski
tym, którzy są zaangażowani...

144
00:06:40,299 --> 00:06:41,660
w produkcję żywności.

145
00:06:41,900 --> 00:06:46,460
Mamy dziś system
żywnościowy nastawiony na zysk.

146
00:06:47,619 --> 00:06:50,100
Korporacje spożywcze
sprzedają żywność...

147
00:06:50,220 --> 00:06:52,760
w niezwykle
konkurencyjnym środowisku.

148
00:06:53,220 --> 00:06:55,233
Wiele z nich
jest w rękach prywatnych...

149
00:06:55,499 --> 00:06:58,200
co oznacza, że ich akcjonariusze...

150
00:06:59,660 --> 00:07:00,819
mają władzę.

151
00:07:00,920 --> 00:07:04,440
Tak więc system
rolniczy, jak każdy inny...

152
00:07:04,460 --> 00:07:07,660
skupia się na
natychmiastowych i wyższych zyskach.

153
00:07:08,840 --> 00:07:11,880
I tak naprawdę nie
ma znaczenia, co jest sprzedawane...

154
00:07:11,900 --> 00:07:14,939
ani jakie są
skutki zdrowotne czy środowiskowe...

155
00:07:15,220 --> 00:07:16,819
...tego, co jest sprzedawane.

156
00:07:16,939 --> 00:07:19,100
Liczy się to, jak szybko firmy...

157
00:07:19,120 --> 00:07:20,213
...zarabiają pieniądze.

158
00:07:20,720 --> 00:07:22,780
Dzisiejszy system
produkcji żywności...

159
00:07:22,939 --> 00:07:25,819
...opiera się na
przemysłowym i intensywnym modelu.

160
00:07:26,280 --> 00:07:28,240
Intensywnym, czyli jakim?

161
00:07:28,700 --> 00:07:32,700
Wszystkie elementy,
surowce i zwierzęta...

162
00:07:32,720 --> 00:07:34,956
...a nawet
pracownicy, są wykorzystywani

163
00:07:34,956 --> 00:07:37,193
z maksymalną intensywnością...

164
00:07:37,460 --> 00:07:40,100
...aby wytworzyć
możliwie największy zysk...

165
00:07:40,340 --> 00:07:43,299
...w jak najkrótszym czasie
i przy minimalnych kosztach.

166
00:07:43,440 --> 00:07:44,906
(Spokojna muzyka)

167
00:07:45,200 --> 00:07:48,020
Musimy spojrzeć na cały system.

168
00:07:48,640 --> 00:07:50,933
I to, co zacząłem dostrzegać...

169
00:07:51,819 --> 00:07:54,499
...niechętnie, ponieważ nie
chciałem tego widzieć...

170
00:07:54,499 --> 00:07:55,980
...i nadal nie chcę tego widzieć...

171
00:07:56,140 --> 00:07:58,660
...ale teraz już
nie mogę tego cofnąć...

172
00:07:59,059 --> 00:08:02,340
...to fakt, że największym
zagrożeniem dla świata żywego...

173
00:08:02,980 --> 00:08:03,986
...jest produkcja żywności.

174
00:08:04,660 --> 00:08:09,939
Produkcja żywności jest główną
przyczyną utraty dzikiej przyrody...

175
00:08:10,419 --> 00:08:12,660
...główną przyczyną
niszczenia siedlisk...

176
00:08:12,819 --> 00:08:15,206
...główną przyczyną
wymierania gatunków...

177
00:08:15,460 --> 00:08:17,600
...główną przyczyną
zużycia słodkiej wody...

178
00:08:17,939 --> 00:08:20,206
...główną przyczyną erozji gleby...

179
00:08:20,619 --> 00:08:22,939
...i główną
przyczyną wykorzystania ziemi...

180
00:08:23,140 --> 00:08:26,259
...co jest najważniejszą
kwestią ze wszystkich.

181
00:08:26,920 --> 00:08:30,406
Jest też jedną
z największych przyczyn...

182
00:08:30,939 --> 00:08:34,459
...zarówno zanieczyszczenia
wody, powietrza...

183
00:08:34,539 --> 00:08:37,060
...jak i ziemi
oraz załamania klimatu.

184
00:08:37,700 --> 00:08:39,100
Wszystkich tych rzeczy razem.

185
00:08:39,659 --> 00:08:40,820
To znaczy, jest w czołówce...

186
00:08:41,180 --> 00:08:42,859
...jest gorszy niż
przemysł paliw kopalnych.

187
00:08:42,920 --> 00:08:44,146
(Poważna muzyka)

188
00:08:45,400 --> 00:08:49,720
Dzisiejszy system żywnościowy
nie tylko podlega wpływowi...

189
00:08:49,739 --> 00:08:51,035
hodowli zwierząt...

190
00:08:51,060 --> 00:08:54,379
ale jest przez
nią całkowicie zdominowany...

191
00:08:54,580 --> 00:08:58,786
w tym sensie, że
weźmy na przykład zajmowanie ziemi.

192
00:08:58,820 --> 00:09:00,340
Mamy dwa rodzaje ziemi...

193
00:09:00,460 --> 00:09:03,940
grunty orne oraz pastwiska.

194
00:09:04,060 --> 00:09:07,420
Na gruntach
ornych dominacja kukurydzy...

195
00:09:07,539 --> 00:09:12,460
i soi na
paszę odpowiada za większość...

196
00:09:12,739 --> 00:09:15,773
zajętej powierzchni upraw.

197
00:09:15,899 --> 00:09:19,700
A to jest kluczowy zasób,
którego potrzebujemy, by się wyżywić.

198
00:09:20,019 --> 00:09:23,780
Używamy gruntów ornych do
produkcji kukurydzy i soi...

199
00:09:24,040 --> 00:09:26,060
karmimy nimi zwierzęta hodowlane...

200
00:09:26,139 --> 00:09:28,700
a następnie spożywamy produkty
pochodzące z tych zwierząt.

201
00:09:29,200 --> 00:09:33,120
A to ma
efektywność gdzieś pomiędzy...

202
00:09:33,340 --> 00:09:37,720
wiecie, 10 a nawet 15%...

203
00:09:37,820 --> 00:09:41,420
aż do około 3%, co dotyczy wołowiny.

204
00:09:41,840 --> 00:09:47,800
Oznacza to, że
ze 100 kilogramów białka...

205
00:09:48,280 --> 00:09:52,080
zawartego w paszy,
kukurydzy, pszenicy, owsie itd...

206
00:09:52,220 --> 00:09:53,580
którą karmi się bydło...

207
00:09:54,019 --> 00:09:58,820
otrzymujemy tylko trzy kilogramy
jadalnego białka wołowego...

208
00:09:59,139 --> 00:10:01,873
sto na wejściu, trzy na wyjściu.

209
00:10:01,960 --> 00:10:04,300
(Nagląca muzyka)

210
00:10:04,833 --> 00:10:07,073
Najważniejszą kwestią
środowiskową ze wszystkich...

211
00:10:07,180 --> 00:10:09,700
jest ilość ziemi, której używamy.

212
00:10:10,139 --> 00:10:12,834
Ponieważ każdy hektar
ziemi, którego używamy...

213
00:10:12,859 --> 00:10:15,594
na własne potrzeby, to hektar...

214
00:10:15,619 --> 00:10:17,580
który nie może być
zajęty przez dzikie ekosystemy.

215
00:10:18,700 --> 00:10:20,980
A zdecydowana większość
gatunków na Ziemi...

216
00:10:21,100 --> 00:10:23,300
potrzebują dzikich
ekosystemów, by przetrwać.

217
00:10:23,420 --> 00:10:26,820
Nie mogą przetrwać w
ekosystemach, które zmanipulowaliśmy.

218
00:10:27,499 --> 00:10:29,726
Ale również sam system ziemski...

219
00:10:29,940 --> 00:10:31,300
cały system planetarny...

220
00:10:31,700 --> 00:10:34,139
jest całkowicie zależny
od dzikich ekosystemów...

221
00:10:34,920 --> 00:10:37,240
a im mniej
masz dzikich ekosystemów...

222
00:10:37,467 --> 00:10:40,107
tym bardziej prawdopodobne, że
system ziemski się załamie.

223
00:10:40,700 --> 00:10:42,899
Jaki jest główny powód,
dla którego nie mamy...

224
00:10:43,019 --> 00:10:44,446
wystarczająco dzikich ekosystemów?

225
00:10:44,720 --> 00:10:45,726
Hodowla bydła.

226
00:10:46,180 --> 00:10:49,946
Hodowla bydła na otwartym
terenie jest największą przyczyną...

227
00:10:50,139 --> 00:10:52,906
przekształcania
dzikich ekosystemów...

228
00:10:53,240 --> 00:10:56,506
w ekosystem
stworzony przez człowieka...

229
00:10:56,600 --> 00:10:57,613
którym są pastwiska dla bydła.

230
00:10:57,760 --> 00:11:00,293
(Energiczna muzyka)

231
00:11:30,720 --> 00:11:34,033
Hodowla zwierząt wpływa
na zmiany klimatu

232
00:11:34,058 --> 00:11:36,114
przede wszystkim poprzez...

233
00:11:36,139 --> 00:11:38,499
dwa, dwa i pół, nazwijmy to...

234
00:11:38,720 --> 00:11:40,066
główne gazy cieplarniane.

235
00:11:40,379 --> 00:11:42,619
Najtrudniejszy w
opanowaniu jest metan...

236
00:11:43,980 --> 00:11:47,955
i pochodzi on głównie
z tak zwanej fermentacji jelitowej...

237
00:11:47,960 --> 00:11:51,080
czyli zasadniczo
z beknięć przeżuwaczy...

238
00:11:51,100 --> 00:11:54,015
zwłaszcza bydła
mięsnego oraz mlecznego...

239
00:11:54,040 --> 00:11:57,180
następnie jest CO2,
który powstaje głównie...

240
00:11:58,180 --> 00:12:01,619
przy produkcji paszy...

241
00:12:01,739 --> 00:12:05,459
którą karmi się te zwierzęta...

242
00:12:05,780 --> 00:12:09,539
a potem jest podtlenek
azotu, trzeci gaz cieplarniany...

243
00:12:09,659 --> 00:12:13,619
który jest głównie
wynikiem zarządzania obornikiem...

244
00:12:13,739 --> 00:12:15,366
nie wyłącznie, ale głównie...

245
00:12:15,733 --> 00:12:20,926
i odpowiadają one za
około 25 do 30%...

246
00:12:21,180 --> 00:12:23,180
wszystkich emisji
gazów cieplarnianych...

247
00:12:23,580 --> 00:12:25,300
zdecydowanie największy wpływ...

248
00:12:25,539 --> 00:12:29,520
produkcji żywności na lądzie
ma mięso, nabiał i jaja...

249
00:12:29,779 --> 00:12:30,786
mają produkty
pochodzenia zwierzęcego.

250
00:12:30,811 --> 00:12:34,435
To uderza w ekosystemy mocniej...

251
00:12:34,460 --> 00:12:36,019
niż cokolwiek innego,
co robimy na lądzie.

252
00:12:36,139 --> 00:12:37,539
A na morzu, zdecydowanie...

253
00:12:37,659 --> 00:12:39,420
największy wpływ
ma rybołówstwo komercyjne.

254
00:12:39,980 --> 00:12:41,940
To uderza w
ekosystemy morskie mocniej...

255
00:12:42,060 --> 00:12:44,200
niż cokolwiek innego,
co robimy na morzu.

256
00:12:44,440 --> 00:12:47,393
(Łagodna muzyka)

257
00:12:48,060 --> 00:12:51,499
Myślę, że morze
jest zawsze gdzieś indziej...

258
00:12:51,899 --> 00:12:56,020
gdzieś poza miejscem, które
uważamy za nasz dom.

259
00:12:56,659 --> 00:12:58,940
W najlepszym razie
myślimy o planecie jako

260
00:12:58,940 --> 00:13:01,220
w trzech
czwartych pokrytej oceanem...

261
00:13:01,499 --> 00:13:04,060
i wodą, a w jednej czwartej lądem...

262
00:13:04,180 --> 00:13:08,075
ale w rzeczywistości
ocean stanowi około 97%...

263
00:13:08,100 --> 00:13:10,940
objętości przestrzeni
życiowej na Ziemi.

264
00:13:11,600 --> 00:13:13,480
Zawsze zakładaliśmy...

265
00:13:13,480 --> 00:13:16,400
że morze jest
dzikie i nienaruszone...

266
00:13:16,400 --> 00:13:18,640
i że można z
niego brać, ile się chce...

267
00:13:18,659 --> 00:13:19,659
bez żadnych konsekwencji.

268
00:13:21,619 --> 00:13:23,940
Późno doszliśmy
do tego zrozumienia...

269
00:13:24,259 --> 00:13:27,213
wpływu, jaki wywarliśmy na ocean.

270
00:13:28,379 --> 00:13:31,234
Że tak jak na lądzie, podwodny świat

271
00:13:31,246 --> 00:13:33,779
został przekształcony
przez działalność człowieka.

272
00:13:35,300 --> 00:13:38,133
Ocean pochłonął około

273
00:13:38,145 --> 00:13:41,139
30% dwutlenku węgla, który ludzka...

274
00:13:41,259 --> 00:13:43,257
działalność wyemitowała od czasu

275
00:13:43,269 --> 00:13:45,220
industrializacji planety.

276
00:13:46,139 --> 00:13:48,714
Teraz uświadamiamy sobie, że
ten węgiel nie jest...

277
00:13:48,739 --> 00:13:51,980
...koniecznie bezpieczny, szczególnie
węgiel w płytkich morzach...

278
00:13:52,779 --> 00:13:54,739
...a to są morza,
które eksploatujemy najbardziej...

279
00:13:54,859 --> 00:13:56,739
intensywnie, ponieważ
są najbardziej produktywne.

280
00:13:57,220 --> 00:14:01,899
Dostarczają około 95%
owoców morza, które jemy.

281
00:14:02,920 --> 00:14:05,840
A znaczna część tych owoców
morza jest pozyskiwana przez...

