1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ
2
00:00:06,040 --> 00:00:10,359
- Boże, jakie słodziaki.
- To nasze maluchy.
3
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ
4
00:00:10,360 --> 00:00:11,559
O rany!
5
00:00:11,560 --> 00:00:13,720
Aaa, kurczak!
6
00:00:15,840 --> 00:00:19,039
To najczęściej hodowane
zwierzę lądowe na świecie.
7
00:00:19,040 --> 00:00:21,599
Jest uważane za zdrowe i ekologiczne.
8
00:00:21,600 --> 00:00:25,480
Branża robi wszystko,
żeby nie dało mu się oprzeć.
9
00:00:26,000 --> 00:00:29,919
Co roku zabija się 78 miliardów kurczaków.
10
00:00:29,920 --> 00:00:34,039
Przemysł drobiowy
jest wart ćwierć biliona dolarów.
11
00:00:34,040 --> 00:00:38,560
Nakręca to nasze upodobanie
do taniego i pysznego szybkiego kurczaka.
12
00:00:40,280 --> 00:00:43,560
Londynie, zróbcie pieprzony hałas!
13
00:00:48,760 --> 00:00:53,840
Nie mogę żyć bez dwóch rzeczy:
rozśmieszania ludzi i kurczaka.
14
00:00:55,960 --> 00:00:57,799
Opowiem wam o kurczakowniach.
15
00:00:57,800 --> 00:00:59,759
Wiecie, gdzie jest najlepsza?
16
00:00:59,760 --> 00:01:01,320
Mają szyby kuloodporne.
17
00:01:01,960 --> 00:01:04,680
Za takiego kurczaka dacie się zastrzelić.
18
00:01:05,560 --> 00:01:08,319
Pieczony, w curry, po jamajsku…
19
00:01:08,320 --> 00:01:10,279
Ale mój ulubiony,
20
00:01:10,280 --> 00:01:13,800
i tu zaraz pojawi się
stereotyp dotyczący czarnych,
21
00:01:14,880 --> 00:01:17,119
to smażony kurczak.
22
00:01:17,120 --> 00:01:19,640
Od mojego pierwszego kęsa 30 lat temu
23
00:01:20,240 --> 00:01:22,880
jego popularność wystrzeliła w kosmos.
24
00:01:27,080 --> 00:01:31,120
{\an8}To era lokali z kurczakiem,
a ludzie mają na jego punkcie obsesję.
25
00:01:34,920 --> 00:01:37,919
{\an8}Kurczak uchodzi za zdrową,
ekologiczną opcję.
26
00:01:37,920 --> 00:01:39,079
{\an8}A nią nie jest.
27
00:01:39,080 --> 00:01:44,080
{\an8}Obecnie 36% uczniów szkół podstawowych
ma nadwagę lub otyłość.
28
00:01:44,720 --> 00:01:48,880
{\an8}Ostrzega się przed ogromnym wpływem
hodowli drobiu na środowisko.
29
00:01:49,560 --> 00:01:50,799
Przymknij się.
30
00:01:50,800 --> 00:01:55,119
Jestem stand-uperem,
który uwielbia to danie od dziecka
31
00:01:55,120 --> 00:01:57,240
i chce wiedzieć, co jest grane.
32
00:01:59,040 --> 00:02:00,920
Przeprowadzę eksperyment
33
00:02:01,560 --> 00:02:03,520
i zaryzykuję swoje zdrowie.
34
00:02:05,120 --> 00:02:09,560
Przez 28 dni będę jadł
tylko szybkiego smażonego kurczaka.
35
00:02:10,720 --> 00:02:12,799
Polecę na drugą stronę Atlantyku.
36
00:02:12,800 --> 00:02:17,160
Wyruszę z południowego Londynu
na głębokie południe Stanów Zjednoczonych.
37
00:02:17,840 --> 00:02:18,680
O kurde!
38
00:02:19,320 --> 00:02:23,200
Dowiem się, co to jedzenie
robi z naszymi ciałami i umysłami.
39
00:02:23,920 --> 00:02:25,559
O rany.
40
00:02:25,560 --> 00:02:29,480
I czy ten ptak rzeczywiście
prowadzi nas do zguby.
41
00:02:30,200 --> 00:02:32,199
Kurczak na śniadanie.
42
00:02:32,200 --> 00:02:37,639
Mogą się tam dziać niewyobrażalne rzeczy,
bo nikt nie ma tam wstępu.
43
00:02:37,640 --> 00:02:39,400
Ale tu śmierdzi!
44
00:02:40,000 --> 00:02:42,320
Nie chcą, żeby ludzie zadawali pytania.
45
00:02:42,880 --> 00:02:45,160
Jesteśmy królikami doświadczalnymi,
46
00:02:45,800 --> 00:02:48,879
a ten przemysł dosłownie nas zabija.
47
00:02:48,880 --> 00:02:51,039
O rany.
48
00:02:51,040 --> 00:02:53,600
Jem tego kurczaka i wariuję.
49
00:02:54,920 --> 00:02:56,399
Nie rozumiesz.
50
00:02:56,400 --> 00:02:58,480
Ja nie robię takich rzeczy.
51
00:03:01,280 --> 00:03:04,960
KURCZAK NASZ POWSZEDNI: FASTFOODOWY SPISEK
52
00:03:06,560 --> 00:03:08,400
DZIEŃ 1.
53
00:03:10,280 --> 00:03:13,600
LONDYN
PIERWSZY KĘS
54
00:03:21,240 --> 00:03:23,239
Czas na pierwszy posiłek.
55
00:03:23,240 --> 00:03:25,520
Zaczynam od kanapki z kurczakiem.
56
00:03:29,200 --> 00:03:31,519
- Kanapka: kurczak z serem…
- Dzięki.
57
00:03:31,520 --> 00:03:33,800
- …i sos.
- Super. Dzień 1., posiłek 1.
58
00:03:34,680 --> 00:03:36,719
11.00 przed południem.
59
00:03:36,720 --> 00:03:38,000
Mam wyrzuty sumienia.
60
00:03:41,760 --> 00:03:46,559
Eksperyment polega na tym,
że przez miesiąc jem smażonego kurczaka.
61
00:03:46,560 --> 00:03:49,719
Na śniadanie, obiad i kolację.
62
00:03:49,720 --> 00:03:51,639
Dodam trochę sosu.
63
00:03:51,640 --> 00:03:56,799
Część mnie mówi:
„Super! Dawajcie te skrzydełka”.
64
00:03:56,800 --> 00:03:58,160
Maczam to w sosie.
65
00:03:59,480 --> 00:04:04,720
Ktokolwiek odkrył,
że można jeść skrzydła tego ptaka…
66
00:04:05,520 --> 00:04:07,879
To tak samo jak z piciem mleka.
67
00:04:07,880 --> 00:04:12,079
Był ktoś, kto pociągnął
za wymię, spróbował i…
68
00:04:12,080 --> 00:04:13,040
„Ej, niezłe”.
69
00:04:15,120 --> 00:04:15,960
Geniusz.
70
00:04:17,560 --> 00:04:18,560
Było pyszne.
71
00:04:19,600 --> 00:04:22,159
Nie będę ściemniał, jestem zadowolony.
72
00:04:22,160 --> 00:04:24,560
Widzicie mój uśmiech? Niebo w gębie.
73
00:04:27,640 --> 00:04:30,040
Fajnie. Pierwszy posiłek zaliczony.
74
00:04:32,000 --> 00:04:34,639
Jeden z głowy, zostały 83.
75
00:04:34,640 --> 00:04:37,879
Najbliższy miesiąc —
zero siłowni i domowego jedzenia.
76
00:04:37,880 --> 00:04:41,719
Każdy mój posiłek będzie
szybkim smażonym kurczakiem.
77
00:04:41,720 --> 00:04:45,679
Na moje szczęście
wybór jest większy niż kiedykolwiek.
78
00:04:45,680 --> 00:04:47,200
LOKAL Z KURCZAKIEM
79
00:04:48,840 --> 00:04:53,160
W latach 90. Wielka Brytania
była krainą ryby z frytkami.
80
00:04:53,840 --> 00:04:56,760
A potem pojawił się smażony kurczak.
81
00:04:57,360 --> 00:04:59,879
Z dzieciństwa pamiętam jeden lokal.
82
00:04:59,880 --> 00:05:04,879
Teraz na jednej ulicy
w południowym Londynie jest ich ponad 20!
83
00:05:04,880 --> 00:05:08,360
W całej Wielkiej Brytanii
jest ich ponad sześć tysięcy.
84
00:05:09,760 --> 00:05:12,919
W centrum Londynu
są te bardziej wykwintne.
85
00:05:12,920 --> 00:05:17,639
Oferta z importu —
lokale amerykańskich sieci.
86
00:05:17,640 --> 00:05:19,239
Im dalej od centrum,
87
00:05:19,240 --> 00:05:20,959
tym mniej znanych firm.
88
00:05:20,960 --> 00:05:22,160
DFC…
89
00:05:23,400 --> 00:05:27,559
MFC… „FC” to „smażony kurczak”,
ale czym jest „M”?
90
00:05:27,560 --> 00:05:30,040
Od czego to „M”? O, PFC.
91
00:05:30,960 --> 00:05:34,559
„P” jak „przepyszny smażony kurczak”,
tylko że mają kebab.
92
00:05:34,560 --> 00:05:36,680
Za rogiem jest pewnie kolejny.
93
00:05:37,680 --> 00:05:40,680
KHF? Kurna, co to jest?
94
00:05:44,040 --> 00:05:45,920
Na tym ptaku robi się interesy.
95
00:05:46,720 --> 00:05:50,999
W Wielkiej Brytanii wydajemy
dziennie ponad 12 milionów funtów
96
00:05:51,000 --> 00:05:52,639
na smażonego kurczaka.
97
00:05:52,640 --> 00:05:54,920
To tyle, co kontrakt w Premier League!
98
00:05:57,360 --> 00:06:00,039
Nie chodzi tylko
o mój jedzeniowy eksperyment.
99
00:06:00,040 --> 00:06:03,959
Chcę się dowiedzieć wszystkiego.
A jeśli to dokument Netfliksa,
100
00:06:03,960 --> 00:06:09,559
to nie może się obejść bez ekspertów,
którzy opowiedzą o tym, czego ja nie wiem.
101
00:06:09,560 --> 00:06:12,359
I… akcja!
102
00:06:12,360 --> 00:06:14,559
To era uwielbienia smażonego kurczaka.
103
00:06:14,560 --> 00:06:18,039
{\an8}Ten produkt zalicza najszybszy rozwój
wśród fast foodów.
104
00:06:18,040 --> 00:06:19,320
{\an8}EKSPERTKA KONSUMENCKA
105
00:06:20,240 --> 00:06:22,600
Sieć Wingstop dotarła na naszą dzielnię.
106
00:06:23,160 --> 00:06:26,079
A napędzają to media społecznościowe.
107
00:06:26,080 --> 00:06:28,560
- Pieprz cytrynowy.
- Smacznego.
108
00:06:29,360 --> 00:06:31,000
Celebryci go uwielbiają.
109
00:06:32,280 --> 00:06:33,680
Gdy wchodzę na TikToka,
110
00:06:34,280 --> 00:06:36,919
widzę tańce w lokalach z kurczakiem
111
00:06:36,920 --> 00:06:40,279
i dzieciaki tłoczące się na zewnątrz.
112
00:06:40,280 --> 00:06:42,640
To dzisiejsze centra młodzieżowe.
113
00:06:43,160 --> 00:06:45,199
Idziemy na zaplecze.
114
00:06:45,200 --> 00:06:46,999
Daje się wyczuć ekscytację.
115
00:06:47,000 --> 00:06:51,679
O rany! Eddie dał mi kurtkę KFC!
116
00:06:51,680 --> 00:06:55,720
Trik polega na tym, że jest modnie,
z pazurem, a przy tym niedrogo.
117
00:06:56,600 --> 00:07:00,079
Jednak za kulisami
dzieje się mnóstwo rzeczy,
118
00:07:00,080 --> 00:07:05,840
o których te firmy raczej nie chcą
informować konsumentów.
119
00:07:07,560 --> 00:07:08,480
Dobra, Kate.
120
00:07:09,280 --> 00:07:11,159
Ale czas na lunch.
121
00:07:11,160 --> 00:07:12,879
- Mogę się dosiąść?
- Jasne.
122
00:07:12,880 --> 00:07:13,720
Dziękuję.
123
00:07:14,920 --> 00:07:16,959
Jak często tu przychodzicie?
124
00:07:16,960 --> 00:07:18,319
- Wczoraj była.
- Tak.
125
00:07:18,320 --> 00:07:21,320
A co, jeśli powiem wam,
że muszę jeść to jedzenie
126
00:07:22,000 --> 00:07:24,959
codziennie na śniadanie, obiad i kolację?
127
00:07:24,960 --> 00:07:27,240
- Umrzesz.
- Umrę?
128
00:07:27,800 --> 00:07:30,160
- Od jedzenia kurczaka?
- Ale codziennie.
129
00:07:31,200 --> 00:07:33,839
Szacun za jedzenie kurczaka codziennie.
130
00:07:33,840 --> 00:07:37,479
Umrę? Co ta zetka wygaduje?
131
00:07:37,480 --> 00:07:40,000
Jak to śpiewał Craig David,
„przewińmy to”.
132
00:07:40,560 --> 00:07:42,439
DWA DNI WCZEŚNIEJ
133
00:07:42,440 --> 00:07:45,159
Przed rozpoczęciem kurczakowego maratonu
134
00:07:45,160 --> 00:07:47,639
udałem się do świetnej lekarki.
135
00:07:47,640 --> 00:07:49,719
- Proszę wejść na wagę.
- Dobra.
136
00:07:49,720 --> 00:07:51,399
I stać prosto.
137
00:07:51,400 --> 00:07:54,120
Jestem wielkim fanem kurczaka.
138
00:07:54,720 --> 00:07:56,759
{\an8}Uwielbiam Nando’s. Ten smak…
139
00:07:56,760 --> 00:07:58,999
{\an8}Tworzyłem treści i użyczałem głosu
140
00:07:59,000 --> 00:08:01,479
{\an8}dla sieci McDonald’s i Nando’s.
141
00:08:01,480 --> 00:08:03,560
{\an8}Nie kwestionujcie mojej lojalności.
142
00:08:04,680 --> 00:08:09,359
Niektórzy z was pomyślą:
„Tkwisz w matriksie smażonych kurczaków”.
143
00:08:09,360 --> 00:08:13,920
Odpowiem: „Tak, tkwię.
Bo są pyszne. Bez pierdolenia”.
144
00:08:15,320 --> 00:08:20,200
Nie ma innego jedzenia, które można jeść
z kubełka. Hamburgery? Raczej nie.
145
00:08:21,160 --> 00:08:23,639
Ale kubełek smażonego kurczaka?
146
00:08:23,640 --> 00:08:27,600
W dzieciństwie to był rarytas.
Czuliśmy się jak bogacze.
147
00:08:28,800 --> 00:08:31,919
Pamiętam, jak mama kupiła kubełek KFC,
148
00:08:31,920 --> 00:08:34,239
do którego dodawali lody Viennetta.
149
00:08:34,240 --> 00:08:37,840
Pomyśleliśmy: „Jesteśmy kimś!
Z biedakami już nie gadamy”.
150
00:08:38,400 --> 00:08:40,519
Teraz nastąpi ukłucie.
151
00:08:40,520 --> 00:08:43,919
Ma pan obecnie jakieś problemy zdrowotne?
152
00:08:43,920 --> 00:08:47,159
- O żadnych nie wiem.
- Świetnie. A w rodzinie?
153
00:08:47,160 --> 00:08:48,759
Mama ma cukrzycę.
154
00:08:48,760 --> 00:08:49,679
Typu drugiego?
155
00:08:49,680 --> 00:08:51,599
Tak. Dziadek też miał cukrzycę.
156
00:08:51,600 --> 00:08:54,119
- Czyli to rodzinne.
- Tak.
157
00:08:54,120 --> 00:08:55,080
Głęboki wdech.
158
00:08:55,600 --> 00:08:57,760
- Mam 37 lat.
- Dobrze.
159
00:08:58,600 --> 00:09:02,959
Człowiek zaczyna myśleć o swoich bliskich.
160
00:09:02,960 --> 00:09:04,359
Myśli o swoim zdrowiu.
161
00:09:04,360 --> 00:09:06,479
I wydech. Mocno.
162
00:09:06,480 --> 00:09:10,200
Jestem ciekaw,
jak to wpłynie na moje ciało.
163
00:09:12,920 --> 00:09:15,239
{\an8}Piękną ma pan wątrobę. Jest naprawdę…
164
00:09:15,240 --> 00:09:16,159
{\an8}DZIEŃ WYNIKÓW
165
00:09:16,160 --> 00:09:18,159
{\an8}- Serio?
- Tak, fantastyczną.
166
00:09:18,160 --> 00:09:22,159
A cukrzycy w pańskim przypadku ani śladu.
167
00:09:22,160 --> 00:09:24,199
- To dobre wieści.
- Super.
168
00:09:24,200 --> 00:09:27,279
- Jest pan sprawnym, zdrowym mężczyzną
- O rany.
169
00:09:27,280 --> 00:09:29,959
…i życzę panu wszystkiego, co najlepsze.
170
00:09:29,960 --> 00:09:32,999
A co pani sądzi o tym eksperymencie?
171
00:09:33,000 --> 00:09:34,160
Cóż…
172
00:09:34,680 --> 00:09:38,719
Na pańskim miejscu bym tego nie robiła.
173
00:09:38,720 --> 00:09:39,800
Rozumiem.
174
00:09:42,320 --> 00:09:44,480
DZIEŃ 2.
175
00:09:46,760 --> 00:09:48,799
Kurczak przyjechał.
176
00:09:48,800 --> 00:09:50,480
Ktoś jest pod drzwiami.
177
00:09:51,680 --> 00:09:53,360
- Dzięki bardzo.
- Proszę.
178
00:09:55,360 --> 00:09:57,320
Kurczak na śniadanie.
179
00:09:57,920 --> 00:10:01,840
{\an8}Smażony kurczak jest tak popularny,
bo jest pyszny. To oczywiste.
180
00:10:02,720 --> 00:10:06,359
Nie ma nic złego
w jego okazjonalnym spożywaniu,
181
00:10:06,360 --> 00:10:07,919
jeśli robi się go w domu.
182
00:10:07,920 --> 00:10:11,999
Jednak mówimy o sieciach fast foodów,
183
00:10:12,000 --> 00:10:15,079
które sprzedają
ultraprzetworzonego kurczaka.
184
00:10:15,080 --> 00:10:17,999
Wszystko jest traktowane chemikaliami,
185
00:10:18,000 --> 00:10:21,559
tak żeby smakowało naprawdę dobrze.
186
00:10:21,560 --> 00:10:23,920
Pyszny był ten burger.
187
00:10:24,560 --> 00:10:25,919
Ja nie z tych:
188
00:10:25,920 --> 00:10:29,159
„Jestem weganinem.
Będę bronić praw kurczaków”.
189
00:10:29,160 --> 00:10:31,320
Dwa miniburgery z kurczakiem.
190
00:10:33,440 --> 00:10:36,639
Nie, stary. Jest ich wystarczająco dużo.
191
00:10:36,640 --> 00:10:38,280
Dzięki Bogu, że to nieloty.
192
00:10:41,280 --> 00:10:44,359
Jedzenie ultraprzetworzonej żywności
przez miesiąc
193
00:10:44,360 --> 00:10:45,279
OBIAD
194
00:10:45,280 --> 00:10:47,559
brzmi nieco ekstremalnie.
195
00:10:47,560 --> 00:10:50,359
Jednak szacuje się,
196
00:10:50,360 --> 00:10:55,999
że ponad 50% diety Brytyjczyków
197
00:10:56,000 --> 00:10:58,760
to właśnie żywność ultraprzetworzona.
198
00:11:01,320 --> 00:11:03,079
To było pyszne.
199
00:11:03,080 --> 00:11:06,319
Mo nie ma pojęcia,
200
00:11:06,320 --> 00:11:09,799
co się stanie z jego ciałem i umysłem.
201
00:11:09,800 --> 00:11:12,640
Nie chciałam go straszyć
przed eksperymentem.
202
00:11:24,640 --> 00:11:30,879
Na Wyspach ludzie jedzą to od czasu,
gdy KFC zjawiło się tu z USA w latach 60.,
203
00:11:30,880 --> 00:11:35,320
i o niemal dekadę wyprzedziło McDonald’s
na brytyjskim rynku fast foodów.
204
00:11:36,600 --> 00:11:39,200
Ale teraz na ulice wkracza coś nowego.
205
00:11:41,440 --> 00:11:46,600
Wyspy zalewają duże amerykańskie sieci
ze smażonym kurczakiem.
206
00:11:47,360 --> 00:11:51,479
Rynek stoi tu przed nimi otworem,
207
00:11:51,480 --> 00:11:55,119
więc amerykańscy inwestorzy myślą:
„Zgarniemy tu fortunę”.
