Downloaded from YTS.BZ
O, wat zijn ze schattig. - Dat zijn onze kleintjes.
Official YIFY movies site: YTS.BZ
Kijk toch.
Kijk, een kip.
Het is het meest gefokte dier ter wereld.
We zien ze als gezond en groen.
De industrie probeert ze onweerstaanbaar te maken.
Elk jaar worden er 78 miljard kippen geslacht.
De kipindustrie is een kwart biljoen dollar waard.
Gedreven door onze liefde voor goedkope, lekkere fastfoodkip.
Londen, laat je horen.
Het zijn mijn twee favoriete dingen.
Mensen aan het lachen maken. En kip.
Even over de kiptent.
Een echt goede kiptent?
Die heeft kogelwerend glas.
Voor kip wil je sterven, dat weet je.
Gebakken, met curry, jerk…
Maar mijn echte favoriet…
Hier komt een zwart stereotype aan…
Gefrituurde kip.
Sinds ik dat dertig jaar geleden proefde…
…zit gefrituurde kip in de lift.
We zijn geobsedeerd door kiptenten.
Kip wordt gezien als groen, als gezond.
Dat klopt niet.
Van de basisschoolkinderen lijdt 36% aan overgewicht.
Pluimveehouden heeft verstrekkende gevolgen voor het milieu.
Hou toch op.
Ik ben een komiek en hou al van kip sinds mijn jeugd.
Ik wil weten hoe het echt zit.
Dus doe ik een experiment.
Ik speel met m'n gezondheid.
Ik eet 28 dagen lang niets anders dan fastfoodkip.
Ik steek de oceaan ervoor over.
Van Zuid-Londen naar het zuiden van de VS.
Ik wil weten wat dit eten doet met ons lichaam en ons hoofd.
Man.
Eens kijken of die vogel echt zo destructief is.
Kip als ontbijt.
Mensen kunnen zich het niet voorstellen.
Want ze kunnen niet binnenkijken.
Wat stinkt dat.
Ze willen geen vragen horen.
We leven in een experiment.
De industrie maakt ons letterlijk kapot.
Man.
Ik eet kip en word gek.
Weet je…
Ik doe dit soort dingen nooit.
Oké, eerste maal.
Ik ga voor een kipburger.
Kipburger met kaas. - Dankjewel.
Met saus erbij. - Dag één, maaltijd één.
Het is elf uur 's ochtends.
Ik voel me vies.
Het experiment is dat ik een maand lang gefrituurde kip eet.
Drie maaltijden per dag.
Een beetje saus erop.
Ergens denk ik: heerlijk, kom maar op.
Beetje dopen.
Wie heeft ontdekt dat je de vleugel van deze vogel kunt eten…
Geniaal, net als de ontdekker van melk.
Ooit was er iemand die zei…
…proef dit eens.
Geniaal.
Echt lekker.
Heel eerlijk, ik ben blij.
Zie je me grijnzen? Echt lekker.
De eerste zit erop.
Eén op, nog 83 te gaan.
De komende maand geen sportschool en geen huisgemaakt eten.
Elke maaltijd is fastfoodkip.
Gelukkig heb ik heel wat om uit te kiezen.
In mijn jeugd was het VK het land van fish and chips.
Toen kwam gefrituurde kip kijken.
Ik herinner me maar één kiptent van toen.
Nu zitten er aan één straat al meer dan twintig.
In het VK zitten er meer dan zesduizend.
In centraal Londen zitten de luxetenten.
Vaak komen die uit de VS.
Hoe verder je gaat…
…hoe minder namen je ziet.
DFC.
MFC. Fried chicken, ja. Maar geen idee waar die -M voor staat.
Wat is dat? Kijk, een PFC.
Perfect Fried Chicken? Maar ze verkopen döner.
Om de hoek zit er vast nog een.
KHF, wat zou dat zijn?
Het is een lucratieve vogel.
In het VK geven we elke dag 12 miljoen pond uit aan gefrituurde kip.
Het salaris van een topvoetballer.
Ik ga niet alleen maar kip eten.
Ik wil er alles over weten.
En bij een Netflix-docu horen experts.
Die goed verlicht dingen uitleggen die ik niet begrijp.
En… actie.
We zijn verliefd op gefrituurde kip.
Het is het snelst groeiende fastfoodvlees ter wereld.
Wingstop is gearriveerd.
Sociale media spelen een grote rol.
Lemon pepper. Proost.
Sterren houden ervan.
Op TikTok…
…zie ik mensen dansen in kiptenten. Jongeren buiten in de rij staan.
Het zijn de jongerencentra van nu.
We gaan naar de keuken.
Het leeft gewoon.
Ik heb van Eddie een KFC-jas gekregen.
Dat is het nou juist. Het is cool, hip en betaalbaar.
Maar achter de schermen speelt er veel…
…waarvan merken liever niet hebben dat…
…de consument dat weet.
Oké, Kate.
Tijd voor lunch.
Mag ik hier zitten?
Dankjewel.
Hoe vaak komen jullie hier?
Zij gisteren nog. - Ja.
Wat zou je zeggen als ik zei dat ik dit drie keer per dag moet eten?
Dan ga je dood. - Dan ga ik dood?
Maar het is maar kip. - Maar elke dag.
Kom op jongens, elke dag kip.
Dood? Waar heeft die puber het over?
Zoals Craig David zou zeggen: rewind.
Voor deze kipmarathon ging ik langs bij een toparts.
Ga maar op de weegschaal staan.
Rechtopstaan.
Ik ben Team Kip.
Ik doe zelfs voice-overs voor McDonald's en Nando's.
Ik ben zo loyaal, man.
Sommige mensen zeggen nu…
'Jij zit zelf in de kipindustrie.'
Dat klopt ook. Het is lekker, toch?
Welk andere eten komt er in een emmer? Een emmer burgers?
Nee, bedankt.
Een emmer gefrituurde kip?
Dat was in mijn jeugd een traktatie. Dan voelden we ons rijk.
Als mijn moeder een emmer KFC haalde…
…volgde er ook altijd Viennetta.
Dan hadden we het gemaakt, hoor.
Even een prikje.
Heb je gezondheidsproblemen?
Niet dat ik weet, nee. - En in de familie?
Mam heeft diabetes.
Type 2?
Ja, mijn opa had dat ook.
Dus dat zit in haar familie? - Ja.
Adem in.
Ik ben 37.
Dan denk je na over je naasten.
En over je gezondheid.
En nu snel weer uit.
Ik ben benieuwd naar de effecten op mijn lijf.
Je hebt een hele mooie lever.
Echt?
Ja, heel gaaf.
En ik zie niets van diabetes bij je.
Heel goed. - Goed nieuws.
Je bent fit en gezond. - Wauw.
En ik wens je het allerbeste.
Wat vindt u van dit experiment?
Nou…
Ik zou het niet doen als ik jou was.
Oké.
Beweging bij de voordeur.
Mijn kip is er.
Bedankt, maat.
Kip als ontbijt.
Gefrituurde kip is populair omdat het gewoon heel lekker is.
En af en toe is er niets mis mee.
Als je het thuis maakt.
Maar we hebben het over fastfoodketens…
…die ultrabewerkte kip verkopen.
Alles zit vol met chemicaliën.
Daardoor smaakt het zo lekker.
Wat een lekkere burger.
Ik ben niet bepaald…
…een veganist die begaan is met kippen.
Twee kipfiletburgers.
Er is genoeg kip voor iedereen, hoor.
Ze kunnen toch niet vliegen.
Een maand lang ultrabewerkt eten…
…klinkt misschien extreem.
Maar naar schatting bestaat…
…meer dan de helft van wat men eet in het VK…
…uit ultrabewerkt eten.
Echt heel lekker.
Mo heeft geen idee.
Wat er gaat gebeuren met zijn lichaam en geest.
Ik wilde hem niet bang maken.
In het VK eten mensen dit al…
…sinds KFC het in de jaren zestig uit Amerika liet overkomen.
Ze waren hier bijna tien jaar eerder dan McDonald's.
Maar de winkelstraten hebben nu iets nieuws.
Er is een invasie gaande van Amerikaanse merken in het VK.
Hier liggen nou eenmaal veel kansen. De investeerders willen allemaal wel.
Hier kunnen ze scoren.
De merken komen deze kant op, overal staan rijen.
Het blijft maar groeien.