282
00:14:05,859 --> 00:14:09,420
ciągnięcie sieci włokowych i
pogłębiarek po dnie morskim...

283
00:14:09,567 --> 00:14:11,780
a gdy przesuwają się po dnie,

284
00:14:11,805 --> 00:14:14,552
wzbijają mnóstwo osadu i mułu...

285
00:14:14,720 --> 00:14:18,321
a zmagazynowany węgiel
organiczny w tych osadach...

286
00:14:18,899 --> 00:14:21,259
gdy zostaje uwolniony
do słupa wody...

287
00:14:21,580 --> 00:14:24,460
może zostać ponownie
przekształcony w dwutlenek węgla...

288
00:14:24,659 --> 00:14:26,498
a część tego dwutlenku węgla

289
00:14:26,510 --> 00:14:28,659
może trafić z powrotem do atmosfery.

290
00:14:30,300 --> 00:14:32,551
Opublikowano badanie w

291
00:14:32,563 --> 00:14:34,940
2021 roku, które
oszacowało, że ilość...

292
00:14:35,060 --> 00:14:38,042
węgla uwalnianego z tych

293
00:14:38,054 --> 00:14:40,700
zaburzonych zasobów węgla
na dnie morskim była...

294
00:14:40,720 --> 00:14:44,399
równoważna emisjom
światowego przemysłu lotniczego.

295
00:14:44,899 --> 00:14:50,499
Czy możemy tak
trwać w nieskończoność, nie...

296
00:14:50,619 --> 00:14:55,220
gromadząc coraz
większej degradacji środowiska?

297
00:14:55,499 --> 00:14:58,180
Nie! Odpowiedź brzmi: nie,
nie możemy tego robić.

298
00:14:58,700 --> 00:15:02,215
Naukowcy od dawna martwią się o

299
00:15:02,240 --> 00:15:03,920
stopniowe zmiany w takich rzeczach...

300
00:15:03,960 --> 00:15:06,514
jak na przykład wzrost
temperatur w ten sposób...

301
00:15:06,539 --> 00:15:08,940
gdy dwutlenek węgla
gromadzi się w atmosferze...

302
00:15:09,379 --> 00:15:11,615
ale w rzeczywistości świat nie

303
00:15:11,640 --> 00:15:13,520
działa cały czas w sposób liniowy...

304
00:15:13,560 --> 00:15:16,634
a to, co zaczynamy
coraz bardziej dostrzegać, to...

305
00:15:16,659 --> 00:15:20,100
że w systemie Ziemi
mogą istnieć punkty krytyczne...

306
00:15:20,420 --> 00:15:23,216
i jeśli przekroczysz
te punkty krytyczne,

307
00:15:23,228 --> 00:15:25,820
wtedy zmiany mogą
zachodzić bardzo szybko.

308
00:15:26,060 --> 00:15:28,139
Na przykład utrata lodu z

309
00:15:28,151 --> 00:15:30,180
Grenlandii czy
Antarktydy Zachodniej...

310
00:15:30,340 --> 00:15:34,100
wiecie, gdy ocieplenie
postępuje wystarczająco, wtedy...

311
00:15:34,340 --> 00:15:36,460
ocieplenie spod pokrywy lodowej...

312
00:15:36,580 --> 00:15:39,335
z morza faktycznie topi ją od

313
00:15:39,360 --> 00:15:41,040
spodu, co przyspiesza tempo utraty...

314
00:15:41,180 --> 00:15:45,455
lodu z kontynentu
lub wyspy Grenlandii...

315
00:15:45,480 --> 00:15:49,480
a jeśli tempo utraty
lodu wystarczająco przyspieszy...

316
00:15:49,660 --> 00:15:52,140
wtedy moglibyśmy
zobaczyć ogromną deglacjację...

317
00:15:53,006 --> 00:15:56,195
a utrata lodu z
samej pokrywy lodowej Grenlandii...

318
00:15:56,220 --> 00:15:59,899
podniosłaby światowy poziom mórz
o jakieś siedem metrów.

319
00:16:00,120 --> 00:16:02,833
(Emocjonalne smyczki)

320
00:16:03,539 --> 00:16:09,340
Czy mądrze jest pogrążać się
coraz głębiej w długu środowiskowym?

321
00:16:09,440 --> 00:16:11,200
Dla mnie odpowiedź brzmi: nie.

322
00:16:11,220 --> 00:16:17,935
Powinniśmy dążyć do
działania w sposób rozważny,

323
00:16:17,960 --> 00:16:22,120
w odpowiednim czasie, z dużym
wyprzedzeniem wobec nadchodzącej...

324
00:16:22,259 --> 00:16:27,786
katastrofy, abyśmy mieli
swobodę i elastyczność...

325
00:16:27,960 --> 00:16:32,800
wyboru takiej reakcji, z
którą czujemy się komfortowo.

326
00:16:34,575 --> 00:16:35,733
Nie sądzę, by
poświęcano wystarczająco dużo

327
00:16:35,760 --> 00:16:38,240
uwagi problemom środowiskowym.

328
00:16:38,340 --> 00:16:39,935
W historii planety było pięć

329
00:16:39,960 --> 00:16:41,360
masowych wymierań...

330
00:16:41,460 --> 00:16:45,626
które zmiotły ponad
75% ówczesnych gatunków.

331
00:16:46,379 --> 00:16:51,139
Ale szóste masowe wymieranie,
w którym właśnie się znajdujemy...

332
00:16:51,259 --> 00:16:53,639
rozgrywa się wokół nas,
a my nie robimy

333
00:16:53,639 --> 00:16:56,019
wystarczająco dużo w tej sprawie.

334
00:16:56,139 --> 00:16:59,460
Nie ma wystarczająco dużo
uwagi społecznej. Nie ma...

335
00:16:59,580 --> 00:17:01,655
wystarczająco dużo
środków przeznaczanych na

336
00:17:01,667 --> 00:17:03,580
ochronę środowiska...

337
00:17:03,779 --> 00:17:08,195
i w pewnym sensie
zsuwamy się ku czasom ograniczonej...

338
00:17:08,220 --> 00:17:12,940
bioróżnorodności i
wzrastającej niestabilności planety.

339
00:17:13,760 --> 00:17:17,146
(Dramatyczna muzyka)

340
00:17:55,059 --> 00:17:57,940
Chodzi o edukację, cały czas...

341
00:17:58,140 --> 00:18:00,180
i właśnie na tym polu zawodzimy.

342
00:18:00,393 --> 00:18:02,005
Na całym świecie. Na tylu frontach,

343
00:18:02,030 --> 00:18:03,693
dzieci nie są naprawdę edukowane.

344
00:18:04,019 --> 00:18:05,688
Kryzys klimatyczny może
gdzieś się pojawić

345
00:18:05,700 --> 00:18:07,380
i czują się
tym trochę przestraszone...

346
00:18:07,499 --> 00:18:09,566
wiesz, czymś, co
usłyszały na geografii.

347
00:18:10,320 --> 00:18:13,280
Kto tak naprawdę im mówi,

348
00:18:13,299 --> 00:18:17,133
jak hoduje się
zwierzęta, jak są zabijane...

349
00:18:17,200 --> 00:18:21,675
i jakie są tego
konsekwencje dla nich, zdrowia

350
00:18:21,700 --> 00:18:24,055
ich rodziny, dla samych

351
00:18:24,080 --> 00:18:25,560
zwierząt i dla planety.

352
00:18:25,940 --> 00:18:27,860
Bo znajdujemy się teraz w...

353
00:18:27,880 --> 00:18:30,206
szóstym masowym wymieraniu.

354
00:18:30,560 --> 00:18:32,280
To jest poważne...

355
00:18:33,266 --> 00:18:35,975
i jeśli zależy nam
na naszej przyszłości, to

356
00:18:36,000 --> 00:18:38,514
musimy traktować to
poważnie i przestać...

357
00:18:38,646 --> 00:18:40,553
hodować miliardy
zwierząt w najbardziej

358
00:18:40,553 --> 00:18:42,460
przerażająco okrutny sposób.

359
00:18:42,579 --> 00:18:45,399
No, wszyscy
kochamy zwierzęta, prawda?

360
00:18:47,840 --> 00:18:50,733
(Bulgotanie pod wodą)

361
00:18:51,819 --> 00:18:54,180
Te duże, te małe...

362
00:18:54,620 --> 00:18:55,980
może nie te brzydkie.

363
00:18:56,120 --> 00:18:57,120
(Chichot)

364
00:18:59,819 --> 00:19:01,888
Moimi ulubionymi są
stare zwierzęta mięsne

365
00:19:01,900 --> 00:19:03,980
i mleczne, burgery i shake'i.

366
00:19:04,539 --> 00:19:06,166
I nigdy ich nie zabraknie, bo

367
00:19:06,191 --> 00:19:08,339
podobno jest ich teraz 70 miliardów.

368
00:19:08,460 --> 00:19:10,259
Zjadamy ziemię.

369
00:19:10,360 --> 00:19:12,820
(Nagląca muzyka)

370
00:19:18,620 --> 00:19:20,776
Wierzcie lub nie, jedzą tak dużo, że

371
00:19:20,788 --> 00:19:23,059
potrzebują 80% wszystkich
gruntów rolnych na...

372
00:19:23,180 --> 00:19:26,620
świecie i, o zgrozo,
właśnie nam się skończyły.

373
00:19:26,739 --> 00:19:28,660
Zjadamy ziemię.

374
00:19:28,720 --> 00:19:30,315
(Intensywna muzyka perkusyjna)

375
00:19:30,339 --> 00:19:32,380
Zjadamy ziemię.

376
00:19:32,520 --> 00:19:34,387
(Muzyka staje
się bardziej intensywna)

377
00:19:34,539 --> 00:19:36,099
Zjadamy ziemię.

378
00:19:42,299 --> 00:19:44,373
Ktoś mi właśnie
powiedział, że jesteśmy w

379
00:19:44,385 --> 00:19:46,739
szóstym masowym wymieraniu
i że milion...

380
00:19:46,860 --> 00:19:49,380
różnych gatunków zostanie wymazanych.

381
00:19:49,400 --> 00:19:52,240
Ha! To dopiero
ci miłośnicy zwierzątek.

382
00:19:54,539 --> 00:19:56,019
Zjadamy ziemię.

383
00:19:58,019 --> 00:20:00,220
Zjadamy ziemię.

384
00:20:01,660 --> 00:20:03,499
Zjadamy ziemię.

385
00:20:05,539 --> 00:20:07,783
Chcę zachować nasze kremowe lody

386
00:20:07,795 --> 00:20:09,900
i kanapki z bekonem.
Po prostu będziemy musieli...

387
00:20:10,019 --> 00:20:13,486
wyciąć więcej lasów.
Mi to nie przeszkadza.

388
00:20:14,213 --> 00:20:16,767
Jeśli poważnie myślimy o przetrwaniu

389
00:20:16,779 --> 00:20:19,754
gatunku i o naszej tak zwanej...

390
00:20:19,779 --> 00:20:22,374
cywilizacji, musi nastąpić radykalne

391
00:20:22,386 --> 00:20:25,073
przemyślenie sposobu, w
jaki się zachowujemy i...

392
00:20:25,200 --> 00:20:28,320
sposobu, w jaki traktujemy
innych i inne gatunki.

393
00:20:28,400 --> 00:20:30,773
(Cicha muzyka fortepianowa)

394
00:20:32,900 --> 00:20:34,691
Byłem kiedyś bankierem inwestycyjnym,

395
00:20:34,703 --> 00:20:36,900
specjalizującym się
w finansach korporacyjnych...

396
00:20:37,499 --> 00:20:39,900
i pojechałem odwiedzić klienta,
który miał udziały w wielu...

397
00:20:39,925 --> 00:20:42,273
różnych branżach. To był konglomerat.

398
00:20:43,539 --> 00:20:45,601
A jedną z działalności, która

399
00:20:45,613 --> 00:20:48,073
okazała się być rzeźnią.

400
00:20:48,819 --> 00:20:51,140
I powinniśmy pamiętać, że w tamtym

401
00:20:51,280 --> 00:20:53,554
czasie jadłem mięso,
a moim ulubionym...

402
00:20:53,579 --> 00:20:55,786
jedzeniem był filet mignon i homar...

403
00:20:56,245 --> 00:20:59,066
fakt, którego dziś
niezmiernie się wstydzę.

404
00:21:00,460 --> 00:21:02,240
Tamtego dnia w tej rzeźni

405
00:21:02,431 --> 00:21:04,464
byłem absolutnie przerażony.

406
00:21:05,600 --> 00:21:10,295
Porzuciłem więc swój
zawód i postanowiłem

407
00:21:10,320 --> 00:21:13,835
zaangażować się w proces...

408
00:21:13,860 --> 00:21:15,773
poznawania, ile tylko mogłem, o

409
00:21:16,720 --> 00:21:18,960
tych branżach, ale
ja nazywam je okrucieństwami.

410
00:21:19,333 --> 00:21:22,680
W konsekwencji tego dziś

411
00:21:23,120 --> 00:21:27,646
wspieramy około 850
projektów w 54 krajach.

412
00:21:28,120 --> 00:21:29,320
(Pełna nadziei muzyka)

413
00:21:29,380 --> 00:21:32,074
Podróżując po świecie,
wygłaszam czasem prelekcje...

414
00:21:32,080 --> 00:21:35,893
dla małych grup 100 osób,
a czasem dla 5000 osób...

415
00:21:36,200 --> 00:21:38,935
i wszyscy oni są dobrymi,
troskliwymi, kochającymi ludźmi,

416
00:21:38,960 --> 00:21:41,106
którzy szczerze chcą zmienić świat...

417
00:21:41,960 --> 00:21:44,299
o ile nie
muszą zmieniać samych siebie.

418
00:21:44,400 --> 00:21:48,073
(Pełna nadziei muzyka trwa)

419
00:21:49,486 --> 00:21:52,067
Zwierzęta muszą zniknąć z
menu, bo dziś wieczorem

420
00:21:52,092 --> 00:21:54,159
krzyczą z przerażenia w...