208
00:11:55,120 --> 00:11:58,239
„Wejdziemy ze swoimi sieciami,
ustawią się kolejki”.
209
00:11:58,240 --> 00:12:00,160
„Czeka nas tylko rozwój”.
210
00:12:00,920 --> 00:12:02,119
Zgadza się, Kate.
211
00:12:02,120 --> 00:12:04,919
Nie wspominając o tym,
że same KFC i McDonald’s
212
00:12:04,920 --> 00:12:09,279
przepuszczą w Wielkiej Brytanii
2,5 miliarda funtów
213
00:12:09,280 --> 00:12:11,560
w ciągu najbliższych pięciu lat.
214
00:12:12,520 --> 00:12:14,400
To kupa kasy.
215
00:12:15,120 --> 00:12:16,399
Już łapię.
216
00:12:16,400 --> 00:12:19,680
Rozumiem ten szał
na amerykańskiego smażonego kurczaka.
217
00:12:20,720 --> 00:12:23,599
Ale jak będzie wyglądać nasza przyszłość,
218
00:12:23,600 --> 00:12:26,680
jeśli pójdziemy tu
w ślady Stanów Zjednoczonych?
219
00:12:27,720 --> 00:12:32,280
Wyprawię się za ocean,
żeby sprawdzić, co może nas czekać.
220
00:12:33,880 --> 00:12:35,119
OBIAD
221
00:12:35,120 --> 00:12:36,519
Ale zanim wyruszę,
222
00:12:36,520 --> 00:12:40,440
czas na ostatni posiłek w ulubionym lokalu
w południowym Londynie.
223
00:12:42,000 --> 00:12:43,039
Jasne.
224
00:12:43,040 --> 00:12:44,239
{\an8}Ruszaj do Katie
225
00:12:44,240 --> 00:12:45,399
{\an8}EKIPA
226
00:12:45,400 --> 00:12:46,559
{\an8}Po skrzydełka
227
00:12:46,560 --> 00:12:48,520
- Cztery skrzydełka
- I po Mirindę
228
00:12:51,760 --> 00:12:54,320
Mo to jeden z moich najbliższych kumpli.
229
00:12:55,320 --> 00:12:59,159
{\an8}Kiedyś przesiadywaliśmy we dwóch
w lokalach z kurczakiem,
230
00:12:59,160 --> 00:13:03,200
obserwowaliśmy świat wokół
i rozprawialiśmy o życiu.
231
00:13:03,800 --> 00:13:06,320
Trzeci raz jem dziś smażonego kurczaka.
232
00:13:06,920 --> 00:13:07,879
Trzeci raz?
233
00:13:07,880 --> 00:13:12,800
To eksperyment mający sprawdzić
skutki jedzenia kurczaka z fast foodów.
234
00:13:13,360 --> 00:13:14,399
- Co?
- Codziennie?
235
00:13:14,400 --> 00:13:16,679
Tak. Tylko przeze mnie.
236
00:13:16,680 --> 00:13:19,279
- Co?
- To jakieś szaleństwo.
237
00:13:19,280 --> 00:13:21,159
- W każdym posiłku.
- Porąbane.
238
00:13:21,160 --> 00:13:22,079
Dlaczego?
239
00:13:22,080 --> 00:13:24,320
Wszyscy na tym jedzeniu wyrośliśmy.
240
00:13:25,120 --> 00:13:27,120
Chcę sprawdzić, co w nim siedzi.
241
00:13:27,760 --> 00:13:29,519
Co się dzieje za kulisami.
242
00:13:29,520 --> 00:13:30,919
Rany, wiesz co…
243
00:13:30,920 --> 00:13:34,239
Nie powiem, zatkało mnie.
244
00:13:34,240 --> 00:13:36,199
Trochę przeginka, co?
245
00:13:36,200 --> 00:13:41,439
Nie sądzę, żebyś zdawał sobie sprawę
z konsekwencji zdrowotnych.
246
00:13:41,440 --> 00:13:42,999
Czym się martwisz?
247
00:13:43,000 --> 00:13:45,760
Mam problem z tym stereotypem
248
00:13:46,880 --> 00:13:49,079
- czarnego jedzącego kurczaka.
- Tak.
249
00:13:49,080 --> 00:13:52,999
Gdy o tym mówię, słyszę ten ton:
„Uuu, smażony kurczak?”.
250
00:13:53,000 --> 00:13:54,159
Rozumiem to,
251
00:13:54,160 --> 00:13:57,400
ale wiem też,
że kierują tobą szczere intencje.
252
00:13:59,840 --> 00:14:02,679
Od dzieciństwa marzył
o takim eksperymencie.
253
00:14:02,680 --> 00:14:03,680
Mordeczko!
254
00:14:04,480 --> 00:14:06,879
Ale dla mnie to brzmi jak koszmar.
255
00:14:06,880 --> 00:14:08,599
Uważaj z tym na siebie.
256
00:14:08,600 --> 00:14:09,919
Jasne, stary.
257
00:14:09,920 --> 00:14:12,159
- To będzie ciężkie.
- Tak.
258
00:14:12,160 --> 00:14:16,079
Dzwoń do mnie, może być z wideo.
259
00:14:16,080 --> 00:14:18,559
Wiedz, że zawsze możesz na mnie liczyć.
260
00:14:18,560 --> 00:14:20,599
Wspieram cię, jasne?
261
00:14:20,600 --> 00:14:22,720
- Dzięki, stary.
- Luzik.
262
00:14:23,240 --> 00:14:26,119
Myśli, że nie będzie mieć
żadnych problemów.
263
00:14:26,120 --> 00:14:27,759
Muszę spakować skarpety.
264
00:14:27,760 --> 00:14:30,199
Skarpet nigdy za wiele.
265
00:14:30,200 --> 00:14:31,320
Myli się.
266
00:14:33,200 --> 00:14:36,319
Przepraszam, po kurczaku pierdzę.
267
00:14:36,320 --> 00:14:37,399
Ja się martwię.
268
00:14:37,400 --> 00:14:39,119
Jak jakaś trąbka.
269
00:14:39,120 --> 00:14:42,800
Uważam, że on nie wie,
w co tak naprawdę się pakuje.
270
00:14:54,720 --> 00:14:55,639
DZIEŃ 5.
271
00:14:55,640 --> 00:14:56,679
To mój samochód?
272
00:14:56,680 --> 00:15:00,400
Jedziemy na smażonego kurczaka.
Luźne autko.
273
00:15:03,360 --> 00:15:07,359
Największe sieci
ze smażonym kurczakiem pochodzą z USA.
274
00:15:07,360 --> 00:15:12,639
KFC, Chick-fil-A, Popeyes,
a także McDonald’s,
275
00:15:12,640 --> 00:15:16,159
który obecnie sprzedaje
tyle samo kurczaka, co wołowiny.
276
00:15:16,160 --> 00:15:21,879
Te cztery sieci mają w Wielkiej Brytanii
łącznie ponad 2,5 tysiąca lokali,
277
00:15:21,880 --> 00:15:26,000
ale tutaj jest ich ponad 22 tysiące.
278
00:15:27,800 --> 00:15:29,679
Będę podróżował po Stanach,
279
00:15:29,680 --> 00:15:31,159
zaczynając od Houston
280
00:15:31,160 --> 00:15:34,040
zwanego współczesną stolicą
smażonego kurczaka.
281
00:15:36,040 --> 00:15:38,399
David przysłał mi wiadomość.
282
00:15:38,400 --> 00:15:43,279
„Oto moje najlepsze
rekomendacje kulinarne w mieście na H”.
283
00:15:43,280 --> 00:15:46,520
„Mieście na H”? Próbuje być młodzieżowy.
284
00:15:49,280 --> 00:15:52,800
Church’s Chicken, od 1952 roku.
285
00:15:53,800 --> 00:15:56,040
Poproszę trzy kawałki.
286
00:15:56,800 --> 00:15:58,240
I polędwiczki do tego.
287
00:15:59,800 --> 00:16:02,679
Podoba mi się,
że miejsce nie jest prestiżowe.
288
00:16:02,680 --> 00:16:05,679
Gdy zaparkowałem,
ludzie zerkali na mnie w aucie:
289
00:16:05,680 --> 00:16:08,199
„Coś ty, kurwa, za jeden?”.
290
00:16:08,200 --> 00:16:11,399
Wtedy wiadomo, że szama będzie dobra.
291
00:16:11,400 --> 00:16:14,719
Jak jest niebezpiecznie, to jest dobrze.
292
00:16:14,720 --> 00:16:16,319
- Dziękuję.
- Miłego dnia.
293
00:16:16,320 --> 00:16:17,280
Wzajemnie.
294
00:16:19,880 --> 00:16:23,920
Moja misja na dziś:
zjeść tyle kurczaka, ile dam radę.
295
00:16:26,120 --> 00:16:28,919
Frenchy’s, to południowy klasyk.
296
00:16:28,920 --> 00:16:31,759
To podobno ulubiony
smażony kurczak Beyoncé.
297
00:16:31,760 --> 00:16:32,600
Zobaczymy.
298
00:16:34,360 --> 00:16:35,560
Bonchon.
299
00:16:38,080 --> 00:16:38,999
KOLEJNY LUNCH
300
00:16:39,000 --> 00:16:40,440
- Smakowite smaki.
- Tak!
301
00:16:41,280 --> 00:16:42,199
Pok Pok Po?
302
00:16:42,200 --> 00:16:44,399
- Jestem w raju.
- Kurczakowym.
303
00:16:44,400 --> 00:16:46,039
Ma indyjskie przyprawy.
304
00:16:46,040 --> 00:16:49,560
Jakbym był na zjeździe ONZ
poświęconym kurczakom.
305
00:16:51,320 --> 00:16:52,279
Jesteś wielki!
306
00:16:52,280 --> 00:16:54,039
Tyle jedzenia!
307
00:16:54,040 --> 00:16:55,679
Spróbujmy jeszcze jednego.
308
00:16:55,680 --> 00:16:56,640
KOLEJNA KOLACJA
309
00:16:58,800 --> 00:17:02,519
Ten eksperyment nie zaczął się
w Wielkiej Brytanii.
310
00:17:02,520 --> 00:17:03,839
On ruszył teraz.
311
00:17:03,840 --> 00:17:06,120
Spróbowałem każdego rodzaju kurczaka.
312
00:17:06,960 --> 00:17:07,840
To co dalej?
313
00:17:09,920 --> 00:17:11,600
LONDYN
314
00:17:15,040 --> 00:17:18,079
Dzwoni wujek Mo, skarbie.
315
00:17:18,080 --> 00:17:19,479
Siema, co tam?
316
00:17:19,480 --> 00:17:21,079
Idź do mamusi.
317
00:17:21,080 --> 00:17:23,080
Tak, dobrze.
318
00:17:24,240 --> 00:17:26,239
Co tam u ciebie? Jak leci?
319
00:17:26,240 --> 00:17:28,119
Jem dużo kurczaka. Wczoraj…
320
00:17:28,120 --> 00:17:29,479
- Tak.
- Stary…
321
00:17:29,480 --> 00:17:31,600
Ale miałem sranie!
322
00:17:32,200 --> 00:17:34,799
Bajeczne sranie, o rany.
323
00:17:34,800 --> 00:17:37,519
Takie, że musiałeś zdjąć buty i skarpetki?
324
00:17:37,520 --> 00:17:41,039
Właśnie tak! Zrzuciłem wszystkie ciuchy.
325
00:17:41,040 --> 00:17:44,800
Mówię do siebie:
„Po co ja to, kurwa, jem?”.
326
00:17:47,200 --> 00:17:49,159
- Na Wyspach było dobrze.
- Tak.
327
00:17:49,160 --> 00:17:52,480
Ale to obżeranie się kurczakiem
dało mi się we znaki.
328
00:17:55,960 --> 00:17:58,319
Nigdy się nad tym nie zastanawiałem,
329
00:17:58,320 --> 00:18:02,240
ale to całe rozwolnienie
rzeczywiście dało mi do myślenia:
330
00:18:03,000 --> 00:18:05,319
co tak naprawdę jest w tym kurczaku?
331
00:18:05,320 --> 00:18:06,200
NAUKA POŁUDNIA
332
00:18:07,840 --> 00:18:09,360
Nowy Orlean.
333
00:18:09,920 --> 00:18:11,040
Co za miejsce.
334
00:18:11,560 --> 00:18:16,240
Odpowiedzi poszukam w alejce z mrożonkami
w tutejszym supermarkecie.
335
00:18:17,680 --> 00:18:21,279
Jak się panie mają?
Gdzie znajdę mrożone piersi z kurczaka?
336
00:18:21,280 --> 00:18:23,599
- Mrożone piersi…
- Tak jak w domu,
337
00:18:23,600 --> 00:18:28,319
kurczak sprzedawany w sklepach
to ten sam, którego używają fast foody.
338
00:18:28,320 --> 00:18:32,360
Chociaż w Ameryce
dodają do niego coś więcej.
339
00:18:34,200 --> 00:18:37,480
Bulion z kurczaka,
aromat kurczaka, glazura lodowa.
340
00:18:38,120 --> 00:18:40,719
- Przyda ci się wózek.
- Chwila, stop.
341
00:18:40,720 --> 00:18:43,999
Co to za agent lobby lnianych koszul?
342
00:18:44,000 --> 00:18:47,799
Przyda się. Dzięki.
Widziałeś, co jest w tym kurczaku?
343
00:18:47,800 --> 00:18:51,839
- Sporo tego, co?
- W kurczaku jest bulion z kurczaka.
344
00:18:51,840 --> 00:18:55,199
{\an8}Jadłeś dużo kurczaka,
ale nie czułeś jego smaku.
345
00:18:55,200 --> 00:18:59,159
{\an8}Czułeś to, co do niego dodają,
ale nie samego kurczaka,
346
00:18:59,160 --> 00:19:01,000
bo on już nie ma smaku.
347
00:19:01,760 --> 00:19:03,040
Cholera.
348
00:19:03,640 --> 00:19:06,879
Wszystko zaczęło się od konkursu
Chicken of Tomorrow.
349
00:19:06,880 --> 00:19:09,079
Zaraz po II wojnie światowej.
350
00:19:09,080 --> 00:19:12,999
Szukano kurczaków najszybciej rosnących,
mających najwięcej mięsa,
351
00:19:13,000 --> 00:19:15,799
takich, które robią
najlepszy pożytek z karmy.
352
00:19:15,800 --> 00:19:18,880
Ale nie sprawdzali jednego — smaku.
353
00:19:19,480 --> 00:19:22,519
- Skąd wiesz takie rzeczy?
- Piszę książki o smaku.
354
00:19:22,520 --> 00:19:26,200
- Jesteś typem z dobrym smakiem.
- Zgadza się, to ja.
355
00:19:27,640 --> 00:19:29,479
Mark opowiedział mi resztę.
356
00:19:29,480 --> 00:19:33,519
Przemysł drobiarski w USA
kontynuował selektywną hodowlę kurczaków,
357
00:19:33,520 --> 00:19:38,519
by były jak największe
i rosły jak najszybciej.
358
00:19:38,520 --> 00:19:42,799
Kraje na całym świecie,
w tym Wielka Brytania, poszły w ich ślady.
359
00:19:42,800 --> 00:19:48,039
W ciągu 80 lat
kurczaki zmieniły się z takich — w takie.
360
00:19:48,040 --> 00:19:50,119
Gdyby dzieci rosły w takim tempie,
361
00:19:50,120 --> 00:19:54,880
dwumiesięczne niemowlę
byłoby wielkości dorosłej świni!
362
00:19:56,720 --> 00:20:00,079
Kiedyś kurczak potrzebował
16-18 tygodni, by urosnąć.
363
00:20:00,080 --> 00:20:03,359
Obecnie wystarcza 6-6,5 tygodnia.
364
00:20:03,360 --> 00:20:07,759
Dziś kurczaki to olbrzymie młodziki.
Jak cielęcina, ale bardziej mdłe.
365
00:20:07,760 --> 00:20:11,239
Są tanie, jest ich dużo,
ale nie mają smaku.
366
00:20:11,240 --> 00:20:14,440
Tak jak chipsy.
Smak nadają im przyprawy i aromaty.
367
00:20:15,000 --> 00:20:17,199
Czyli chcesz powiedzieć,
368
00:20:17,200 --> 00:20:18,919
że to, co jadłem,
369
00:20:18,920 --> 00:20:24,960
zawdzięcza smak głównie temu,
co do kurczaka dodano.
370
00:20:25,760 --> 00:20:29,639
Nie smakowałeś dzieła natury,
tylko tego, co stworzyli ludzie.
371
00:20:29,640 --> 00:20:32,080
Ten kawałek ma wielkość mojej głowy.
372
00:20:32,520 --> 00:20:33,439
DZIEŃ 7.
373
00:20:33,440 --> 00:20:36,999
Teraz łapię, dlaczego wszędzie
sprzedają smażonego kurczaka.
374
00:20:37,000 --> 00:20:41,159
Te ptaki rosną szybko, są tanie,
a ponieważ są takie mdłe,
375
00:20:41,160 --> 00:20:43,439
można nadać im dowolny smak.
376
00:20:43,440 --> 00:20:45,640
To jest akurat zajebiście smaczne.
377
00:20:47,000 --> 00:20:49,679
Popeyes, założone w Nowym Orleanie,
378
00:20:49,680 --> 00:20:51,599
uwielbiane za swoje smaki,
379
00:20:51,600 --> 00:20:53,919
podbija obecnie brytyjskie ulice.
380
00:20:53,920 --> 00:20:56,199
W ciągu tylko jednego roku
381
00:20:56,200 --> 00:21:00,599
Brytyjczycy kupili 8,7 miliona
ich kanapek z kurczakiem.
382
00:21:00,600 --> 00:21:03,040
To daje jedną kanapkę na trzy sekundy.
383
00:21:03,680 --> 00:21:06,319
Gdy wprowadzili
kanapkę z kurczakiem w USA,
384
00:21:06,320 --> 00:21:10,080
stała się hitem
a ludzie oszaleli na jej punkcie.
385
00:21:16,360 --> 00:21:18,039
To skandaliczne zachowania.
386
00:21:18,040 --> 00:21:21,279
W Los Angeles dwie osoby
rozbiły auta, polując na kanapkę,
387
00:21:21,280 --> 00:21:23,919
{\an8}która stała się hitem
mediów społecznościowych.
388
00:21:23,920 --> 00:21:26,839
W Maryland zginął mężczyzna,
który ominął kolejkę.
389
00:21:26,840 --> 00:21:29,959
Amerykanie zaczęli
ostro krytykować Popeyes.
390
00:21:29,960 --> 00:21:33,959
Zastanawiali się,
co dokładnie jest w tej kanapce.
391
00:21:33,960 --> 00:21:36,679
Jeśli uwielbiacie kurczaka z Popeyes
392
00:21:36,680 --> 00:21:38,959
Przyda się wam taka rolka.
393
00:21:38,960 --> 00:21:41,919
To największy zwycięzca ze wszystkich.
394
00:21:41,920 --> 00:21:47,279
Spośród wszystkich moich recenzji
ten ma największą liczbę składników, 142.
395
00:21:47,280 --> 00:21:49,719
Jak to może być legalne?
396
00:21:49,720 --> 00:21:53,359
{\an8}PROFESORKA POLITYKI ZDROWOTNEJ
397
00:21:53,360 --> 00:21:55,000
Smażony kurczak. Proszę.
398
00:21:57,000 --> 00:22:02,239
Te firmy robią wszystko,
by było tanio, wygodnie
399
00:22:02,240 --> 00:22:05,160
i żeby nie można było się oprzeć smakowi.
400
00:22:05,960 --> 00:22:08,479
Ludzie panikują, bo jedzenie tego mięsa
401
00:22:08,480 --> 00:22:10,879
może mieć poważne skutki zdrowotne.
402
00:22:10,880 --> 00:22:15,119
Jeśli na liście składników
widzicie 45 pozycji,
403
00:22:15,120 --> 00:22:18,959
i są to nieznane wam substancje —
to żywność ultraprzetworzona.
404
00:22:18,960 --> 00:22:23,079
Dimetylopolisiloksan.
Robią z niego silikonowe zabawki.
405
00:22:23,080 --> 00:22:28,199
Do tego mnóstwo olejów
oraz naturalnych i sztucznych aromatów.
406
00:22:28,200 --> 00:22:29,999
Naturalne i sztuczne aromaty…
407
00:22:30,000 --> 00:22:31,520
To wielka niewiadoma,
408
00:22:32,360 --> 00:22:35,399
bo tych substancji
nie trzeba wymieniać w składzie.
409
00:22:35,400 --> 00:22:38,159
Mogą nie podlegać regulacjom,
410
00:22:38,160 --> 00:22:42,240
bo w prawie federalnym USA jest luka.
411
00:22:43,200 --> 00:22:44,480
To było dobre.
412
00:22:45,600 --> 00:22:49,159
W Europie, regulując dodatki chemiczne,
413
00:22:49,160 --> 00:22:52,359
wymagają od producenta dowodu,
że są bezpieczne.