Klopt, Kate. KFC en McDonald's alleen al…
…pompen 2,5 miljard pond…
…in het VK de komende vijf jaar.
Dat is veel geld.
Ik snap het wel.
Ik snap de hype rondom de Amerikaanse ketens.
Maar hoe ziet de toekomst eruit…
…als we zo Amerikaans blijven doen?
Dus ga ik die kant op om te kijken wat er aankomt.
Maar voor ik ga…
…nog één laatste maal met m'n maten in een favoriet in Zuid-Londen.
Mo is een van mijn beste vrienden.
Vroeger hingen we al samen in kiptenten.
Gewoon mensen kijken, praten over het leven.
Dit is mijn derde keer gefrituurde kip vandaag.
Derde?
Een experiment naar de gevolgen van frituur…
Vooral fastfoodkip.
Wat? - Elke dag?
Elke dag. Alleen ik.
Wat? Wat idioot.
Drie maaltjes.
Echt idioot. - Hoezo?
We zijn groot geworden op dit eten.
Ik wil weten wat erin zit.
Achter de schermen kijken.
Wauw.
Ik weet niet wat ik moet zeggen.
Wel extreem.
Denk je wel na over je gezondheid?
Wat zijn je zorgen?
Het stigma dat kleeft aan…
…een zwarte man en gefrituurde kip.
Mensen reageren daar sterk op.
Dat snap ik wel.
Maar ik snap dat je goede intenties hebt.
Dit experiment is een jeugddroom van hem.
Maar het klinkt als een nachtmerrie.
Zorg goed voor jezelf.
Ja, man.
Het wordt heftig. - Ja.
Bel me, FaceTime me, wat je wilt.
Ik ben er voor je, oké?
Ik ben er.
Bedankt, broer. - Kom op.
Hij voorziet geen problemen.
Sokken mee.
Nooit te veel sokken.
Ik weet het niet.
Sorry, ik scheet van al die kip.
Ik maak me zorgen.
Ik lijk wel een trompet.
Weet hij wel waar hij aan begint?
Is dat mijn auto?
Laten we kip gaan eten. Nice, man.
De grootste kipketens komen uit de VS.
KFC, Chick-fil-A, Popeyes en ook McDonald's…
…want die verkopen net zoveel kip als rund.
Deze vier ketens hebben in het VK 2500 filialen.
Hier zijn dat er 22.000.
Ik ga de VS door…
En begin in Houston.
De hoofdstad van de moderne gefrituurde kip.
David appt me net.
'Dit zijn mijn aanbevelingen in H-Town.'
H-Town? Wat hip.
Church's Chicken, sinds 1952.
Ik wil drie stukken.
Mag ik ook wat tenders?
Wat ik leuk vind: geen poespas.
Mensen keken me echt aan zo van…
…wie is dat nou weer?
Dan weet je dat het lekker wordt.
Als het gevaarlijk voelt, is het lekker.
Bedankt. - Fijne dag.
Jij ook, dank.
Ik wil vandaag zoveel mogelijk kip eten.
Frenchy's, klassieke zuidelijke kip.
Beyoncé's favoriet, kennelijk.
Vragen?
Bonchon.
Wat een smaak. - Zeker weten.
Pok Pok Po?
Ik ben in de kiphemel. - Dat ben je.
Met Indiase kruiden.
Het lijkt wel de VN van de kip.
Je bent de man. - Nee, jij.
Wat veel eten.
Nog eentje dan.
Het experiment is eigenlijk niet thuis begonnen.
Het begint nu wel echt.
Ik heb elke soort kip nu gehad.
Wat nu?
Ome Mo belt.
Ja, hoe is het?
Ga maar naar mama. Oké.
Hoe is het daar?
Ik eet veel kip. Gisteren…
Ja. - Broer…
Ik moest schijten.
Het leek wel Narnia, mijn god.
Moest je je schoenen en sokken uitdoen?
Heb ik wel gedaan. Alles uitgetrokken.
Waarom eet ik dit, dacht ik bij mezelf.
Thuis ging het nog wel. - Ja.
Maar al die kip… nu heeft het me.
Ik heb er nooit zo bij stilgestaan…
…maar na een potje diarree…
…vroeg ik me wel af…
Wat zit er nou echt in die kip?
New Orleans.
Wat een plek.
Ik zoek het antwoord…
…in de diepvries van een supermarkt in New Orleans.
Hoe gaat het, dames?
Waar zijn de bevroren kipfilets?
Bevroren filets… - Net als thuis…
…is de kip in de supermarkt dezelfde als die in de fastfoodzaken.
Alleen voegen ze in de VS wel iets extra's toe.
Kippenbouillon, kiparoma, glazuur.
Hier heb je een karretje. - Wacht even.
Wie is die kipgozer in dat overhemd?
Bedankt, man. Heb je gezien wat hier in zit?
Heel veel, zeker? - Kippenbouillon. In de kip.
Je eet veel kip.
Maar je proeft geen kip.
Je proeft wat ze eraan hebben toegevoegd.
Want kip zelf heeft geen smaak meer.
Het begon met een wedstrijd, Chicken of Tomorrow.
Direct na de Tweede Wereldoorlog.
Ze zochten snelgroeiende kippen.
Met de dikste filets.
Die lekker snel aankwamen.
Maar op smaak werd niet getest.
Hoe weet jij dat nou? - Ik schrijf over smaak.
Jij bent Flavor Flav. - Ja, de enige echte.
Mark vertelde verder.
In de VS fokten ze selectief kippen…
…die zo snel mogelijk zo groot mogelijk werden.
Allerlei andere landen, ook het VK, volgden hun voorbeeld.
In tachtig jaar gingen kippen van dit naar dit.
Als baby's ook zo hard groeiden…
…zou je na twee maanden zo vet als een varken zijn.
Destijds duurde het 16 of 18 weken om een kip te fokken.
Nu is dan een week of zes.
Kippen zijn enorme baby's. Net als kalfsvlees, maar met minder smaak.
Het is goedkoop, er is veel, maar er zit geen smaak aan.
Net als met chips, de smaak komt van de kruiden.
Dus jij zegt dat wat ik…
…aan het eten ben…
…een smaak is die we zelf hebben toegevoegd?
Je proeft niet iets natuurlijks. Je proeft iets wat is gemaakt.
Kijk eens hoe groot.
Ik snap 'm.
Daarom zitten overal kiptenten.
Ze groeien snel, zijn goedkoop en smaken nergens naar zodat…
…je ze zelf elke smaak kunt geven.
Echt lekker, dit.
Popeyes komt uit New Orleans…
…en staat bekend om z'n smaak.
Tegenwoordig zelfs in het VK.
In één jaar tijd…
…hebben Britten 8,7 miljoen kipburgers van ze gekocht.
Elke drie seconden één.
Toen die burger in de VS uitkwam…
…ging-ie viral en werden mensen gek.
Mensen die zich misdragen.
Een auto-ongeluk in LA omdat mensen een burger wilden…
…die nu populair is op sociale media.
In Maryland ging iemand dood na voorkruipen.
Popeyes kreeg het zwaar te verduren…
Want wat zat er precies in die burger?
Wil je die kip van Popeyes?
Dan heb je deze wel nodig.
Dit is de grote winnaar.
De meeste ingrediënten. Maar liefst 142.
Hoezo mag dit?
Gefrituurde kip dus.
Die bedrijven doen alles om het goedkoop te maken.
Om het handig te maken. En om het onweerstaanbaar te maken.
Mensen maken zich druk, want dit vlees kan ernstige gezondheidsgevolgen hebben.
Kijk bij de ingrediënten.
Zijn dat er 45? Zie je dingen die je niet kent? Dan is het ultrabewerkt.
Polydimethylsiloxaan. Dat zit ook in Silly Putty.
En dan al die oliën nog.
En allerlei smaakstoffen.
Die smaakstoffen.
Daar wringt het 'm.
Dat zijn chemicaliën die ze niet hoeven te noemen.
Waar geen regelgeving voor is.
Dat is een bekende maas in de wet in de VS.
Lekker.
In Europa kunnen ze bij bepaalde toevoegingen…
…een bedrijf vragen om te bewijzen dat het veilig is.
In de VS is dat niet.
Bedrijven bepalen zelf welke chemicaliën veilig zijn.
Hoezo mag dit van de voedsel- en geneesmiddelenautoriteit?
Van dit eten kun je chronisch ziek worden.
Dat is de grootste zorg.
De wetenschap achter eten…
Ik wist niet dat die zo extreem was.