421
00:21:54,200 --> 00:21:56,724
rzeźniach, w klatkach
transportowych i w

422
00:21:56,749 --> 00:22:00,733
klatkach, w plugawych,
haniebnych gułagach rozpaczy.

423
00:22:01,680 --> 00:22:04,060
Osiem miliardów ludzi żyje dziś, a

424
00:22:05,106 --> 00:22:08,713
my, ludzie, torturujemy
i zabijamy dwa miliardy...

425
00:22:08,800 --> 00:22:11,720
czujących, żywych, kochających
zwierząt każdego tygodnia.

426
00:22:12,746 --> 00:22:15,775
10 000 całych
gatunków jest unicestwianych każdego

427
00:22:15,800 --> 00:22:18,886
roku z powodu
działań jednego gatunku.

428
00:22:19,833 --> 00:22:21,739
Gdybyśmy byli zabijani
w tym samym tempie...

429
00:22:22,180 --> 00:22:25,940
zostalibyśmy wymazani jako
gatunek w jeden weekend.

430
00:22:26,000 --> 00:22:27,000
(Smutna muzyka)

431
00:22:27,220 --> 00:22:30,440
To zbrodnia
o niewyobrażalnych rozmiarach.

432
00:22:31,539 --> 00:22:34,946
Mięso wciąż ma
symboliczny status władzy...

433
00:22:34,960 --> 00:22:36,375
(Smutna muzyka trwa)

434
00:22:36,480 --> 00:22:38,576
po części dlatego,
że na przestrzeni dziejów

435
00:22:38,601 --> 00:22:40,019
było pokarmem królów.

436
00:22:40,165 --> 00:22:41,606
Wyższych klas...

437
00:22:41,772 --> 00:22:43,850
Niesie ze sobą element aspiracji,

438
00:22:43,909 --> 00:22:45,940
co możemy zaobserwować
we wszystkich społeczeństwach...

439
00:22:46,133 --> 00:22:48,820
gdy osiągają wyższe źródła dochodu...

440
00:22:48,840 --> 00:22:52,040
pierwszą rzeczą, jaką obserwujemy,
jest wzrost spożycia mięsa.

441
00:22:52,160 --> 00:22:54,686
(Emocjonalna muzyka)

442
00:22:55,019 --> 00:22:59,339
Wszyscy zgadzają się,
że Chiny są krajem...

443
00:22:59,460 --> 00:23:02,620
o ogromnym wpływie na resztę świata.

444
00:23:04,280 --> 00:23:08,074
Chiński system
żywnościowy ma wiele...

445
00:23:08,099 --> 00:23:10,900
podobieństw do systemów
żywnościowych w innych miejscach.

446
00:23:11,326 --> 00:23:15,560
Przez ostatnie kilka
dekad spożycie mięsa...

447
00:23:16,158 --> 00:23:20,726
rosło, a
kapitalistyczna produkcja żywności...

448
00:23:21,140 --> 00:23:25,593
i konsumpcjonizm sprawiły, że
ludzie chcieli po prostu więcej.

449
00:23:25,640 --> 00:23:28,560
Nawet jeśli nie
potrzebują więcej. Ale

450
00:23:28,560 --> 00:23:31,480
przy wszystkich zagrożeniach, które

451
00:23:31,513 --> 00:23:34,446
wiążą się z tym
rosnącym spożyciem mięsa w...

452
00:23:34,480 --> 00:23:39,386
kraju o ogromnej
populacji, widzimy, że...

453
00:23:40,100 --> 00:23:45,155
te zagrożenia
uwidaczniają się znacznie...

454
00:23:45,180 --> 00:23:46,380
wyraźniej teraz.

455
00:23:46,840 --> 00:23:49,234
To kwestia skali, skali, na jakiej...

456
00:23:49,259 --> 00:23:54,220
zwierzęta są hodowane na żywność...

457
00:23:54,739 --> 00:23:55,753
dla ludzi.

458
00:23:56,200 --> 00:24:00,960
Przemysłowa hodowla
zwierząt gospodarskich...

459
00:24:01,940 --> 00:24:05,460
ogromne fermy świń,
ogromne fermy drobiu.

460
00:24:07,380 --> 00:24:10,180
Dziesiątki tysięcy, setki
tysięcy, w niektórych przypadkach...

461
00:24:10,299 --> 00:24:13,820
miliony kurczaków na
jednej fermie drobiu.

462
00:24:14,819 --> 00:24:19,099
Gdzie masz tysiące
lub dziesiątki tysięcy świń...

463
00:24:19,120 --> 00:24:20,761
w konkretnej hodowli świń.

464
00:24:21,080 --> 00:24:24,246
(Emocjonalna muzyka)

465
00:25:05,339 --> 00:25:07,567
Około 99% produktów odzwierzęcych,

466
00:25:07,579 --> 00:25:09,980
które jemy, jest produkowanych
w fermach przemysłowych...

467
00:25:10,779 --> 00:25:16,259
a fermy przemysłowe
to skoncentrowane zakłady, gdzie...

468
00:25:16,259 --> 00:25:17,579
Nie sądzę, by ktokolwiek z nas...

469
00:25:17,700 --> 00:25:19,568
niezależnie od tego, czy jesteśmy
weganami, czy nie, mógł etycznie

470
00:25:19,580 --> 00:25:21,460
popierać to, co dzieje
się w fermach przemysłowych...

471
00:25:21,579 --> 00:25:24,806
gdzie zwierzęta są
traktowane jako uprzedmiotowiony

472
00:25:25,080 --> 00:25:27,426
towar, a nie jako istoty.

473
00:25:27,560 --> 00:25:30,400
Trudno im uznać, że zwierzęta

474
00:25:31,260 --> 00:25:34,853
zasługują na równe
poszanowanie ich praw.

475
00:25:35,613 --> 00:25:37,346
To trudna sprawa.

476
00:25:37,520 --> 00:25:40,735
Bardzo trudno jest
również, używając praw...

477
00:25:40,760 --> 00:25:41,866
podaży i popytu oraz

478
00:25:41,880 --> 00:25:44,714
ekonomii, skłonić firmy i...

479
00:25:44,720 --> 00:25:47,933
przedsiębiorstwa, fermy i
instytucje do zmiany.

480
00:25:48,753 --> 00:25:51,704
Zaakceptowaliśmy i
pozwoliliśmy na usunięcie

481
00:25:51,716 --> 00:25:54,373
systemu kontroli
na poziomie politycznym...

482
00:25:54,566 --> 00:25:56,780
i na to, że zostaną sprywatyzowane.

483
00:25:56,840 --> 00:25:57,949
(Łagodna muzyka)

484
00:25:57,973 --> 00:26:01,753
Wszystko to sięga lat 70. i 80...

485
00:26:02,633 --> 00:26:06,446
wraz ze wzrostem
ideologii i polityki neoliberalnej...

486
00:26:06,539 --> 00:26:09,140
więc obecny system,
którego funkcjonowanie zmusza

487
00:26:09,165 --> 00:26:11,900
ludzi do kupowania i
jedzenia tego, co jest produkowane...

488
00:26:11,900 --> 00:26:14,278
jest funkcjonalny i napędzany

489
00:26:14,290 --> 00:26:16,539
własnym istnieniem i przetrwaniem.

490
00:26:16,600 --> 00:26:18,280
(Łagodna muzyka trwa)

491
00:26:18,660 --> 00:26:21,180
Korporacje mają ogromną...

492
00:26:21,406 --> 00:26:22,767
władzę polityczną...

493
00:26:23,400 --> 00:26:26,175
i wykorzystują swoje
pieniądze, aby zmusić rządy...

494
00:26:26,200 --> 00:26:27,599
do robienia tego, czego chcą...

495
00:26:28,680 --> 00:26:30,413
do robienia rzeczy, które
są dobre dla biznesu.

496
00:26:30,480 --> 00:26:34,566
(Inspirująca muzyka fortepianowa)

497
00:26:36,019 --> 00:26:37,726
Kiedy odwiedziłem małą rzekę...

498
00:26:37,879 --> 00:26:39,633
w tym hrabstwie w Devonie...

499
00:26:39,880 --> 00:26:41,680
słynącą z
bogactwa dzikiej przyrody...

500
00:26:42,145 --> 00:26:44,506
przyjechałem z przyjacielem...

501
00:26:45,059 --> 00:26:47,620
i od razu można było stwierdzić...

502
00:26:47,620 --> 00:26:49,099
że coś jest bardzo nie tak.

503
00:26:49,420 --> 00:26:53,299
Podeszliśmy do brzegu rzeki,
a ona była martwa...

504
00:26:53,900 --> 00:26:56,900
i unosił się z
niej naprawdę potężny smród...

505
00:26:57,660 --> 00:26:59,700
więc pomyślałem, co się tu wydarzyło?

506
00:27:00,259 --> 00:27:01,526
Nie mogłem tego zrozumieć.

507
00:27:02,140 --> 00:27:05,019
W końcu znalazłem
rurę wpadającą do rzeki...

508
00:27:05,660 --> 00:27:07,339
i mimo że dzień był suchy...

509
00:27:08,059 --> 00:27:11,099
z tej rury lały
się odchody prosto do rzeki...

510
00:27:11,299 --> 00:27:13,819
i widać było, że
poniżej rury wszystko było martwe.

511
00:27:14,539 --> 00:27:16,059
Pomyślałem więc, co to za rura?

512
00:27:16,120 --> 00:27:17,120
Skąd ona pochodzi?

513
00:27:17,539 --> 00:27:21,779
Poszedłem więc wzdłuż rury
pod górę do farmy mlecznej...

514
00:27:22,860 --> 00:27:25,660
i wychodziła ona prosto z
jednego ze zbiorników na gnojowicę.

515
00:27:26,140 --> 00:27:29,946
Spojrzałem na Google Earth i
zobaczyłem, że kilka lat wcześniej

516
00:27:30,579 --> 00:27:32,700
Rozmiar farmy
mlecznej został podwojony.

517
00:27:32,940 --> 00:27:36,099
Później odkryłem, że miała dwa
razy więcej bydła niż wcześniej.

518
00:27:36,660 --> 00:27:38,580
Ale nie zadali
sobie trudu, żeby zbudować

519
00:27:38,580 --> 00:27:40,499
więcej zbiorników na gnojowicę...

520
00:27:40,520 --> 00:27:41,520
więcej szamb na odchody.

521
00:27:42,326 --> 00:27:44,175
Bo taniej było po prostu zbudować

522
00:27:44,200 --> 00:27:45,720
rurę prowadzącą prosto do rzeki...

523
00:27:45,860 --> 00:27:48,299
i dosłownie wylewać te
gówna wprost do rzeki.

524
00:27:49,099 --> 00:27:51,099
Więc pomyślałem sobie, słuchaj,
jestem dziennikarzem Guardiana.

525
00:27:51,819 --> 00:27:53,380
Jestem znanym ekologiem.

526
00:27:53,499 --> 00:27:55,955
Jestem chyba najbardziej wpływową
osobą, jaka może być...

527
00:27:55,980 --> 00:27:57,586
jeśli chodzi o składanie skarg.

528
00:27:58,099 --> 00:28:01,620
Więc zadzwoniłem na infolinię Agencji
Środowiska ds. zanieczyszczeń.

529
00:28:02,099 --> 00:28:04,059
Powiedzieli: och, to bardzo
poważna sprawa, proszę pana.

530
00:28:04,739 --> 00:28:06,336
Kilka dni później zadzwoniłem

531
00:28:06,348 --> 00:28:08,099
do Agencji Środowiska
ponownie i zapytałem...

532
00:28:08,620 --> 00:28:09,940
więc co zamierzacie z tym zrobić?

533
00:28:10,059 --> 00:28:12,900
Powiedzieli: cóż, postanowiliśmy nie
podejmować działań, proszę pana...

534
00:28:13,019 --> 00:28:14,299
ponieważ to nie
jest poważny incydent.

535
00:28:14,700 --> 00:28:15,893
Pojechaliśmy tam i zobaczyliśmy.

536
00:28:16,259 --> 00:28:18,420
I nie znaleźliśmy żadnych
dowodów na śnięcie ryb...

537
00:28:18,520 --> 00:28:19,920
więc to nie jest poważny incydent.

538
00:28:20,339 --> 00:28:21,523
Powiedziałem: oczywiście,
że nie znaleźliście

539
00:28:21,535 --> 00:28:22,660
żadnych dowodów na śnięcie ryb.

540
00:28:22,860 --> 00:28:24,826
Nie zostały żadne
ryby, które mogłyby zginąć.

541
00:28:25,299 --> 00:28:27,535
A potem dostałem ogromny odzew

542
00:28:27,560 --> 00:28:28,960
od ludzi z całego kraju...

543
00:28:29,059 --> 00:28:30,700
mówiących, że nasze rzeki
mają ten sam problem.

544
00:28:31,026 --> 00:28:34,393
Ale zgłosiło się też
do mnie dwóch sygnalistów

545
00:28:34,480 --> 00:28:36,506
z Agencji Środowiska...

546
00:28:36,620 --> 00:28:40,539
którzy powiedzieli:
to jest nieuniknione...

547
00:28:40,779 --> 00:28:42,739
ponieważ otrzymaliśmy
polecenie z góry...

548
00:28:43,240 --> 00:28:45,406
od ministra środowiska...

549
00:28:45,640 --> 00:28:47,520
aby nie ścigać
hodowców bydła mlecznego.

550
00:28:48,180 --> 00:28:49,545
Więc przyjrzałem się temu bliżej i

551
00:28:49,557 --> 00:28:50,860
odkryłem, że zanieczyszczenia
z ferm mlecznych...

552
00:28:50,980 --> 00:28:54,019
są jedną z największych
form zanieczyszczeń w całym kraju.

553
00:28:54,600 --> 00:28:56,160
Zanieczyszczenia z ferm
kurzych to kolejna.

554
00:28:56,299 --> 00:28:57,486
Tego też nie ścigają.

