1
00:00:02,000 --> 00:00:07,000
Downloaded from
YTS.BZ

2
00:00:08,000 --> 00:00:13,000
Official YIFY movies site:
YTS.BZ

3
00:00:23,982 --> 00:00:26,234
Gaat u snel zitten, alstublieft.

4
00:00:31,531 --> 00:00:36,202
Het stadion zit vol,
met een nieuw bezoekersrecord.

5
00:00:38,913 --> 00:00:42,250
Chris Evert Lloyd
tegen Martina Navratilova.

6
00:00:42,751 --> 00:00:44,294
De twee besten ter wereld.

7
00:00:47,255 --> 00:00:48,798
Dit wordt een mooie.

8
00:00:48,882 --> 00:00:52,844
Voor geen van beiden wordt dit makkelijk.
Echt niet.

9
00:01:24,125 --> 00:01:27,253
Ze was er, maar raakte de bal niet goed.

10
00:01:27,337 --> 00:01:29,506
Een sensationeel punt.

11
00:01:30,423 --> 00:01:33,551
Cruciaal bij rivaliteit is
dat je elkaar beter maakt.

12
00:01:35,553 --> 00:01:38,598
En je maakt de sport beter.
Dat is je droom.

13
00:01:38,681 --> 00:01:41,309
Weer een sensationeel punt.

14
00:01:43,019 --> 00:01:45,146
Dit is Godzilla tegen Mothra.

15
00:01:45,647 --> 00:01:47,440
Ze zetten elkaar in vuur en vlam.

16
00:01:48,233 --> 00:01:49,901
Ze spelen zo agressief.

17
00:01:56,908 --> 00:01:59,327
Van alle grote rivaliteiten in de sport…

18
00:01:59,410 --> 00:02:00,620
Ali, Frazier.

19
00:02:00,703 --> 00:02:03,081
Ze halen het beste in elkaar naar boven.

20
00:02:03,665 --> 00:02:06,084
Larry Bird is dicht bij wraak…

21
00:02:06,167 --> 00:02:08,837
…in die persoonlijke strijd
met Magic Johnson.

22
00:02:09,796 --> 00:02:13,424
Zonder twijfel
de rivaliteit van het decennium.

23
00:02:13,508 --> 00:02:18,763
…vind ik dat er geen grotere rivaliteit
in welke sport dan ook was, dan die…

24
00:02:18,847 --> 00:02:21,599
…tussen Chris Evert
en Martina Navratilova.

25
00:02:22,934 --> 00:02:24,894
Ze speelden 80 keer tegen elkaar.

26
00:02:24,978 --> 00:02:27,105
Dat lijkt gewoon krankzinnig.

27
00:02:31,484 --> 00:02:36,281
De meest strijdlustige, koelbloedige
grootse doorzetters…

28
00:02:36,364 --> 00:02:38,658
…die je ooit hebt ontmoet.

29
00:02:39,284 --> 00:02:42,704
Geen van beiden wil toegeven
hoe erg het was.

30
00:02:43,288 --> 00:02:45,165
Advantage Navratilova.

31
00:02:49,836 --> 00:02:53,298
Ze voerden een eeuwige oorlog
op de tennisbaan.

32
00:02:57,677 --> 00:03:00,722
En nu proberen ze elkaars leven te redden.

33
00:03:21,743 --> 00:03:24,329
Ik krijg nog steeds PTSS als ik hier ben.

34
00:03:29,667 --> 00:03:31,502
Dat besefte ik tijdens de Open.

35
00:03:31,586 --> 00:03:34,297
Het was altijd zo leuk om hier te zijn.

36
00:03:35,089 --> 00:03:38,968
Maar die zeven weken ellende
waren behoorlijk zwaar.

37
00:03:40,970 --> 00:03:42,472
Klop, klop.
-Hallo.

38
00:03:42,555 --> 00:03:45,600
Wat zie je er goed uit.
-Hallo. Dank je.