Zal ik heel eerlijk zijn?
Het is ellende. Maar tegelijk…
…is het ook hartstikke geniaal.
Ik kan wel doen van…
…wat zijn ze fout.
Maar ze spelen het gewoon heel slim.
Ik heb het opgezocht.
Dit is hoe ze ons aller favoriet de kipnugget maken.
Stukken kip worden vermorzeld tot een soort vleespasta.
Daar worden toevoegingen en kruiden aan toegevoegd…
…zodat de kip weer als kip smaakt.
Dat geeft een lekkere textuur…
…en een houdbaarheidsdatum waarmee het de wereld over kan.
Nu wordt het gek.
Voedingswetenschappers hebben de perfecte mix van zout en vet ontwikkeld…
…voor een smaaksensatie.
Dus erg lekker.
Zodat je niet kunt stoppen.
Er bestaat een onweerstaanbaarheidsschaal.
Kijk maar eens.
Wat ik nu eet, scoort zo hoog.
Onze hersenen zijn niet gemaakt om dit aan te kunnen.
Niet elke dag, en niet zonder te veel te eten.
Het is geen toeval dat bij de populariteit van ultrabewerkt eten…
…ook een stijging hoort in eetstoornissen en overgewicht.
Het staat buiten kijf…
…dat dit eten is gemaakt om potentieel te overeten.
De concurrentie is zo moordend dat ketens zorgen dat jij voor hen kiest…
…door hele teams zintuigwetenschappers in te zetten.
En eentje wilde er wel met mij afspreken.
Om wat geheimen te delen.
Als je dit werk doet…
…met gefrituurde kip…
…neem ik aan dat je zwart bent.
O, kijk eens.
Precies zoals ik al dacht.
Hoe is het? - Hoi, Mo.
Goed om je te zien.
Je ziet er precies zo uit als ik al dacht.
Oké.
Dit wordt magisch.
Jij bent een expert op het gebied van de smaak van kip.
Je bent zelf de expert van wat jij lekker vindt.
Ik ben zintuig- en consumentenwetenschapper.
Opgeleid en al. - Zeker.
Meerdere opleidingen.
Laat je horen. Ze is geen TikTok-kenner.
Zeker niet, ik ben een echte wetenschapper en voedingschemicus.
Ik zie jou in een witte jas staan…
…zo van: dit wordt 'm.
Dat is ook wel een beetje zo. Ik sta in een lab.
En werk met zintuigen en emoties.
Zodat mensen steeds opnieuw willen bestellen en consumeren.
Je speelt in op hun psyche?
Zintuigwetenschappers perfectioneren elk element van gefrituurde kip.
Silke werkt voor een van de grootste fastfoodketens van de VS…
Komt-ie.
…die ook naar het VK komt.
Een van haar specialiteiten?
Krokantheid.
We zoeken dingen die ons laten zien…
…dat we dit product willen eten.
Als je dat wil, blijf je terugkomen.
Een hapje.
Luister maar eens, kijk maar eens.
Wat goed, dit.
Voor consumenten duidt geluid op versheid en kwaliteit.
En het maakt stofjes aan in ons brein.
Ik had niet per se zin, maar zodra ik begon…
Zei je brein: 'Dat is lekker.'
Ik voel overal dopamine. Echt overal.
Het lijkt wel crack.
Nooit gehad. - Dat is dus goed.
Heb jij het wel eens gehad? - Nee.
Ik mag jou wel.
Hoe is het, man?
Ik ben aan het koken, hoe is het daar?
Ik heb veel experts gesproken.
O, echt?
Ja, man.
Eén van de ingrediënten gebruiken ze ook voor de bevochtiging van condooms.
Dat meen je niet.
Echt, condooms?
En dat zit dan in je burger.
Maar wacht even.
Er zit zoveel kunstmatigs in…
…dat is ontwikkeld voor jouw ervaring.
Zodat je meer wilt.
Hij heeft alle info.
Hoe vind je het nu om al die kip te eten?
Ik weet het niet.
Het gaat wel goed.
Hij heeft het naar zijn zin, lijkt het.
Maar als komiek doet hij altijd alsof hij blij is.
Ik vraag me af hoe het echt met hem gaat.
Ik zit op anderhalve week. En ik heb het naar m'n zin.
Maar heel eerlijk…
Ik heb het ongemakkelijke gevoel…
…dat zwarte mannen krijgen als ze kip eten op camera.
Waar komt dat toch vandaan?
Ik ga het iemand vragen.
Ik ga naar de roots van gefrituurde kip in een zuidelijke kerk op een zondag.
De kip is zo klaar, maar heeft wel een ziel.
Mag ik dat grote stuk?
Heel erg bedankt.
Iedereen komt hier samen.
Ja, voor kip, maar ook voor meer.
Om samen te eten.
Om de liefde te proeven.
Hoe is zoiets eenvoudigs zo…
…gekaapt door grote bedrijven?
Met grimemuziek en grote sterren?
Wat mij verdrietig stemt…
…is dat mensen gefrituurde kip eten…
…zonder te denken aan de zwarte koks die dat hebben ontwikkeld.
We gaan naar een plantage van voor de Burgeroorlog.
Ooit maakten vrouwelijke slaven gefrituurde kip voor plantage-eigenaars.
In de 1860s werd slavernij afgeschaft.
Maar Afro-Amerikanen bleven het gerecht perfectioneren.
Witte Amerikanen zetten ze voor schut.
Zwarte mensen werden neergezet als kippendieven.
In 1915 verscheen Birth of a Nation.
De grootste film ooit.
Met grove beelden van zwarte Amerikanen die kip aten.
Hier kwam een stereotypering uit.
Soms met racistische marketing als gevolg.
En toen kwam Colonel Sanders.
Ik was nog maar veertig…
…en ontwikkelde een speciale mix van elf kruiden.
En een speciale kookmethode.
Dat leverde iets heel lekkers op.
Als kind dacht ik dat de kolonel de man was die het had uitgevonden.
Waar kwam hij ineens vandaan?
Hij had een tankstation en een restaurant.
Zo begon hij ooit.
Als je een goede burger bent kun je in Kentucky een kolonel worden.
Een soort ridderorde eigenlijk.
Echt? - Ja, en daar maakte hij gebruik van.
Dat witte pak, heel plantage-eigenaar.
De illusie is…
Zwarte mensen doen alles voor me.
Hij was goed in marketing.
Maar hij leunt op het sentiment van het zuiden.
Dat vonden zijn klanten geruststellend.
Dat doen veel bedrijven nog.
Ze spelen in op zuidelijk nostalgie.
Make America Great Again.
Niet geweldig voor mijn voorouders.
Dat speelt allemaal mee.
En daar verdient hij veel geld mee.
Zelfs nadat hij het bedrijf goed had verkocht…
…bleven ze dat verhaal vertellen.
En uitvergroten. - Wauw.
KFC is tegenwoordig de grootste kipketen ter wereld.
Met zaken in 149 landen.
In Japan eten we het met kerst.
We zijn in Bloemfontein voor Kentucky Town.
We gaan.
Ze verdienen elk jaar 27 miljard pond.
Dat zijn veel kippenvleugels.
KFC is in het VK al heel lang nummer één.
Ze domineren de winkelstraten. En de andere straten. En de tankstations.
De komende jaren steken ze er anderhalf miljard in…
…om die positie te behouden.
Ze willen echt domineren.
Ze willen de nummer één blijven.
Ik ben bijna op de helft.
En ik geniet al wat minder.
Gefrituurde kip met koffie.
Ik eet dit nu al iets van tien dagen.
Het is wel echt lekker.
Maar ik zie dat ik aankom.
Dat vind ik niet leuk om te zien. Je ziet jezelf en…
…je weet gewoon…
Ik voel me niet mezelf.
Ik ben traag.
Het is veel moeilijker dan ik had gedacht.
Heel eerlijk.
Na een tijdje raakt hij opgezet. Moe.
Zijn spijsvertering gaat lijden.
De goede bacteriën, het microbioom…
…raakt uit balans.
Ik verwacht dat hij buikpijn zal krijgen.
Misschien een andere stoelgang.
Vocht vasthouden. Willen slapen of onrustig slapen.
Dat microbioom maakt gelukshormonen zoals serotonine aan.
Dus emotioneel gaat hij dit ook voelen.
Ik zit op 42 maaltijden.
En de dokter heeft helemaal gelijk.