555
00:28:57,779 --> 00:28:59,380
Zanieczyszczenia z ferm
świńskich to kolejna.

556
00:28:59,499 --> 00:29:00,513
Tego nie ścigają.

557
00:29:01,420 --> 00:29:03,455
I pomyślałem, jeśli nie zamierzają

558
00:29:03,480 --> 00:29:04,880
regulować tej branży...

559
00:29:05,700 --> 00:29:07,019
to ja nie
zamierzam jeść jej produktów.

560
00:29:07,080 --> 00:29:09,866
(Spokojna muzyka fortepianowa)

561
00:29:10,940 --> 00:29:13,779
Jest takie powiedzenie: jak
Kuba Bogu, tak Bóg Kubie.

562
00:29:14,539 --> 00:29:16,099
Nie da się uciec od konsekwencji.

563
00:29:18,059 --> 00:29:20,259
Ilość plastiku trafiającego
do oceanu każdego roku...

564
00:29:20,380 --> 00:29:23,460
szacuje się na około 14 milionów ton.

565
00:29:24,660 --> 00:29:29,299
Oczywiście wszystko, co nie
rozkłada się szybko z czasem...

566
00:29:29,420 --> 00:29:30,460
będzie się gromadzić.

567
00:29:30,579 --> 00:29:32,660
Jeśli ciągle dodajesz
14 milionów ton...

568
00:29:32,779 --> 00:29:37,460
14 milionów ton rok po
roku, to wszystko się kumuluje.

569
00:29:37,900 --> 00:29:40,815
Więc ocean ma teraz szacunkowo do

570
00:29:40,840 --> 00:29:43,040
200 milionów ton plastiku...

571
00:29:44,099 --> 00:29:47,259
zawartego w wodzie
i osadach dna morskiego.

572
00:29:47,900 --> 00:29:51,606
Gdy plastik się rozkłada,
tworzy coraz mniejsze cząstki.

573
00:29:52,059 --> 00:29:54,539
Są one następnie
spożywane przez organizmy morskie.

574
00:29:54,779 --> 00:29:58,099
Ale te cząstki przyciągają również
szkodliwe substancje chemiczne.

575
00:29:58,539 --> 00:30:00,140
Nazywa się
je "wiecznymi chemikaliami".

576
00:30:00,259 --> 00:30:04,366
Rzeczy takie jak DDT i
PCB oraz dodatki do plastiku...

577
00:30:04,391 --> 00:30:06,351
dodawane w środkach agrochemicznych.

578
00:30:07,019 --> 00:30:09,260
I te przyczepiają się
do tych cząstek plastiku.

579
00:30:09,353 --> 00:30:11,122
Gdy są spożywane przez organizmy

580
00:30:11,134 --> 00:30:13,486
morskie, gromadzą się w tkankach.

581
00:30:14,080 --> 00:30:18,480
Więc gdy łowisz rybę, która
jest na szczycie sieci pokarmowej...

582
00:30:18,620 --> 00:30:23,120
taką jak tuńczyk, jej
tkanki mogą być pełne toksyn...

583
00:30:23,499 --> 00:30:25,560
z których część jest wchłaniana z

584
00:30:25,572 --> 00:30:27,420
plastiku, który zjadły...

585
00:30:28,040 --> 00:30:30,601
a jeśli zjemy tę
rybę, sami stajemy się...

586
00:30:30,779 --> 00:30:32,099
nosicielami tych toksyn.

587
00:30:33,280 --> 00:30:36,593
Zmiana jest trudna dla każdego...

588
00:30:37,539 --> 00:30:41,739
ponieważ hodowla zwierząt
stanowi tak znaczącą część...

589
00:30:42,259 --> 00:30:45,373
naszego produktu krajowego
brutto, naszych kultur.

590
00:30:46,059 --> 00:30:48,346
W rzeczywistości wiele
naszych najlepszych wspomnień...

591
00:30:49,140 --> 00:30:51,299
pochodzi ze spotkań przy stole...

592
00:30:52,160 --> 00:30:56,766
a wiele złych nawyków,
z którymi żyjemy dzisiaj...

593
00:30:57,499 --> 00:31:00,800
nauczyliśmy się jako niemowlęta
w ramionach naszych matek...

594
00:31:01,779 --> 00:31:04,819
i kojarzymy jedzenie,
które dawali nam rodzice...

595
00:31:05,059 --> 00:31:08,880
bo nas kochali,
z bezpieczeństwem i troską.

596
00:31:09,779 --> 00:31:13,480
Więc to jest niemal
zakodowane w naszych systemach...

597
00:31:13,819 --> 00:31:15,779
że to coś, co jest dla nas dobre.

598
00:31:16,140 --> 00:31:23,140
Jest też to poczucie dotyczące
ludzi i ich źródeł utrzymania.

599
00:31:23,259 --> 00:31:25,766
To bohaterski sposób
na zarabianie na życie.

600
00:31:26,220 --> 00:31:30,195
Zamiast postrzegać
ciągnięcie sieci trałowych...

601
00:31:30,220 --> 00:31:37,026
po dnie morskim jako niezwykle
niszczycielskie i wpływające...

602
00:31:37,140 --> 00:31:39,779
na morze w sensie przemysłowym...

603
00:31:39,900 --> 00:31:44,539
jest to równie niszczycielskie jak
wycinanie lasów do gołej ziemi.

604
00:31:45,940 --> 00:31:48,855
Postrzegane jest natomiast jako część

605
00:31:48,880 --> 00:31:50,080
kultury i historii...

606
00:31:50,220 --> 00:31:52,940
oraz dziedzictwa danego kraju.

607
00:31:52,960 --> 00:31:55,195
I że ci ludzie wypływają w morze...

608
00:31:55,220 --> 00:31:57,700
i wyrywają morzu swoje utrzymanie.

609
00:31:57,720 --> 00:32:00,379
Przywożą wysokiej jakości jedzenie,
by ludzie mogli je spożywać.

610
00:32:00,400 --> 00:32:04,680
I świętujemy to,
nie rozumiejąc skutków...

611
00:32:04,700 --> 00:32:05,739
które powoduje.

612
00:32:06,480 --> 00:32:09,726
(Tragiczna muzyka)

613
00:32:14,660 --> 00:32:16,142
Większość ludzi wyobraża
sobie, że mięso,

614
00:32:16,154 --> 00:32:17,779
mleko i jajka, które jedzą...

615
00:32:18,080 --> 00:32:20,680
pochodzą z małych
gospodarstw z kilkoma krowami...

616
00:32:20,700 --> 00:32:24,700
kilkoma kurami, a może
jednocześnie uprawiają trochę warzyw.

617
00:32:24,840 --> 00:32:26,855
I cały marketing to sugeruje.

618
00:32:26,880 --> 00:32:28,800
Reklamy, opakowania...

619
00:32:29,320 --> 00:32:32,239
tak, patrz, kilka
kur grzebiących na zewnątrz.

620
00:32:32,680 --> 00:32:36,960
Gdyby ludzie znali rzeczywistość,
byliby absolutnie przerażeni.

621
00:32:37,180 --> 00:32:39,453
te ogromne stalowe fabryki...

622
00:32:39,846 --> 00:32:41,975
w których mogą być dziesiątki tysięcy

623
00:32:42,000 --> 00:32:43,440
kur stłoczonych w środku...

624
00:32:44,099 --> 00:32:46,373
tysiące świń, setki krów mlecznych...

625
00:32:46,520 --> 00:32:49,600
wszystkie w jednej
wielkiej stalowej fabryce,

626
00:32:49,640 --> 00:32:51,880
żyjące w przerażających warunkach.

627
00:32:52,240 --> 00:32:54,660
To zupełnie różni
się od publicznego wizerunku.

628
00:32:55,273 --> 00:32:58,220
Na przykład Tesco, jeden
z naszych dużych supermarketów...

629
00:32:58,539 --> 00:33:01,180
tutaj w Wielkiej Brytanii, ma
markę o nazwie Willow Farms.

630
00:33:02,059 --> 00:33:06,019
I jeśli kupisz jajka,
zobaczysz Willow Farms i te...

631
00:33:06,140 --> 00:33:08,140
kury grzebiące na zewnątrz.

632
00:33:08,380 --> 00:33:11,019
I mogą tam być kwiaty,
motyle i tym podobne rzeczy.

633
00:33:11,299 --> 00:33:12,860
Nie ma takiego
miejsca jak Willow Farms.

634
00:33:13,040 --> 00:33:14,240
Willow Farms nie istnieje.

635
00:33:15,153 --> 00:33:18,120
Jajka pochodzą z
tych ogromnych fabryk.

636
00:33:18,705 --> 00:33:20,146
Willow Farms to tylko marka.

637
00:33:20,900 --> 00:33:24,420
Te rysunki w ogóle
nie są oparte na rzeczywistości.

638
00:33:24,700 --> 00:33:28,980
To historia, którą opowiadają, bo
to historia, którą chcemy usłyszeć.

639
00:33:29,779 --> 00:33:32,980
A jeśli ktoś taki jak ja jest
na tyle nieuprzejmy, by powiedzieć...

640
00:33:33,000 --> 00:33:34,440
że tak naprawdę tak nie jest.

641
00:33:34,579 --> 00:33:35,819
Taka nie jest rzeczywistość.

642
00:33:36,339 --> 00:33:39,660
Nie tylko rolnicy
i supermarkety cię nienawidzą.

643
00:33:40,140 --> 00:33:41,539
To również konsumenci.

644
00:33:42,059 --> 00:33:43,860
Ludzie nie chcą słyszeć tej historii.

645
00:33:43,980 --> 00:33:45,980
Nie chcą, by mówiono im prawdę.

646
00:33:46,220 --> 00:33:50,526
Przemysł spożywczy podążył
za schematem przemysłu tytoniowego...

647
00:33:50,739 --> 00:33:54,033
co do joty: podważać badania...

648
00:33:54,106 --> 00:33:58,100
obwiniać osobistą odpowiedzialność,
finansować własne badania...

649
00:33:58,180 --> 00:34:00,700
aby uzyskać takie
wyniki, jakich się chce...

650
00:34:02,700 --> 00:34:08,046
finansować grupy, które cię poprą,
finansować towarzystwa żywieniowe...

651
00:34:08,579 --> 00:34:11,260
aby nie mówiły nic
złego o twoim produkcie...

652
00:34:11,659 --> 00:34:14,539
domagać się miejsca
przy stole decyzyjnym...

653
00:34:14,780 --> 00:34:18,633
a gdy wszystko inne
zawiedzie, lobbować i procesować się.

654
00:34:19,640 --> 00:34:22,160
Taki jest
schemat przemysłu tytoniowego.

655
00:34:22,333 --> 00:34:24,493
Dzięki niemu udało się odsunąć obawy

656
00:34:24,505 --> 00:34:27,219
dotyczące palenia papierosów
na 50 lat...

657
00:34:27,340 --> 00:34:30,099
a przemysł spożywczy robi to samo.

658
00:34:31,200 --> 00:34:34,480
(Ciepła muzyka)

659
00:34:40,860 --> 00:34:42,411
Więc, Chris, jeśli chodzi o termin

660
00:34:42,423 --> 00:34:43,900
rozprawy sądowej.

661
00:34:44,659 --> 00:34:46,539
Cóż, wygraliśmy pierwszą rundę...

662
00:34:46,900 --> 00:34:49,613
ale nie wydano
zakazu publikacji nagrań.

663
00:34:50,420 --> 00:34:52,846
Mieli 28 dni...

664
00:34:52,940 --> 00:34:55,099
i niestety nie
zdecydowali się odwołać.

665
00:34:55,219 --> 00:34:56,847
Wygląda na to, że chcą przeciągnąć

666
00:34:56,859 --> 00:34:58,640
całą tę sprawę tak
długo, jak to możliwe.

667
00:34:59,659 --> 00:35:02,220
I zanim będziemy
mogli opublikować nagrania...

668
00:35:02,680 --> 00:35:05,000
jeśli w ogóle, będą już stare...

669
00:35:05,420 --> 00:35:07,579
i będą mogli powiedzieć,
że to już nieaktualne.

670
00:35:09,179 --> 00:35:10,529
Więc to trudna sytuacja, ale ja

671
00:35:10,560 --> 00:35:12,193
nie sądzę, żebyśmy
mieli wybór, ale...

672
00:35:13,059 --> 00:35:16,059
To dość cyniczne nadużycie
władzy i pieniędzy, nieprawdaż?

673
00:35:16,179 --> 00:35:17,179
Owszem, bardzo.

674
00:35:17,300 --> 00:35:20,300
To znaczy, to
ogromna, wielomilionowa firma.

675
00:35:21,059 --> 00:35:22,506
I przynajmniej wiemy jedno.

676
00:35:22,780 --> 00:35:26,659
To, co robisz, jest
po właściwej stronie historii...

677
00:35:27,420 --> 00:35:30,493
i często powtarzam,
że pewnego dnia...

678
00:35:31,059 --> 00:35:36,100
gdy prawa zwierząt zostaną zapisane
nie tylko w ludzkich sercach...

679
00:35:36,740 --> 00:35:41,520
ale też w
prawie i naszym zachowaniu...

680
00:35:42,460 --> 00:35:44,640
twoje odciski palców
będą na każdej stronie...

681
00:35:45,860 --> 00:35:48,093
i nie mogę się
doczekać tego pięknego dnia.

682
00:35:51,659 --> 00:35:55,059
Stoimy naprzeciw
tak ogromnego imperium...

683
00:35:55,179 --> 00:35:58,179
które dysponuje
wieloma miliardami dolarów.

684
00:35:58,280 --> 00:36:00,573
Mają po swojej stronie status quo.

685
00:36:00,820 --> 00:36:03,059
Wiesz, jedzenie zwierząt
uchodzi za normalne...

686
00:36:03,539 --> 00:36:06,059
a niejedzenie
zwierząt za skrajność...

687
00:36:06,179 --> 00:36:08,539
niepłacenie za to, by
zwierzęta były krzywdzone i zabijane.