39
00:03:45,683 --> 00:03:47,310
Kort haar staat je goed.

40
00:03:47,393 --> 00:03:50,104
Ik word nu wel vaker 'meneer' genoemd.

41
00:03:50,688 --> 00:03:53,149
Schijn met het licht.
-Steek je tong uit.

42
00:03:53,233 --> 00:03:56,653
Ik ben nerveus.
Dit is mijn eerste controle…

43
00:03:56,736 --> 00:03:59,405
…na mijn laatste behandeling,
vier maanden geleden.

44
00:03:59,906 --> 00:04:01,324
Diep en langzaam ademen.

45
00:04:02,158 --> 00:04:05,828
Ik had borstkanker en keelkanker.

46
00:04:06,371 --> 00:04:09,916
Ik heb een lumpectomie
aan m'n rechterborst gehad.

47
00:04:10,416 --> 00:04:13,711
En protonen- en chemotherapie
voor m'n keel.

48
00:04:14,212 --> 00:04:15,797
Het was erg ingewikkeld.

49
00:04:15,880 --> 00:04:18,424
Je bent nog niet zo lang klaar.

50
00:04:18,508 --> 00:04:22,512
Het fijne is dat je klaar bent met chemo…

51
00:04:22,595 --> 00:04:27,016
…maar als je kijkt naar de richtlijnen
voor hoofd- en halskanker…

52
00:04:27,100 --> 00:04:30,395
…is het nuttig om over een jaar
een PET-scan te doen.

53
00:04:38,152 --> 00:04:42,407
Sterk, krachtig hart.
Kun je voor me gaan liggen?

54
00:04:42,490 --> 00:04:45,576
Ik heb nu 800 meter gelopen…

55
00:04:45,660 --> 00:04:48,871
…en ik heb nergens last van.

56
00:04:48,955 --> 00:04:51,207
Uitstekend. Neem je pijnstillers?

57
00:04:51,291 --> 00:04:52,959
Nee. Niks.
-Oké.

58
00:04:53,960 --> 00:04:56,838
Sorry. M'n navel is gevoelig.
-Ja.

59
00:04:56,921 --> 00:05:00,842
Ga je die door m'n neus steken?
-Ja. Is dat goed?

60
00:05:04,053 --> 00:05:06,514
Adem door je neus.

61
00:05:06,597 --> 00:05:08,725
Zeg maar 'eee'.
-Eee.

62
00:05:08,808 --> 00:05:11,352
Heel goed.
Perfect. Wauw.

63
00:05:11,436 --> 00:05:13,438
Steek je tong helemaal uit.

64
00:05:14,647 --> 00:05:17,025
Mijn hemel.
-Hebbes. Geen probleem.

65
00:05:17,525 --> 00:05:18,359
Verdomme.

66
00:05:19,235 --> 00:05:20,611
Het is goed, Lulu.

67
00:05:21,362 --> 00:05:22,613
Je kunt ontspannen.

68
00:05:24,699 --> 00:05:26,075
Nu is het afwachten.

69
00:05:27,994 --> 00:05:31,372
Wachten om te zien
of de kanker helemaal weg is…

70
00:05:32,123 --> 00:05:36,210
…met die constante stress
van kanker die boven me hangt.

71
00:05:40,506 --> 00:05:45,053
De vorige keer dat ik je zag,
had je geen klachten.

72
00:05:46,054 --> 00:05:48,181
Helaas is het deze keer…

73
00:05:49,474 --> 00:05:51,392
…geen goed nieuws.

74
00:05:52,226 --> 00:05:56,230
De PET/CT-scan heeft
kankercellen opgepikt.

75
00:05:58,608 --> 00:06:01,444
Mijn team en ik zijn het erover eens…

76
00:06:02,195 --> 00:06:05,031
…dat je agressieve chemotherapie
moet krijgen.

77
00:06:07,742 --> 00:06:12,246
Verwachtingen: vermoeidheid, haaruitval.