Het is één uur 's nachts.
Ik heb laat gegeten.
Ik kan niet slapen, voor het eerst.
Ik ben gewoon wakker.
Dit doet iets met je hoofd.
Het ene moment geniet je van je lekkere eten.
Maar soms verlang je ook…
…naar een stuk fruit of zo.
Soms wil ik het opgeven.
Soms denk ik bij mezelf…
'Ik eet nooit meer gefrituurde kip.'
Het is één uur.
En ik kan niet slapen door die kip.
Een nieuwe dag.
Tenders voor ontbijt.
Kip wordt neergezet als beter of gezonder dan rood vlees.
Dat noemen we healthwashing.
Het idee dat een kipnugget…
…beter is dan een Big Mac…
…dat is lastig.
Je blijft maar dooreten en dooreten.
Eten zoals fastfoodkip… Hoe slecht kan dat nou zijn?
Maar in de VS alleen al zien we momenteel…
…elke vier minuten iemand sterven…
…door een ziekte door ultrabewerkt eten.
En niet alleen in het westen gebeurt dat.
Het is een wereldwijde crisis.
Dit jaar was het keerpunt.
We hebben nu meer obese kinderen dan verhongerende kinderen.
Wereldwijd.
Ik ben in Chicago, de thuisbasis van McDonald's.
De pioniers van fastfood.
Ik krijg dit niet op.
Ik heb afgesproken met een inwoner…
…die me de impact wil laten zien die de ketens…
…op de gemeenschap hebben.
Hoi, Mo. - Hoe is het?
Bedankt dat je wilde afspreken.
Noemen ze jou ook Mo?
Ja, ik ben ook Mo. - Twee Mo's.
Dit is Oak Park, een van de betere wijken van Chicago.
Erg mooi. - Ja.
Je ziet hier veel lieve bakkerijtjes…
…diverse restaurants, zoals die tacozaak…
Alles is hier luxe, en dus duurder.
Maar we gaan nu naar West Garfield Park.
Waar ik ben opgegroeid.
Je ziet de verandering vanzelf.
Het is een voedselwoestijn.
Alleen maar fastfood, overal.
Ik weet de McDonald's, de Taco Bell.
De Wendy's, de Popeyes, de Domino's, de Subway.
Maar waar zit de supermarkt?
Dit is een van de supermarkten.
Er staan foto's van boodschappen op.
Maar binnen vind je vooral chips en sap.
Geen wortels? - Nee.
Champignons? Tomaten?
Nee, misschien eieren. Als je geluk hebt.
Zelfs bij ons vind je op z'n minst wel eieren.
Je moet het doen met wat er is.
Het concept voedselwoestijn komt uit het VK.
Uit Schotland, eigenlijk.
Zo noem je een gebied waar alleen ongezond eten te vinden is.
Fastfoodketens richten zich op gemeenschappen met minder geld.
Zo verdienen ze hun geld.
Naar schatting woonden in 2025 zo'n 19 miljoen mensen…
…dus 6% van de bevolking van de VS in een voedselwoestijn.
Die worden uitgebuit.
Want ze hebben gewoon geen andere opties.
We zijn er, wil je Sharks proberen?
Deze parkeerplaats wordt bewaakt voor uw veiligheid.
Twintig vleugels en friet voor 15 dollar.
Dat is veel kip voor weinig.
Ik zie geen tafels of stoelen.
Nee, je gaat hier niet zitten eten.
Het is echt fastfood. Meenemen.
Alstublieft. - Bedankt, man.
Dank je vriendelijk.
Voedelwoestijnen zijn geen Amerikaans probleem.
Thuis in het VK…
…hebben de armste wijken vijf keer zoveel fastfoodopties…
…als de rijke.
In het VK leven 1,2 miljoen mensen in een voedselwoestijn.
Is dit je moeder? - Hoe is het?
Hoe is het? - Goed.
Ik doe m'n schoenen uit. - Hoeft niet.
Natuurlijk wel, mam.
Kip. - Alsjeblieft.
Dank je.
Quintonelle, Mo's moeder…
…werkt in de zorg en kent de effecten van voedselwoestijnen.
Het is zo ontmoedigend.
De slijters, de fastfoodketens…
…en de leegstand.
En alles wat daar bij hoort.
Als je uit dat raam kijkt…
…zie je die gebouwen daar.
Iemand die daar woont, heeft meer toegang.
Tot zorg, tot eten, tot alles.
Hun levensverwachting ligt zestien jaar hoger dan de mijne.
Omdat ik hier woon.
Mijn god.
Dat noemen ze de sterftekloof.
We weten dat kiptenten en fastfood niet goed voor ons zijn.
Maar ze zijn goedkoop.
Ik kan mijn kinderen voeden tot ze vol zitten.
Vind je dat voedselwoestijnen zijn ingericht…
…zodat mensen slecht blijven eten?
Ja, zeker.
Het is heel manipulatief en misleidend.
En de gevolgen zijn vreselijk.
We gaan dood. En eten speelt daar een rol in.
Het zorgt voor een hoge bloeddruk…
…hoog cholesterol, bloedsuiker, diabetes.
Die dingen komen juist hier vaak voor omdat je bent wat je eet.
Dus is het niet…
Het is gewoon…
Het is frustrerend en onlogisch.
Vind je het…
Vind je het moeilijk? - Ja, heel moeilijk.
Eten zou niet zo moeilijk moeten zijn.
Dankjewel.
Bedankt voor je tijd.
Bedankt, mam. Heel fijn.
Ik wist helemaal niet wat een voedselwoestijn was.
Maar zodra je die wijk inrijdt…
Daar is het echt.
En ik kom niet uit een rijk nest, of zo.
Ik kom ook uit een arme omgeving. Maar…
De simpele dingen die wij voor lief nemen…
Daar hebben ze hier geen toegang tot.
In de VS.
Man.
In het VK hebben we ook problemen.
Mensen lopen bij de voedselbank, er is een koopkrachtcrisis.
Maar dit is meer dan…
'Oeps, we zijn de groente vergeten.'
Dit gebeurt opzettelijk.
Zodat mensen ongezond blijven.
Dit is wel echt pittig, hoor.
Man.
Waar je ook gaat, zit je tussen de…
…zogenaamde distributiecentra.
Door mensen te omringen met een product…
…en diens marketing…
…concurreren ze met elkaar om de winst.
In marketing noemen ze dat CLV.
Customer Lifetime Value.
Als ik een klant als kind al te pakken krijg…
…blijven ze levenslang plakken.
Als merken een band opbouwen met mensen…
…kopen mensen meer bij ze.
Consumeren ze meer.
Mag ik een Big…
Ik wil een Big Mac met kip.
De saus is gestolen.
Zwarte mensen staan vaak voor alles wat cool is.
De muziek, de dans, het taalgebruik.
Ik wil wat nugs.
Daarom werken merken samen met culturele makers.
Zodat mensen denken: dat is cool, dat wil ik ook.
Ik ben pas 2,5 week bezig.
Maar ik besef dat ik mijn hele leven…
…al wordt klaargestoomd voor kip.
Ik heb ook voice-overwerk gedaan voor Nando's.
Ik geef het niet graag toe, maar…
Ik ben ook het probleem.
Ik heb er bijna vijftig maaltijden opzitten.
En ik heb, denk ik, te veel hooi op m'n vork genomen.
Ik ben zeker zwaarder.
In Chicago moest ik een groter shirt kopen.
Mannen hoor je niet vaak over niet lekker in hun lijf zitten.
Ik dacht heel naïef…
Ik ben toch gezond, hoeveel kan ik nou aankomen?
Hoe ongezond kan het zijn?
Hoeveel invloed kan het hebben op mijn stemming?
Ik wil hulp.
Michigan University heeft een hele afdeling…
…die analyseert hoe fastfood je hersenen beïnvloedt.
Binnen.
Hallo. - Hoi, Mo.
Welkom in mijn lab.
En jij mag vandaag lekker proeven.
Wat vreemd, dit.
Ik pak een drumstick.
Wil je me vertellen over de laatste paar weken?
Als ik dit eet…
Het is heerlijk, tot het op is.
En dan besef je ineens…
Gisteren nog. Ineens voelde ik me zo eenzaam.
Je humeur verslechtert.
En ik werk in comedy.
Ik zoek vaak naar de grap, naar de lach.
Maar ook in dit eventjes…
…lukt het me niet meer.