688
00:36:09,139 --> 00:36:11,213
Więc walczymy z tymi
wszystkimi normami społecznymi...

689
00:36:11,820 --> 00:36:14,913
i z przemysłem, który
może wydać miliardy dolarów...

690
00:36:14,980 --> 00:36:16,659
na podtrzymywanie
tych norm społecznych.

691
00:36:17,160 --> 00:36:20,220
Kiedy wchodzę
do fermy przemysłowej...

692
00:36:21,019 --> 00:36:22,699
myślę, że się przyzwyczaję...

693
00:36:22,980 --> 00:36:24,940
bo robię to od wielu lat.

694
00:36:25,420 --> 00:36:27,780
I używam kamery, żeby się chronić...

695
00:36:27,900 --> 00:36:29,179
żeby spróbować zachować dystans.

696
00:36:30,019 --> 00:36:31,240
A potem po prostu nie potrafisz.

697
00:36:31,573 --> 00:36:33,420
Wiesz, widzisz
zwierzę, które cierpi...

698
00:36:33,539 --> 00:36:34,693
które leży na podłodze.

699
00:36:36,179 --> 00:36:37,300
To nie jest rzadki widok.

700
00:36:37,640 --> 00:36:41,440
I to zwierzę jest
wyraźnie w agonii.

701
00:36:41,740 --> 00:36:43,860
Czy to kurczak, który padł...

702
00:36:43,980 --> 00:36:45,940
ponieważ jest zmuszany
do zbyt szybkiego wzrostu...

703
00:36:46,699 --> 00:36:50,340
czy świnia, która
wije się w agonii...

704
00:36:50,400 --> 00:36:51,413
czymkolwiek by nie było...

705
00:36:52,440 --> 00:36:55,000
po prostu czuję ich ból...

706
00:36:55,100 --> 00:36:57,380
bo jak mógłbyś nie czuć,
skoro są tuż przed tobą?

707
00:36:57,400 --> 00:37:01,080
i czujesz obowiązek, by
coś z tym zrobić...

708
00:37:01,780 --> 00:37:04,435
a potem mnożysz
to przez liczbę zwierząt...

709
00:37:04,460 --> 00:37:06,380
hodowanych przemysłowo
na całej planecie.

710
00:37:06,405 --> 00:37:08,533
I gdziekolwiek spojrzysz, czy
ta kamera jest we Włoszech...

711
00:37:08,820 --> 00:37:11,993
czy w Australii,
czy w Arabii Saudyjskiej...

712
00:37:12,386 --> 00:37:14,219
gdziekolwiek skierowana
jest ta kamera...

713
00:37:14,240 --> 00:37:17,053
to samo powtarza się
w kółko i w kółko.

714
00:37:17,340 --> 00:37:19,099
Wszystko jest utrzymywane
w takiej tajemnicy...

715
00:37:19,460 --> 00:37:23,300
a przemysł całkowicie
polega na tej tajemnicy...

716
00:37:23,980 --> 00:37:26,099
na trzymaniu konsumentów w niewiedzy.

717
00:37:26,320 --> 00:37:29,360
Myślę, że większość ludzi sprzeciwia
się okrucieństwu wobec zwierząt.

718
00:37:29,499 --> 00:37:31,059
Po prostu nie wiedzą,
że za nie płacą,

719
00:37:31,179 --> 00:37:33,059
gdy kupują mięso, nabiał, jajka

720
00:37:33,120 --> 00:37:34,660
i inne
produkty pochodzenia zwierzęcego.

721
00:37:34,760 --> 00:37:36,555
(Chrzęst kroków na ziemi)

722
00:37:36,579 --> 00:37:39,179
Często wchodziliśmy do gospodarstw...

723
00:37:39,231 --> 00:37:40,267
i rzeźni...

724
00:37:40,340 --> 00:37:41,353
w środku nocy...

725
00:37:41,646 --> 00:37:44,106
wiedząc, że możemy
zostać złapani, oskarżeni.

726
00:37:44,160 --> 00:37:45,440
(Brzęczenie)

727
00:37:45,760 --> 00:37:47,466
Instalowaliśmy ukryte kamery...

728
00:37:47,820 --> 00:37:51,626
i próbowaliśmy uchwycić
to, co się działo.

729
00:37:52,940 --> 00:37:53,946
W porządku?

730
00:37:54,040 --> 00:37:55,320
(Skrzypienie metalu)

731
00:37:56,380 --> 00:37:58,539
Byłam na wielu fermach indyków...

732
00:37:58,564 --> 00:37:59,885
fermach jaj, fermach kurczaków...

733
00:38:00,219 --> 00:38:02,780
które same w
sobie są wystarczająco złe...

734
00:38:02,840 --> 00:38:04,634
ale fermy świń mają w sobie coś...

735
00:38:04,659 --> 00:38:07,420
co przenosi je na
zupełnie inny poziom piekła.

736
00:38:08,280 --> 00:38:11,053
(Brzęk metalu)

737
00:38:16,520 --> 00:38:19,254
W chwili, gdy wchodzisz
do takiego miejsca, czujesz...

738
00:38:20,619 --> 00:38:22,659
To zapach, który już
nigdy cię nie opuszcza.

739
00:38:22,780 --> 00:38:25,193
Nigdy nie schodzi z ubrań,
nigdy nie schodzi ze skóry.

740
00:38:25,246 --> 00:38:29,340
To zapach śmierci,
to zapach strachu...

741
00:38:29,460 --> 00:38:30,820
to zapach odchodów...

742
00:38:30,940 --> 00:38:32,960
bo te zwierzęta
żyją we własnych fekaliach...

743
00:38:33,000 --> 00:38:35,926
i moczu, stłoczone ciasno razem...

744
00:38:35,980 --> 00:38:37,980
w małych,
gołych betonowych zagrodach.

745
00:38:38,760 --> 00:38:40,753
(Prosię kwiczy z bólu)

746
00:38:52,600 --> 00:38:55,260
(Prosię kwiczy)

747
00:38:59,600 --> 00:39:03,399
Wyszłam stamtąd wściekła...

748
00:39:03,619 --> 00:39:06,380
Nigdy w życiu
nie widziałam czegoś takiego...

749
00:39:07,099 --> 00:39:09,499
i to mnie po prostu zmieniło.

750
00:39:09,680 --> 00:39:12,486
Wiesz, chciałam pojechać
do wszystkich takich miejsc...

751
00:39:12,539 --> 00:39:14,780
i pokazać ludziom, co
tam się, do diabła, dzieje.

752
00:39:15,380 --> 00:39:17,539
Jeździliśmy od jednej
fermy świń do drugiej...

753
00:39:18,240 --> 00:39:20,755
dziesiątki z nich, i
pokazywaliśmy dokładnie te same...

754
00:39:20,780 --> 00:39:23,380
warunki na wszystkich tych
fermach w całym kraju.

755
00:39:23,520 --> 00:39:24,520
(Szuranie)

756
00:39:25,179 --> 00:39:27,740
Czymś, co również
uchwyciliśmy w tym filmie...

757
00:39:28,420 --> 00:39:31,553
była największa rzeźnia świń.

758
00:39:31,780 --> 00:39:34,179
Słyszeliśmy, że gazują świnie...

759
00:39:34,204 --> 00:39:36,764
że to ich metoda
ogłuszania ich przed ubojem.

760
00:39:36,980 --> 00:39:39,786
Wysyłali je do komór
gazowych z dwutlenkiem węgla.

761
00:39:40,699 --> 00:39:42,594
Nigdzie na świecie
nie było żadnych nagrań...

762
00:39:42,619 --> 00:39:43,626
które mógłbym znaleźć.

763
00:39:44,179 --> 00:39:45,820
Jedyne informacje, jakie
udało mi się znaleźć...

764
00:39:45,940 --> 00:39:47,740
to słowa przemysłu, że jest to

765
00:39:47,765 --> 00:39:50,433
najbardziej humanitarna
metoda zabijania świń.

766
00:39:50,880 --> 00:39:54,960
Obecnie znajduję się
na górze komory gazowej.

767
00:39:55,200 --> 00:39:58,220
(Przemysłowy szum)

768
00:40:02,240 --> 00:40:05,586
(Kroki świni stukają o metal)

769
00:40:07,280 --> 00:40:11,006
(Kwik świni)

770
00:40:18,400 --> 00:40:20,653
(Smutna muzyka fortepianowa)

771
00:40:20,960 --> 00:40:22,760
Jak to w ogóle może być legalne,

772
00:40:22,780 --> 00:40:24,753
jak to może być standardem...

773
00:40:25,560 --> 00:40:28,560
jak przemysł może
obracać się i mówić...

774
00:40:28,604 --> 00:40:31,126
ludziom, że dba o swoje zwierzęta...

775
00:40:31,619 --> 00:40:33,780
że dobrze je traktuje.

776
00:40:36,000 --> 00:40:40,194
To sięga tak głęboko, wszystko
od tego, czym opryskiwane są...

777
00:40:40,219 --> 00:40:43,920
uprawy hodowane na
paszę dla zwierząt...

778
00:40:44,380 --> 00:40:46,038
przez profilaktyczne stosowanie

779
00:40:46,038 --> 00:40:47,695
antybiotyków w
fermach przemysłowych...

780
00:40:47,720 --> 00:40:49,968
z powodu okropnych warunków,
w jakich żyją zwierzęta...

781
00:40:49,993 --> 00:40:52,135
po sposób, w
jaki przemysł farmaceutyczny

782
00:40:52,160 --> 00:40:54,233
jest zaangażowany w
dostarczanie tych antybiotyków...

783
00:40:54,380 --> 00:40:56,935
co następnie ma ogromne dalsze

784
00:40:56,960 --> 00:40:58,800
skutki, jak prawdopodobnie
odporność na antybiotyki...

785
00:40:58,840 --> 00:41:01,360
co oznacza...że nie będziemy
mogli przyjmować antybiotyków

786
00:41:01,379 --> 00:41:03,420
jeśli w przyszłości
będziemy mieli infekcję...

787
00:41:03,659 --> 00:41:06,659
co oczywiście miałoby
ogromne i tragiczne konsekwencje.

788
00:41:06,760 --> 00:41:10,680
Antybiotyki mają dwa
cele w intensywnej hodowli.

789
00:41:10,724 --> 00:41:13,813
Po pierwsze, zapobiegają
rozprzestrzenianiu się chorób...

790
00:41:14,046 --> 00:41:16,636
dzieje się tak,
ponieważ mamy wiele zwierząt

791
00:41:16,648 --> 00:41:19,099
w ciasnych
przestrzeniach obok siebie...

792
00:41:19,219 --> 00:41:21,499
przy okazji, mając przy
tym tę samą genetykę...

793
00:41:22,560 --> 00:41:26,560
Po drugie,
antybiotyk wspomaga wzrost...

794
00:41:26,720 --> 00:41:29,753
ponieważ organizm może
wydatkować mniej energii na

795
00:41:29,882 --> 00:41:32,919
ochronę samego siebie,
ponieważ jest wspomagany lekami.

796
00:41:34,380 --> 00:41:36,486
Możesz myśleć, że jesz owoce morza...

797
00:41:36,720 --> 00:41:42,533
z cudownego, czystego
fiordu w Norwegii...

798
00:41:42,820 --> 00:41:48,760
ale w rzeczywistości ten łosoś może
być naszpikowany antybiotykami...

799
00:41:49,160 --> 00:41:53,615
może być traktowany różnymi

800
00:41:53,640 --> 00:41:56,160
rodzajami środków przeciwgrzybiczych.

801
00:41:56,760 --> 00:41:58,680
Rodzaje chemikaliów stosowanych w...

802
00:41:58,880 --> 00:42:02,740
przemyśle akwakultury sprawiłyby, że
włos by ci się zjeżył na głowie.

803
00:42:03,740 --> 00:42:08,095
W Szkocji na
przykład ogromne ilości formaldehydu,

804
00:42:08,120 --> 00:42:11,766
mierzone w beczkach po ropie,

805
00:42:11,900 --> 00:42:13,760
są dodawane do zagród łososi

806
00:42:13,800 --> 00:42:16,309
w celu kontrolowania
inwazji wszy morskich.

807
00:42:16,920 --> 00:42:21,420
A ten formaldehyd
jest znanym czynnikiem rakotwórczym.

808
00:42:21,480 --> 00:42:24,946
(Muzyka tła)

809
00:43:00,440 --> 00:43:03,626
Ludzie faktycznie jedzą
mięso z tych...

810
00:43:03,640 --> 00:43:06,146
zwierząt, ich bekon,
ich szynka, ich kiełbasy...

811
00:43:06,300 --> 00:43:08,780
pochodzą z tych
typowych ferm przemysłowych...

812
00:43:09,080 --> 00:43:12,260
gdzie zwierzęta są w
tak chorym i schorowanym stanie...

813
00:43:12,699 --> 00:43:16,139
i można by pomyśleć, że Covid
powinien był nas obudzić, prawda?

814
00:43:16,480 --> 00:43:19,113
Trzy z czterech chorób zakaźnych

815
00:43:19,260 --> 00:43:21,253
przechodzą ze zwierząt na ludzi.

816
00:43:21,619 --> 00:43:24,095
Tak więc to większość nowych chorób

817
00:43:24,120 --> 00:43:25,920
zakaźnych pojawia się
właśnie w ten sposób.

818
00:43:26,139 --> 00:43:29,260
Wśród najbardziej niebezpiecznych
rzeczy, które robimy...

819
00:43:29,320 --> 00:43:31,000
(Muzyka tła trwa)

820
00:43:31,099 --> 00:43:35,579
jest hodowla zwierząt
na żywność w tych...

821
00:43:35,699 --> 00:43:40,420
przemysłowych fermach drobiu,
świń i bydła.

822
00:43:41,260 --> 00:43:48,306
Jako jeden z punktów ekstremalnego
zagrożenia chorobami wschodzącymi...

823
00:43:48,420 --> 00:43:52,573
Ukończyłem nauki weterynaryjne
w 1984 roku...