414
00:22:52,360 --> 00:22:53,760
W USA nie.
415
00:22:55,200 --> 00:22:58,400
To firmy decydują,
które substancje są bezpieczne.
416
00:22:59,280 --> 00:23:03,359
Dlaczego Agencja Żywności i Leków
na to pozwala?
417
00:23:03,360 --> 00:23:06,519
Te produkty sprzyjają
chorobom przewlekłym.
418
00:23:06,520 --> 00:23:08,960
To poważne zagrożenie dla zdrowia.
419
00:23:12,760 --> 00:23:18,320
Nie sądziłem, że technologia żywności
zaszła aż tak daleko.
420
00:23:19,000 --> 00:23:21,239
Będę szczery:
421
00:23:21,240 --> 00:23:24,040
To jest pojebane. Ale jednocześnie…
422
00:23:26,600 --> 00:23:29,479
jest w tym coś genialnego.
423
00:23:29,480 --> 00:23:32,479
Nie będę tu siedzieć i udawać:
424
00:23:32,480 --> 00:23:34,479
„Nie, to jest złe”.
425
00:23:34,480 --> 00:23:38,440
Oni rozgryźli cały ten system!
426
00:23:39,040 --> 00:23:40,639
Sprawdziłem to.
427
00:23:40,640 --> 00:23:45,319
Oto jak powstaje
nasza ulubiona przekąska — nuggetsy.
428
00:23:45,320 --> 00:23:48,319
Kawałki kurczaka są rozdrabniane w fabryce
429
00:23:48,320 --> 00:23:51,079
i mielone na mięsną pastę.
430
00:23:51,080 --> 00:23:54,599
Potem miesza się ją
z dodatkami chemicznymi i przyprawami,
431
00:23:54,600 --> 00:23:57,239
by mdłe mięso znów smakowało jak kurczak.
432
00:23:57,240 --> 00:23:59,119
Ma rozpływać się w ustach
433
00:23:59,120 --> 00:24:02,280
i wytrzymać transport na cały świat.
434
00:24:03,000 --> 00:24:08,679
Najlepsze jest to, że naukowcy opracowali
idealne połączenie soli i tłuszczu,
435
00:24:08,680 --> 00:24:12,159
które sprawia, że takie jedzenie
jest supersmaczne
436
00:24:12,160 --> 00:24:14,120
i trudno przestać je jeść.
437
00:24:14,960 --> 00:24:18,559
{\an8}Istnieje nawet skala,
która mierzy nieodpartość jedzenia.
438
00:24:18,560 --> 00:24:19,639
{\an8}Spójrzcie.
439
00:24:19,640 --> 00:24:22,880
{\an8}Moje posiłki są poza skalą.
440
00:24:25,320 --> 00:24:29,279
Nasze mózgi nie są przystosowane do tego,
441
00:24:29,280 --> 00:24:34,680
by nie przejadać się
takimi produktami na co dzień.
442
00:24:36,040 --> 00:24:37,560
To nie przypadek,
443
00:24:38,160 --> 00:24:41,439
że gdy na rynku dominuje
ultraprzetworzona żywność,
444
00:24:41,440 --> 00:24:46,039
pojawiają się
zaburzenia odżywiania i otyłość.
445
00:24:46,040 --> 00:24:48,559
Nie ma wątpliwości,
446
00:24:48,560 --> 00:24:53,719
że projektują jedzenie tak,
byśmy się nim przejadali.
447
00:24:53,720 --> 00:24:55,479
WYGRAŁEM DARMOWEGO KURCZAKA
448
00:24:55,480 --> 00:24:58,839
Konkurencja jest tak zaciekła,
że największe sieci angażują
449
00:24:58,840 --> 00:25:02,159
własne zespoły specjalistów
od analizy sensorycznej,
450
00:25:02,160 --> 00:25:03,919
byście wybrali ich kurczaka.
451
00:25:03,920 --> 00:25:06,679
Jednego specjalistę
przekonałem do spotkania
452
00:25:06,680 --> 00:25:09,120
i zdradzenia swoich tajemnic.
453
00:25:10,120 --> 00:25:13,479
Jeśli ktoś zajmuje się
w ten sposób smażonym kurczakiem,
454
00:25:13,480 --> 00:25:15,960
to zakładam, że będzie czarny.
455
00:25:17,720 --> 00:25:18,719
O kurde!
456
00:25:18,720 --> 00:25:20,920
Wygląda tak, jak myślałem.
457
00:25:21,960 --> 00:25:24,039
- Hej, jak leci?
- Cześć, Mo!
458
00:25:24,040 --> 00:25:25,759
- Co tam?
- Tak się cieszę.
459
00:25:25,760 --> 00:25:29,320
Takiego kogoś się spodziewałem. Szacun.
460
00:25:31,040 --> 00:25:32,360
No dobra.
461
00:25:33,040 --> 00:25:35,679
- Okej.
- To tutaj wydarzy się nasza magia.
462
00:25:35,680 --> 00:25:41,079
Słyszałem, że jesteś
specjalistką od smaku kurczaka.
463
00:25:41,080 --> 00:25:44,439
{\an8}Każdy jest swoim własnym
ekspertem od tego, co mu smakuje.
464
00:25:44,440 --> 00:25:47,679
{\an8}Ja zajmuję się badaniami
sensorycznymi i konsumenckimi.
465
00:25:47,680 --> 00:25:50,319
- Masz dyplomy i takie tam.
- Mam.
466
00:25:50,320 --> 00:25:52,199
- No co ty!
- Kilka dyplomów.
467
00:25:52,200 --> 00:25:54,879
Niech wiedzą. To nie ekspertka z TikToka.
468
00:25:54,880 --> 00:25:58,959
Nie. Jestem naukowczynią
od chemii spożywczej.
469
00:25:58,960 --> 00:26:02,679
Widzę cię w fartuchu laboratoryjnym.
470
00:26:02,680 --> 00:26:04,319
„Nareszcie, mamy to!”.
471
00:26:04,320 --> 00:26:08,479
Z pewnością mam duszę szalonego naukowca
472
00:26:08,480 --> 00:26:12,599
pracującego ze zmysłami,
a także aspektem emocjonalnym.
473
00:26:12,600 --> 00:26:16,319
Chodzi o to, by ludzie chcieli to
na okrągło zamawiać i jeść.
474
00:26:16,320 --> 00:26:18,520
Grzebiecie ludziom w psychice, nie?
475
00:26:19,440 --> 00:26:21,919
Naukowcy sensoryczni na całym świecie
476
00:26:21,920 --> 00:26:24,919
udoskonalają każdy element
smażonego kurczaka.
477
00:26:24,920 --> 00:26:25,999
Taki barbecue.
478
00:26:26,000 --> 00:26:30,479
Silke pracowała dla jednej z największych
sieci z szybkim kurczakiem…
479
00:26:30,480 --> 00:26:31,399
Proszę.
480
00:26:31,400 --> 00:26:33,079
…która wchodzi na Wyspy.
481
00:26:33,080 --> 00:26:34,760
Jedna z jej specjalności?
482
00:26:35,760 --> 00:26:37,439
Chrupkość.
483
00:26:37,440 --> 00:26:41,879
Szukamy wskaźników,
które pomogą nam stwierdzić,
484
00:26:41,880 --> 00:26:43,799
że to pożądany produkt.
485
00:26:43,800 --> 00:26:46,719
Co się wtedy dzieje? Konsumenci wracają.
486
00:26:46,720 --> 00:26:50,160
Spróbujmy. Posłuchajmy,
jak to brzmi i jakie to uczucie.
487
00:26:55,240 --> 00:26:57,720
- Chrupie jak nie wiem.
- Tak.
488
00:26:58,600 --> 00:27:03,159
Dla konsumentów dźwięk
jest sygnałem świeżości i jakości,
489
00:27:03,160 --> 00:27:08,319
ale działa też na ośrodek nagrody w mózgu.
490
00:27:08,320 --> 00:27:10,800
Nie mam ochoty, ale jak już spróbuję…
491
00:27:11,400 --> 00:27:12,999
Ośrodek nagrody się pobudza
492
00:27:13,000 --> 00:27:15,239
- i mówi: „Dobre to”.
- Dopamina…
493
00:27:15,240 --> 00:27:18,879
Czuję ją w całej twarzy.
Jakby zapaliła się lampka.
494
00:27:18,880 --> 00:27:20,120
To jak crack.
495
00:27:20,640 --> 00:27:22,599
- Nigdy nie brałem.
- Działa.
496
00:27:22,600 --> 00:27:24,120
A ty próbowałaś?
497
00:27:24,600 --> 00:27:25,440
Nie!
498
00:27:25,960 --> 00:27:27,840
Lubię cię. Masz dobrą energię.
499
00:27:35,360 --> 00:27:36,320
Yo.
500
00:27:37,000 --> 00:27:38,959
Tak, bracie. Co tam?
501
00:27:38,960 --> 00:27:42,679
Dobrze, ziom.
Robię szamę na szybko. Co u ciebie?
502
00:27:42,680 --> 00:27:45,359
Poznałem ostatnio wielu specjalistów.
503
00:27:45,360 --> 00:27:46,719
Serio?
504
00:27:46,720 --> 00:27:47,640
Tak.
505
00:27:48,400 --> 00:27:54,600
Wiesz, że jeden ze składników stosuje się
też w prezerwatywach jako lubrykant?
506
00:27:55,160 --> 00:27:57,720
Nie! No weź.
507
00:27:58,440 --> 00:27:59,920
Serio, w prezerwatywach?
508
00:28:00,480 --> 00:28:02,280
Kto by pomyślał, i w burgerze?
509
00:28:03,120 --> 00:28:05,599
Stary… Poczekaj.
510
00:28:05,600 --> 00:28:07,999
Jest w nim tyle rzeczy,
511
00:28:08,000 --> 00:28:12,479
które są sztucznie wytworzone,
by dać ci lepsze wrażenia
512
00:28:12,480 --> 00:28:16,119
- i sprawić, że wrócisz po więcej.
- Masz komplet informacji.
513
00:28:16,120 --> 00:28:19,200
I jak się czujesz z tym,
że jesz te kurczaki?
514
00:28:21,320 --> 00:28:22,640
Sam nie wiem.
515
00:28:23,400 --> 00:28:24,839
Chyba jest dobrze.
516
00:28:24,840 --> 00:28:27,520
Cieszę się, że raczej dobrze się bawi.
517
00:28:28,760 --> 00:28:33,640
Ale jako komik
on zawsze udaje zadowolonego gościa.
518
00:28:35,560 --> 00:28:38,640
Obawiam się, że w głębi może coś ukrywać.
519
00:28:40,960 --> 00:28:43,920
Jem stripsy kurczakowe
Do tego sosy majonezowe
520
00:28:44,480 --> 00:28:46,600
Kurczaka dobrego, aż palce lizać
521
00:28:47,320 --> 00:28:48,599
Minęło 1,5 tygodnia…
522
00:28:48,600 --> 00:28:51,639
- Tak jest! O kurde!
- …a ja dobrze się bawię.
523
00:28:51,640 --> 00:28:54,639
- Ale będę szczery.
- Złapałem tylko posiłek.
524
00:28:54,640 --> 00:28:56,799
Wciąż uwiera mnie to uczucie,
525
00:28:56,800 --> 00:28:59,960
że jako czarny mężczyzna
jem kurczaka przed kamerą.
526
00:29:02,160 --> 00:29:04,200
Skąd to się bierze?
527
00:29:06,320 --> 00:29:07,760
Wiem, kogo o to zapytam.
528
00:29:17,480 --> 00:29:19,879
Wracam do korzeni smażonego kurczaka —
529
00:29:19,880 --> 00:29:22,799
na niedzielny obiad
w kościele na Południu.
530
00:29:22,800 --> 00:29:26,880
Tutaj robią
szybkiego kurczaka, ale z duszą.
531
00:29:36,360 --> 00:29:38,360
Mogę prosić o ten duży?
532
00:29:38,960 --> 00:29:40,800
Dziękuję bardzo.
533
00:29:42,440 --> 00:29:45,039
Obserwuję to ich wspólne spotkanie
534
00:29:45,040 --> 00:29:47,999
i wiem, że chodzi tu
o coś więcej niż kurczaka.
535
00:29:48,000 --> 00:29:50,559
To rodzinny posiłek.
536
00:29:50,560 --> 00:29:52,600
W który wkłada się serce.
537
00:29:53,320 --> 00:29:59,439
Ciekawe, jak coś tak prostego
korporacje zmieniły w modny produkt
538
00:29:59,440 --> 00:30:02,880
z muzyką grime i celebrytami w tle.
539
00:30:03,800 --> 00:30:05,839
Mnie smuci to,
540
00:30:05,840 --> 00:30:08,239
{\an8}że ludzie jedzą smażonego kurczaka
541
00:30:08,240 --> 00:30:12,039
{\an8}i nie doceniają geniuszu jego autorów,
czarnoskórych kucharzy.
542
00:30:12,040 --> 00:30:16,960
Wizyta w jednej z plantacji
zbudowanych przed wojną secesyjną.
543
00:30:17,520 --> 00:30:21,560
Niewolnice robiły smażonego kurczaka
dla właścicieli plantacji.
544
00:30:23,120 --> 00:30:26,799
Później, w latach 60. XIX wieku,
gdy zniesiono niewolnictwo,
545
00:30:26,800 --> 00:30:30,520
Afroamerykanie wciąż doskonalili
to danie i je sprzedawali.
546
00:30:31,680 --> 00:30:35,439
A biali Amerykanie zaczęli
wyśmiewać to w kulturze popularnej.
547
00:30:35,440 --> 00:30:39,000
Przedstawiali czarnych
jako złodziei kurczaków.
548
00:30:39,680 --> 00:30:43,319
W 1915 roku powstały Narodziny narodu,
549
00:30:43,320 --> 00:30:45,239
największy film tamtych czasów,
550
00:30:45,240 --> 00:30:49,560
który prostacko pokazywał
Afroamerykanów jedzących kurczaki.
551
00:30:50,320 --> 00:30:52,599
To utrwaliło stereotyp
552
00:30:52,600 --> 00:30:57,560
a niektóre firmy rasistowsko używały go
jako narzędzia sprzedażowego.
553
00:30:59,600 --> 00:31:02,000
Wkracza pułkownik Sanders.
554
00:31:03,360 --> 00:31:05,480
Miałem 40 lat,
555
00:31:06,280 --> 00:31:09,559
gdy opracowałem
specjalną mieszankę 11 ziół i przypraw
556
00:31:09,560 --> 00:31:13,760
oraz metodę smażenia kurczaka.
Tak otrzymałem produkt nie z tej ziemi.
557
00:31:14,400 --> 00:31:17,359
Jako dziecko myślałem,
558
00:31:17,360 --> 00:31:20,759
że pułkownik od KFC
wynalazł smażonego kurczaka.
559
00:31:20,760 --> 00:31:22,879
Jak on się w to wpisał?
560
00:31:22,880 --> 00:31:27,199
Prowadził stację benzynową
i miał restaurację.
561
00:31:27,200 --> 00:31:28,799
Tak zaczynał.
562
00:31:28,800 --> 00:31:33,119
Jeśli jesteś przykładnym obywatelem,
możesz zostać pułkownikiem Kentucky.
563
00:31:33,120 --> 00:31:35,159
To coś jak tytuł szlachecki.
564
00:31:35,160 --> 00:31:38,160
- Naprawdę?
- Tak. A on to wykorzystał.
565
00:31:39,000 --> 00:31:42,759
Biały garnitur był symbolem
właściciela plantacji.
566
00:31:42,760 --> 00:31:44,119
Powstało wrażenie:
567
00:31:44,120 --> 00:31:46,840
„Mam czarnych, którzy na mnie pracują”.
568
00:31:47,640 --> 00:31:49,359
{\an8}Był dobry w sprzedaży.
569
00:31:49,360 --> 00:31:53,439
{\an8}Wykorzystywał głęboko zakorzeniony
sentyment dotyczący Południa.
570
00:31:53,440 --> 00:31:56,559
Dla wielu jego klientów
to było coś swojskiego.
571
00:31:56,560 --> 00:31:58,399
Wiele miejsc nadal to robi.
572
00:31:58,400 --> 00:32:02,239
Odwołują się
do głębokiej nostalgii za Południem.
573
00:32:02,240 --> 00:32:06,999
„Uczyńmy Amerykę znów wielką”.
Dla moich przodków taka nie była.
574
00:32:07,000 --> 00:32:08,159
To działało.
575
00:32:08,160 --> 00:32:10,919
Wykorzystał to
i zarobił mnóstwo pieniędzy.
576
00:32:10,920 --> 00:32:14,759
Nawet po sprzedaży firmy za niezłą sumkę
577
00:32:14,760 --> 00:32:17,359
nowi właściciele dalej to rozwinęli.
578
00:32:17,360 --> 00:32:19,600
- I doszło do eksplozji.
- Wow.
579
00:32:21,320 --> 00:32:25,519
KFC to największa na świecie
sieć ze smażonymi kurczakami.
580
00:32:25,520 --> 00:32:28,919
Ma franczyzy w 149 krajach.
581
00:32:28,920 --> 00:32:31,399
Japończycy jedzą KFC na święta.
582
00:32:31,400 --> 00:32:34,839
W Bloemfontein mamy Kentucky Town.
583
00:32:34,840 --> 00:32:36,080
Ruszajmy!
584
00:32:37,080 --> 00:32:42,519
Na całym świecie zarabiają
ponad 27 miliardów funtów rocznie.
585
00:32:42,520 --> 00:32:44,360
To dużo skrzydełek!
586
00:32:45,800 --> 00:32:49,320
KFC od dawna jest
numerem jeden w Wielkiej Brytanii.
587
00:32:49,920 --> 00:32:51,479
Dominuje w miastach.
588
00:32:51,480 --> 00:32:54,599
Dominuje przy drogach
i na stacjach benzynowych.
589
00:32:54,600 --> 00:32:58,839
W ciągu najbliższych kilku lat
wydadzą 1,5 miliarda
590
00:32:58,840 --> 00:33:01,559
na umocnienie swojej pozycji.
591
00:33:01,560 --> 00:33:04,239
Tak wygląda przejmowanie rynku.
592
00:33:04,240 --> 00:33:06,640
Chcą pozostać numerem jeden.
593
00:33:11,280 --> 00:33:12,199
DZIEŃ 11.
594
00:33:12,200 --> 00:33:14,040
Dobijam do połowy eksperymentu
595
00:33:15,560 --> 00:33:17,919
i nie jest już tak fajnie.
596
00:33:17,920 --> 00:33:19,560
Smażony kurczak i kawa.
597
00:33:22,400 --> 00:33:24,040
ŚNIADANIE
598
00:33:24,680 --> 00:33:27,560
Jem to już chyba 10 dzień z rzędu, co?
599
00:33:28,800 --> 00:33:30,559
Jest naprawdę smaczne.
600
00:33:30,560 --> 00:33:32,879
Ale widzę, że przybrałem na wadze.
601
00:33:32,880 --> 00:33:36,359
To nieprzyjemne
patrzeć w lustro i widzieć,
602
00:33:36,360 --> 00:33:38,240
że się przytyło.
603
00:33:39,480 --> 00:33:41,920
Na pewno nie jestem sobą.
604
00:33:42,760 --> 00:33:44,120
Czuję się ociężały.
605
00:33:44,920 --> 00:33:48,519
To o wiele trudniejsze, niż myślałem.
606
00:33:48,520 --> 00:33:49,600
Taka jest prawda.
607
00:33:51,160 --> 00:33:54,720
Po pewnym czasie będzie wzdęty.
608
00:33:55,320 --> 00:33:56,360
Zmęczony.
609
00:33:57,160 --> 00:34:00,039
Jego układ trawienny ucierpi.
610
00:34:00,040 --> 00:34:04,119
Równowaga dobrych bakterii,
które tam żyją, czyli mikrobiomu,
611
00:34:04,120 --> 00:34:05,800
zostanie zaburzona.
612
00:34:06,880 --> 00:34:10,199
Spodziewam się,
że zacznie odczuwać ból brzucha,
613
00:34:10,200 --> 00:34:13,159
może doświadczy zmiany rytmu wypróżnień
614
00:34:13,160 --> 00:34:17,680
i zatrzymania płynów. Będzie senny
lub będzie mieć trudności z zaśnięciem.
615
00:34:19,320 --> 00:34:24,360
Ten mikrobiom wytwarza hormony
dobrego samopoczucia takie jak serotonina.
616
00:34:24,960 --> 00:34:28,960
Więc to wpłynie również
na jego emocjonalność.
617
00:34:29,840 --> 00:34:31,879
Zjadłem 42 posiłki
618
00:34:31,880 --> 00:34:35,800
i muszę przyznać, że lekarka miała rację.
619
00:34:40,720 --> 00:34:42,080
Jest pierwsza w nocy.
620
00:34:42,680 --> 00:34:44,080
Jadłem bardzo późno.