78
00:06:12,330 --> 00:06:14,957
Dat gebeurt.
We houden je goed in de gaten…

79
00:06:15,041 --> 00:06:19,379
Weet je, ik heb m'n haar
nu eindelijk weer zoals ik het leuk vind.

80
00:06:19,462 --> 00:06:21,964
En nu valt het weer uit? Serieus?

81
00:06:22,048 --> 00:06:24,217
Ik weet het. Sorry. Ja.

82
00:06:25,551 --> 00:06:28,888
We blijven vechten.
Jij bent een vechter. Ik ook.

83
00:06:31,015 --> 00:06:33,851
Ik had twee jaar geleden eierstokkanker.

84
00:06:34,519 --> 00:06:37,021
Nu is de kanker een tweede keer terug.

85
00:06:38,564 --> 00:06:40,650
Dus het is…

86
00:06:41,234 --> 00:06:43,236
Het gaat over leven of dood.

87
00:06:45,238 --> 00:06:47,198
Ik moet orde op zaken stellen.

88
00:06:47,281 --> 00:06:52,495
Ik moet alle problemen oplossen
die ik heb in m'n leven.

89
00:06:54,747 --> 00:06:59,377
De kracht die ik van het tennis heb,
komt nu van pas bij de kanker.

90
00:07:01,712 --> 00:07:02,964
De ontastbare dingen…

91
00:07:04,173 --> 00:07:06,092
…het emotionele en mentale deel.

92
00:07:10,012 --> 00:07:11,931
Als ik iets wilde…

93
00:07:12,014 --> 00:07:15,852
…werkte ik er harder voor dan wie dan ook.

94
00:07:16,519 --> 00:07:18,438
Ik kreeg het voor elkaar.

95
00:07:31,409 --> 00:07:35,538
In 1970 werd het vrouwentennis bekender.

96
00:07:36,998 --> 00:07:38,624
Er waren geweldige spelers.

97
00:07:38,708 --> 00:07:42,420
Rosie, Virginia, Billie Jean.

98
00:07:43,713 --> 00:07:46,632
Billie Jean King, wereldkampioen tennis…

99
00:07:46,716 --> 00:07:50,052
…en leider van een groep
vrouwelijke revolutionairen.

100
00:07:50,553 --> 00:07:54,056
Veel meiden zijn beter geworden.
Ze weten: 'Het is gelukt.

101
00:07:54,140 --> 00:07:56,434
Ik hoefde m'n ouders niet om geld
te vragen.

102
00:07:56,517 --> 00:07:59,520
Ik heb gewoon goed gespeeld
en dat geld verdiend.'

103
00:08:10,490 --> 00:08:12,074
En toen kwam Chrissie.

104
00:08:15,870 --> 00:08:18,247
Ik zag haar voor het eerst
op de US Open.

105
00:08:21,417 --> 00:08:26,172
Destijds speelde iedereen
serve-and-volley, dus aan het net.

106
00:08:30,218 --> 00:08:33,554
En ineens was daar dat 16-jarige meisje…

107
00:08:33,638 --> 00:08:38,768
…die op de baseline stond en iedereen
inmaakte en alles veranderde.

108
00:08:45,566 --> 00:08:46,442
Evert.

109
00:08:48,236 --> 00:08:51,989
Als er al iemand nerveus is,
is het niet Christine Marie Evert.

110
00:08:52,490 --> 00:08:57,203
Ik was in het stadion en zag
Chrissie haar eerste wedstrijd spelen…

111
00:08:57,286 --> 00:09:00,581
…tegen Mary-Ann Eisel.
Ze stond zes matchpoints achter.

112
00:09:04,460 --> 00:09:05,920
En het kind komt terug.

113
00:09:06,546 --> 00:09:07,547
Chrissie Evert.

114
00:09:08,089 --> 00:09:09,382
Ze won ze allemaal.

115
00:09:11,801 --> 00:09:14,178
Ik was stilletjes stomverbaasd.

116
00:09:15,096 --> 00:09:18,766
Ik wist niet dat je zo goed kon zijn
zonder volwassen te zijn.