824
00:43:52,720 --> 00:43:56,059
a ptasia grypa była
uważana za bardzo rzadką chorobę.

825
00:43:56,600 --> 00:43:59,580
Jednak wraz ze
wzrostem populacji ludzkiej...

826
00:43:59,960 --> 00:44:02,780
populacja intensywnie
hodowanych kurczaków...

827
00:44:03,139 --> 00:44:04,300
również wzrosła.

828
00:44:04,560 --> 00:44:07,120
I to ułatwiło namnażanie się...

829
00:44:07,187 --> 00:44:09,500
ptasiej grypy, powodując niezwykle

830
00:44:09,520 --> 00:44:11,213
wysoką śmiertelność u kurczaków...

831
00:44:11,406 --> 00:44:13,695
ale obawa polega na
tym, że może ona również

832
00:44:13,720 --> 00:44:16,320
mutować i wywoływać
choroby u ludzi...

833
00:44:16,579 --> 00:44:21,575
a teraz obserwujemy ekspansję
i rozprzestrzenianie się H5N1...

834
00:44:21,600 --> 00:44:24,634
który zmutował tak,
że obecnie powoduje...

835
00:44:24,659 --> 00:44:26,655
śmierć dzikich zwierząt i

836
00:44:26,680 --> 00:44:28,480
przedostał się do stad
bydła mlecznego w USA.

837
00:44:28,760 --> 00:44:31,686
Nowy raport CDC o pierwszym ciężkim

838
00:44:31,760 --> 00:44:34,360
przypadku ptasiej grypy
u człowieka w USA.

839
00:44:34,400 --> 00:44:36,440
Nowe przypadki
ptasiej grypy wzbudzają

840
00:44:36,480 --> 00:44:38,026
niepokój wśród
urzędników służby zdrowia.

841
00:44:38,040 --> 00:44:40,495
53 potwierdzone przypadki
u ludzi w siedmiu

842
00:44:40,520 --> 00:44:42,040
stanach tylko w tym
roku... ale w tym tygodniu...

843
00:44:42,480 --> 00:44:45,875
pierwsza osoba zmarła na
ptasią grypę w tym...

844
00:44:45,900 --> 00:44:48,255
kraju, w tym stanie.
Pojawia się więc pytanie...

845
00:44:48,280 --> 00:44:49,895
okej... skoro to się wydarzyło,

846
00:44:49,920 --> 00:44:51,360
jakie jest ryzyko
dla wszystkich pozostałych?

847
00:44:52,000 --> 00:44:54,973
Przeniesienie wirusa z
dzikiego zwierzęcia na człowieka...

848
00:44:56,539 --> 00:44:58,313
zachodzi z powodu okazji.

849
00:44:58,806 --> 00:45:01,380
Nie dzieje się tak,
ponieważ wirus nas szuka.

850
00:45:02,280 --> 00:45:04,474
Wirus nie potrafi
chodzić, biegać, pływać...

851
00:45:04,499 --> 00:45:05,506
ani latać.

852
00:45:05,980 --> 00:45:06,994
przemieszcza się wewnątrz

853
00:45:07,019 --> 00:45:09,260
komórek żywiciela
komórkowego, czyli zwierzęcia.

854
00:45:09,360 --> 00:45:11,860
A jak dochodzi do
przeskoku? Dzieje się tak...

855
00:45:12,860 --> 00:45:14,886
zazwyczaj dlatego,
że działalność człowieka...

856
00:45:15,000 --> 00:45:16,099
sprowadza ludzi...

857
00:45:16,120 --> 00:45:19,235
w kontakt z dzikimi
zwierzętami, które przenoszą...

858
00:45:19,260 --> 00:45:23,046
dany wirus. Polujemy na
nie, łapiemy je w pułapki...

859
00:45:23,840 --> 00:45:26,680
zabijamy je, oprawiamy, jemy...

860
00:45:26,980 --> 00:45:30,033
albo bierzemy żywe i
transportujemy w różne miejsca...

861
00:45:30,640 --> 00:45:33,514
i wtedy wirus dostaje okazję...

862
00:45:34,099 --> 00:45:37,460
by przeskoczyć, wpaść
do ludzkiego żywiciela...

863
00:45:37,659 --> 00:45:41,973
a jeśli wirus ma szczęście
lub jest bardzo elastyczny...

864
00:45:42,940 --> 00:45:45,860
może zadomowić się w nowym
żywicielu, w nowym typie żywiciela...

865
00:45:46,380 --> 00:45:49,114
a kiedy wirusowi się to udaje...

866
00:45:49,139 --> 00:45:51,480
i przenosi się
z człowieka na człowieka...

867
00:45:51,760 --> 00:45:57,226
i rozprzestrzenia się po
całym świecie, tak jak SARS-CoV-2...

868
00:45:58,400 --> 00:46:01,633
taki wirus osiąga niezwykły...

869
00:46:01,720 --> 00:46:03,180
sukces ewolucyjny.

870
00:46:03,573 --> 00:46:05,946
Wygrał darwinowską loterię.

871
00:46:06,400 --> 00:46:09,435
Z wirusa, który
miał tylko niewielkie...

872
00:46:09,460 --> 00:46:13,453
siedlisko, ukrywającego się
w stosunkowo rzadkich zwierzętach...

873
00:46:13,646 --> 00:46:17,980
przeobraził się w wirusa
zarażającego ludzi na całym świecie.

874
00:46:18,080 --> 00:46:21,660
(Spokojna muzyka)

875
00:46:27,579 --> 00:46:30,275
Czy odżywiamy się
w sposób zrównoważony i...

876
00:46:30,280 --> 00:46:33,746
zdrowy w
dzisiejszych krajach rozwiniętych?

877
00:46:34,360 --> 00:46:38,160
Nie, absolutnie nie.
Jest oczywiste, że mamy...

878
00:46:38,260 --> 00:46:43,755
ogromny wzrost
liczby chorób cywilizacyjnych...

879
00:46:43,780 --> 00:46:47,474
ludzie w zasadzie
wybierają to pośrednio...

880
00:46:47,499 --> 00:46:50,034
przez sposób, w
jaki jedzą. Wybierają choroby...

881
00:46:50,059 --> 00:46:52,895
cywilizacyjne. Z
perspektywy środowiskowej...

882
00:46:52,920 --> 00:46:55,360
punktu widzenia, jest
to bardzo podobne...

883
00:46:55,385 --> 00:46:58,460
nie, zdecydowanie
nie jesteśmy zrównoważeni.

884
00:46:58,699 --> 00:47:01,940
Zadałeś właśnie pytanie, czy...

885
00:47:02,019 --> 00:47:03,499
porady żywieniowe są...

886
00:47:03,579 --> 00:47:05,619
pod wpływem korporacji spożywczych.

887
00:47:05,800 --> 00:47:08,706
Prosta odpowiedź
brzmi: tak, oczywiście.

888
00:47:09,340 --> 00:47:12,600
Najlepszym przykładem
jest przemysł mięsny...

889
00:47:12,720 --> 00:47:17,120
który przez dekady walczył z każdą...

890
00:47:17,139 --> 00:47:20,499
sugestią, że jedzenie
mniejszej ilości mięsa byłoby...

891
00:47:20,579 --> 00:47:22,940
lepsze dla zdrowia lub środowiska...

892
00:47:23,013 --> 00:47:24,920
i robił to dość skutecznie.

893
00:47:25,040 --> 00:47:26,580
Czy spożycie mięsa rośnie?

894
00:47:26,680 --> 00:47:29,240
Absolutnie tak i ma rosnąć...

895
00:47:29,260 --> 00:47:32,246
jeszcze bardziej, jeśli
spojrzeć na cele wokół...

896
00:47:32,271 --> 00:47:33,911
przemysłu mięsnego...

897
00:47:34,280 --> 00:47:38,646
a jeśli spojrzeć na
taktyki w przemyśle mięsnym...

898
00:47:38,780 --> 00:47:41,386
współpracują oni ze sprzedawcami

899
00:47:41,386 --> 00:47:43,993
detalicznymi, aby
celować w konsumentów...

900
00:47:44,260 --> 00:47:45,460
z precyzją...

901
00:47:45,485 --> 00:47:46,955
szukając konsumentów, którzy...

902
00:47:46,960 --> 00:47:50,480
aktywnie ograniczają spożycie
mięsa, więc nie ma...

903
00:47:50,499 --> 00:47:56,415
obecnie żadnego mandatu
w przemyśle mięsnym...

904
00:47:56,440 --> 00:48:00,594
do aktywnego ograniczania
spożycia mięsa i przejścia...

905
00:48:00,760 --> 00:48:05,460
na bardziej
roślinną, ogrodniczą strategię...

906
00:48:05,600 --> 00:48:08,379
(Intensywna muzyka)

907
00:48:49,699 --> 00:48:51,179
Wysokie spożycie mięsa jest...

908
00:48:51,200 --> 00:48:53,680
bez wątpienia
problemem środowiskowym.

909
00:48:53,980 --> 00:48:58,260
Jest problemem zdrowotnym tylko
w krajach, gdzie ludzie...

910
00:48:58,380 --> 00:49:00,380
mają dość pieniędzy,
by kupować go dużo.

911
00:49:00,720 --> 00:49:02,795
To, czy ludzie
wybierają jedzenie mięsa...

912
00:49:02,820 --> 00:49:07,499
to zupełnie inna kwestia
i nie musisz jeść mięsa.

913
00:49:07,699 --> 00:49:10,300
Możesz jeść całkowicie
zdrową dietę bez niego.

914
00:49:10,640 --> 00:49:13,646
(Łagodna muzyka)

915
00:49:14,340 --> 00:49:16,194
Przy wszystkich problemach
na świecie łatwo jest...

916
00:49:16,200 --> 00:49:18,720
poczuć się przytłoczonym, myśląc, co
mogę zrobić jako jedna osoba...

917
00:49:18,740 --> 00:49:20,380
by coś zmienić w kwestii...

918
00:49:20,659 --> 00:49:23,226
globalnego ocieplenia, głodu...

919
00:49:23,240 --> 00:49:24,920
i wylesiania Amazonii...

920
00:49:25,440 --> 00:49:26,906
A ludzie muszą wiedzieć...

921
00:49:27,000 --> 00:49:29,560
że to, co
codziennie wkładamy do ust...

922
00:49:29,699 --> 00:49:31,332
może mieć ważny i znaczący

923
00:49:31,344 --> 00:49:32,820
wpływ na wszystkie te sprawy.

924
00:49:33,240 --> 00:49:35,880
Dlatego wiceprezydent Al Gore...

925
00:49:35,893 --> 00:49:37,355
który posiadał ranczo
bydła, został weganinem...

926
00:49:37,380 --> 00:49:39,055
bo zdał sobie sprawę,
że właśnie tam można naprawdę...

927
00:49:39,080 --> 00:49:40,133
coś zmienić.

928
00:49:40,157 --> 00:49:41,980
Potrzeba 14 razy więcej...

929
00:49:42,094 --> 00:49:44,895
zasobów, by wyprodukować
funt białka mięsnego...

930
00:49:44,920 --> 00:49:46,008
niż białka roślinnego.

931
00:49:46,032 --> 00:49:47,235
To 14 razy więcej...

932
00:49:47,640 --> 00:49:50,499
ludzi, których można wykarmić
tą samą ilością zasobów.

933
00:49:50,640 --> 00:49:52,320
(Łagodna muzyka trwa)

934
00:49:52,940 --> 00:49:54,994
Prowadzę badania od prawie 50 lat...

935
00:49:55,000 --> 00:49:57,275
i udało nam się
wykazać, że gdy ludzie...

936
00:49:57,300 --> 00:49:58,980
zmieniają dietę, gdy jedzą głównie...

937
00:49:58,980 --> 00:50:01,940
dietę roślinną —
owoce, warzywa, pełne ziarna...

938
00:50:02,059 --> 00:50:04,219
rośliny strączkowe, produkty
sojowe i tak dalej...

939
00:50:04,340 --> 00:50:06,426
tak bliskie naturze,
jak to możliwe...

940
00:50:06,900 --> 00:50:09,380
o niskiej zawartości tłuszczu,
cukru i rafinowanych węglowodanów...

941
00:50:10,019 --> 00:50:12,034
nasze ciała mają
tę niezwykłą zdolność...

942
00:50:12,059 --> 00:50:14,415
w wielu przypadkach
do rozpoczęcia leczenia, jeśli

943
00:50:14,440 --> 00:50:16,080
przestać robić to,
co powoduje problem.

944
00:50:16,179 --> 00:50:20,375
Jeśli zamierzasz stosować dietę
opartą głównie na nieprzetworzonej...

945
00:50:20,400 --> 00:50:23,600
żywności roślinnej,
przesuniemy wskazówkę...

946
00:50:23,619 --> 00:50:26,860
w kwestii naszego
zdrowia i zdrowia planety...

947
00:50:27,260 --> 00:50:31,619
a to naprawdę oznacza, że
co najmniej 80% naszej diety...

948
00:50:31,699 --> 00:50:34,820
musi stanowić
nieprzetworzona żywność roślinna...

949
00:50:34,820 --> 00:50:38,499
i nie ma granic,
jak daleko możesz to posunąć.

950
00:50:38,720 --> 00:50:41,835
Więc bycie weganinem
jest szczytem i...

951
00:50:42,133 --> 00:50:45,360
organizacje na całym
świecie, organizacje dietetyczne...

952
00:50:45,499 --> 00:50:48,379
organizacje żywieniowe,
organizacje medyczne...

953
00:50:48,860 --> 00:50:50,940
WHO — wszystkie to potwierdzają...

954
00:50:50,940 --> 00:50:53,395
że na wszystkich
etapach życia możesz...

955
00:50:53,420 --> 00:50:55,619
osiągnąć cel
dzięki swojemu odżywianiu.

956
00:50:55,619 --> 00:50:57,213
Wielu sportowców odkrywa, że...

957
00:50:57,260 --> 00:50:58,474
gdy przechodzą na dietę roślinną...