621
00:34:45,040 --> 00:34:49,079
To chyba jedna
z moich pierwszych bezsennych nocy.
622
00:34:49,080 --> 00:34:50,960
Jestem mocno pobudzony.
623
00:34:52,200 --> 00:34:54,479
To mi naprawdę ryje banię.
624
00:34:54,480 --> 00:34:57,839
Jednym razem myślę:
„Ależ to pyszne jedzenie”,
625
00:34:57,840 --> 00:35:02,320
a innym mam ochotę zjeść jakiś owoc.
626
00:35:06,760 --> 00:35:09,079
Czasem chciałbym się poddać.
627
00:35:09,080 --> 00:35:14,800
Chwilami mówię sobie,
że nie zjem już więcej smażonego kurczaka.
628
00:35:17,360 --> 00:35:18,440
Wiecie.
629
00:35:19,640 --> 00:35:20,880
Jest pierwsza w nocy,
630
00:35:21,480 --> 00:35:24,800
a ja nie mogę spać
przez tego pieprzonego kurczaka.
631
00:35:29,880 --> 00:35:31,360
Nowy dzień.
632
00:35:32,360 --> 00:35:34,240
Na śniadanie polędwiczki.
633
00:35:35,600 --> 00:35:41,440
Kurczak jest przedstawiany
jako zdrowszy od czerwonego mięsa.
634
00:35:42,160 --> 00:35:44,920
To się nazywa zdrowotna ściema.
635
00:35:45,480 --> 00:35:48,199
Twierdzenie, że nuggetsy
636
00:35:48,200 --> 00:35:51,599
są zdrowsze niż Big Mac,
637
00:35:51,600 --> 00:35:52,800
jest problematyczne.
638
00:35:54,760 --> 00:35:58,039
To się nie kończy.
Ciągle to jesz i jesz, i jesz.
639
00:35:58,040 --> 00:36:00,999
Jedzenie takie jak
szybki smażony kurczak —
640
00:36:01,000 --> 00:36:02,479
{\an8}co w tym złego?
641
00:36:02,480 --> 00:36:04,759
{\an8}Jednak w samych Stanach Zjednoczonych
642
00:36:04,760 --> 00:36:05,679
{\an8}PSYCHOLOŻKA
643
00:36:05,680 --> 00:36:08,519
co cztery minuty umiera jedna osoba
644
00:36:08,520 --> 00:36:11,919
z powodu chorób
związanych z ultraprzetworzoną żywnością.
645
00:36:11,920 --> 00:36:15,359
A to nie dzieje się
tylko w krajach Zachodu.
646
00:36:15,360 --> 00:36:17,280
To globalny kryzys zdrowotny.
647
00:36:18,440 --> 00:36:20,839
W tym roku pojawił się punkt zwrotny.
648
00:36:20,840 --> 00:36:26,720
Na świecie mamy
więcej dzieci otyłych niż głodujących.
649
00:36:32,120 --> 00:36:33,880
KURCZAKOWA PUŁAPKA
650
00:36:36,200 --> 00:36:41,120
Jestem w Chicago, siedzibie
pioniera fast foodów, McDonald’s.
651
00:36:41,680 --> 00:36:43,880
Nie dam rady tego zjeść.
652
00:36:44,640 --> 00:36:47,599
Spotkam się z mieszkanką Chicago,
653
00:36:47,600 --> 00:36:52,239
która pokaże mi, jak fast foody
wpłynęły na jej społeczność.
654
00:36:52,240 --> 00:36:54,199
- Cześć, Mo!
- Jak się masz?
655
00:36:54,200 --> 00:36:56,839
- Dobrze.
- Dzięki, że zgodziłaś się spotkać.
656
00:36:56,840 --> 00:36:58,239
Też masz ksywkę Mo?
657
00:36:58,240 --> 00:37:00,680
- Tak, też jestem Mo.
- Mo i Mo.
658
00:37:04,760 --> 00:37:07,959
{\an8}To Oak Park,
jedna z ładniejszych dzielnic Chicago.
659
00:37:07,960 --> 00:37:09,240
{\an8}MO Z POKOLENIA Z
660
00:37:10,600 --> 00:37:12,599
- Bardzo piękna okolica.
- Tak.
661
00:37:12,600 --> 00:37:15,839
Mijaliśmy mnóstwo lokali,
ale to urocze piekarnie,
662
00:37:15,840 --> 00:37:18,920
miejsca z kuchnią etniczną,
jak ten bar z tacos.
663
00:37:20,080 --> 00:37:24,719
Tutaj wszystko jest bardziej burżujskie,
więc i ceny są wyższe.
664
00:37:24,720 --> 00:37:28,159
Ale jedziemy do West Garfield Park,
665
00:37:28,160 --> 00:37:30,079
gdzie się wychowałam.
666
00:37:30,080 --> 00:37:32,399
Zobaczysz różnicę.
667
00:37:32,400 --> 00:37:36,440
SKLEP SPOŻYWCZY
668
00:37:38,160 --> 00:37:40,200
To taka pustynia żywnościowa.
669
00:37:41,760 --> 00:37:45,039
Wszędzie są fast foody.
670
00:37:45,040 --> 00:37:48,399
W jednej dzielnicy
jest McDonald’s, Taco Bell,
671
00:37:48,400 --> 00:37:52,879
Wendy’s, Popeyes, Domino’s, Subway.
672
00:37:52,880 --> 00:37:55,399
Dobra, a jakiś sklep spożywczy?
673
00:37:55,400 --> 00:37:58,839
Zobaczysz, to jeden z takich sklepów.
674
00:37:58,840 --> 00:38:02,039
Mają zdjęcia produktów spożywczych,
675
00:38:02,040 --> 00:38:05,759
ale w środku są tylko chipsy i napoje.
676
00:38:05,760 --> 00:38:07,879
- Marchewki nie kupisz?
- Nie.
677
00:38:07,880 --> 00:38:09,479
A grzybów? Pomidorów?
678
00:38:09,480 --> 00:38:12,399
Nie. Może jajka,
jeśli pójdziesz do dobrego.
679
00:38:12,400 --> 00:38:17,639
Wariactwo. Nawet u nas
jajka to minimum przyzwoitości.
680
00:38:17,640 --> 00:38:21,240
W tej sytuacji trzeba brać to, co jest.
681
00:38:22,000 --> 00:38:25,279
Pojęcie pustyni żywnościowej
pochodzi z Wielkiej Brytanii.
682
00:38:25,280 --> 00:38:26,760
A dokładnie ze Szkocji.
683
00:38:27,240 --> 00:38:30,639
{\an8}Opisuje obszary,
gdzie jest tylko niezdrowe jedzenie.
684
00:38:30,640 --> 00:38:31,920
{\an8}PROFESORKA MARKETINGU
685
00:38:32,640 --> 00:38:37,279
Firmy fastfoodowe
celują w społeczności o niskich dochodach.
686
00:38:37,280 --> 00:38:39,759
To dla nich chleb powszedni.
687
00:38:39,760 --> 00:38:44,959
Szacuje się, że w 2025 roku
około 19 milionów ludzi,
688
00:38:44,960 --> 00:38:48,559
czyli 6% populacji USA,
będzie żyło na pustyni żywnościowej.
689
00:38:48,560 --> 00:38:50,599
To drapieżna polityka,
690
00:38:50,600 --> 00:38:54,320
bo ci konsumenci nie mają wyboru.
691
00:38:55,280 --> 00:38:57,480
- Jesteśmy. Spróbujemy Sharks?
- Tak.
692
00:38:58,480 --> 00:39:01,839
Dla waszego bezpieczeństwa
parking jest monitorowany.
693
00:39:01,840 --> 00:39:05,439
Można dostać 20 skrzydełek
i frytki za 15 dolarów.
694
00:39:05,440 --> 00:39:08,200
To dużo bardzo taniego kurczaka.
695
00:39:08,840 --> 00:39:11,079
Nie mają stolików ani krzeseł.
696
00:39:11,080 --> 00:39:13,679
Tu się nie je na miejscu.
697
00:39:13,680 --> 00:39:15,919
- Racja.
- To fast food. Na wynos.
698
00:39:15,920 --> 00:39:18,119
- Proszę.
- Dziękuję ci.
699
00:39:18,120 --> 00:39:20,159
Dzięki, stary.
700
00:39:20,160 --> 00:39:22,880
Pustynie żywnościowe
to problem nie tylko USA.
701
00:39:23,400 --> 00:39:24,919
W Wielkiej Brytanii
702
00:39:24,920 --> 00:39:28,599
w najbiedniejszych dzielnicach
jest pięć razy więcej fast foodów
703
00:39:28,600 --> 00:39:29,879
niż w bogatszych.
704
00:39:29,880 --> 00:39:35,599
Ponad 1,2 miliona ludzi żyje
na brytyjskich pustyniach żywnościowych.
705
00:39:35,600 --> 00:39:37,679
- To mama?
- Hej! Co tam?
706
00:39:37,680 --> 00:39:39,559
- Jak się mama czuje?
- Dobrze.
707
00:39:39,560 --> 00:39:41,759
- Zdejmę buty.
- Nie trzeba.
708
00:39:41,760 --> 00:39:43,440
Trzeba. To mamy dom.
709
00:39:44,040 --> 00:39:45,999
- Kurczak!
- Tak. Proszę.
710
00:39:46,000 --> 00:39:46,919
Dziękuję.
711
00:39:46,920 --> 00:39:48,879
Quintonelle, mama Młodej Mo,
712
00:39:48,880 --> 00:39:53,479
pracuje w ochronie zdrowia i zna
skutki istnienia pustyń żywnościowych.
713
00:39:53,480 --> 00:39:55,080
To bardzo przygnębiające.
714
00:39:55,760 --> 00:39:58,799
Sklepy monopolowe, fast foody,
715
00:39:58,800 --> 00:40:00,559
{\an8}opuszczone budynki,
716
00:40:00,560 --> 00:40:02,239
{\an8}DZIAŁACZKA NA RZECZ ZDROWIA
717
00:40:02,240 --> 00:40:04,279
{\an8}i wszystko, co się z tym wiąże.
718
00:40:04,280 --> 00:40:06,199
- Wystarczy wyjrzeć…
- Tak.
719
00:40:06,200 --> 00:40:07,879
…i zobaczyć tamte budynki.
720
00:40:07,880 --> 00:40:10,679
Ludzie mają tam dostęp
do opieki zdrowotnej,
721
00:40:10,680 --> 00:40:14,479
jedzenia i wielu innych rzeczy.
722
00:40:14,480 --> 00:40:19,959
Ich oczekiwana długość życia
jest o 16 lat większa niż moja,
723
00:40:19,960 --> 00:40:21,199
bo mieszkam tutaj.
724
00:40:21,200 --> 00:40:22,359
O Boże!
725
00:40:22,360 --> 00:40:25,040
- To się nazywa różnica w umieralności.
- Tak.
726
00:40:26,160 --> 00:40:31,719
Wiemy, że te lokale z kurczakiem
i fast foody nie są najlepsze,
727
00:40:31,720 --> 00:40:33,839
ale są tanie.
728
00:40:33,840 --> 00:40:37,399
Mogę nakarmić dzieci
i wiem, że będą najedzone.
729
00:40:37,400 --> 00:40:40,039
Czy masz czasem wrażenie,
730
00:40:40,040 --> 00:40:44,159
że te pustynie żywnościowe
są zaprojektowane tak,
731
00:40:44,160 --> 00:40:46,679
by ludzie jedli niezdrowe jedzenie?
732
00:40:46,680 --> 00:40:49,399
Tak, mam takie wrażenie.
733
00:40:49,400 --> 00:40:53,080
Pełno w tym manipulacji i dezorientacji.
734
00:40:54,360 --> 00:40:59,319
- A konsekwencje są tragiczne.
- Tak.
735
00:40:59,320 --> 00:41:02,560
Umieramy. Sądzisz, że jedzenie
nie ma z tym nic wspólnego?
736
00:41:03,160 --> 00:41:06,199
Oczywiście, że ma. Wysokie ciśnienie,
737
00:41:06,200 --> 00:41:11,079
wysoki cholesterol,
cukier we krwi, cukrzyca —
738
00:41:11,080 --> 00:41:16,399
to wszystko jest narzucane społeczności,
bo jesteśmy tym, co jemy.
739
00:41:16,400 --> 00:41:19,600
- Tak.
- Więc to…
740
00:41:23,000 --> 00:41:24,160
To po prostu…
741
00:41:25,120 --> 00:41:27,159
To frustrujące i bez sensu.
742
00:41:27,160 --> 00:41:28,360
Czy to…
743
00:41:29,400 --> 00:41:33,559
- Czy to dla ciebie trudne?
- Tak. To jest trudne.
744
00:41:33,560 --> 00:41:39,560
A nie powinno być tak trudno,
zwłaszcza jeśli chodzi o jedzenie.
745
00:41:42,240 --> 00:41:43,599
- Dzięki.
- Tak!
746
00:41:43,600 --> 00:41:45,199
- Nie ma sprawy.
- Dziękuję.
747
00:41:45,200 --> 00:41:47,479
Dzięki, mamo. Naprawdę to doceniam.
748
00:41:47,480 --> 00:41:52,960
Na początku tej podróży nie wiedziałem,
czym jest pustynia żywnościowa.
749
00:41:55,160 --> 00:41:57,880
Ale kiedy wjeżdża się do takiej dzielnicy,
750
00:41:58,400 --> 00:41:59,560
to rzeczywistość.
751
00:42:00,680 --> 00:42:04,239
Sam nie pochodzę
z uprzywilejowanej rodziny.
752
00:42:04,240 --> 00:42:07,160
Wychowałem się w biedzie,
753
00:42:07,960 --> 00:42:13,439
ale świadomość, że rzeczy,
które uważamy za oczywistość,
754
00:42:13,440 --> 00:42:15,760
są dla ludzi niedostępne
755
00:42:17,080 --> 00:42:18,520
w Ameryce!
756
00:42:21,840 --> 00:42:22,800
Człowieku!
757
00:42:24,200 --> 00:42:26,999
W Wielkiej Brytanii
też mamy swoje problemy.
758
00:42:27,000 --> 00:42:31,240
Ludzie chodzą do banków żywności.
Mamy kryzys związany z kosztami życia.
759
00:42:32,040 --> 00:42:34,559
Ale to nie jest tak,
760
00:42:34,560 --> 00:42:38,120
że oni zapomnieli postawić
stragan z warzywami.
761
00:42:39,000 --> 00:42:40,640
To celowe działanie.
762
00:42:41,360 --> 00:42:44,440
Chodzi o to, by ludzie byli niezdrowi.
763
00:42:45,760 --> 00:42:48,440
Ale ciężki temat.
764
00:42:51,600 --> 00:42:53,040
O rany.
765
00:42:56,400 --> 00:43:02,359
Gdziekolwiek się ruszysz,
otaczają cię te ich „punkty dystrybucji”.
766
00:43:02,360 --> 00:43:07,879
Chodzi o to, by zalać ludzi
swoim produktem i jego reklamami.
767
00:43:07,880 --> 00:43:11,800
Firmy rywalizują o kontrolę nad tym,
jakie jedzenie nas otacza.
768
00:43:13,160 --> 00:43:16,240
W marketingu jest termin CLV.
769
00:43:17,720 --> 00:43:19,879
To wartość klienta w cyklu życia.
770
00:43:19,880 --> 00:43:23,440
{\an8}Jeśli mogę wychować klienta od dziecka,
771
00:43:23,560 --> 00:43:25,679
{\an8}EKSPERT OD MARKETINGU KULTUROWEGO
772
00:43:25,680 --> 00:43:28,200
{\an8}to zostanie ze mną przez lata.
773
00:43:29,400 --> 00:43:33,319
Gdy marki potrafią nawiązać więź z ludźmi,
774
00:43:33,320 --> 00:43:36,519
zwiększają swoje szanse
na skłonienie ich do kupna,
775
00:43:36,520 --> 00:43:38,039
jedzenia, konsumpcji.
776
00:43:38,040 --> 00:43:39,919
{\an8}Poproszę Big…
777
00:43:39,920 --> 00:43:42,679
{\an8}Potrzebuję Chicken Big Maca
778
00:43:42,680 --> 00:43:44,399
{\an8}Ktoś ukradł twój sos!
779
00:43:44,400 --> 00:43:50,280
{\an8}Czarni i ich kultura często wyznaczają
trendy i decydują, co jest cool.
780
00:43:51,280 --> 00:43:54,159
{\an8}Muzyka, taniec, język…
781
00:43:54,160 --> 00:43:56,479
{\an8}Mam ochotę na nuggetsy.
782
00:43:56,480 --> 00:44:01,399
{\an8}Dlatego marki współpracują
z twórcami kultury
783
00:44:01,400 --> 00:44:05,560
{\an8}w nadziei, że ludzie pomyślą:
„To jest spoko. Chcę być tego częścią”.
784
00:44:07,720 --> 00:44:12,359
Minęło zaledwie dwa i pół tygodnia,
ale już zdaję sobie sprawę, że całe życie
785
00:44:12,360 --> 00:44:14,600
byłem tresowany pod smażonego kurczaka.
786
00:44:15,720 --> 00:44:18,039
Cześć, Ella. Tak, byłem w Nando’s.
787
00:44:18,040 --> 00:44:22,759
{\an8}Myślę też o mojej pracy lektora
dla Nando’s.
788
00:44:22,760 --> 00:44:26,920
{\an8}Niechętnie to przyznaję,
ale jestem częścią problemu.
789
00:44:38,200 --> 00:44:39,840
STAN UMYSŁU
790
00:44:40,400 --> 00:44:42,599
DZIEŃ 17.
791
00:44:42,600 --> 00:44:45,279
Zjadłem już prawie 50 posiłków.
792
00:44:45,280 --> 00:44:46,799
Muszę być szczery.
793
00:44:46,800 --> 00:44:49,600
Chyba wziąłem na siebie za dużo.
794
00:44:50,320 --> 00:44:51,919
Przytyłem.
795
00:44:51,920 --> 00:44:54,480
W Chicago musiałem kupić większe koszulki.
796
00:44:55,920 --> 00:45:00,760
Rzadko się zdarza, żeby mężczyzna mówił:
„Źle się czuję w swoim ciele”.
797
00:45:01,720 --> 00:45:03,559
Byłem naiwny, myśląc:
798
00:45:03,560 --> 00:45:07,279
„Skoro jestem zdrowy,
to przecież ile mogę przytyć?
799
00:45:07,280 --> 00:45:09,719
Jak bardzo to może być niezdrowe?
800
00:45:09,720 --> 00:45:12,720
Jak bardzo może mi to popsuć nastrój?”.
801
00:45:13,800 --> 00:45:14,919
Potrzebuję pomocy.
802
00:45:14,920 --> 00:45:18,519
Na Uniwersytecie Michigan
jest cały wydział,
803
00:45:18,520 --> 00:45:23,640
który bada, jak fast foody
wpływają na ludzką psychikę.
804
00:45:26,040 --> 00:45:26,960
Proszę!
805
00:45:28,160 --> 00:45:29,959
- Dzień dobry!
- Cześć, Mo!
806
00:45:29,960 --> 00:45:32,160
- Miło cię poznać.
- Witaj w labie.
807
00:45:34,560 --> 00:45:37,040
{\an8}Dziś spróbujesz naszych produktów.
808
00:45:37,160 --> 00:45:38,199
{\an8}PSYCHOLOŻKA
809
00:45:38,200 --> 00:45:39,640
{\an8}To takie dziwaczne.
810
00:45:42,040 --> 00:45:44,520
- Wezmę pałkę.
- Tak.
811
00:45:46,680 --> 00:45:51,560
Chciałabym zapytać
o ostatnie tygodnie i twoją podróż.
812
00:45:52,080 --> 00:45:53,440
Gdy jem to jedzenie,
813
00:45:54,040 --> 00:45:58,679
czuję się świetnie,
dopóki nie skończę i zdam sobie sprawę…
814
00:45:58,680 --> 00:46:02,119
Wczoraj tak było.
„Czuję się taki samotny”.
815
00:46:02,120 --> 00:46:03,839
Twój nastrój się obniża.
816
00:46:03,840 --> 00:46:08,479
Tak. A przecież pracuję w komedii.
817
00:46:08,480 --> 00:46:12,559
Często szukam w życiu zabawy i śmiechu.
818
00:46:12,560 --> 00:46:13,440
Jasne.
819
00:46:14,040 --> 00:46:17,160
Ale nawet po tak krótkim czasie
820
00:46:18,240 --> 00:46:20,039
nie chce mi się tego robić.
821
00:46:20,040 --> 00:46:24,319
A kiedy nachodzi mnie zły humor,
822
00:46:24,320 --> 00:46:29,279
chcę sobie poprawić nastrój jedzeniem.
823
00:46:29,280 --> 00:46:34,159
Więc zamawiam sobie skrzydełka
824
00:46:34,160 --> 00:46:36,719
- a do tego kanapkę z kurczakiem.
- Jasne.