En als ik dan humeurig ben…
…wil ik mezelf opvrolijken met eten.
Dus als ik vleugeltjes ga halen…
Dan misschien ook een burgertje.
Voel je je ook sloom? - Zeker.
Een beetje traag?
En ik doe dutjes. Geen lekkere dutjes.
Bijna gedrogeerd?
Dat je gewoon…
Je voelt je daarna niet fitter.
Je moet dit eraf slapen.
Het is alsof je me achtervolgd hebt.
Dat is het namelijk precies.
Ik heb nog een vraag.
Wilde je ook wel eens stoppen…
…maar lukte dat niet?
Ja, vaak als ik aan het eten ben…
…moet het gewoon op.
Wil je dat gevoel van een laag humeur wel eens…
…weg-eten met meer eten? - Ja.
Van dit type eten, dat veel mensen eten…
…word je humeuriger.
Het wordt gelinkt aan depressie en angst.
Herken je dat? - Heel sterk.
Maar als je het niet meer eet, krijg je er zin in.
Dat klinkt als drugs, als een verslaving.
Ja.
Zelfs dat angstige gevoel…
Hersenmist. Dat heb ik niet vaak.
Maar nu vergeet ik soms woorden.
Wat mij opvalt, deze vragen die ik je stel…
…zijn diagnostische criteria…
…om te registreren wanneer iemand verslaafd raakt.
Aan tabak, alcohol, cocaïne.
Je weet dat je je er slechter door voelt.
Maar je wil het ook nog steeds hebben.
Daar is dit soort eten voor gemaakt. Om heel snel…
…een beloningsgevoel in je lijf te krijgen.
Waarna je heel snel crasht.
Dat is hoe elke verslavende stof gemaakt wordt.
Het klinkt alsof je die verslaving begint te voelen.
Ja, ik…
Ik had niet gedacht dat ik…
…zo beïnvloed zou raken door kip.
Ja.
Het is echt schokkend.
Dat dit door dat eten komt.
Het brein is zeer complex.
We hebben de zogenaamde hypothalamus.
Die vertelt ons dat we moeten eten, of moeten stoppen. Of we honger hebben.
Door dit eten, komt dat uit te staan.
Die neurale route raakt uit balans.
En daar begint de voedselverslaving.
Met grote gevolgen voor je fysieke en mentale gezondheid.
Wat schokkend is, is dat 12% van de kinderen…
…voldoet aan de criteria voor een verslaving aan ultrabewerkt eten.
Als moeder maakt dat me echt bang voor de toekomst.
Ik zit te eten, en voel me echt niet mezelf.
Ook niet als ik in de spiegel kijk.
Ik zit echt laag.
Ben echt verdrietig. En eenzaam.
Dit is zo zwaar. Zo moeilijk.
Ik zet jullie uit.
Ik heb hier geen zin in.
Ik begon echt heel naïef.
Hoe dieper ik ga…
…hoe meer vragen ik heb over mijn liefde voor dit eten.
Gefrituurde kip is overal.
En die dieren moeten ergens vandaan komen.
Smerig, wel.
Wat er gebeurt achter gesloten deuren…
…houdt de industrie moedwillig weg bij het grote publiek.
Ik heb dit opgezocht.
In de VS komt bijna alle kip uit fabrieken.
Bij ons ook.
In het VK is het nu 95%.
Intensieve veehouderij noemen we het.
Dat begon in de VS, maar hoort nu ook bij het VK.
Er zijn er meer dan duizend.
Verstopt, maar groeiende.
Check dit.
De meerderheid van de kip gaat van een handvol bedrijven…
…naar supermarkten en fastfoodketens.
Zij worden ook wel 'Big Chicken' genoemd.
En Arkansas is er groot in.
Daar ga ik naartoe.
Naar een plaats die Springdale heet.
Daar zit een massaproducent, Tyson Foods.
Tyson Foods staat voor veiligheid, verantwoordelijkheid en smaak.
Als ik hun promovideo zo zie…
…lijken ze me echt heel aardig.
We leiden miljardenmerken in goede banen.
We voeden de wereld als onze familie.
Het is inderdaad een miljardenmerk.
Zij hebben de standaard gezet voor vleesverwerking.
Wil je winnen binnen de kip…
…dan moet je zijn als Tyson. Kom maar op, Alice.
Tyson is een pionier op het gebied van verticale integratie.
Ze bezitten elk deel van de toeleveringsketen.
Van de broederij tot de kippen…
…tot het slachthuis en de productie.
Alles van de nuggets tot aan de vrachtwagens.
Het is een soort zwart gat dat alles opzuigt…
…in het universum.
Ze hebben volledige financiële controle.
Dank je, Alice.
Tyson verdient zo veel geld…
…dat elk ander Big Chicken-bedrijf hun model nu nabootst.
In het VK zijn de grootste spelers Moy Park, Hook 2 Sisters en Avara Foods.
Zij beheersen 70% van de kippenmarkt.
En verwerken zo'n 800 miljoen kippen per jaar.
Verwerken betekent vermoorden, trouwens.
Ik wilde Tyson spreken.
Maar toen ze meer hoorden, werd het stil.
Dus zocht ik een lokale activist…
…die vecht voor de rechten van pluimveearbeiders.
Zij zal me de waarheid vertellen.
Hoe is het? Welkom in Arkansas.
Ik geef je een tour.
Zodat je de macht leert begrijpen…
…die Tyson hier heeft.
Ze bouwen de wegen.
Ze geven aan kerken en goede doelen.
De Tyson-sporthal.
Ze kopen zich de harten in hier. - Precies.
Kijk, pluimvee.
Ja, maar daar mogen we natuurlijk niet in.
Ik schrijf al vijf jaar over Tyson Foods.
En ben er nooit binnen geweest.
In Arkansas hebben ze anti-klokkenluiderwetten.
Je mag geen voet zetten in een Tyson-pand…
…als je er iets over wilt vastleggen.
De boete is hier tot wel 5000 dollar per dag.
Wat groot, joh. - Ja.
Kijk, de kippen.
Man.
Ze stinken.
Zo weinig ruimte, jeetje.
Ze vermoorden de hele dag door kippen.
Maar in de kerk…
Kijk nou, met veertjes eraan.
Ik zie overal veren.
Sorry, die zag ik even niet aankomen.
Dit voelt best eng, zo'n groot bedrijf.
En in Amerika is geld de koning.
Daar is de politie al.
Ik zie meer politie.
Om dit bedrijf te laten draaien…
…moeten ze wel goede banden hebben…
…met politici en…
…de politie, en zo.
Dit voelt eng.
Ze houden ons in de gaten, zeker.
Ze observeren ons nu.
Ze zijn daar gestopt, maar of dat wegens ons is…
Zullen we oversteken?
We willen geen politie op ons dak.
Ik ben zwart, jij latina. Dit willen we niet.
Toen ik hieraan begon en de arbeiders vroeg…
…wat ze wilden…
Ze zeiden steeds…
'We willen gewoon…
…beter behandeld worden dan die kippen.'
Mensen hebben er geen beeld bij.
Want wie in deze fabrieken werkt…
…mag niet veel vertellen.
Gebeurt dit alleen in Arkansas of…
…overal in de VS?
Dit gebeurt overal.
Zo werkt de hele vleesindustrie.
Ik heb filmpjes uit de fabrieken gezien.
Ze moeten kippen doodmaken die nog leven.
Ze verwerken 175 kippen per minuut.
Mensen staan daar met scherpe messen.
In metalen handschoenen.
Ze benen kippen uit.
In drie tot vijf seconden. En dat elke dag urenlang.
Ze krijgen eigenlijk…
…geen rust. Ze moeten werken als machines.
Een van de grootste problemen van de pluimveearbeiders…
…is dat ze geen wc-pauzes krijgen.
Het draait gewoon door.
Als ze naar de wc moeten, maar geen pauze krijgen…
…plassen ze maar ter plekke.
In hun broek.
Vaak moeten ze luiers dragen.
Hoe vernederend is dat?
Zo mogen mensen niet worden uitgebuit.
Alleen maar voor een kipburger.
Ze is moedig, wil graag verschil maken.
Maar er wordt niet naar haar geluisterd.
Niemand komt kijken hoe het hier werkt.
Dit is ongelooflijk.
Dat onze kip zo wordt geproduceerd.
Als je het niet ziet, maakt het niet uit.
Als er maar drumsticks zijn.