117
00:09:19,976 --> 00:09:22,019
En Chrissie was dat.

118
00:09:23,271 --> 00:09:26,107
Chrissie Evert tegen Billie Jean King.

119
00:09:28,109 --> 00:09:30,152
Nog een lob, en die is goed.

120
00:09:31,988 --> 00:09:32,947
LIEF EN SCHATTIG

121
00:09:33,030 --> 00:09:34,490
Men vindt haar schattig.

122
00:09:35,491 --> 00:09:37,535
Maar jullie speelde niet tegen haar.

123
00:09:41,914 --> 00:09:43,457
Chrissie maakt het af.

124
00:09:47,628 --> 00:09:50,631
Het belangrijkste nieuws is
de speech van Nixon…

125
00:09:50,715 --> 00:09:54,218
…en de toekomst van de
Japans-Amerikaanse handelsrelaties.

126
00:09:54,302 --> 00:09:57,221
Maar voor veel mensen is
de belangrijkste persoon…

127
00:09:57,305 --> 00:09:59,682
…een 16-jarig meisje uit Florida.

128
00:10:02,018 --> 00:10:03,436
Er is één groot probleem.

129
00:10:03,519 --> 00:10:06,981
Je moet om 08.05 uur op school zijn,
op St. Thomas Aquinas.

130
00:10:07,064 --> 00:10:08,774
Denk je dat je het haalt?

131
00:10:08,858 --> 00:10:11,444
Ja, zeker, ook al slaap ik nog half.

132
00:10:12,028 --> 00:10:14,196
De hele week had iedereen het…

133
00:10:14,280 --> 00:10:16,741
…over de druk op de 16-jarige.

134
00:10:16,824 --> 00:10:20,578
Voelde je echt druk?
-Nee, ik voelde helemaal geen druk.

135
00:10:20,661 --> 00:10:23,956
Ik speel tegen de besten,
dus ik heb niets te verliezen…

136
00:10:24,040 --> 00:10:25,499
…maar zij alles.

137
00:10:26,250 --> 00:10:29,545
Chrissie Evert heeft sinds maart
niets meer verloren.

138
00:10:29,629 --> 00:10:33,341
Chris Evert, game, set en match.
U hoorde het.

139
00:10:33,924 --> 00:10:37,637
Maar de profspeelsters
waren niet zo aardig tegen haar.

140
00:10:38,846 --> 00:10:42,016
Ze zeiden:
'We werken ons kapot.

141
00:10:42,099 --> 00:10:44,602
We praten zes weken met een journalist…

142
00:10:45,645 --> 00:10:47,647
…en dan staat zij op de cover.'

143
00:10:49,565 --> 00:10:53,778
De oudere dames waren niet blij
dat ik de aandacht kreeg.

144
00:10:55,655 --> 00:10:59,158
Niemand praatte met me
als ik de kleedkamer binnenkwam.

145
00:10:59,909 --> 00:11:01,827
Velen namen het haar kwalijk…

146
00:11:01,911 --> 00:11:06,123
…dat ze niet alleen
een mooi, lief meisje was…

147
00:11:06,207 --> 00:11:09,210
…maar dat ze ook nog eens
iedereen versloeg.

148
00:11:10,753 --> 00:11:12,755
Dat was het nare.

149
00:11:13,631 --> 00:11:15,800
Ze was verdomd goed.

150
00:11:15,883 --> 00:11:18,386
Ze bewees dat al op jonge leeftijd.

151
00:11:18,886 --> 00:11:20,054
'Ik hoor hier.'

152
00:11:20,680 --> 00:11:24,517
Ik was iets jonger dan Chrissie.
Ik dacht: moet je haar zien.

153
00:11:25,267 --> 00:11:29,647
Ze kwam op een moment
dat ze vers bloed nodig hadden…

154
00:11:30,731 --> 00:11:34,860
…en iemand die kijkers zou aantrekken.