825
00:46:36,720 --> 00:46:40,159
- Bywasz ospały?
- Tak.
826
00:46:40,160 --> 00:46:42,319
Czujesz się spowolniony?
827
00:46:42,320 --> 00:46:45,479
I muszę się zdrzemnąć.
Ale to mi źle robi, bo czuję…
828
00:46:45,480 --> 00:46:47,359
- Jakbyś był naćpany.
- O…!
829
00:46:47,360 --> 00:46:49,479
Podejrzewam, że…
830
00:46:49,480 --> 00:46:51,959
Nie myślisz: „Obudzę się świeży”.
831
00:46:51,960 --> 00:46:53,719
Tylko: „Muszę to przespać”.
832
00:46:53,720 --> 00:46:58,559
Boże. Jakbyś mnie podglądała.
833
00:46:58,560 --> 00:47:02,360
Dokładnie tego doświadczam.
834
00:47:03,320 --> 00:47:05,519
Mam jeszcze jedno pytanie.
835
00:47:05,520 --> 00:47:09,759
Czy jest coś, co chciałeś przestać robić,
836
00:47:09,760 --> 00:47:12,039
ale czułeś przymus, żeby kontynuować?
837
00:47:12,040 --> 00:47:16,320
Tak. Często zdarza się, że jem jedzenie i…
838
00:47:17,400 --> 00:47:19,320
Muszę je skończyć.
839
00:47:19,920 --> 00:47:26,079
Zdarza się, że próbujesz poradzić sobie
ze smutkiem i przygnębieniem,
840
00:47:26,080 --> 00:47:29,000
- jedząc więcej tego typu jedzenia?
- Tak.
841
00:47:29,840 --> 00:47:32,839
Takie jedzenie,
które spożywa większość ludzi,
842
00:47:32,840 --> 00:47:34,439
pogarsza nastrój.
843
00:47:34,440 --> 00:47:38,079
Największy związek ma z depresją i lękiem.
844
00:47:38,080 --> 00:47:40,239
- Czy to do ciebie trafia?
- Bardzo.
845
00:47:40,240 --> 00:47:45,159
Ale jeśli nagle je odstawisz,
znów będziesz miał na nie ochotę.
846
00:47:45,160 --> 00:47:48,599
To, co opisujesz,
brzmi jak uzależnienie od narkotyków.
847
00:47:48,600 --> 00:47:49,599
Tak.
848
00:47:49,600 --> 00:47:52,839
Nawet ten niepokój…
849
00:47:52,840 --> 00:47:58,120
Rzadko miewam mgłę mózgową,
a łapię się na zapominaniu słów.
850
00:47:58,960 --> 00:48:02,759
Uderzające jest to, że pytania,
851
00:48:02,760 --> 00:48:04,719
które ci zadawałam,
852
00:48:04,720 --> 00:48:07,399
są kryteriami diagnostycznymi
853
00:48:07,400 --> 00:48:10,759
w kierunku stwierdzenia
początków uzależnienia
854
00:48:10,760 --> 00:48:13,999
- od tytoniu, alkoholu, kokainy.
- O rany.
855
00:48:14,000 --> 00:48:16,559
Wiesz, że to ci szkodzi,
856
00:48:16,560 --> 00:48:20,200
ale jakaś część ciebie wciąż tego pragnie.
857
00:48:21,840 --> 00:48:24,279
Te produkty są tak stworzone,
858
00:48:24,280 --> 00:48:29,919
by szybko pompować w ciało
potężne dawki przyjemności,
859
00:48:29,920 --> 00:48:32,799
po których równie szybko przychodzi zjazd.
860
00:48:32,800 --> 00:48:36,839
Tak samo działają
wszystkie uzależniające substancje.
861
00:48:36,840 --> 00:48:42,279
Wygląda na to, że zaczynasz odczuwać
ten mechanizm uzależnienia.
862
00:48:42,280 --> 00:48:43,600
Tak. To…
863
00:48:44,360 --> 00:48:46,240
Nie sądziłem, że…
864
00:48:47,400 --> 00:48:49,959
smażony kurczak
tak silnie na mnie wpłynie.
865
00:48:49,960 --> 00:48:50,959
Tak.
866
00:48:50,960 --> 00:48:53,240
To szokujące,
867
00:48:54,120 --> 00:48:57,840
że to jedzenie tak na nas działa.
868
00:49:00,400 --> 00:49:02,880
Ludzki mózg jest bardzo złożony.
869
00:49:03,520 --> 00:49:06,559
Część mózgu nazywa się podwzgórzem.
870
00:49:06,560 --> 00:49:10,960
Mówi nam, kiedy jeść, a kiedy przestać.
Kiedy jesteśmy głodni, a kiedy nie.
871
00:49:11,800 --> 00:49:16,199
Tracimy tę zdolność
pod wpływem takich produktów,
872
00:49:16,200 --> 00:49:20,279
bo układ zostaje rozregulowany.
873
00:49:20,280 --> 00:49:23,080
Zaczyna się uzależnienie od jedzenia,
874
00:49:23,680 --> 00:49:29,720
które z czasem może zrujnować
zdrowie fizyczne i psychiczne.
875
00:49:30,480 --> 00:49:33,879
Szokujące jest to, że 12% dzieci
876
00:49:33,880 --> 00:49:38,439
spełnia kryteria uzależnienia
od ultraprzetworzonej żywności.
877
00:49:38,440 --> 00:49:43,000
Jako matka boję się
o przyszłość naszych dzieci.
878
00:49:56,080 --> 00:49:59,720
Jem to jedzenie i nie czuję się sobą.
879
00:50:04,840 --> 00:50:07,200
Patrzę w lustro i nie poznaję siebie.
880
00:50:11,160 --> 00:50:12,479
Jestem przybity.
881
00:50:12,480 --> 00:50:15,000
Czuję się fatalnie. Jestem samotny.
882
00:50:36,240 --> 00:50:39,800
Strasznie dużo do ogarnięcia. To trudne.
883
00:50:42,400 --> 00:50:43,520
Kurwa mać.
884
00:50:50,520 --> 00:50:52,760
Wyłączę to.
885
00:50:56,560 --> 00:50:59,280
DZIEŃ 19.
886
00:51:01,400 --> 00:51:03,720
ŚNIADANIE
887
00:51:09,160 --> 00:51:10,760
Nie jestem dziś w nastroju.
888
00:51:11,400 --> 00:51:15,039
Byłem naiwny, gdy zaczynałem tę podróż,
889
00:51:15,040 --> 00:51:17,279
ale im głębiej wchodzę w ten temat,
890
00:51:17,280 --> 00:51:20,520
tym bardziej kwestionuję
moją miłość do tego jedzenia.
891
00:51:21,280 --> 00:51:23,879
Smażony kurczak jest wszędzie,
892
00:51:23,880 --> 00:51:27,160
a zwierzęta muszą skądś pochodzić.
893
00:51:28,720 --> 00:51:30,360
Ale obrzydlistwo.
894
00:51:30,920 --> 00:51:34,359
{\an8}Tym, co dzieje się
za zamkniętymi drzwiami,
895
00:51:34,360 --> 00:51:36,719
{\an8}DZIAŁACZ NA RZECZ GLOBALNEGO ROLNICTWA
896
00:51:36,720 --> 00:51:39,960
{\an8}przemysł wolałby nie chwalić się
przed opinią publiczną.
897
00:51:41,280 --> 00:51:42,599
Sprawdziłem to.
898
00:51:42,600 --> 00:51:46,440
W Stanach prawie wszystkie kurczaki
pochodzą z ferm przemysłowych.
899
00:51:47,560 --> 00:51:51,160
Na Wyspach prawie to samo.
W Wielkiej Brytanii to 95%.
900
00:51:52,320 --> 00:51:55,559
Chów przemysłowy, masowa hodowla zwierząt,
901
00:51:55,560 --> 00:52:01,719
rozpoczął się w USA, ale teraz
mocno zakorzenił się w Wielkiej Brytanii.
902
00:52:01,720 --> 00:52:04,399
Jest już ponad tysiąc ferm.
903
00:52:04,400 --> 00:52:08,080
Są ukryte, ale wciąż powstają kolejne.
904
00:52:08,680 --> 00:52:09,719
Słuchajcie.
905
00:52:09,720 --> 00:52:13,159
{\an8}Tylko kilka firm dostarcza
większość kurczaków
906
00:52:13,160 --> 00:52:16,520
do supermarketów
i sieci fast foodów w Ameryce.
907
00:52:17,640 --> 00:52:20,000
Nazywają je „Big Chicken”.
908
00:52:20,960 --> 00:52:24,159
Jedną z siedzib
kurczakowych gigantów jest Arkansas.
909
00:52:24,160 --> 00:52:25,279
CENA KURCZAKA
910
00:52:25,280 --> 00:52:26,759
Tam się teraz wybieram.
911
00:52:26,760 --> 00:52:29,279
A konkretnie do miasteczka Springdale,
912
00:52:29,280 --> 00:52:34,200
siedziby największego producenta kurczaków
w USA, Tyson Foods.
913
00:52:37,040 --> 00:52:42,320
{\an8}W Tyson Foods stawiamy na bezpieczeństwo,
odpowiedzialność i radość.
914
00:52:43,160 --> 00:52:46,039
{\an8}Wow. Po obejrzeniu filmu promocyjnego
915
00:52:46,040 --> 00:52:49,439
{\an8}ten kapitalistyczny gigant
wydaje się naprawdę miły.
916
00:52:49,440 --> 00:52:52,519
{\an8}O naszej sile świadczą marki
warte miliardy dolarów.
917
00:52:52,520 --> 00:52:53,799
{\an8}DZIENNIKARKA ŚLEDCZA
918
00:52:53,800 --> 00:52:56,160
{\an8}Karmimy świat jak rodzinę.
919
00:52:57,520 --> 00:53:01,799
{\an8}Jedno jest prawdą:
to marka warta miliardy dolarów.
920
00:53:01,800 --> 00:53:05,960
Tyson wyznaczył standardy
dla przemysłu mięsnego.
921
00:53:06,680 --> 00:53:09,479
A jeśli chcecie wygrać w grze o kurczaka,
922
00:53:09,480 --> 00:53:12,279
musicie grać jak Tyson.
923
00:53:12,280 --> 00:53:13,880
Dawaj, Alice.
924
00:53:14,440 --> 00:53:19,359
Tyson to jeden z pionierów
modelu integracji pionowej,
925
00:53:19,360 --> 00:53:23,440
co oznacza, że posiada
każdą część łańcucha dostaw.
926
00:53:24,600 --> 00:53:26,839
{\an8}Od wylęgarni, przez kurczaki,
927
00:53:26,840 --> 00:53:29,359
{\an8}ubój i produkcję,
928
00:53:29,360 --> 00:53:32,480
{\an8}na przykład nuggetsów, aż po transport.
929
00:53:33,400 --> 00:53:37,799
Myślę o tym, jak o czarnej dziurze,
która wszystko zasysa,
930
00:53:37,800 --> 00:53:39,519
cały wszechświat.
931
00:53:39,520 --> 00:53:43,080
To sposób na kontrolowanie
każdego aspektu finansowego.
932
00:53:45,560 --> 00:53:47,119
Dzięki, Alice.
933
00:53:47,120 --> 00:53:49,439
Tyson zarabia tyle pieniędzy,
934
00:53:49,440 --> 00:53:55,239
że niemal każdy kurczakowy gigant
na świecie powielił ich model.
935
00:53:55,240 --> 00:53:58,439
W Wielkiej Brytanii
najwięksi gracze to Moy Park,
936
00:53:58,440 --> 00:54:01,479
Hook 2 Sisters i Avara Foods.
937
00:54:01,480 --> 00:54:05,399
Kontrolują około 70%
naszego rynku drobiowego,
938
00:54:05,400 --> 00:54:09,879
przetwarzając około 800 milionów
kurczaków rocznie.
939
00:54:09,880 --> 00:54:12,800
A przez „przetwarzanie”
mam na myśli „zabijanie”.
940
00:54:19,920 --> 00:54:24,519
Chciałem się spotkać z Tyson,
ale gdy opowiedziałem o filmie, zamilkli.
941
00:54:24,520 --> 00:54:27,519
Znalazłem więc lokalną aktywistkę,
942
00:54:27,520 --> 00:54:30,839
która walczy o prawa
pracowników branży drobiarskiej.
943
00:54:30,840 --> 00:54:32,879
Opowie mi, co w trawie piszczy.
944
00:54:32,880 --> 00:54:35,639
{\an8}- Jak się masz? Witaj w Arkansas.
- Dobrze.
945
00:54:35,640 --> 00:54:36,559
{\an8}AKTYWISTKA
946
00:54:36,560 --> 00:54:38,759
Przejedziemy się po mieście,
947
00:54:38,760 --> 00:54:43,759
żebyś zdał sobie sprawę,
jaką władzę ma Tyson
948
00:54:43,760 --> 00:54:46,199
- konkretnie w tej okolicy.
- Jasne.
949
00:54:46,200 --> 00:54:47,879
Budują drogi,
950
00:54:47,880 --> 00:54:52,159
przekazują środki
kościołom i organizacjom charytatywnym.
951
00:54:52,160 --> 00:54:54,919
- Widzę kompleks sportowy Tysona.
- Tak!
952
00:54:54,920 --> 00:54:58,920
- Kupują sobie poparcie.
- Właśnie.
953
00:54:59,600 --> 00:55:01,319
O, zakład drobiarski.
954
00:55:01,320 --> 00:55:05,320
Tak. Ale tam nie wjedziemy,
bo to teren prywatny.
955
00:55:07,360 --> 00:55:11,559
Od pięciu lat piszę o Tyson Foods
956
00:55:11,560 --> 00:55:13,959
i nigdy nie byłam w ich zakładzie.
957
00:55:13,960 --> 00:55:17,880
Bo w stanach takich jak Arkansas
obowiązują tzw. regulacje ag-gag.
958
00:55:18,840 --> 00:55:22,639
Nie można wejść na teren obiektu Tyson,
959
00:55:22,640 --> 00:55:27,399
by dokumentować cokolwiek
związanego z zakładem,
960
00:55:27,400 --> 00:55:31,360
a grzywna w Arkansas wynosi
do pięciu tysięcy dolarów dziennie.
961
00:55:32,520 --> 00:55:34,840
- Ale to ogromne!
- Tak.
962
00:55:36,280 --> 00:55:38,080
- A to kurczaki.
- Tak.
963
00:55:38,600 --> 00:55:40,359
O rany.
964
00:55:40,360 --> 00:55:41,400
Ale zapaszek!
965
00:55:44,120 --> 00:55:45,480
Nadjeżdżają ciężarówki.
966
00:55:47,160 --> 00:55:48,759
Rany, jak sardynki.
967
00:55:48,760 --> 00:55:52,799
Całymi dniami zabijają ptaki.
968
00:55:52,800 --> 00:55:54,959
A potem pójdą do kościoła…
969
00:55:54,960 --> 00:55:57,679
Boże. Nawet pióra tu leżą.
970
00:55:57,680 --> 00:55:59,160
- Tak.
- Wszędzie pióra.
971
00:55:59,720 --> 00:56:00,640
Tak.
972
00:56:01,160 --> 00:56:03,560
To mnie zszokowało.
973
00:56:05,320 --> 00:56:08,879
Trochę się obawiam,
bo to wielka korporacja.
974
00:56:08,880 --> 00:56:12,200
- Tak.
- A w Ameryce rządzi pieniądz.
975
00:56:13,000 --> 00:56:14,399
Policjanci.
976
00:56:14,400 --> 00:56:16,359
Jest trochę policji.
977
00:56:16,360 --> 00:56:19,559
Żeby te korporacje mogły funkcjonować,
978
00:56:19,560 --> 00:56:22,959
muszą mieć dobre relacje…
979
00:56:22,960 --> 00:56:24,759
- Jasne.
- …z politykami,
980
00:56:24,760 --> 00:56:26,840
policją i innymi służbami.
981
00:56:27,760 --> 00:56:29,359
To trochę przerażające.
982
00:56:29,360 --> 00:56:31,639
Wiem, że nas obserwują.
983
00:56:31,640 --> 00:56:34,799
- Tak, to…
- Patrzą na nas.
984
00:56:34,800 --> 00:56:38,839
Policja zatrzymała się kawałek dalej.
Nie wiem, czy to przez nas.
985
00:56:38,840 --> 00:56:41,719
Przejdziemy? Tak.
986
00:56:41,720 --> 00:56:43,840
Nie chcemy drażnić policji.
987
00:56:44,520 --> 00:56:47,640
Jestem czarny,
a ty jesteś Latynoską. Nie mamy szans.
988
00:56:51,520 --> 00:56:55,519
Kiedy zaczęłam tę działalność,
pytałam pracowników:
989
00:56:55,520 --> 00:56:56,759
„Czego chcecie?”.
990
00:56:56,760 --> 00:56:58,999
Odpowiadali:
991
00:56:59,000 --> 00:57:00,879
„Chcemy czuć,
992
00:57:00,880 --> 00:57:04,679
że jesteśmy traktowani
lepiej niż kurczaki, które zabijamy”.
993
00:57:04,680 --> 00:57:05,720
O rany.
994
00:57:06,960 --> 00:57:09,599
Pewnych rzeczy ludzie nie są świadomi,
995
00:57:09,600 --> 00:57:14,520
bo ci, którzy pracują w ubojniach,
nie mogą zbyt wiele o tym mówić.
996
00:57:15,120 --> 00:57:22,119
Czy to dzieje się tylko w Arkansas,
czy w całej Ameryce?
997
00:57:22,120 --> 00:57:23,879
W całym kraju.
998
00:57:23,880 --> 00:57:27,760
To problem całego przemysłu mięsnego.
999
00:57:29,680 --> 00:57:33,080
{\an8}Pracownicy pokazali mi
nagrania z zakładów.
1000
00:57:33,560 --> 00:57:37,799
{\an8}Pracownicy muszą dobijać kurczaki,
które nie są martwe,
1001
00:57:37,800 --> 00:57:41,479
{\an8}a ptaki jadą taśmą w tempie
175 sztuk na minutę.
1002
00:57:41,480 --> 00:57:45,559
{\an8}Ludzie pracują ramię w ramię,
z ostrymi nożami, w metalowych rękawicach.
1003
00:57:45,560 --> 00:57:47,799
Trybują kurczaki
1004
00:57:47,800 --> 00:57:52,159
w tempie 3-5 sekund, przez 8-10 godzin.
1005
00:57:52,160 --> 00:57:53,479
Pracownicy mówili mi:
1006
00:57:53,480 --> 00:57:56,560
„Nie ma odpoczynku,
bo chcą nas zamienić w maszyny”.
1007
00:57:59,400 --> 00:58:03,279
Jednym z największych problemów
pracowników zakładów drobiarskich
1008
00:58:03,280 --> 00:58:05,440
jest brak przerw na toaletę.
1009
00:58:07,720 --> 00:58:12,159
Linia nie może się zatrzymać,
więc gdy pracownicy chcą iść do toalety,
1010
00:58:12,160 --> 00:58:14,559
a nikt nie daje im przerwy,
1011
00:58:14,560 --> 00:58:17,879
oddają mocz na linii,
1012
00:58:17,880 --> 00:58:19,799
- sikają pod siebie.
- Cholera…
1013
00:58:19,800 --> 00:58:25,159
Słyszeliśmy o wielu przypadkach
noszenia pieluch,
1014
00:58:25,160 --> 00:58:28,919
- to upokarzające.
- O rany.
1015
00:58:28,920 --> 00:58:32,799
Żaden pracownik nie powinien być
tak wykorzystywany,
1016
00:58:32,800 --> 00:58:34,840
żebyśmy dostali kanapkę z kurczakiem.
1017
00:58:38,920 --> 00:58:41,839
To odważna kobieta,
która chce coś zmienić,
1018
00:58:41,840 --> 00:58:45,119
ale nikt jej nie słucha.
1019
00:58:45,120 --> 00:58:48,239
Fast foody nie przyjeżdżają
zobaczyć, jak to działa.
1020
00:58:48,240 --> 00:58:50,079
Pomyślałem: „To szaleństwo,
1021
00:58:50,080 --> 00:58:52,839
że nasze kurczaki
produkuje się w ten sposób”.
1022
00:58:52,840 --> 00:58:55,479
Nie widzieli tego, więc to bez znaczenia.
1023
00:58:55,480 --> 00:58:57,320
„Dawajcie więcej podudzi”.
1024
00:58:58,000 --> 00:59:00,199
W tej branży pracownicy,
1025
00:59:00,200 --> 00:59:03,719
wykonujący jedną
z najniebezpieczniejszych prac w USA,
1026
00:59:03,720 --> 00:59:09,279
ryzykują życie za pensję
nieco wyższą od minimalnej,
1027
00:59:09,280 --> 00:59:13,999
w warunkach, w których mogą
stracić kończynę lub trafić do szpitala.
1028
00:59:14,000 --> 00:59:16,479
To potężne maszyny,
1029
00:59:16,480 --> 00:59:21,280
a ktoś musi
wejść do środka i je wyczyścić.