Die arbeiders…
…doen ontzettend gevaarlijk werk.
Ze riskeren hun levens voor net iets meer dan minimumloon.
Ze riskeren amputatie, ziekenhuisopnames.
Dit zijn grote machines.
Iemand moet die ook schoonmaken.
In Alabama is een arbeider van Tyson onthoofd.
Daar trok Tyson de handen van af, want die persoon werkte voor een derde partij.
Zo distantiëren ze zich van illegale arbeidspraktijken.
De zorgen strekken verder dan de fabrieken.
Er zijn vragen over…
…de omstandigheden binnen heel Big Chicken.
Ook op boerderijen.
In deze industrie…
…werken mensen zonder verblijfsvergunning, vluchtelingen…
Die zullen nergens over klagen.
Om de werkomgeving beter te begrijpen…
…zoek ik contact met een werker zonder verblijfsvergunning.
Hij vangt kippen.
En werkt op boerderijen van verschillende bedrijven hier.
We vangen met z'n zessen kippen.
Op één dag wel 40.000.
We grijpen er twee per hand.
Mijn vingers zijn er slecht aan toe.
Ik kan geen vuisten meer maken.
In mijn slaap beweeg ik soms…
…alsof ik kippen aan het vangen ben.
Ze werken tussen de chemicaliën.
Zonder enige beschermende kleding.
En kippen zijn gemeen ook nog. Het is keihard werken.
Ik begrijp dat er ook kinderen werken.
Ja, heel veel. Van 15, 16, 17 jaar.
De jongen uit mijn groep…
…had koorts, moest erg hoesten.
Zijn ogen waren rood van de chemicaliën.
Hij moest huilen, viel bijna flauw.
Na de ontmoeting met Carlos…
…ontdekte ik dat het ministerie van Arbeid in 2023…
…meer dan honderd kinderen aantrof bij een bedrijf…
…die illegaal werkten in negen grote verwerkingsfabrieken.
Ook die van George's en Tyson Foods.
'Tyson houdt zich aan alle arbeidswetten…
…en legt ook anderen met wie we zaken doen tegen een hoge lat.'
Hij was van mijn leeftijd.
En je zag hoe zijn lichaam had geleden.
Het is moderne slavernij.
Zo is het gewoon.
De industrie trekt een sluier over kip heen.
Zodat het klinkt als iets fantastisch.
Bijna te mooi om waar te zijn.
Want dat is het ook.
Ik wist dat er veel achter zat.
Maar als je echt die mensen ontmoet…
Ga je er toch anders naar kijken.
Naar het eten waar je…
…van houdt.
Dit is groot.
En hoe dieper ik ga…
…en hoe meer ik ontdek…
…denk ik ook steeds…
Staan ze me straks op te wachten…
…buiten mijn huis?
Ongelooflijk hoe schimmig deze industrie kan zijn.
Ik ga naar Delaware. Daar vechten de mensen terug.
Welkom in Delaware. Staat van eindeloze ontdekking.
Ze wisten dat ik kwam.
Ik ben hier om dingen te ontdekken.
Ik word gek, jongens.
Ik word gek van al die kip.
Kip is een grote industrie in Delaware.
Dat hoor je zelfs op de radio.
De kippenindustrie produceert tonnen kippenmest.
Wie in de buurt van boerderijen woont…
…maakt zich zorgen om zijn gezondheid.
Dit heb ik van de radio.
Delaware heeft heel veel kippen.
En die schijten overal.
Sorry, mam.
Stel je alle kippen in de VS voor.
Een jaar van hun poep zou heel Londen bedekken.
En Edinburgh. Dat is veel poep.
Ja, man. - Hoe is het, Mo?
Goed, met jou? - Aangenaam.
Wat een regen.
Michael.
Michael woont hier en knokt terug.
Hij laat het me zien.
Zie je die kippenschuren?
En die ventilatoren?
Ja.
Die zijn niet om te koelen.
Die vogels staan op hun uitwerpselen.
In de nieuwere schuren staan zo…
…50.000 kippen.
Met dus ook zoveel poep.
En dat wordt niet steeds schoongemaakt.
In die poep zit ammoniak.
En ammoniak…
…daar kunnen ze blind van worden.
Als ze niet ventileren, gaan de kippen dood.
Als je die lucht de gemeenschap in blaast…
…wat gebeurt er dan met ons?
Er komen giftige gassen vrij…
…die mensen inademen. Met gevolgen.
Zie je die buren?
Zo dicht erop.
Daar woont een veteraan.
Toen hij in Irak zat…
…bouwden zij een hoop kippenschuren naast zijn huis.
Wat stinkt het.
Ruik je dat altijd? - Elke dag.
Ik ruik het hier. - Het trekt in je kleren.
Deze gemeenschappen zijn gebouwd op agricultuur.
Agricultuur is niet slecht.
Maar je kunt ook boeren zonder alles kapot te maken.
Je buren kapot te maken.
Ik had niet verwacht dat het…
…zoveel invloed zou hebben op mensen…
…door de lucht- en waterkwaliteit.
Dit gaat niet alleen om de geur.
Die grote fabriek daar…
…is een van de grootste afvalinstallaties van heel Delaware.
Ze versnijden miljoenen kippen.
Die wassen ze ook.
Al die ingewanden en viezigheid.
Ik leg het niet heel wetenschappelijk uit.
Maar dat afvalwater…
…belandt op deze velden.
En iedereen hier heeft een waterput.
Meen je dat? Dat kan toch niet?
Je kunt niet ademen, niet drinken, niet naar buiten.
Kinderen worden ziek, astma.
Allemaal voor goedkope kippen…
…van een dollar of wat per pond.
Dat kan toch niet?
Deze industrie is veel te machtig.
Mountaire, het bedrijf dat hier wordt beschuldigd van vervuiling…
…schikte een rechtszaak voor 205 miljoen dollar.
Maar ontkende aansprakelijkheid.
Ik twijfel nu aan alles. Ik was me…
…en poets mijn tanden even zo.
Ik ben er paranoïde van.
Ik wist niet eens wat Big Chicken was.
Wist ik veel.
Ik wist er niets van af.
En ik ben teleurgesteld in mezelf.
Dan zie je zo'n fabriek naast iemands huis staan.
Zo triest.
Ik wil het niet meer eten.
Ik wil ermee stoppen. Ik wil niet meer.
Het heeft iets fijns.
Met z'n allen zo'n emmer leegeten.
Maar tegen welke prijs?
Waar is de balans?
Ik had daar nooit over nagedacht.
Het zijn gewoon boeren, dacht ik.
Maar moeten we zo ver gaan?
Ik dacht ook: het is maar kip. Rustig maar.
Maar als je hoort wie dit allemaal raakt…
Tot je het eet en iemand tegen je zegt…
…dat je verslaafd bent, net alsof het cocaïne is.
Dan denk je… wat?
Als er zoveel geld te verdienen valt…
…dan zijn er ook altijd geheimen.
In de VS zie je dat duidelijk.
Maar thuis…
Hoe diep gaat het daar?
Grootschalige veehouderij heeft een enorme impact op het milieu.
Kippen eten granen en sojabonen.
Die komen uit het regenwoud, waar dus druk wordt ontbost.
In het VK zorgen kunstmest en pesticiden…
…voor een verslechtering van de grond.
Onze bodem verdwijnt letterlijk.
We hebben nog maar enkele tientallen jaren voor het weg is.
Zonder bodem geen eten.
Game over.
We gaan.
Snel weg hier, man.
Ik rijd naar KFC.
Als je bestelt, zeggen ze altijd: 'Anders nog iets?'
Hallo.
Mag ik een minimix?
Anders nog?
En een portie vleugeltjes.
Anders nog?
Bedankt, tot later.
Hoorde je het? 'Anders nog?'
Ik wilde niet meer.
Dit eten is echt een probleem.
De oogkleppen zijn me echt afgevallen.
Ik kan wat ik heb geleerd niet meer negeren.
Thuis ben ik op onderzoek uitgegaan.
En KFC is als een malle bezig.
KFC kondigt voor de komende tien jaar vijfhonderd nieuwe restaurants aan…
…in het VK en Ierland.
Mo wil geen onderzoeksjournalist zijn.
En dat snap ik, maar tegelijk… Als hij dieper dat wereldje in wil…
…moet hij toch die pet opzetten en een stukje dieper gaan.
Welkom bij het hoofdkantoor van KFC.
Heeft u een vraag voor de klantenservice, toets dan 1.