958
00:50:58,499 --> 00:50:59,699
osiągają wyższy poziom wydajności.

959
00:50:59,900 --> 00:51:02,780
Więc to kompletny mit, że
potrzebujesz mięsa, by być silnym.

960
00:51:02,900 --> 00:51:04,193
W rzeczywistości może
być wręcz odwrotnie.

961
00:51:04,579 --> 00:51:06,900
Uważam, że zdrowe
diety są naprawdę proste...

962
00:51:06,980 --> 00:51:08,340
tak proste, że...

963
00:51:08,420 --> 00:51:10,975
dziennikarz Michael Pollan potrafi...

964
00:51:11,000 --> 00:51:13,306
wyjaśnić je w siedmiu słowach.

965
00:51:13,340 --> 00:51:15,579
Jedz prawdziwe jedzenie,
niezbyt dużo, głównie rośliny.

966
00:51:16,179 --> 00:51:17,780
To naprawdę wszystko,
co musisz wiedzieć.

967
00:51:18,175 --> 00:51:19,535
Dieta roślinna
dostarcza wszystkich...

968
00:51:19,560 --> 00:51:20,780
składników odżywczych,
których potrzebujesz,

969
00:51:20,780 --> 00:51:22,000
z wyjątkiem sytuacji, gdy jesteś...

970
00:51:22,025 --> 00:51:23,779
na ścisłej diecie
wegańskiej — wtedy musisz

971
00:51:23,791 --> 00:51:25,300
suplementować ją witaminą B12...

972
00:51:26,040 --> 00:51:29,553
ale poza tym
dostarcza wszystkich białek...

973
00:51:29,760 --> 00:51:33,448
całej wartości odżywczej, a
do tego ma niską...

974
00:51:33,473 --> 00:51:35,381
w rzeczach, które
powodują choroby i wysokie...

975
00:51:35,400 --> 00:51:36,786
w rzeczach, które
są w rzeczywistości chronione.

976
00:51:37,139 --> 00:51:38,660
To, co jest dobre dla
ciebie, jest dobre dla planety.

977
00:51:39,019 --> 00:51:41,166
To, co osobiście zrównoważone,
jest globalnie zrównoważone.

978
00:51:41,499 --> 00:51:43,659
Ludzi trzeba uczyć, co jeść.

979
00:51:44,040 --> 00:51:47,695
Pradawni ludzie jedli to,

980
00:51:47,720 --> 00:51:49,395
co było dostępne, ale my...

981
00:51:49,420 --> 00:51:51,120
nie jesteśmy już łowcami-zbieraczami.

982
00:51:51,560 --> 00:51:53,626
Jesteśmy zbieraczami
w supermarketach...

983
00:51:53,820 --> 00:51:55,915
a jeśli jesteś w supermarkecie,
gdzie dostępnych jest...

984
00:51:55,940 --> 00:51:58,615
50 000 produktów, trzeba cię...

985
00:51:58,640 --> 00:52:00,720
nauczyć, które z nich wybierać...

986
00:52:01,219 --> 00:52:03,815
a ludzie, którzy nie
zostali nauczeni, jedzą śmieciowe

987
00:52:03,840 --> 00:52:05,440
jedzenie, bo lepiej im smakuje.

988
00:52:05,980 --> 00:52:08,034
Osiemdziesiąt sześć procent
z czterech bilionów...

989
00:52:08,059 --> 00:52:11,194
dolarów, które wydaliśmy w USA
w zeszłym roku, poszło na...

990
00:52:11,219 --> 00:52:12,233
choroby przewlekłe.

991
00:52:12,820 --> 00:52:14,159
Połowa amerykańskiej populacji

992
00:52:14,171 --> 00:52:15,740
jest dziś chora na
cukrzycę lub stan przedcukrzycowy.

993
00:52:16,120 --> 00:52:18,840
Wielkie międzynarodowe korporacje
wydają miliardy dolarów...

994
00:52:18,860 --> 00:52:20,780
żeby znaleźć
odpowiednią kombinację...

995
00:52:20,880 --> 00:52:22,839
tłuszczu, soli i
cukru, która naprawdę

996
00:52:22,871 --> 00:52:25,099
pobudzi wszystkie kubki smakowe.

997
00:52:25,200 --> 00:52:29,315
Statystycznie rzecz biorąc, jedzenie
roślin jest znacznie lepsze...

998
00:52:29,340 --> 00:52:33,866
dla ludzkiego ciała
niż jedzenie wołowiny...

999
00:52:34,106 --> 00:52:36,794
jedzenie mięsa i
jedzenie produktów odzwierzęcych

1000
00:52:36,806 --> 00:52:39,699
w malejącej kolejności znaczenia.

1001
00:52:40,360 --> 00:52:42,320
Czerwone mięso,
zwłaszcza przetworzone...

1002
00:52:42,365 --> 00:52:45,619
zostało powiązane ze
znacznie zwiększonym ryzykiem...

1003
00:52:45,740 --> 00:52:48,735
raka prostaty, raka
piersi, raka jelita grubego...

1004
00:52:48,760 --> 00:52:52,406
choroby serca, udaru
i cukrzycy typu 2.

1005
00:52:53,059 --> 00:52:55,066
Więc jeśli jest jeden
obszar, w którym ludzie mogą...

1006
00:52:55,080 --> 00:52:56,960
zrobić największą
różnicę, to wyeliminowanie

1007
00:52:57,000 --> 00:52:58,428
czerwonego mięsa z diety.

1008
00:52:59,040 --> 00:53:01,726
(Dramatyczna muzyka)

1009
00:53:36,019 --> 00:53:37,725
Wiecie, te biologiczne mechanizmy,

1010
00:53:37,737 --> 00:53:39,139
które powodują choroby przewlekłe...

1011
00:53:39,480 --> 00:53:41,920
są wspólne dla wszystkich
tych różnych chorób przewlekłych...

1012
00:53:42,059 --> 00:53:44,539
więc zalecenia dietetyczne
nie są takie...

1013
00:53:44,606 --> 00:53:46,579
oto twoja dieta na choroby serca...

1014
00:53:46,579 --> 00:53:47,906
oto twoja dieta na raka prostaty...

1015
00:53:47,940 --> 00:53:49,300
oto twoja dieta na cukrzycę typu 2...

1016
00:53:49,420 --> 00:53:50,539
oto twoja dieta na Alzheimera.

1017
00:53:50,740 --> 00:53:52,460
To ten sam program
dietetyczny i stylu życia...

1018
00:53:52,619 --> 00:53:54,060
ponieważ wszystkie mają te same...

1019
00:53:54,420 --> 00:53:56,099
podstawowe mechanizmy biologiczne.

1020
00:53:56,340 --> 00:53:58,513
Takie jak przewlekłe stany zapalne,

1021
00:53:58,640 --> 00:54:01,080
stres oksydacyjny...
zmiany w mikrobiomie.

1022
00:54:01,099 --> 00:54:02,860
Wiecie, mamy 100
bilionów komórek w jelitach...

1023
00:54:02,900 --> 00:54:05,300
które mogą tworzyć
zdrowe lub szkodliwe jelita...

1024
00:54:05,400 --> 00:54:06,873
i dowiadujemy się
coraz więcej o tym...

1025
00:54:07,219 --> 00:54:08,740
jak jest to
częścią podstawowej przyczyny...

1026
00:54:08,760 --> 00:54:10,193
tak wielu chorób przewlekłych.

1027
00:54:10,740 --> 00:54:12,219
Więc kiedy zmieniamy wszystkie te...

1028
00:54:12,740 --> 00:54:14,380
czynniki dietetyczne i stylu życia...

1029
00:54:14,699 --> 00:54:16,110
wpływa to na wszystkie te podstawowe

1030
00:54:16,122 --> 00:54:17,139
mechanizmy biologiczne...

1031
00:54:17,260 --> 00:54:19,060
w sposób, który pozwala
naszemu ciału się leczyć...

1032
00:54:19,619 --> 00:54:21,975
a ponieważ te
mechanizmy biologiczne są...

1033
00:54:22,000 --> 00:54:23,873
o wiele bardziej
dynamiczne, niż kiedyś sądziliśmy...

1034
00:54:24,179 --> 00:54:25,280
możesz szybko poczuć się lepiej, ale

1035
00:54:25,280 --> 00:54:26,380
możesz też szybko
poczuć się gorzej...

1036
00:54:26,520 --> 00:54:28,001
w zależności od tego,
co jesz i jak żyjesz.

1037
00:54:28,933 --> 00:54:32,539
Kiedy przechodzisz z
diety opartej na mięsie...

1038
00:54:32,880 --> 00:54:36,435
może to wydawać
się przytłaczające, ale...

1039
00:54:36,440 --> 00:54:40,400
tak naprawdę chodzi o to,
by na nowo nauczyć się kochać...

1040
00:54:40,420 --> 00:54:42,539
jedzenie i myślę,
że każdy naprawdę powinien...

1041
00:54:42,659 --> 00:54:45,553
to zrobić, a kiedy już
to zrobisz, zdasz sobie sprawę...

1042
00:54:46,160 --> 00:54:48,440
że wkładasz trochę
więcej wysiłku w planowanie...

1043
00:54:48,460 --> 00:54:53,386
i dajesz temu czas,
by stało się drugą naturą...

1044
00:54:53,800 --> 00:54:56,715
Dieta roślinna to sposób,
w jaki ludzie odżywiali się...

1045
00:54:56,740 --> 00:54:59,780
przez tysiące lat,
zanim mieli lodówki...

1046
00:54:59,900 --> 00:55:01,179
zanim powstały przemysłowe hodowle...

1047
00:55:01,280 --> 00:55:02,460
zanim ludzie byli na tyle zamożni...

1048
00:55:02,820 --> 00:55:04,740
by móc jeść
mięso kilka razy dziennie.

1049
00:55:05,179 --> 00:55:08,460
Paradoks polega na tym,
że kiedy ludzie zaczynają...

1050
00:55:08,480 --> 00:55:10,114
jeść tak jak my i żyć tak jak my...

1051
00:55:10,139 --> 00:55:11,420
zaczynają również umierać tak jak my.

1052
00:55:11,720 --> 00:55:14,053
Jeśli wrócą do swoich
dawnych nawyków żywieniowych...

1053
00:55:14,520 --> 00:55:16,474
będą znacznie zdrowsi...

1054
00:55:16,499 --> 00:55:18,380
a do tego jest
to znacznie tańszy sposób odżywiania.

1055
00:55:18,579 --> 00:55:21,473
Och, najważniejszy
pojedynczy problem...

1056
00:55:21,606 --> 00:55:23,045
to fakt, że ludzie
jedzą tego za dużo.

1057
00:55:23,539 --> 00:55:24,706
Chodzi o kalorie.

1058
00:55:25,499 --> 00:55:27,019
Kalorie ze wszystkiego.

1059
00:55:28,380 --> 00:55:31,420
To znaczy,
75% dorosłych Amerykanów...

1060
00:55:31,499 --> 00:55:32,955
ma nadwagę lub jest otyłych...

1061
00:55:32,980 --> 00:55:35,573
20-30% amerykańskich dzieci.

1062
00:55:35,780 --> 00:55:37,059
To jest problem kaloryczny.

1063
00:55:37,659 --> 00:55:40,255
Wiesz, kiedy przechodzisz
z typowej amerykańskiej diety...

1064
00:55:40,280 --> 00:55:41,740
lub typowej europejskiej
diety, na dietę roślinną

1065
00:55:41,740 --> 00:55:43,200
opartą na
pełnowartościowych produktach...

1066
00:55:43,219 --> 00:55:44,653
w rzeczywistości
otrzymujesz podwójną korzyść.

1067
00:55:45,099 --> 00:55:47,674
Nie tylko
zmniejszasz spożycie produktów...

1068
00:55:47,699 --> 00:55:49,940
które są szkodliwe,
ale także otrzymujesz...

1069
00:55:50,280 --> 00:55:52,634
tysiące innych substancji,
które działają ochronnie...

1070
00:55:52,659 --> 00:55:53,752
które mają
właściwości przeciwnowotworowe,

1071
00:55:53,752 --> 00:55:54,846
przeciw chorobom serca...

1072
00:55:55,019 --> 00:55:56,460
a nawet przeciwstarzeniowe.

1073
00:55:56,619 --> 00:55:59,420
Tak więc od dawna
zwolennicy zdrowia publicznego...

1074
00:55:59,499 --> 00:56:02,820
odradzają spożywanie...

1075
00:56:02,900 --> 00:56:05,553
dużych ilości mięsa, rada
nie polega na zaprzestaniu...

1076
00:56:05,560 --> 00:56:08,080
jedzenia mięsa, ale po
prostu na jedzeniu go mniej...

1077
00:56:08,219 --> 00:56:10,306
a przemysł mięsny
sprzeciwia się temu dość...

1078
00:56:10,320 --> 00:56:12,641
stanowczo i skutecznie.

1079
00:56:13,992 --> 00:56:15,696
Teoretycznie mamy szansę

1080
00:56:16,120 --> 00:56:18,613
złagodzić skutki
zmian klimatycznych...

1081
00:56:18,972 --> 00:56:20,735
ale musimy działać szybko.

1082
00:56:20,760 --> 00:56:24,000
Nie możemy dłużej
czekać, ponieważ zaczynamy...

1083
00:56:24,033 --> 00:56:26,760
zachodzić zmiany w
systemach, które będzie...

1084
00:56:26,800 --> 00:56:29,480
niemożliwe odwrócić, chyba
że zadziałamy szybko...

1085
00:56:29,505 --> 00:56:33,093
i... naprawdę potrzebujemy, by
nasi politycy i nasze...

1086
00:56:33,219 --> 00:56:36,699
bardzo duże korporacje
współpracowały ze sobą...

1087
00:56:36,780 --> 00:56:40,300
dla dobra nas
wszystkich, w tym środowiska.

1088
00:56:40,520 --> 00:56:43,466
(Pełna nadziei muzyka)

1089
00:56:45,120 --> 00:56:46,206
(Drzwi samochodu się zamykają)

1090
00:56:46,313 --> 00:56:50,673
Nie ma mowy, byśmy mieli
przyszłość nadającą się do życia.