1030
00:59:22,240 --> 00:59:26,120
Pracownikowi zakładu Tyson
w Alabamie odcięło głowę.
1031
00:59:26,920 --> 00:59:29,799
{\an8}Tyson stwierdził, że to nie ich wina,
1032
00:59:29,800 --> 00:59:33,000
{\an8}bo pracownik był zatrudniony
przez firmę zewnętrzną.
1033
00:59:34,120 --> 00:59:37,960
{\an8}W ten sposób dystansują się
od nielegalnych praktyk.
1034
00:59:38,680 --> 00:59:40,079
ZYSKUJĄ NA CIERPIENIU
1035
00:59:40,080 --> 00:59:43,959
Kwestia warunków pracy
sięga dalej poza zakłady przetwórcze.
1036
00:59:43,960 --> 00:59:45,559
Pojawiły się pytania
1037
00:59:45,560 --> 00:59:49,119
o warunki panujące
w całej branży Big Chicken,
1038
00:59:49,120 --> 00:59:50,759
w tym na fermach.
1039
00:59:50,760 --> 00:59:52,119
BÓL Z NAMI ZOSTANIE
1040
00:59:52,120 --> 00:59:56,799
W branży drobiarskiej pracują
osoby bez uregulowanego statusu, uchodźcy,
1041
00:59:56,800 --> 01:00:01,160
którzy raczej nie będą się skarżyć.
1042
01:00:02,960 --> 01:00:05,399
Aby poznać to środowisko pracy,
1043
01:00:05,400 --> 01:00:08,879
udało mi się skontaktować
z pracownikiem bez papierów.
1044
01:00:08,880 --> 01:00:10,519
Dziękuję za spotkanie.
1045
01:00:10,520 --> 01:00:11,679
Łapie kurczaki.
1046
01:00:11,680 --> 01:00:16,720
Pracował na farmach
dla wielu firm w Arkansas.
1047
01:00:18,400 --> 01:00:23,520
Jesteśmy grupą sześciu osób
wyłapujących kurczaki.
1048
01:00:25,960 --> 01:00:29,440
Dziennie chwytamy 40 tysięcy ptaków.
1049
01:00:31,280 --> 01:00:34,080
Po dwa kurczaki w każdą dłoń.
1050
01:00:36,560 --> 01:00:42,399
Moje palce nie są już dobrej formie.
1051
01:00:42,400 --> 01:00:45,240
Nie mogę zacisnąć pięści.
1052
01:00:46,480 --> 01:00:48,599
Czasami, podczas snu,
1053
01:00:48,600 --> 01:00:52,600
nasze dłonie wciąż poruszają się
jakby łapały kurczaki.
1054
01:00:54,120 --> 01:00:56,399
Pełno tam chemikaliów.
1055
01:00:56,400 --> 01:00:59,039
Pracownikom brakuje odzieży ochronnej.
1056
01:00:59,040 --> 01:01:03,320
Kurczaki bywają agresywne.
To naprawdę ciężka praca.
1057
01:01:07,920 --> 01:01:14,400
Słyszałem, że niektórzy
łapacze kurczaków to dzieci.
1058
01:01:17,800 --> 01:01:21,999
Tak. Jest sporo dzieci,
15-, 16-, 17-latków.
1059
01:01:22,000 --> 01:01:24,560
Dziecko pracujące w mojej grupie
1060
01:01:25,160 --> 01:01:27,240
miało gorączkę, kasłało
1061
01:01:27,840 --> 01:01:33,239
i miało zaczerwienione,
opuchnięte oczy z powodu chemikaliów.
1062
01:01:33,240 --> 01:01:36,800
Płakało i nieomal straciło przytomność.
1063
01:01:40,080 --> 01:01:41,879
Po spotkaniu z Carlosem
1064
01:01:41,880 --> 01:01:45,439
dowiedziałam się, że w 2023 roku
Departament Pracy USA
1065
01:01:45,440 --> 01:01:50,279
{\an8}odkrył ponad setkę dzieci
zatrudnionych przez podwykonawcę
1066
01:01:50,280 --> 01:01:54,639
{\an8}pracujących nielegalnie
w dziewięciu dużych zakładach mięsnych,
1067
01:01:54,640 --> 01:01:58,680
{\an8}w tym George’s i Tyson Foods.
1068
01:02:00,600 --> 01:02:03,359
{\an8}TYSON FOODS PRZESTRZEGA
PRZEPISÓW PRAWA PRACY
1069
01:02:03,360 --> 01:02:07,520
{\an8}I WYMAGA WYSOKICH STANDARDÓW
ODPOWIEDZIALNOŚCI OD WSZYSTKICH PARTNERÓW
1070
01:02:09,560 --> 01:02:11,720
To był ktoś w moim wieku.
1071
01:02:12,320 --> 01:02:18,000
Widziałem, jaką fizyczną cenę
zapłacił za tę pracę.
1072
01:02:18,960 --> 01:02:21,040
To współczesne niewolnictwo.
1073
01:02:22,480 --> 01:02:24,360
Inaczej tego nie nazwiesz.
1074
01:02:27,040 --> 01:02:32,439
Przemysłowi udało się
rzucić na kurczaka zasłonę
1075
01:02:32,440 --> 01:02:37,759
i uczynić z niego wspaniały towar.
1076
01:02:37,760 --> 01:02:40,279
Niemal zbyt wspaniały, by był prawdziwy.
1077
01:02:40,280 --> 01:02:42,120
Tak jest!
1078
01:02:42,920 --> 01:02:45,079
Wiedziałem, że to skomplikowane,
1079
01:02:45,080 --> 01:02:49,080
ale gdy poznałem ludzi
stojących za kulisami tego biznesu…
1080
01:02:51,720 --> 01:02:54,040
Naprawdę zmieniło to moje postrzeganie
1081
01:02:54,840 --> 01:02:57,160
jedzenia, które…
1082
01:02:58,560 --> 01:02:59,480
uwielbiam.
1083
01:03:00,240 --> 01:03:01,720
To jest poważna sprawa.
1084
01:03:03,440 --> 01:03:06,239
Mam wrażenie,
1085
01:03:06,240 --> 01:03:09,279
że im głębiej wchodzę w ten temat,
1086
01:03:09,280 --> 01:03:11,600
coś we mnie przeczuwa,
1087
01:03:12,440 --> 01:03:15,599
że zaraz pojawią się tu faceci
w czarnych garniturach
1088
01:03:15,600 --> 01:03:17,240
i będą mnie obserwować.
1089
01:03:22,120 --> 01:03:24,080
DZIEŃ 20.
1090
01:03:24,640 --> 01:03:28,360
Nie mogę uwierzyć, jak szemrane są
niektóre praktyki tej branży.
1091
01:03:30,880 --> 01:03:35,240
Polecono mi, bym wybrał się do Delaware,
gdzie ludzie walczą z tym procederem.
1092
01:03:36,160 --> 01:03:40,439
„Witamy w Delaware,
miejscu nieskończonych odkryć”.
1093
01:03:40,440 --> 01:03:43,119
Jakby wiedzieli, że się pojawię,
1094
01:03:43,120 --> 01:03:46,080
bo właśnie to robię — odkrywam.
1095
01:03:46,800 --> 01:03:51,119
Kurde, popadam w szaleństwo.
1096
01:03:51,120 --> 01:03:54,200
Jem tego kurczaka i wariuję.
1097
01:03:56,360 --> 01:03:59,839
Przemysł drobiarski
to w Delaware wielki interes,
1098
01:03:59,840 --> 01:04:02,880
którego skutki
są nawet relacjonowane w radiu.
1099
01:04:03,560 --> 01:04:07,759
Przemysł drobiarski produkuje
tony odpadów z kurczaków.
1100
01:04:07,760 --> 01:04:10,079
Ludzie mieszkający w pobliżu ferm
1101
01:04:10,080 --> 01:04:13,479
martwią się
o wpływ kurczaków na ich zdrowie.
1102
01:04:13,480 --> 01:04:17,599
Z radia dowiedziałem się,
że w Delaware jest mnóstwo kurczaków,
1103
01:04:17,600 --> 01:04:19,999
które produkują mnóstwo gówna.
1104
01:04:20,000 --> 01:04:21,239
Przepraszam, mamo.
1105
01:04:21,240 --> 01:04:23,759
Wyobraźcie sobie wszystkie kurczaki w USA.
1106
01:04:23,760 --> 01:04:28,599
Roczna ilość ich kurzych odchodów
mogłaby pokryć cały Londyn.
1107
01:04:28,600 --> 01:04:30,720
{\an8}I Edynburg. To dużo kupy.
1108
01:04:34,240 --> 01:04:35,919
{\an8}- Siema.
- Mo, jak leci?
1109
01:04:35,920 --> 01:04:38,040
{\an8}- Dobrze. A u ciebie?
- Miło mi.
1110
01:04:39,000 --> 01:04:41,080
- Sprowadziłem deszcz.
- Michael.
1111
01:04:41,760 --> 01:04:46,520
Michael tu mieszka i walczy z problemem.
Poprosiłem, żeby mi go pokazał.
1112
01:04:48,080 --> 01:04:50,279
Widzisz tamte kurniki?
1113
01:04:50,280 --> 01:04:52,479
- Tak.
- Mają wentylatory.
1114
01:04:52,480 --> 01:04:53,399
Tak.
1115
01:04:53,400 --> 01:04:55,199
Nie tylko do chłodzenia.
1116
01:04:55,200 --> 01:04:58,439
Są tam, bo te ptaki żyją na kupie odpadów.
1117
01:04:58,440 --> 01:05:00,599
- Tak.
- W jednej z nowszych hal
1118
01:05:00,600 --> 01:05:02,239
jest 50 tysięcy ptaków,
1119
01:05:02,240 --> 01:05:04,039
które produkują odpady.
1120
01:05:04,040 --> 01:05:06,679
Nie sprząta się ich po każdym stadzie.
1121
01:05:06,680 --> 01:05:08,359
Jest w nich w amoniak.
1122
01:05:08,360 --> 01:05:10,599
- Cholera.
- I ten amoniak
1123
01:05:10,600 --> 01:05:13,199
sprawia, że niektóre kurczaki ślepną.
1124
01:05:13,200 --> 01:05:18,199
Muszą wypompować to powietrze,
bo inaczej kury zdechną.
1125
01:05:18,200 --> 01:05:19,279
Kumam.
1126
01:05:19,280 --> 01:05:21,959
Jeśli wypuszczają
to powietrze w stronę ludzi,
1127
01:05:21,960 --> 01:05:23,959
to co się z nimi dzieje?
1128
01:05:23,960 --> 01:05:27,399
Tę toksyczną mieszankę gazów
1129
01:05:27,400 --> 01:05:29,959
wdychają ludzie. To wpływa na ich zdrowie.
1130
01:05:29,960 --> 01:05:33,199
Widzisz to?
A widzisz, gdzie mieszkają ludzie?
1131
01:05:33,200 --> 01:05:35,519
Kurwa! Bardzo blisko!
1132
01:05:35,520 --> 01:05:38,239
Tam mieszkają weterani.
1133
01:05:38,240 --> 01:05:40,559
Walczył w Iraku, a oni co zrobili?
1134
01:05:40,560 --> 01:05:44,279
Postawili mu naprzeciwko kurniki,
które go trują.
1135
01:05:44,280 --> 01:05:45,840
Ale śmierdzi!
1136
01:05:46,600 --> 01:05:48,919
- Tak tu pachnie codziennie?
- Tak.
1137
01:05:48,920 --> 01:05:51,919
- Czuć to w samochodzie!
- Zapach wnika w ubrania!
1138
01:05:51,920 --> 01:05:56,159
To nie jest w porządku.
To wspaniała rolnicza społeczność.
1139
01:05:56,160 --> 01:05:58,959
Nie mówię, że rolnictwo jest złe.
1140
01:05:58,960 --> 01:06:00,759
Ale można prowadzić fermę,
1141
01:06:00,760 --> 01:06:04,800
nie niszcząc społeczeństwa
i nie obniżając jakości życia sąsiadów.
1142
01:06:05,880 --> 01:06:07,960
Nie sądziłem, że dojdzie do tego,
1143
01:06:08,720 --> 01:06:12,119
że ludzie będą masowo cierpieć
1144
01:06:12,120 --> 01:06:15,880
z powodu złej jakości
powietrza i wody, którą piją.
1145
01:06:17,680 --> 01:06:19,959
Tu nie chodzi tylko o zapach.
1146
01:06:19,960 --> 01:06:23,519
Ta ogromna fabryka to jeden
z największych zakładów w Delware
1147
01:06:23,520 --> 01:06:25,960
przetwarzających odpady z kurczaków.
1148
01:06:26,720 --> 01:06:29,239
Rozbierają tu miliony ptaków.
1149
01:06:29,240 --> 01:06:30,839
Trzeba je myć.
1150
01:06:30,840 --> 01:06:33,519
Zostają wnętrzności i inne paskudztwa.
1151
01:06:33,520 --> 01:06:36,239
Może nie wyrażam się niezbyt naukowo,
1152
01:06:36,240 --> 01:06:38,440
ale zasadniczo biorą te ścieki
1153
01:06:39,280 --> 01:06:40,680
i rozlewają je na pola.
1154
01:06:41,200 --> 01:06:43,400
A wszyscy czerpią wodę ze studni.
1155
01:06:44,320 --> 01:06:46,960
Serio? To jest pojebane!
1156
01:06:47,480 --> 01:06:51,119
Ludzie nie mogą oddychać,
pić wody, wychodzić na zewnątrz.
1157
01:06:51,120 --> 01:06:55,239
Dzieci chorują na astmę,
żeby oni mogli sprzedać taniego kurczaka
1158
01:06:55,240 --> 01:06:58,039
za 99 centów lub 1,99 dolara za funt.
1159
01:06:58,040 --> 01:06:59,519
Jaja sobie robią?
1160
01:06:59,520 --> 01:07:03,080
To wielki problem w branży,
która ma zbyt dużą władzę.
1161
01:07:05,080 --> 01:07:09,439
Mountaire, firma oskarżona
o zanieczyszczanie powietrza i wody,
1162
01:07:09,440 --> 01:07:14,080
zawarła ugodę w pozwie zbiorowym
na kwotę 205 milionów dolarów,
1163
01:07:15,000 --> 01:07:17,000
ale wyparła się odpowiedzialności.
1164
01:07:21,000 --> 01:07:24,039
Wszystko podaję w wątpliwość.
Po tym, co usłyszałem,
1165
01:07:24,040 --> 01:07:26,320
myję zęby wodą z butelki.
1166
01:07:28,160 --> 01:07:29,600
Wpadłem w paranoję.
1167
01:07:31,640 --> 01:07:35,240
Kiedy zaczynałem, nie miałem
pojęcia o istnieniu Big Chicken.
1168
01:07:36,400 --> 01:07:37,640
Nie wiedziałem.
1169
01:07:38,640 --> 01:07:40,720
Nic o tym nie wiedziałem.
1170
01:07:41,920 --> 01:07:45,240
I jestem na siebie zły z tego powodu.
1171
01:07:46,200 --> 01:07:50,600
Przyjechałem tutaj i taki zakład
tuż obok czyjegoś domu.
1172
01:07:52,040 --> 01:07:53,920
To naprawdę smutne.
1173
01:07:55,920 --> 01:07:58,200
Chcę już przestać jeść kurczaki.
1174
01:08:00,560 --> 01:08:04,200
Naprawdę. Nie chcę już tego robić.
1175
01:08:06,520 --> 01:08:07,440
Tak.
1176
01:08:10,520 --> 01:08:12,840
DZIEŃ 21.
1177
01:08:17,080 --> 01:08:18,679
Jest coś miłego
1178
01:08:18,680 --> 01:08:22,200
w jedzeniu kubełka z rodziną.
1179
01:08:23,680 --> 01:08:25,560
Ale jakim kosztem?
1180
01:08:26,200 --> 01:08:27,960
Człowiek zaczyna to rozważać.
1181
01:08:28,720 --> 01:08:33,120
Wcześniej o tym nie myślałem.
„To rolnictwo. Wszyscy jakoś żyć”.
1182
01:08:34,120 --> 01:08:36,560
Ale czy musimy żyć w ten sposób?
1183
01:08:37,880 --> 01:08:40,999
Sam powiedziałbym:
„Ludzie, to tylko kurczak.
1184
01:08:41,000 --> 01:08:42,399
Wyluzujcie”.
1185
01:08:42,400 --> 01:08:46,239
Ale póki nie usłyszysz
historii ludzi, których to dotyczy,
1186
01:08:46,240 --> 01:08:49,839
póki nie zjesz czegoś takiego,
a ktoś nie powie ci,
1187
01:08:49,840 --> 01:08:52,919
że uzależnienie od kurczaka
przypomina to od kokainy…
1188
01:08:52,920 --> 01:08:55,360
A ty na to: „Co proszę?”.
1189
01:08:55,960 --> 01:08:59,719
Czasem, gdy w grę wchodzą
tak duże pieniądze,
1190
01:08:59,720 --> 01:09:04,199
jest przy tym też
wiele tajemnic do ukrycia.
1191
01:09:04,200 --> 01:09:06,800
Dostrzegam to tutaj,
w Stanach Zjednoczonych,
1192
01:09:07,680 --> 01:09:09,120
ale w domu…
1193
01:09:10,600 --> 01:09:12,320
Jak głęboko to sięga?
1194
01:09:15,440 --> 01:09:20,079
Przemysłowa hodowla zwierząt
bardzo szkodzi środowisku.
1195
01:09:20,080 --> 01:09:24,679
Kurczaki są karmione paszą z ziaren,
między innymi soi,
1196
01:09:24,680 --> 01:09:29,519
pochodzących z terenów lasów tropikalnych
karczowanych pod uprawy.
1197
01:09:29,520 --> 01:09:33,799
W Wielkiej Brytanii
sztuczne nawozy i pestycydy
1198
01:09:33,800 --> 01:09:37,439
powodują powszechny spadek jakości gleby.
1199
01:09:37,440 --> 01:09:40,200
Nasza ziemia dosłownie znika.
1200
01:09:41,640 --> 01:09:46,160
Naukowcy twierdzą,
że za kilka dekad gleby już nie będzie.
1201
01:09:46,880 --> 01:09:49,840
Bez niej nie będzie jedzenia.
Gra skończona.
1202
01:09:52,280 --> 01:09:53,760
Gotowy do drogi.
1203
01:09:54,640 --> 01:09:56,360
Spadam stąd.
1204
01:10:01,800 --> 01:10:04,200
DZIEŃ 24.
1205
01:10:06,080 --> 01:10:07,680
OSTATNIA PROSTA
1206
01:10:08,280 --> 01:10:10,959
Mamy KFC z drive thru.
1207
01:10:10,960 --> 01:10:16,359
Teraz robią tak, że zamawiasz,
a oni pytają: „Coś jeszcze?”.
1208
01:10:16,360 --> 01:10:17,759
- Dobry.
- Dzień dobry.
1209
01:10:17,760 --> 01:10:19,599
Poproszę Mini Variety Meal.
1210
01:10:19,600 --> 01:10:20,800
Coś jeszcze?
1211
01:10:21,560 --> 01:10:25,039
Poproszę jeszcze porcję skrzydełek.
1212
01:10:25,040 --> 01:10:26,359
Coś jeszcze?
1213
01:10:26,360 --> 01:10:29,039
- Dziękujemy, do widzenia.
- Do zobaczenia.
1214
01:10:29,040 --> 01:10:33,079
Widzicie? To „coś jeszcze?”.
1215
01:10:33,080 --> 01:10:34,920
Nie chciałem tego wszystkiego.
1216
01:10:37,440 --> 01:10:40,520
To jedzenie jest problematyczne.
1217
01:10:43,200 --> 01:10:47,120
Podróż otworzyła mi oczy na wiele rzeczy.
1218
01:10:48,200 --> 01:10:51,239
Nie mogę zignorować tego, co odkryłem.
1219
01:10:51,240 --> 01:10:53,799
Po powrocie sporo czytałem.
1220
01:10:53,800 --> 01:10:56,480
KFC szaleje.
1221
01:10:58,440 --> 01:11:02,839
Sieć KFC ogłosiła plany otwarcia
500 nowych restauracji
1222
01:11:02,840 --> 01:11:05,559
w Wielkiej Brytanii i Irlandii
w ciągu dekady.
1223
01:11:05,560 --> 01:11:09,199
Mo mówił, że nie chce być
dziennikarzem śledczym.
1224
01:11:09,200 --> 01:11:11,999
Rozumiem to, ale myślę,
że na pewnym etapie,
1225
01:11:12,000 --> 01:11:14,759
jeśli naprawdę chce poznać tę branżę,
1226
01:11:14,760 --> 01:11:19,560
będzie musiał wejść
w rolę dziennikarza i trochę pokopać.
1227
01:11:20,560 --> 01:11:23,679
Witaj w centrali KFC.