Klantvragen moeten online schriftelijk worden ingediend…
Dit gaat niet alleen om mijn ervaringen.
Ik wil ze als marktleiders spreken over de gevolgen…
…van hun eten op onze gezondheid en het milieu.
Dit heeft KFC me gestuurd.
'Bedankt voor de informatie over je documentaire.
Het klinkt zeer interessant.
We kunnen geen bijdrage leveren, maar wensen je alle succes…
…bij het vertellen van dit verhaal.
Nogmaals bedankt, en succes met je film.'
Ze behandelen me gewoon als een sukkel.
Er volgde wel één doorbraak.
De grote baas van de British Poultry Council wilde me te woord staan.
We wilden dat doen bij een van de fabrieken.
Maar dat werd lastig.
Interessant.
Dus gingen we naar een schattig klein stadsboerderijtje.
Hoe is het, Rich? - Goed, met jou?
Sta je ineens in Hackney, man. - Het is wat.
Je lijkt wel een undercoveragent.
In het VK slachten we zo'n twintig miljoen kippen per week.
Per week? - Ja.
Maar zie dat in perspectief.
We zijn met 65 miljoen.
Laten er 60 miljoen vlees eten.
Een halve kip per persoon, per week. Niet zo veel.
Er is ook sprake van honger.
Tot we iedereen kunnen voeden, doet niets anders er echt toe.
Ja, we moeten ons bewust zijn…
…van hoe we mensen, het milieu en de vogels behandelen.
Maar als we dat goed aanpakken…
…zijn we een voedingsbron voor de wereld.
Je lijkt wel een politicus, man. Straks kus je nog een baby.
Ja, maar…
In dit proces…
…heb ik alle aspecten van de industrie gezien.
Ik was niet klaar voor het mestverhaal.
Wat doen we daar aan in het VK?
Onze industrie krijgt kritiek en beschuldigingen.
Wat doen we met de mest, bijvoorbeeld?
Ik kan met zekerheid zeggen dat alle mest…
En dan hebben we het over boerderijen, niet over fabrieken.
…onder controle is.
En bij de fabrieken dan?
Ook onder controle.
Het vormt geen risico, is niet schadelijk.
Er wordt niet gesjoemeld?
Nee, waarom zouden we?
Maar je PR-dame staat daar.
Die legt de boel elk moment stil. 'Zullen we dit niet doen.'
We willen goede buren zijn.
En mensen niet tot last zijn.
Na ons gesprek bleek producent Avara Foods…
…die Rich vertegenwoordigt…
…de grootste milieu-rechtszaak ooit…
…aan z'n broek krijgt.
Voor de vermeende vervuiling van drie rivieren.
Er leven meer dan twintig miljoen kippen rondom de Wye.
En die maken meer mest dan het land aankan.
De industriële veehouders waar restaurants van kopen…
…maken de rivier de Wye gewoon dood.
Hoe is het, man? - Hoe is het?
Tok-tok, man.
Hoe is het?
Alles goed, man. - Kom binnen.
Je hebt die Richard gesproken. Hoe ging dat?
Respect dat hij kwam praten.
Maar hij leek wel een AI, joh.
Ik vroeg iets en dan zei hij… 'Weet je, er zijn…
…veel monden te voeden.
Kunnen we meer doen? Misschien.'
En nu? Wat nu?
Lastig, want niemand wil met me praten.
Ik kreeg een mailtje van KFC.
Wereldwijd.
Grote jongens.
Echt, hè? - Mag ik zien?
Er staat een nummer onder. Bel ze.
Laten we dat doen.
Hallo?
Met Mo Gilligan. Ik heb jullie gemaild.
Over een docu over gefrituurde kip?
Hallo?
Ze staan op stil. Ze namen wel op.
Hallo?
Ik neem dit gesprek op voor gebruik in een documentaire. Mag ik verdergaan?
Zo.
Ze hangt gewoon op.
Jeetje, weet je wat?
Ze nam op, zette zichzelf op stil.
Ze luisterde gewoon mee.
Wat maf.
Meer heb ik niet gekregen van KFC.
Meer niet.
Je geeft me je nummer.
Waarom neem je dan niet op?
Het is niet verrassend dat…
…KFC net als andere grote ketens…
…samenwerkt met influencers met miljoenen volgers.
Die hun producten promoten bij een jonge doelgroep.
Ik ben Niko en ik ben de boer op.
Niko vind ik leuk, man.
We gaan achter de emmer.
Mijn god.
Moet je die kippen zien. Helemaal vrij.
Ik had ze allemaal in een hok verwacht.
Nee, geen hokken.
We zijn trots op ons dierenwelzijn.
Je laat de gezonde kant zien…
…aan iemand met een groot gevolg.
Maar je laat natuurlijk niet alles zien.
Niko mocht komen toen de kippen nog klein en schattig waren.
Iets van twee weken oud. Inmiddels zijn ze 33 dagen oud.
Jullie geven echt om ze. - Ja, echt.
En deze dan?
Geven jullie ook om deze drie?
Die niet meer kunnen staan?
Ze zijn te zwaar.
Het voelt heel sinister.
Ze manipuleren gewoon de markt.
Ze krijgen alle ruimte…
Het is greenwashing.
Het geheime recept is waarschijnlijk minder geheim…
…dan waar de kippen vandaan komen en hoe die worden behandeld.
Fijn dat ik mocht komen, wat een leuke plek.
Wat verbergen ze?
Ik zocht de man op wiens beelden een heel ander verhaal vertelden.
Hij stuurt me coördinaten…
…want hij gaat vanavond terug met zijn team.
Ik had nooit gedacht dat ik in Lincolnshire zou belanden.
Met alleen wat coördinaten.
Dit voelt echt maf.
Ik voel me net een echte journalist.
Een soort Martin Kemp.
Zo heet hij toch?
O, nee, dat is die muzikant. Ik bedoel Ross Kemp.
In Lincolnshire slachten ze de meeste kippen van het hele VK.
Volg het geld, dan vind je de waarheid.
De op één na grootste producent van het VK, Moy Park…
…levert 25% van alle kip die we eten.
Ook een deel van die van KFC.
Wacht nog even.
Dit Britse bedrijf…
…is eigendom van de op één na grootste Amerikaanse producent, Pilgrim's.
Zij zijn weer van de kipkoningen JBS.
Die elk jaar wereldwijd vijf miljard kippen produceren.
Dat is hem, geloof ik.
Matthew. - Hoi.
Hoe is het, man?
Aangenaam, Mo.
Hoe is het? Stap in.
De KFC-boerderij ligt hier links.
We gaan vanavond terug.
We waren er drie jaar geleden.
En dat filmpje heeft twaalf miljoen views.
We willen zien wat er veranderd is.
Er zijn twee collega's van me.
Eén is een zeer ervaren professioneel onderzoeker.
Film ze maar van achteren.
Hoe is het?
Hoi.
Dit wordt wel echt, hè?
Het lijkt wel Call of Duty. Best eng.
Hoezo eng?
Ik ben nog nooit…
Toch niet voor ons? - Door die bivakmutsen.
Het is een Moy Park-boerderij.
We komen vanuit het noorden.
Daar wonen mensen.
Wat is het risico daarvan?
Dat een boer of een arbeider…
…het heft in eigen handen neemt.
Soms hebben boeren geweren.
Mijn drone is ooit beschoten.
Echt? - Ja.
Man.
Mij doet het niets meer.
We moeten iets doen.
Dus we doen het maar gewoon.
Ik volg jullie en observeer. Maar ga niet naar binnen.
Kunnen we je ompraten?
Ik zou wel willen…
…maar dat mag niet van m'n vriendin.
Midden in de nacht gaat het team de boerderij in.
Ik maak me zorgen.
Wat doen ze hier met indringers?
Snap je?
Ze moeten oppassen.
Ik word er onrustig van.
Alsof er iemand aankomt.
Ik doe dit soort dingen nooit, hoor.
We zijn er, dan weet je dat.
Ik zal het je laten zien.
We zijn nog niet binnen.
Er zitten drie sloten op.
En dan dit ook nog.
Veel meer beveiliging dan drie jaar geleden.
Ik doe stil, ik wil geen aandacht trekken.
We zagen een prullenbak.
Ik zal het je even laten zien.
Vogels van een week of twee oud.
Je moest dit eens ruiken, Mo. Zo ontzettend naar.
We hebben veel prullenbakken gevonden.