155
00:11:35,820 --> 00:11:39,031
Je keek naar haar en dacht:
wat een mooie jonge vrouw.

156
00:11:39,115 --> 00:11:42,326
Zo vrouwelijk, maar dodelijk op de baan.

157
00:11:42,410 --> 00:11:44,662
CHRIS EVERT VERLENGT ZEGEREEKS

158
00:11:44,745 --> 00:11:47,707
Ik was dolblij, want in deze sport…

159
00:11:47,790 --> 00:11:50,459
…heb je een superster nodig.

160
00:11:50,543 --> 00:11:52,712
En ik dacht: dat wordt zij.

161
00:11:54,380 --> 00:11:55,548
De afgelopen jaren…

162
00:11:55,631 --> 00:11:59,176
…is het aantal tennissers
verdubbeld tot meer dan 20 miljoen.

163
00:11:59,260 --> 00:12:03,305
Chrissie heeft het gemaakt.
Damestennis is nu supergroot.

164
00:12:03,389 --> 00:12:06,475
De Chrissie-gekte is begonnen.

165
00:12:07,101 --> 00:12:08,436
Ik zei tegen de dames:

166
00:12:08,936 --> 00:12:12,231
'We hebben die tweede generatie nodig.'

167
00:12:13,733 --> 00:12:15,526
Ze zijn slim. Ze hebben het.

168
00:12:16,861 --> 00:12:19,739
Ik wist dat we
onze volgende superster hadden.

169
00:12:20,614 --> 00:12:23,325
En het is klaar. Chris Evert wint.

170
00:12:23,409 --> 00:12:26,120
Overwinning nummer 84 voor Chris Evert.

171
00:12:26,203 --> 00:12:29,081
En het is matchpoint voor Miss Evert.

172
00:12:33,210 --> 00:12:36,088
En een triomfantelijke Miss Evert
wint Wimbledon.

173
00:12:36,172 --> 00:12:40,342
Chris Evert, de kampioen van 1974,
en nu als eerste geplaatst.

174
00:12:46,557 --> 00:12:50,561
Ik had een abonnement
op het tijdschrift World Tennis.

175
00:12:51,729 --> 00:12:55,357
Daar stond Chris Evert in.
Ik vond het zo gaaf.

176
00:12:57,943 --> 00:13:00,654
REVNICE
TSJECHIË

177
00:13:08,370 --> 00:13:10,331
Ik groeide op buiten Praag.

178
00:13:10,998 --> 00:13:11,999
Kom.

179
00:13:16,796 --> 00:13:18,756
Ik begon toen ik vijf was.

180
00:13:18,839 --> 00:13:22,384
Ik moest eerst mijn racket met een hand
kunnen vasthouden van m'n vader.

181
00:13:22,468 --> 00:13:25,971
Dus twee jaar lang stond ik hier
urenlang mijn backhands…

182
00:13:26,055 --> 00:13:29,183
…tegen een muur te oefenen.

183
00:13:29,266 --> 00:13:32,186
We waren de hele dag op de tennisclub.

184
00:13:32,269 --> 00:13:35,272
In het weekend van 's ochtends
tot 's avonds.

185
00:13:35,356 --> 00:13:37,149
We lunchten alleen thuis.

186
00:13:38,067 --> 00:13:39,735
Het was ons leven.

187
00:13:41,570 --> 00:13:44,198
En eindelijk, toen ik zeven was…

188
00:13:45,074 --> 00:13:50,579
…sloeg ik op deze baan
mijn eerste echte ballen. Over het net.

189
00:13:51,705 --> 00:13:55,167
Mijn vader heeft ontelbare uren
met me op de baan gestaan.

190
00:13:55,668 --> 00:13:59,296
Op die manier was ik bij m'n vader
en ik vond het geweldig.

191
00:14:02,258 --> 00:14:05,719
Russische tanks hebben
Tsjechoslowakije bezet…

192
00:14:05,803 --> 00:14:09,014
…en hebben de nieuwe regering verpletterd.