1228
01:11:23,680 --> 01:11:27,920
Jeśli masz pytanie do obsługi klienta,
naciśnij jeden.
1229
01:11:31,520 --> 01:11:36,560
Wszystkie zapytania należy składać
poprzez formularz na stronie…
1230
01:11:38,480 --> 01:11:41,759
Nie chodzi tylko o to,
jak eksperyment wpłynął na mnie.
1231
01:11:41,760 --> 01:11:44,559
Chcę zapytać liderów rynku,
1232
01:11:44,560 --> 01:11:49,640
jak ich jedzenie wpływa
na nasze zdrowie i środowisko.
1233
01:11:50,520 --> 01:11:53,079
To mail od KFC.
1234
01:11:53,080 --> 01:11:56,719
„Dziękujemy za kontakt
i podzielenie się informacjami o filmie.
1235
01:11:56,720 --> 01:11:58,799
To bardzo ciekawy projekt.
1236
01:11:58,800 --> 01:12:02,879
Nie możemy w nim uczestniczyć,
ale życzymy powodzenia
1237
01:12:02,880 --> 01:12:05,119
w realizacji tego dokumentu.
1238
01:12:05,120 --> 01:12:09,599
Jeszcze raz dziękujemy za kontakt
i życzymy powodzenia”.
1239
01:12:09,600 --> 01:12:13,840
Potraktowali mnie jak debila.
1240
01:12:17,040 --> 01:12:19,319
Udało mi się osiągnąć jedno.
1241
01:12:19,320 --> 01:12:24,400
Zgodził się ze mną porozmawiać
Szef Brytyjskiej Rady Drobiarskiej.
1242
01:12:26,440 --> 01:12:30,639
Chcieliśmy się spotkać
w jednej z ich ferm, ale stwierdził:
1243
01:12:30,640 --> 01:12:32,759
„To będzie trudne”.
1244
01:12:32,760 --> 01:12:34,399
Ciekawe.
1245
01:12:34,400 --> 01:12:37,760
Zadowolimy się więc malutką miejską fermą.
1246
01:12:39,160 --> 01:12:42,279
- Cześć, Rich. Jak się masz?
- Dobrze. A ty?
1247
01:12:42,280 --> 01:12:44,719
Ściągnąłem cię do Hackney. W porządku?
1248
01:12:44,720 --> 01:12:48,360
- Nie ma problemu.
- Wyglądasz jak tajniak.
1249
01:12:49,680 --> 01:12:53,239
{\an8}W Wielkiej Brytanii zabijamy
20 milionów ptaków tygodniowo.
1250
01:12:53,240 --> 01:12:54,879
{\an8}PREZES READY DROBIARSKIEJ
1251
01:12:54,880 --> 01:12:56,679
- Tygodniowo?
- Tak.
1252
01:12:56,680 --> 01:13:01,439
Ale pomyśl, ile jest tu ludzi.
65 milionów. Nie wszyscy jedzą mięso.
1253
01:13:01,440 --> 01:13:03,959
- Załóżmy, że zjada je 60 milionów.
- Tak.
1254
01:13:03,960 --> 01:13:06,079
Pół kurczaka na osobę tygodniowo.
1255
01:13:06,080 --> 01:13:07,480
To nie jest dużo.
1256
01:13:08,080 --> 01:13:10,119
A w kraju panuje głód.
1257
01:13:10,120 --> 01:13:13,439
Dopóki nie nakarmimy wszystkich,
1258
01:13:13,440 --> 01:13:15,599
nic innego się nie liczy.
1259
01:13:15,600 --> 01:13:19,079
Owszem, musimy być świadomi tego,
1260
01:13:19,080 --> 01:13:23,839
jak traktujemy ludzi, środowisko, ptaki,
ale kontrolujemy to.
1261
01:13:23,840 --> 01:13:28,359
Robiąc to dobrze,
otrzymujemy pożywienie dla całego świata.
1262
01:13:28,360 --> 01:13:32,719
Brzmisz jak polityk, Rich.
Zacznij wycałowywać dzieci.
1263
01:13:32,720 --> 01:13:34,040
Tak, ale to…
1264
01:13:36,440 --> 01:13:38,479
Podczas mojej podróży
1265
01:13:38,480 --> 01:13:43,239
poznałem każdy aspekt
przemysłu drobiarskiego.
1266
01:13:43,240 --> 01:13:46,239
Nie byłem przygotowany
na wiedzę o odpadach.
1267
01:13:46,240 --> 01:13:48,839
Co dzieje się z nimi tutaj?
1268
01:13:48,840 --> 01:13:54,519
Nasza branża jest krytykowana
za to, co robimy z odpadami.
1269
01:13:54,520 --> 01:13:56,719
Jednak zapewniam,
1270
01:13:56,720 --> 01:14:02,159
że wszystkie odpady z ferm,
a nie z zakładów przetwórczych,
1271
01:14:02,160 --> 01:14:05,999
- są pod silną kontrolą.
- A co z odpadami i zakładów?
1272
01:14:06,000 --> 01:14:08,999
One również podlegają ścisłej kontroli,
1273
01:14:09,000 --> 01:14:11,879
by wykluczyć ryzyko i szkodliwość.
1274
01:14:11,880 --> 01:14:15,719
- U nas nie idzie się na skróty?
- Nie. To by się nie opłacało.
1275
01:14:15,720 --> 01:14:17,799
Ale masz tu swoją panią od PR-u.
1276
01:14:17,800 --> 01:14:21,480
Zaraz się wtrąci.
„Chwileczkę, możemy przestać?”.
1277
01:14:23,720 --> 01:14:26,359
- Staramy się być dobrymi sąsiadami…
- Tak.
1278
01:14:26,360 --> 01:14:28,360
…i nie wpływać na ludzi.
1279
01:14:31,280 --> 01:14:33,799
Po naszej rozmowie pojawiły się wieści,
1280
01:14:33,800 --> 01:14:37,399
że producent Avara Foods,
którego reprezentuje Richard,
1281
01:14:37,400 --> 01:14:43,399
mierzy się z największym w historii Wysp
pozwem o zanieczyszczenie środowiska
1282
01:14:43,400 --> 01:14:46,480
z powodu rzekomego
zanieczyszczenia trzech rzek.
1283
01:14:47,040 --> 01:14:50,759
W dorzeczu Wye hoduje się
ponad 20 milionów kurczaków.
1284
01:14:50,760 --> 01:14:53,959
Produkują one więcej nawozu,
niż ziemia może wchłonąć.
1285
01:14:53,960 --> 01:14:57,759
{\an8}Przemysłowe fermy, od których kupujecie
mięso do restauracji
1286
01:14:57,760 --> 01:15:00,960
dosłownie zabiły rzekę Wye.
1287
01:15:06,520 --> 01:15:08,879
- Co tam, bracie?
- Ty mi powiedz.
1288
01:15:08,880 --> 01:15:12,039
- Ko, ko, ko, ziomek!
- Wchodź. W porządku?
1289
01:15:12,040 --> 01:15:14,039
- Wszystko gra.
- Zapraszam.
1290
01:15:14,040 --> 01:15:17,319
Byłeś u tego Richarda, tak? Jak poszło?
1291
01:15:17,320 --> 01:15:20,959
Szanuję go, że ze mną porozmawiał,
1292
01:15:20,960 --> 01:15:24,119
ale czułem się, jakbym gadał
ze sztuczną inteligencją.
1293
01:15:24,120 --> 01:15:29,119
Zadaję mu pytania, a on:
„No wiesz, trzeba wykarmić ludzi”.
1294
01:15:29,120 --> 01:15:32,039
„Czy możemy zrobić więcej? Pewnie tak”.
1295
01:15:32,040 --> 01:15:36,079
I co teraz?
Jaki będzie twój następny krok?
1296
01:15:36,080 --> 01:15:39,839
To ciężka sprawa,
bo nikt nie chce ze mną gadać.
1297
01:15:39,840 --> 01:15:42,280
Dostałem maila od KFC.
1298
01:15:43,120 --> 01:15:44,399
KFC Global.
1299
01:15:44,400 --> 01:15:45,999
- Grubo.
- Tak.
1300
01:15:46,000 --> 01:15:48,400
- No nie?
- Pokaż.
1301
01:15:51,040 --> 01:15:54,199
Jest numer telefonu. Zadzwoń do nich.
1302
01:15:54,200 --> 01:15:55,600
- Zadzwońmy.
- Tak?
1303
01:16:02,080 --> 01:16:03,080
Halo?
1304
01:16:06,440 --> 01:16:07,520
Halo?
1305
01:16:09,800 --> 01:16:13,120
Tu Mo Gilligan. Wysłałem wam maila
1306
01:16:14,240 --> 01:16:16,760
na temat dokumentu o smażonym kurczaku.
1307
01:16:17,960 --> 01:16:19,000
Halo?
1308
01:16:20,160 --> 01:16:21,240
Halo?
1309
01:16:25,880 --> 01:16:29,000
- Wyłączyli mikrofon. Odebrali.
- Serio?
1310
01:16:30,480 --> 01:16:31,520
Halo?
1311
01:16:33,120 --> 01:16:35,159
Nagrywam tę rozmowę.
1312
01:16:35,160 --> 01:16:38,280
Być może użyję jej w filmie.
Czy możemy kontynuować?
1313
01:16:40,800 --> 01:16:43,240
Dobra.
1314
01:16:44,200 --> 01:16:45,160
Kurde.
1315
01:16:46,200 --> 01:16:47,839
- Rozłączyła się.
- Tak.
1316
01:16:47,840 --> 01:16:50,159
O rany. Wiesz co?
1317
01:16:50,160 --> 01:16:52,959
Odebrała i wyciszyła mikrofon.
1318
01:16:52,960 --> 01:16:55,239
- Ale słuchała.
- Tak, tylko słuchała.
1319
01:16:55,240 --> 01:16:56,559
Grubo.
1320
01:16:56,560 --> 01:16:59,359
To mój najbliższy kontakt
z kimkolwiek z KFC.
1321
01:16:59,360 --> 01:17:02,439
- Tak.
- Podali numer telefonu.
1322
01:17:02,440 --> 01:17:05,280
Po co to robią,
skoro i tak nie chcą rozmawiać?
1323
01:17:07,240 --> 01:17:11,999
Nie jest wielkim zaskoczeniem,
że jak wiele znanych marek fast foodów,
1324
01:17:12,000 --> 01:17:15,959
KFC współpracuje z influencerami
z milionami obserwujących,
1325
01:17:15,960 --> 01:17:20,040
by promować swoje produkty
i markę wśród młodszych odbiorców.
1326
01:17:21,760 --> 01:17:24,119
{\an8}Hej, przyjaciele.
Tu Niko, jestem na fermie.
1327
01:17:24,120 --> 01:17:28,519
Niko. Lubię go. To dobry człowiek.
1328
01:17:28,520 --> 01:17:30,600
{\an8}Zajrzyjmy co jest pod kubełkiem.
1329
01:17:31,640 --> 01:17:32,680
O mój Boże.
1330
01:17:33,840 --> 01:17:37,359
{\an8}Ile tu kurczaków! Nie ma klatek.
1331
01:17:37,360 --> 01:17:40,799
{\an8}Myślałem, że w jednej klatce
gnieździ się 4000 kurczaków.
1332
01:17:40,800 --> 01:17:42,879
{\an8}Nie, nie ma klatek.
1333
01:17:42,880 --> 01:17:45,519
{\an8}Szczycimy się dobrostanem zwierząt.
1334
01:17:45,520 --> 01:17:47,959
Pokazują więc jasną stronę
1335
01:17:47,960 --> 01:17:51,640
{\an8}przy pomocy kogoś
z dużą liczbą obserwujących,
1336
01:17:52,560 --> 01:17:56,520
ale mają pod kontrolą to,
co kryje się za kulisami.
1337
01:17:57,160 --> 01:18:02,079
{\an8}KFC przywiozło tu Niko,
gdy kurczaki były małe i urocze.
1338
01:18:02,080 --> 01:18:04,599
{\an8}Miały 15-20 dni.
1339
01:18:04,600 --> 01:18:07,119
{\an8}Wróciliśmy, gdy mają 33.
1340
01:18:07,120 --> 01:18:09,719
{\an8}- Serio dbacie o te kurczaki?
- Tak.
1341
01:18:09,720 --> 01:18:10,839
{\an8}A co z tymi?
1342
01:18:10,840 --> 01:18:13,719
{\an8}Dbacie też o trzy ptaki,
1343
01:18:13,720 --> 01:18:16,999
{\an8}które nie mogą już wstać?
1344
01:18:17,000 --> 01:18:19,279
{\an8}Nie wytrzymują własnego ciężaru.
1345
01:18:19,280 --> 01:18:21,159
{\an8}To bardzo niepokojące,
1346
01:18:21,160 --> 01:18:25,200
bo nadeszła nowa era
cyfrowej manipulacji rynkiem.
1347
01:18:25,800 --> 01:18:28,559
{\an8}…ptaki mają dużo miejsca…
1348
01:18:28,560 --> 01:18:30,640
{\an8}To taka ekościema.
1349
01:18:31,400 --> 01:18:35,319
{\an8}Pewnie łatwiej byłoby mi poznać
ich sekretny przepis,
1350
01:18:35,320 --> 01:18:42,159
niż dowiedzieć się,
skąd biorą kurczaki i jak je traktują.
1351
01:18:42,160 --> 01:18:44,799
{\an8}Dzięki za rozmowę.
Ta ferma jest wspaniała.
1352
01:18:44,800 --> 01:18:47,480
Pytanie brzmi: co ukrywają?
1353
01:18:50,320 --> 01:18:54,760
Znalazłem człowieka,
którego nagranie różniło się od tego KFC.
1354
01:18:56,040 --> 01:18:58,439
Podał mi współrzędne.
1355
01:18:58,440 --> 01:19:01,120
On i jego ekipa
wracają tam dziś dziś w nocy.
1356
01:19:01,880 --> 01:19:08,599
Nie sądziłem, że kurczaki doprowadzą mnie
do nocnej wyprawy w Lincolnshire.
1357
01:19:08,600 --> 01:19:11,680
To lekkie szaleństwo.
1358
01:19:12,560 --> 01:19:15,079
Czuję się jak prawdziwy dziennikarz.
1359
01:19:15,080 --> 01:19:17,319
Jak Martin Kemp.
1360
01:19:17,320 --> 01:19:19,039
Tak się nazywa, nie?
1361
01:19:19,040 --> 01:19:22,800
Nie, to koleś z kapeli Spandau Ballet.
Chodzi mi o Rossa Kempa.
1362
01:19:23,760 --> 01:19:24,799
POD KUBEŁKIEM
1363
01:19:24,800 --> 01:19:29,200
W Lincolnshire zabija się
najwięcej kurczaków w Wielkiej Brytanii.
1364
01:19:30,080 --> 01:19:33,879
Jak zawsze, podążając za pieniędzmi,
odkryjesz prawdę.
1365
01:19:33,880 --> 01:19:39,279
Drugi największy producent kurczaków
w Wielkiej Brytanii, Moy Park,
1366
01:19:39,280 --> 01:19:42,919
dostarcza 25% kurczaków, które zjadamy.
1367
01:19:42,920 --> 01:19:46,840
W tym te, które trafiają do kubełków KFC.
1368
01:19:47,480 --> 01:19:48,640
A to nie wszystko.
1369
01:19:50,160 --> 01:19:52,639
{\an8}Ta brytyjska firma
1370
01:19:52,640 --> 01:19:58,279
{\an8}należy do drugiego po Tyson
największego producenta kurczaków w USA,
1371
01:19:58,280 --> 01:19:59,400
{\an8}Pilgrim’s.
1372
01:20:00,280 --> 01:20:05,159
{\an8}Z kolei oni należą
do kurczakowych władców, JBS,
1373
01:20:05,160 --> 01:20:10,040
którzy produkują do pięciu miliardów
kurczaków rocznie na całym świecie.
1374
01:20:11,520 --> 01:20:13,560
To chyba on.
1375
01:20:14,560 --> 01:20:15,919
- Matthew!
- Hej.
1376
01:20:15,920 --> 01:20:18,559
- Jak leci?
- Cześć, Mo. Miło cię poznać.
1377
01:20:18,560 --> 01:20:20,600
Co tam? Wsiadaj.
1378
01:20:22,560 --> 01:20:25,599
Ferma KFC jest po lewej.
1379
01:20:25,600 --> 01:20:27,879
Wrócimy tam dziś w nocy.
1380
01:20:27,880 --> 01:20:29,919
Kręciliśmy tam trzy lata temu.
1381
01:20:29,920 --> 01:20:32,999
Film ma 12 milionów wyświetleń.
1382
01:20:33,000 --> 01:20:36,479
Ciekawe, czy coś się tam zmieniło.
1383
01:20:36,480 --> 01:20:39,040
Spotkam się z dwoma kolegami.
1384
01:20:40,000 --> 01:20:44,199
Jeden z nich to profesjonalny śledczy
z dużym doświadczeniem.
1385
01:20:44,200 --> 01:20:47,200
Filmujmy ich bez pokazywania twarzy.
1386
01:20:50,360 --> 01:20:51,479
Cześć, chłopaki.
1387
01:20:51,480 --> 01:20:52,959
- Hej.
- Cześć.
1388
01:20:52,960 --> 01:20:54,959
- O kurde. Poważna sprawa.
- Tak.
1389
01:20:54,960 --> 01:20:58,079
Jak w Call of Duty. Trochę się boję.
1390
01:20:58,080 --> 01:20:59,279
Czego się boisz?
1391
01:20:59,280 --> 01:21:01,639
Nie wiem, nigdy nie widziałem…
1392
01:21:01,640 --> 01:21:04,840
- Nas się boisz, co?
- Bo macie kominiarki.
1393
01:21:05,720 --> 01:21:09,039
To jest ferma Moy Park.
1394
01:21:09,040 --> 01:21:15,440
Wejdziemy od północy. Tam są dwa domy,
w których mieszkają ludzie.
1395
01:21:16,000 --> 01:21:17,999
Jakie to stwarza ryzyko?
1396
01:21:18,000 --> 01:21:23,599
Że pracownicy fermy, jeśli nas znajdą,
sami będą chcieli się z nami rozprawić.
1397
01:21:23,600 --> 01:21:25,999
- Tak.
- Niektórzy z nich mają strzelby.
1398
01:21:26,000 --> 01:21:29,479
Kiedyś zestrzelili mi drona.
1399
01:21:29,480 --> 01:21:31,199
- Serio?
- Tak.
1400
01:21:31,200 --> 01:21:32,240
O kurde.
1401
01:21:33,480 --> 01:21:35,599
Ja już się tym nie przejmuję.
1402
01:21:35,600 --> 01:21:38,319
Ktoś musi to zrobić,
1403
01:21:38,320 --> 01:21:41,239
więc będziemy to my.
1404
01:21:41,240 --> 01:21:44,559
Będę was obserwował.
Nie przejdę na drugą stronę.
1405
01:21:44,560 --> 01:21:46,199
Nie dasz się namówić?
1406
01:21:46,200 --> 01:21:50,200
Naprawdę chciałbym,
ale moja dziewczyna się na to nie zgadza.
1407
01:21:54,200 --> 01:21:58,599
Przed świtem ekipa zmierza
w stronę fermy Moy Park’s.
1408
01:21:58,600 --> 01:22:00,200
Martwię się o nich.
1409
01:22:01,960 --> 01:22:06,840
Nie wiem, jakie tu mają
podejście do intruzów.
1410
01:22:09,240 --> 01:22:11,480
Chłopaki muszą uważać.
1411
01:22:13,480 --> 01:22:15,240
Czuje się podenerwowany.
1412
01:22:16,880 --> 01:22:18,840
Boję się, że ktoś się zjawi.
1413
01:22:19,680 --> 01:22:22,960
Ja serio nie zajmuję się takimi rzeczami.
1414
01:22:34,600 --> 01:22:37,920
Daje znać, że jesteśmy już na miejscu.
1415
01:22:38,560 --> 01:22:41,320
Pokażę ci, co tu widzę.
1416
01:22:42,440 --> 01:22:45,119
Nie udało nam się jeszcze wejść do środka.
1417
01:22:45,120 --> 01:22:47,759
Zainstalowali trzy osobne zamki,
1418
01:22:47,760 --> 01:22:50,640
a do tego założyli plombę.
1419
01:22:51,240 --> 01:22:54,839
Jest tu o wiele więcej zabezpieczeń,
niż trzy lata temu.
1420
01:22:54,840 --> 01:22:58,359
Mówię półgłosem,
żeby nikt nas nie usłyszał.
1421
01:22:58,360 --> 01:23:00,359
Trafiliśmy na kosz na śmieci.
1422
01:23:00,360 --> 01:23:03,440
Zobacz, co jest w środku.
1423
01:23:07,480 --> 01:23:10,519
Ptaki mają pewnie ze dwa tygodnie.
1424
01:23:10,520 --> 01:23:14,280
Smród jest obrzydliwy.
Muszę wstrzymywać oddech.