Die zitten ook allemaal op slot.
Ze willen de inhoud niet zichtbaar hebben.
Deze zitten allemaal vol en op slot.
We komen weer terug.
Tot zo.
Wat Matthew en zijn team hier eerder hebben gedaan…
…heeft wel iets losgemaakt.
Hoe is het?
Het voelt niet alsof ze het probleem aanpakken…
…van die Frankenstein-kippen die niet kunnen staan.
Zo zwaar zijn ze.
Dat verhelpen ze niet, maar ze beveiligen de boel wel.
Dat zie je overal in het VK gebeuren.
Niet alleen hier.
Op veel boerderijen.
Het blijft uit beeld en dat…
Dat voelt heel fout.
Het is precies hetzelfde.
Het is geen toeval…
…dat er ineens meer sloten hangen.
Het is geen toeval dat niemand mij wil spreken.
Zo machtig zijn ze dus.
Niet lang na deze avond…
…stuurden de onderzoekers me beelden van een Avara-boerderij.
Dat bedrijf dat beschuldigd wordt van vervuiling van die rivieren.
Wat erg, man.
Als mens zeg je…
…zo mogen dieren nooit lijden.
Zo'n kip heb ik vast gegeten. En jij vast ook.
Zo is het gewoon.
Tijdens dit hele experiment doet de industrie heel geheimzinnig.
Ze zijn muisstil.
Als je achter gesloten deuren kijkt…
…dan snap je dat direct.
Goedkope kip is niet goedkoop.
Driekwart van alle antibiotica op de wereld…
…wordt in dieren gepompt.
Om de ziektes in fabrieken het hoofd te kunnen bieden.
Als we zo doorgaan…
…waarschuwt de Wereldgezondheidsorganisatie…
…dat we resistent kunnen worden.
Dus dat we straks misschien niets meer aan antibiotica hebben.
Waardoor zekere ziektes straks niet meer behandeld kunnen worden.
Over 24 uur zit het erop.
Kip als ontbijt met een bandana op.
Ik voel me de zwartste man op aarde.
Dit eten…
Ik ben er gewoon echt klaar mee.
Zeg ik terwijl ik wel dooreet.
Natuurlijk eet ik mijn laatste kip met mijn vrienden in Zuid-Londen.
Hoe is het, jongen?
Ik had iets meer bombarie verwacht.
Het origineel. En dit is het nieuwste recept.
Jij hoeft dus niet meer?
En dan bij de laatste…
Gefeliciteerd, maat. Laatste maal. - Bedankt, man.
Hoe sta je er nu in?
Ik wil graag weer mezelf worden.
Ik ben behoorlijk geschrokken.
Ik kan dat niet negeren.
Ik had niet verwacht dat het zo zwaar zou zijn.
Al die verhalen…
Het was gewoon moeilijk. Je wilt ertegen vechten.
Nu begrijp ik veel beter…
…wat bedrijven allemaal doen om maar geld te verdienen.
Wie ze dan ook in de weg staat.
En je denkt ook…
Als dit nu gebeurt…
…hoe moet dat dan over vijf, tien of vijftien jaar?
Je sloeg donkere paden in.
Ik ben heel trots op je.
Dankjewel.
Ik heb het gedaan.
Na 84 maaltijden gefrituurde kip…
…mag ik eindelijk kappen.
Voor het eerst geen gefrituurde kip.
Koffie, een havermoutreep en een banaan. Eindelijk.
Eindelijk.
Ik ga naar dokter Abood.
Eens kijken wat die maand heeft aangericht.
Daar gaan we dan.
Je bent drie kilo aangekomen.
Een halve stone. - Wat veel.
Vier centimeter erbij.
Zoveel?
Mijn god.
Ik kan het ook voelen.
Ik voel het zelf ook.
Adem in, en uit.
Harder.
Dus je bent minder vrolijk dan eerst?
Niet opgetogen?
Mijn stemming is zeker beïnvloed.
Soms moest ik huilen.
Wat naar.
Dat laat wel zien…
…wat er gebeurt met mensen.
Met ons allemaal, zeker jongeren.
Wat mij zorgen baart…
Dit was maar 28 dagen. - Ja.
Had ik dit nog een maand gedaan…
Stel je voor dat je een tiener bent.
Zij snappen niet echt…
…wat de gevolgen zijn.
Als dit is hoe ze normaliter eten…
…dan voelen ze zich altijd zo.
Iets anders kennen ze niet.
Weet je nog dat we het over je genen hadden?
Vanwege de familiegeschiedenis met diabetes type 2?
Je scoort nu hoger op die test.
Je zat op 30. En nu op 32.
Die twee punten zijn niet niks.
Dit komt absoluut door je eetpatroon.
Als je zo dooreet, ga je richting diabetes.
We noemen diabetes ook wel een sluipmoordenaar.
Je kunt er blind door worden.
Ledematen verliezen.
Het heeft effect op je hart, je brein. Op alles.
Echt? - Het is een lastige ziekte.
Maar geen zorgen.
Dit is allemaal omkeerbaar.
Echt?
Als je maar goed eet.
En beweegt.
Ik wil mijn oude lijf terug. En mijn oude zelf.
Als ik iets mag voorstellen…
Eet zoveel mogelijk groene groenten.
Misschien worteltjessap. Nee, dat is echt lekker.
Wie wil er voor het slapengaan nou een glas wortelsap?
Ik kan niet echt ontspannen.
Ik hou echt van dit eten.
En als ik dit niet had gedaan…
…dan had ik de keerzijde niet gekend.
Zoveel mensen verdienen hier iets aan.
En ze worden niet ter verantwoording geroepen.
Daar werd ik boos van. Verbolgen.
Een lekker ouderwets woord. Ik was woest.
Ik zal heus nog wel eens kip eten.
Welkom op Wing Fest.
Maar ik kijk er nu wel anders naar.
Wat voor vleugeltjes wil je, gast?
Alle.
Ik wil zeker naar deze tent.
Het beste kun je minder vlees eten.
Echt allemaal…
…moeten we minderen. Dat staat buiten kijf.
Zo doe ik boodschappen.
Als ik ingrediënten niet ken, eet ik het niet.
Dan koop ik het niet.
Je bent wat je eet, en veel ziektes…
…zijn te voorkomen door goed te eten.
Laat je voorlichten.
Die merken en de overheid, moeten het beter doen.
Ze moeten consumenten de juist informatie geven.
Zodat we begrijpen wat we eten.
Fatsoenlijk, humaan gefokt…
…duurzaam, gezond eten zou een mensenrecht moeten zijn.
Ik weet niet wat dit met jou gaat doen.
Misschien denk je nu anders over je eten.
Maar dat we erover praten…
…geeft het al kracht.
Moy Park:
'We nemen dierenwelzijn heel serieus.
We weten van de aantijgingen…
…in Lincolnshire.
Onafhankelijk onderzoek toonde gezonde vogels…
…natuurlijk gedrag en geen zorgen.
Fabrieken scoren onder de maxima…
…en worden regelmatig beoordeeld.
We checken dagelijks het welzijn.
En beschermen de bioveiligheid.'
Avara Foods: '90% kiest om…
…de kip te eten die wij maken.
We hebben minder voorraad per…
…vierkante meter, 23% onder de eis.
We willen de Wye graag…
…gezond zien.
De aantijgingen zijn een misvatting over…
…onze praktijken.
Die claims hebben…
…geen wetenschappelijke basis.'
Tyson Foods en KFC werden om een reactie gevraagd…
…maar hadden geen commentaar.
KFC tekende de Better Chicken Commitment.
Waarbij een derde partij…
…zorg draagt voor het dierenwelzijn.
Snelgroeiende kippen gaan in het VK in de ban.
Popeyes, Nando's en Wingstop doen ook mee.
In februari '26 trokken ze zich allemaal terug.
Ze begonnen het Sustainable Chicken Forum.
Gereguleerd door…
…henzelf.
Maar mensen vechten terug.
Hoi, ik ben Mo Gilligan.
Dit is de Bite Back-crew, we zijn bij het parlement.
We willen een eerlijker en gezonder voedselsysteem.
Verbeter milieubeleid…
…en bescherm onze rivieren.
Dit zijn echte scharrelkippen.
Hij was eerst half zo groot.
Kijk toch, wauw.
Och.
Ik heb er nooit een vastgehouden.
Wat mooi om te zien.
Vertaling: Claudia Witteveen