1091
00:56:51,179 --> 00:56:52,740
Mielibyśmy zrównoważoną planetę.

1092
00:56:53,420 --> 00:56:57,113
Osiągnęlibyśmy nasze cele klimatyczne

1093
00:56:57,920 --> 00:57:01,000
bez ograniczenia mięsa,
nabiału i jaj.

1094
00:57:01,600 --> 00:57:02,614
Nie ma takiej możliwości.

1095
00:57:03,013 --> 00:57:05,433
To jest bardzo jasne naukowo.

1096
00:57:05,579 --> 00:57:11,160
Pytanie brzmi, jak sprawić,
by tak się stało...

1097
00:57:11,520 --> 00:57:15,080
kulturowo, politycznie
i ekonomicznie...

1098
00:57:15,860 --> 00:57:17,659
na tym polega wyzwanie.

1099
00:57:18,380 --> 00:57:21,539
Zmiany muszą zaczynać
się głównie oddolnie.

1100
00:57:21,980 --> 00:57:23,460
Trzeba przekonywać ludzi.

1101
00:57:23,760 --> 00:57:25,395
Każdy, kto robi cokolwiek,
co wiąże się z...

1102
00:57:25,746 --> 00:57:28,875
przekonywaniem lub mówieniem o
świecie, musi myśleć o...

1103
00:57:28,920 --> 00:57:31,440
tych sprawach i
pomagać ludziom przekonać się,

1104
00:57:31,460 --> 00:57:33,186
by sami dokonywali wyborów...

1105
00:57:33,360 --> 00:57:36,520
I myślę, że to
jak rzucenie kamyka do jeziora.

1106
00:57:37,300 --> 00:57:39,780
Nie wiesz, gdzie fale...

1107
00:57:39,900 --> 00:57:41,900
się skończą ani
jaki będą miały wpływ.

1108
00:57:43,820 --> 00:57:47,255
Na przykład w latach
70. mój przyjaciel Peter Singer...

1109
00:57:47,280 --> 00:57:49,440
napisał książkę
pt. „Wyzwolenie zwierząt"...

1110
00:57:50,260 --> 00:57:55,619
i ta książka nie
wywarła od razu wielkiego wpływu...

1111
00:57:56,740 --> 00:57:57,820
ale teraz...

1112
00:57:58,460 --> 00:58:00,615
nie potrafię wskazać nikogo w ruchu

1113
00:58:00,640 --> 00:58:01,920
aktywistycznym, kto by
jej nie przeczytał...

1114
00:58:02,179 --> 00:58:04,460
lub nie został
przez nią głęboko poruszony.

1115
00:58:04,840 --> 00:58:07,560
(Muzyka w tle)

1116
00:58:08,200 --> 00:58:10,760
Większość życia
spędzam studiując albo...

1117
00:58:10,760 --> 00:58:14,120
nauczając lub pisząc
o filozofii, a dokładniej...

1118
00:58:14,139 --> 00:58:15,726
o etyce.

1119
00:58:17,380 --> 00:58:19,326
Jestem prawdopodobnie
najbardziej znany

1120
00:58:19,326 --> 00:58:21,273
z książki „Wyzwolenie zwierząt"...

1121
00:58:21,579 --> 00:58:25,099
która została po raz
pierwszy opublikowana w 1975 roku.

1122
00:58:25,200 --> 00:58:27,800
Do 1970 roku
nie opublikowano prawie nic

1123
00:58:28,640 --> 00:58:30,958
na temat hodowli przemysłowej.

1124
00:58:32,900 --> 00:58:34,327
Wiem, że byli ludzie, którzy

1125
00:58:34,339 --> 00:58:35,820
ją przeczytali i
zostali nią zainspirowani.

1126
00:58:35,940 --> 00:58:38,699
Na przykład
Ingrid Newkirk, współzałożycielka...

1127
00:58:38,724 --> 00:58:40,600
organizacji People for the
Ethical Treatment of Animals...

1128
00:58:40,660 --> 00:58:45,379
...największej radykalnej organizacji
prozwierzęcej na świecie.

1129
00:58:45,560 --> 00:58:47,113
(Spokojna muzyka)

1130
00:58:47,706 --> 00:58:51,175
Kiedy jesteś w
społeczności, która nie robi...

1131
00:58:51,200 --> 00:58:53,726
zbyt wiele dla
zwierząt, trudno to przełamać.

1132
00:58:54,680 --> 00:58:56,113
Myślę, że obecnie
ważne jest to, że...

1133
00:58:56,140 --> 00:58:58,780
istnieją społeczności ludzi,
którzy są weganami i...

1134
00:58:58,900 --> 00:59:00,855
którzy są... efektywnymi altruistami.

1135
00:59:00,880 --> 00:59:03,099
To kolejny ruch,
który jest tu istotny...

1136
00:59:03,200 --> 00:59:05,399
i który ułatwia każdej jednostce...

1137
00:59:05,747 --> 00:59:07,406
bycie weganinem,
aktywistą prozwierzęcym

1138
00:59:07,406 --> 00:59:09,066
czy efektywnym altruistą...

1139
00:59:11,440 --> 00:59:13,800
Zmieniliśmy podejście ludzi
do tego, co...

1140
00:59:13,820 --> 00:59:16,219
noszą, co jedzą, co kupują i jak...

1141
00:59:16,340 --> 00:59:17,940
się bawią.

1142
00:59:17,940 --> 00:59:19,740
Zatrzymaliśmy wszystkie
testy zderzeniowe...

1143
00:59:19,860 --> 00:59:21,895
samochodów na zwierzętach
na całym świecie.

1144
00:59:21,920 --> 00:59:23,852
Kiedyś rozbijaliśmy je o ściany.

1145
00:59:24,280 --> 00:59:25,908
Powstrzymaliśmy NASA
przed wysyłaniem...

1146
00:59:25,933 --> 00:59:29,500
żywych zwierząt
w kosmos. Wprowadziliśmy...

1147
00:59:29,780 --> 00:59:32,980
wszelkiego rodzaju produkty
wegańskie na rynek...

1148
00:59:33,520 --> 00:59:36,960
i powstrzymaliśmy
wiele eksperymentów, które...

1149
00:59:37,086 --> 00:59:39,699
były całkowicie
bezsensowne, bezowocne...

1150
00:59:39,720 --> 00:59:40,720
ale wiele jeszcze przed nami.

1151
00:59:41,180 --> 00:59:42,979
Ale uważam, że każdy
jest na tej drodze.

1152
00:59:43,740 --> 00:59:45,013
Niezależnie od tego, czy
tego chce, czy nie...

1153
00:59:45,040 --> 00:59:47,000
każdy w pewien sposób jest na
tej drodze. I myślę, że pewne...

1154
00:59:47,019 --> 00:59:50,179
rzeczy, takie jak
kryzys klimatyczny, zmuszą nas...

1155
00:59:50,420 --> 00:59:53,960
zmuszą więcej ludzi do
myślenia: „Co mogę zrobić?"

1156
00:59:54,139 --> 00:59:55,695
a nie ma zbyt
wielu rzeczy, które możesz zrobić

1157
00:59:55,775 --> 00:59:57,975
jako jednostka, które
miałyby naprawdę duży wpływ.

1158
00:59:58,000 --> 01:00:00,660
(Kojąca muzyka)

1159
01:00:00,940 --> 01:00:02,619
Istniejemy od około 80 lat...

1160
01:00:03,019 --> 01:00:04,495
nasz założyciel, Donald Watson,

1161
01:00:04,520 --> 01:00:05,760
właściwie ukuł termin „weganin"...

1162
01:00:06,260 --> 01:00:08,335
i od tamtego momentu, oczywiście...

1163
01:00:08,360 --> 01:00:11,420
wykonaliśmy mnóstwo pracy, by
zbudować weganizm jako koncepcję.

1164
01:00:11,600 --> 01:00:14,720
(Kojąca muzyka trwa)

1165
01:00:15,380 --> 01:00:17,099
Prowadzimy również
intensywny lobbing polityczny...

1166
01:00:17,280 --> 01:00:18,806
i rozmawiamy z decydentami...

1167
01:00:19,019 --> 01:00:22,135
starając się zachęcić
ich do wyboru weganizmu,

1168
01:00:22,160 --> 01:00:23,640
jako swego
rodzaju współczującego rozwiązania.

1169
01:00:23,840 --> 01:00:26,333
(Łagodna muzyka)

1170
01:00:27,380 --> 01:00:29,780
W 2021 roku, w Dzień Ziemi...

1171
01:00:30,560 --> 01:00:33,268
uruchomiliśmy w prowincji Junnan w

1172
01:00:33,293 --> 01:00:35,659
Chinach Chińskie
Towarzystwo Wegańskie.

1173
01:00:35,840 --> 01:00:37,933
(Łagodna muzyka trwa)

1174
01:00:38,380 --> 01:00:42,355
Jedną z ważnych rzeczy,
jakie zrobiliśmy, było stworzenie...

1175
01:00:42,380 --> 01:00:46,440
chińskiego słowa
oznaczającego weganizm...

1176
01:00:46,560 --> 01:00:48,206
i ten znak istnieje

1177
01:00:48,218 --> 01:00:49,594
od wielu, wielu stuleci...

1178
01:00:49,619 --> 01:00:50,860
ale nikt już go nie używa.

1179
01:00:51,106 --> 01:00:53,626
W rzeczywistości oznacza
on „kwitnące rośliny"...

1180
01:00:54,219 --> 01:00:58,380
więc wykorzystaliśmy go
jako punkt wyjścia...

1181
01:00:58,600 --> 01:01:03,040
dla nas, aby
promować zupełnie nową narrację...

1182
01:01:03,260 --> 01:01:05,860
na temat weganizmu w XXI wieku.

1183
01:01:06,200 --> 01:01:07,480
(Gwar w stołówce)

1184
01:01:08,619 --> 01:01:11,940
Przejście od 25 członków
do, powiedzmy, 2 milionów ludzi...

1185
01:01:12,059 --> 01:01:14,420
w Wielkiej Brytanii to
ogromny wzrost, i myślę, że...

1186
01:01:14,445 --> 01:01:16,085
zawsze najtrudniej
jest na początku...

1187
01:01:16,420 --> 01:01:19,139
gdy jest to idea
i filozofia z marginesu...

1188
01:01:19,300 --> 01:01:21,395
wiele osób mówi: „Och,
nie chcę być uciążliwy...

1189
01:01:21,420 --> 01:01:25,099
Nie chcę być dziwny
ani nietypowy", na uboczu...

1190
01:01:25,539 --> 01:01:26,780
a im więcej osób to robi...

1191
01:01:27,219 --> 01:01:29,179
tym łatwiej powinno być.
Mam więc nadzieję, że...

1192
01:01:29,420 --> 01:01:33,074
gdy osiągniemy poziom
5%, 10%, zobaczymy...

1193
01:01:33,099 --> 01:01:35,446
szybszą zmianę, ponieważ stanie
się to bardziej normalne.

1194
01:01:35,600 --> 01:01:39,099
To moja
optymistyczna, idealistyczna wizja.

1195
01:01:39,260 --> 01:01:41,800
Musimy nadal walczyć
o lepszy świat...

1196
01:01:41,920 --> 01:01:43,920
który, jak wiemy,
jest możliwy. I jest...

1197
01:01:44,019 --> 01:01:46,659
tak wielu ludzi na
świecie, którzy tego chcą...

1198
01:01:47,080 --> 01:01:52,873
i którzy tego potrzebują, że nie
zakładam, iż... jesteśmy bezsilni.

1199
01:01:52,960 --> 01:01:55,453
Myślę, że to błąd. Uważam, że...

1200
01:01:55,820 --> 01:01:58,420
każdy z nas indywidualnie
może wnieść mały wkład...

1201
01:01:58,440 --> 01:02:01,040
a wspólnie może to być...

1202
01:02:01,539 --> 01:02:04,201
niezwykle ważne i
naprawdę może odwrócić

1203
01:02:04,213 --> 01:02:06,619
sytuację w ciągu najbliższej dekady.

1204
01:02:07,160 --> 01:02:11,000
(Muzyka w tle)

1205
01:02:14,880 --> 01:02:18,420
(Narastająca muzyka)

1206
01:03:53,320 --> 01:03:55,607
Mam szczerą nadzieję, że ten film

1207
01:03:55,632 --> 01:03:58,052
dotrze do jak
największej liczby widzów...

1208
01:03:58,460 --> 01:04:03,260
którzy będą gotowi zmienić
swoją dietę na roślinną...

1209
01:04:03,659 --> 01:04:07,380
a powodem jest
to, że jako jednostka...

1210
01:04:07,900 --> 01:04:10,860
poprawią swoje zdrowie
i stan medyczny.

1211
01:04:11,099 --> 01:04:13,647
Po drugie, aby jako obywatel świata

1212
01:04:13,659 --> 01:04:16,219
przyczynili się
do ochrony środowiska...

1213
01:04:16,340 --> 01:04:19,699
i powstrzymali zagrożenie
poważnym globalnym ociepleniem...

1214
01:04:20,699 --> 01:04:24,460
prowadzącym do
tylu klęsk żywiołowych.

1215
01:04:24,720 --> 01:04:28,320
A po trzecie,
aby jako osoba sumienia...

1216
01:04:28,699 --> 01:04:31,260
złagodzili straszliwe cierpienie...

1217
01:04:31,380 --> 01:04:33,619
i okrucieństwo
wobec milionów zwierząt...

1218
01:04:34,000 --> 01:04:36,160
które są zabijane każdego dnia...

1219
01:04:36,579 --> 01:04:42,380
aby zaspokoić ludzkie
pragnienie mięsa i ryb.

1220
01:04:42,640 --> 01:04:45,433
(Dziwaczna muzyka)

1221
01:04:54,240 --> 01:04:57,133
(Muzyka narasta)

1222
01:05:23,240 --> 01:05:28,473
(Delikatne pianino)