1425
01:23:23,520 --> 01:23:26,079
Jest tu sporo takich pojemników,
1426
01:23:26,080 --> 01:23:28,399
ale, co ciekawe, też są zamknięte.
1427
01:23:28,400 --> 01:23:31,199
Nie chcą, by ludzie filmowali ptaki.
1428
01:23:31,200 --> 01:23:34,440
Te wszystkie pojemniki
są pełne i zabezpieczone.
1429
01:23:35,480 --> 01:23:37,840
Będziemy wracać.
1430
01:23:38,760 --> 01:23:39,759
Do zobaczenia.
1431
01:23:39,760 --> 01:23:44,920
Praca, którą Matthew
i jego zespół wykonali wcześniej,
1432
01:23:46,480 --> 01:23:48,240
na pewno wzbudziła niepokój.
1433
01:23:50,920 --> 01:23:52,399
Jak się czujesz?
1434
01:23:52,400 --> 01:23:57,679
Zamiast rozwiązać problem
1435
01:23:57,680 --> 01:24:00,759
tych frankenkurczaków,
które nie mogą wstać,
1436
01:24:00,760 --> 01:24:02,319
ich ciała nie dają rady…
1437
01:24:02,320 --> 01:24:05,839
Zamiast to naprawić,
dodają więcej zabezpieczeń.
1438
01:24:05,840 --> 01:24:08,640
Tak to wygląda w całej Wielkiej Brytanii.
1439
01:24:09,600 --> 01:24:11,279
Nie tylko na tej fermie.
1440
01:24:11,280 --> 01:24:12,919
Jest ich o wiele więcej.
1441
01:24:12,920 --> 01:24:17,880
To wszystko odbywa się w ukryciu.
Dla mnie to bardzo niewłaściwe.
1442
01:24:19,480 --> 01:24:22,839
Schemat się powtarza.
To nie jest przypadek,
1443
01:24:22,840 --> 01:24:26,360
że tam, gdzie pojechaliśmy,
akurat założyli więcej zamków.
1444
01:24:27,000 --> 01:24:31,200
To nie przypadek,
że nikt nie chce się ze mną porozmawiać.
1445
01:24:31,720 --> 01:24:34,120
To pokazuje, jak potężna jest ta branża.
1446
01:24:35,120 --> 01:24:39,479
Niedługo po naszym spotkaniu śledczy
przesłali mi nagranie z fermy Avara,
1447
01:24:39,480 --> 01:24:41,399
do której się dostali.
1448
01:24:41,400 --> 01:24:46,959
To ta firma z zarzutami
zanieczyszczania rzek.
1449
01:24:46,960 --> 01:24:48,560
Okropność.
1450
01:24:49,400 --> 01:24:51,879
Jest we mnie ludzka część, która mówi,
1451
01:24:51,880 --> 01:24:55,839
że żadne zwierzę
nie powinno tak żyć i cierpieć.
1452
01:24:55,840 --> 01:25:00,240
Tak wyglądają kurczaki,
które jadłem i które wy pewnie też jecie.
1453
01:25:01,520 --> 01:25:03,520
Taka jest brutalna rzeczywistość.
1454
01:25:05,480 --> 01:25:09,559
Przez cały mój eksperyment
przemysł był bardzo skryty
1455
01:25:09,560 --> 01:25:11,440
i milczący.
1456
01:25:13,240 --> 01:25:15,840
Zobaczyłem, co jest
za zamkniętymi drzwiami.
1457
01:25:16,760 --> 01:25:18,840
I teraz rozumiem, dlaczego milczą.
1458
01:25:25,280 --> 01:25:27,440
Tanie kurczaki wcale nie są tanie.
1459
01:25:27,960 --> 01:25:28,999
Na całym świecie
1460
01:25:29,000 --> 01:25:34,439
niemal 75% z wszystkich antybiotyków
podaje się zwierzętom hodowlanym,
1461
01:25:34,440 --> 01:25:38,759
by zapobiegać chorobom
występującym na farmach przemysłowych.
1462
01:25:38,760 --> 01:25:40,879
Jeśli będziemy tak dalej postępować,
1463
01:25:40,880 --> 01:25:43,519
Światowa Organizacja Zdrowia ostrzega,
1464
01:25:43,520 --> 01:25:48,039
że z powodu wzrostu
oporności na antybiotyki
1465
01:25:48,040 --> 01:25:52,679
znajdziemy się w erze postantybiotykowej,
1466
01:25:52,680 --> 01:25:56,920
w której obecnie uleczalne choroby
znów będą zabijać.
1467
01:25:59,800 --> 01:26:01,800
DZIEŃ 28.
1468
01:26:03,240 --> 01:26:07,000
Jeszcze 24 godziny i koniec eksperymentu.
1469
01:26:07,600 --> 01:26:10,600
Ale jedząc to na śniadanie,
z duragiem na głowie,
1470
01:26:11,920 --> 01:26:14,800
czuję się
jak najczarniejszy człowiek na świecie.
1471
01:26:18,480 --> 01:26:19,880
Jem to jedzenie
1472
01:26:21,920 --> 01:26:24,160
i, będę szczery, mam dosyć.
1473
01:26:24,680 --> 01:26:27,360
Mówię to, biorąc kolejny kęs.
1474
01:26:37,360 --> 01:26:43,439
Ostatni posiłek zjem z kumplami
w południowym Londynie.
1475
01:26:43,440 --> 01:26:45,999
{\an8}Jak tam, co tam?
1476
01:26:46,000 --> 01:26:50,720
{\an8}Myślałem, że zrobię tak:
„Niespodzianka! To ostatnie podudzie!”
1477
01:26:54,000 --> 01:26:55,319
No, no.
1478
01:26:55,320 --> 01:26:59,119
Oryginalne skrzydełka i nowe barbecue.
1479
01:26:59,120 --> 01:27:01,360
Nie masz ochoty, co?
1480
01:27:02,280 --> 01:27:03,680
Ostatni kawałek i…
1481
01:27:09,720 --> 01:27:14,079
- Gratulacje, stary. Ostatni posiłek.
- Dzięki bardzo.
1482
01:27:14,080 --> 01:27:16,999
Co teraz sobie myślisz?
1483
01:27:17,000 --> 01:27:20,079
Potrzebuję wrócić do siebie.
1484
01:27:20,080 --> 01:27:25,360
Niektóre sprawy mnie zaszokowały.
Nie da się tego odzobaczyć.
1485
01:27:26,680 --> 01:27:31,159
Nie sądziłem, że ta podróż
będzie taka trudna, a jednak.
1486
01:27:31,160 --> 01:27:34,159
Było ciężko. Słuchanie tych opowieści…
1487
01:27:34,160 --> 01:27:38,319
Człowiek chce
w tym zostać i walczyć dalej,
1488
01:27:38,320 --> 01:27:41,360
ale jednocześnie widzi,
1489
01:27:42,120 --> 01:27:45,880
na jak wiele skrótów idzie się dla zysku
1490
01:27:46,640 --> 01:27:49,560
i że nikt nie zwraca uwagi,
kto stoi na drodze.
1491
01:27:50,280 --> 01:27:54,800
Zaczynam się zastanawiać:
skoro to się dzieje teraz,
1492
01:27:55,640 --> 01:27:59,080
to jak to będzie wyglądać
za 5-10 czy 15 lat?
1493
01:28:00,040 --> 01:28:02,599
Zapuściłeś się w mroczne rejony.
1494
01:28:02,600 --> 01:28:05,879
Jestem z ciebie dumny,
że podjąłeś się takiej podróży.
1495
01:28:05,880 --> 01:28:07,440
- Dzięki, stary.
- Jasne.
1496
01:28:11,480 --> 01:28:13,359
Ludzie, udało się.
1497
01:28:13,360 --> 01:28:17,599
Po 84 posiłkach ze smażonym kurczakiem
1498
01:28:17,600 --> 01:28:20,160
w końcu nadszedł czas, by to zakończyć.
1499
01:28:26,480 --> 01:28:29,720
Pierwszy posiłek,
który nie jest smażonym kurczakiem.
1500
01:28:30,280 --> 01:28:35,840
Mam tu kawę,
batonik owsiany i banana. Nareszcie.
1501
01:28:36,920 --> 01:28:38,160
W końcu!
1502
01:28:43,880 --> 01:28:45,559
Wrócę do doktor Abood,
1503
01:28:45,560 --> 01:28:49,479
by sprawdzić, co mi zrobił miesiąc
jedzenia smażonego kurczaka.
1504
01:28:49,480 --> 01:28:51,600
- Dobra, zaczynamy.
- Na wagę.
1505
01:28:52,480 --> 01:28:55,239
Przytyłeś trzy kilogramy,
1506
01:28:55,240 --> 01:28:58,440
- czyli pół kamienia.
- Kurde!
1507
01:28:59,160 --> 01:29:01,919
- Jest cztery centymetry więcej.
- Serio?
1508
01:29:01,920 --> 01:29:02,760
Tak, cztery.
1509
01:29:04,560 --> 01:29:06,919
Czuję, że przybyło ci…
1510
01:29:06,920 --> 01:29:08,479
- Ja też.
- …tłuszczu.
1511
01:29:08,480 --> 01:29:11,199
- Tak.
- Wdech i wydech!
1512
01:29:11,200 --> 01:29:13,040
Mocno.
1513
01:29:15,320 --> 01:29:20,400
Mo, nie jesteś już tak radosny jak kiedyś?
1514
01:29:21,440 --> 01:29:22,959
Nie masz humoru?
1515
01:29:22,960 --> 01:29:25,280
Tak, to wpłynęło na mój nastrój.
1516
01:29:26,080 --> 01:29:29,039
- Chciało mi się płakać.
- Przykro mi to słyszeć.
1517
01:29:29,040 --> 01:29:29,880
Tak.
1518
01:29:30,480 --> 01:29:31,800
To otwiera oczy.
1519
01:29:32,400 --> 01:29:36,799
Pokazuje, co może się stać
z człowiekiem, zwłaszcza młodym.
1520
01:29:36,800 --> 01:29:39,319
To mnie martwi,
1521
01:29:39,320 --> 01:29:41,879
- bo jadłem tak tylko przez 28 dni…
- Tak.
1522
01:29:41,880 --> 01:29:45,959
…a gdybym przedłużył eksperyment
o kolejny miesiąc…
1523
01:29:45,960 --> 01:29:49,399
- Właśnie. A co z nastolatkami?
- Tak.
1524
01:29:49,400 --> 01:29:52,199
Pomyśl, one nie mogą tego w pełni pojąć,
1525
01:29:52,200 --> 01:29:55,519
poddać tego właściwej refleksji.
1526
01:29:55,520 --> 01:30:00,239
Jeśli tak odżywiają się na co dzień,
1527
01:30:00,240 --> 01:30:02,719
to ten stan jest dla nich normą,
1528
01:30:02,720 --> 01:30:05,000
bo nie doświadczyli różnicy.
1529
01:30:06,960 --> 01:30:10,879
Pamiętasz, gdy mówiliśmy
o predyspozycjach genetycznych?
1530
01:30:10,880 --> 01:30:16,400
Twoja mama miała cukrzycę typu drugiego.
1531
01:30:19,000 --> 01:30:23,679
Podniósł ci się poziom cukru.
1532
01:30:23,680 --> 01:30:27,320
Wcześniej było 30. Teraz jest 32.
1533
01:30:29,160 --> 01:30:32,120
Wzrost o dwa to nie jest błahostka.
1534
01:30:32,800 --> 01:30:37,200
To jest spowodowane
jedzeniem, które spożywałeś.
1535
01:30:38,120 --> 01:30:42,439
Jeśli tak dalej pójdzie,
zbliżysz się do niej.
1536
01:30:42,440 --> 01:30:45,439
Cukrzycę nazywamy cichym zabójcą.
1537
01:30:45,440 --> 01:30:47,239
Może prowadzić do ślepoty,
1538
01:30:47,240 --> 01:30:49,639
- utraty kończyn…
- Dobra.
1539
01:30:49,640 --> 01:30:52,999
Wpływa na serce, mózg, na wszystko.
1540
01:30:53,000 --> 01:30:56,120
- Naprawdę?
- To nie jest prosta choroba.
1541
01:30:57,280 --> 01:30:58,440
Ale nie martw się.
1542
01:30:58,960 --> 01:31:01,839
Wszystko, o czym mówiliśmy,
jest odwracalne.
1543
01:31:01,840 --> 01:31:02,920
Serio?
1544
01:31:03,440 --> 01:31:05,760
Musisz jeść odpowiednie rzeczy.
1545
01:31:06,520 --> 01:31:07,959
- I ćwiczyć.
- Tak.
1546
01:31:07,960 --> 01:31:11,599
Chcę wrócić do dawnego ciała
i dawnego siebie.
1547
01:31:11,600 --> 01:31:15,119
Właśnie tak. Jeśli mogę coś zasugerować,
1548
01:31:15,120 --> 01:31:19,039
jedz jak najwięcej zielonych warzyw,
1549
01:31:19,040 --> 01:31:23,959
do tego szklanka
soku marchewkowego. Jest pyszny.
1550
01:31:23,960 --> 01:31:28,880
Pani doktor, kto przed snem ma ochotę
na kubek soku z marchwi?
1551
01:31:30,560 --> 01:31:33,400
{\an8}SZEŚĆ MIESIĘCY PÓŹNIEJ
1552
01:31:39,480 --> 01:31:41,479
Nie, raczej nie zluzuję.
1553
01:31:41,480 --> 01:31:44,960
To jedzenie, które uwielbiam,
1554
01:31:45,600 --> 01:31:48,560
i gdybym nie wyruszył w tę podróż,
1555
01:31:49,160 --> 01:31:51,440
nigdy nie zobaczyłbym drugiej strony.
1556
01:31:52,640 --> 01:31:57,159
Tyle osób czerpie z tego zyski
na różne sposoby,
1557
01:31:57,160 --> 01:32:00,000
a nie są pociągani do odpowiedzialności.
1558
01:32:00,640 --> 01:32:03,359
To mnie naprawdę rozsierdziło.
1559
01:32:03,360 --> 01:32:06,280
Trąci myszką? Wkurzyło mnie.
1560
01:32:08,280 --> 01:32:10,919
Nie chcę kłamać,
że już nigdy tego nie zjem.
1561
01:32:10,920 --> 01:32:12,519
„Witamy na Wing Fest”.
1562
01:32:12,520 --> 01:32:13,679
Wing Fest.
1563
01:32:13,680 --> 01:32:16,999
{\an8}Ale na pewno spojrzę na to inaczej.
1564
01:32:17,000 --> 01:32:19,479
Jakie skrzydełka dziś bierzesz?
1565
01:32:19,480 --> 01:32:20,639
Wszystkie.
1566
01:32:20,640 --> 01:32:23,759
Chcę się dorwać
do tego kurczaka po jamajsku.
1567
01:32:23,760 --> 01:32:26,479
Najprostsze to jeść mniej mięsa.
1568
01:32:26,480 --> 01:32:29,639
Dosłownie każdy z nas
1569
01:32:29,640 --> 01:32:33,479
powinien jeść mniej mięsa
i to nie podlega dyskusji.
1570
01:32:33,480 --> 01:32:35,319
Tak robię zakupy.
1571
01:32:35,320 --> 01:32:38,879
Jeśli nie rozpoznaję składu,
nie wkładam tego do koszyka.
1572
01:32:38,880 --> 01:32:40,480
Nie kupuję, nie jem.
1573
01:32:41,760 --> 01:32:43,479
Jesteśmy tym, co jemy.
1574
01:32:43,480 --> 01:32:48,439
Dużej części chorób da się uniknąć
poprzez właściwe odżywanie się.
1575
01:32:48,440 --> 01:32:51,080
Edukacja jest kluczowa.
1576
01:32:53,200 --> 01:32:56,959
Potrzebujemy, by marki i rządy
stanęły na wysokości zadania
1577
01:32:56,960 --> 01:33:00,199
i dostarczały konsumentom
właściwych informacji,
1578
01:33:00,200 --> 01:33:02,520
byśmy wiedzieli, czym się odżywiamy.
1579
01:33:03,680 --> 01:33:08,959
Godny dostęp
do zrównoważonego i zdrowego jedzenia
1580
01:33:08,960 --> 01:33:12,560
powinienem być
podstawowym prawem człowieka.
1581
01:33:13,320 --> 01:33:16,239
Nie wiem, jak to na was wpłynie.
1582
01:33:16,240 --> 01:33:19,479
Może zmieni się
wasze podejście do jedzenia.
1583
01:33:19,480 --> 01:33:21,960
Ale nawet rozpoczęcie takiej rozmowy
1584
01:33:22,880 --> 01:33:24,400
ma ogromną moc.
1585
01:33:27,120 --> 01:33:31,279
W odpowiedzi na kwestie poruszone w filmie
firma Moy Park oświadczyła:
1586
01:33:31,280 --> 01:33:33,599
„Traktujemy dobrostan zwierząt poważnie.
1587
01:33:33,600 --> 01:33:37,399
Wiemy o zarzutach po wtargnięciu na fermę
w Lincolnshire w 2022 roku.
1588
01:33:37,400 --> 01:33:40,119
Niezależna kontrola wykazała,
że ptaki były zdrowe
1589
01:33:40,120 --> 01:33:41,839
i zachowywały się naturalnie.
1590
01:33:41,840 --> 01:33:45,039
Fermy przestrzegają regulacji,
zapewniają światło naturalne.
1591
01:33:45,040 --> 01:33:46,839
Sprawdza się dobrostan ptaków.
1592
01:33:46,840 --> 01:33:50,480
Jak wszystkie farmy w Wielkiej Brytanii,
stosujemy bioasekurację”.
1593
01:33:51,760 --> 01:33:53,519
Firma Avara Foods oświadczyła:
1594
01:33:53,520 --> 01:33:56,599
„90% Brytyjczyków wybiera kurczaka,
a my go dostarczamy.
1595
01:33:56,600 --> 01:33:59,919
W 2025 roku obniżyliśmy obsadę
do 30 kg na metr kwadratowy.
1596
01:33:59,920 --> 01:34:01,679
To 23% poniżej wymogów prawa.
1597
01:34:01,680 --> 01:34:04,439
Jako duży pracodawca
i część społeczności chcemy,
1598
01:34:04,440 --> 01:34:05,879
by rzeka Wye była czysta.
1599
01:34:05,880 --> 01:34:09,919
Zarzuty wynikają z niezrozumienia
naszych działań oraz praktyk rolniczych.
1600
01:34:09,920 --> 01:34:11,480
Nie mają podstaw naukowych”.
1601
01:34:12,800 --> 01:34:17,119
Tyson Foods i KFC miały szansę odnieść się
do kwestii poruszonych w filmie,
1602
01:34:17,120 --> 01:34:18,800
ale nie udzieliły komentarza.
1603
01:34:20,160 --> 01:34:21,719
W 2019 roku KFC przystąpiło
1604
01:34:21,720 --> 01:34:25,159
do niezależnie audytowanej inicjatywy
Better Chicken Commitment.
1605
01:34:25,160 --> 01:34:27,199
Obiecało poprawę dobrostanu zwierząt
1606
01:34:27,200 --> 01:34:30,959
i rezygnację z wykorzystywania na Wyspach
szybko rosnących kurczaków.
1607
01:34:30,960 --> 01:34:33,200
Dołączyły też Popeyes, Nando’s i Wingstop.
1608
01:34:33,760 --> 01:34:36,839
W lutym 2026 roku
wszystkie te firmy się wycofały
1609
01:34:36,840 --> 01:34:41,519
i powołały Sustainable Chicken Forum,
regulowane przez…
1610
01:34:41,520 --> 01:34:45,480
nie same.
1611
01:34:46,040 --> 01:34:49,200
Jednak ludzie zaczynają
się temu sprzeciwiać.
1612
01:34:50,160 --> 01:34:52,319
Siema, jestem Mo Gilligan.
1613
01:34:52,320 --> 01:34:55,599
Jestem z ekipą Bite Back
przed parlamentem.
1614
01:34:55,600 --> 01:34:58,959
Walczymy o sprawiedliwy
i zdrowy system żywnościowy.
1615
01:34:58,960 --> 01:35:02,719
Zobowiążcie się do poprawy
swojej polityki środowiskowej
1616
01:35:02,720 --> 01:35:04,679
i chrońcie brytyjskie rzeki.
1617
01:35:04,680 --> 01:35:07,319
To prawdziwe wolowybiegowe kurczaki.
1618
01:35:07,320 --> 01:35:10,840
- Był o połowę mniejszy, gdy tu trafił.
- O rany!
1619
01:35:12,480 --> 01:35:14,000
O kurczę!
1620
01:35:14,640 --> 01:35:16,799
Nigdy nie trzymałem kurczaka.
1621
01:35:16,800 --> 01:35:18,599
To naprawdę coś pięknego.
1622
01:35:18,600 --> 01:35:20,320
PRZEJDŹ NA WEGAZNIM!
1623
01:36:14,120 --> 01:36:17,040
Napisy: Błażej Bierzgalski