193
00:14:09,098 --> 00:14:11,517
Ik was 12 toen de Russen kwamen in '68.

194
00:14:13,310 --> 00:14:15,521
Alles veranderde die dag.

195
00:14:18,148 --> 00:14:20,442
Dingen werden veel strenger.

196
00:14:23,279 --> 00:14:25,573
Maar als je een topsporter was…

197
00:14:25,656 --> 00:14:29,118
…kreeg je gelijk een visum
voor waar de wedstrijd ook was.

198
00:14:29,743 --> 00:14:32,538
Tennis was mijn manier
om het land uit te komen.

199
00:14:32,621 --> 00:14:36,584
Dat gaf me de motivatie
om harder te werken.

200
00:14:37,459 --> 00:14:42,047
Ik wil de beste worden,
dus dat betekent Wimbledon winnen.

201
00:14:42,590 --> 00:14:45,092
Ik werd Tsjechisch kampioen
toen ik 15 was…

202
00:14:45,175 --> 00:14:47,303
…en het seniorenkampioenschap.

203
00:14:49,513 --> 00:14:53,058
Daardoor kon ik naar Amerika
om in de USLTA-tour te spelen…

204
00:14:54,059 --> 00:14:56,562
…en daar ontmoette ik Chris
voor het eerst.

205
00:14:59,899 --> 00:15:04,403
Ik zag Martina voor het eerst
op een toernooi bij een countryclub.

206
00:15:04,486 --> 00:15:05,863
Ze was 15 jaar.

207
00:15:07,031 --> 00:15:08,908
Ze liep door de menigte…

208
00:15:08,991 --> 00:15:12,119
…met een badpak aan en teenslippers.

209
00:15:12,828 --> 00:15:16,248
Niet in tenniskleding of in trainingspak,
maar een badpak.

210
00:15:17,541 --> 00:15:20,544
Ze was zo anders
dan elk tienermeisje dat ik kende.

211
00:15:21,879 --> 00:15:23,672
Ze was jong en naïef.

212
00:15:24,465 --> 00:15:26,133
Ze was zo authentiek.

213
00:15:27,801 --> 00:15:29,845
Toen ik in '73 in de tour kwam…

214
00:15:30,387 --> 00:15:32,389
…was mijn eerste indruk van Chris…

215
00:15:32,473 --> 00:15:35,726
…dat ze vriendelijk genoeg was
om me te begroeten.

216
00:15:36,727 --> 00:15:38,979
Ze was op een leuke manier cool.

217
00:15:39,772 --> 00:15:43,400
Maar we waren heel anders.
Chris was heel meisjesachtig.

218
00:15:44,443 --> 00:15:48,405
Ik had een paardenstaart
met een lint en ik droeg sieraden.

219
00:15:49,281 --> 00:15:54,036
Ik had ondergoed met kanten randjes
en droeg vrouwelijke jurkjes.

220
00:15:55,204 --> 00:15:56,830
En ik was zo jongensachtig.

221
00:15:57,873 --> 00:16:01,251
Ik zag het talent.
Ik zag wat ze in huis had.

222
00:16:01,835 --> 00:16:04,672
Ze had een goede topspin
en een goede service.

223
00:16:04,755 --> 00:16:06,423
Ze had prachtige volleys.

224
00:16:08,717 --> 00:16:14,056
Als je kon opschrijven
wie je voor de tweede generatie wil…

225
00:16:14,139 --> 00:16:16,934
…zijn Chrissie en Martina perfect.

226
00:16:17,893 --> 00:16:20,604
Iemand uit Tsjechoslowakije
en het communisme…

227
00:16:20,688 --> 00:16:24,984
…en een keurig meisje uit Florida,
opgewektheid.

228
00:16:25,734 --> 00:16:29,863
De een is links, de ander rechts.
Twee verschillende stijlen.

229
00:16:29,947 --> 00:16:32,825
Chrissie is een baseliner,
uitstekende balans.

230
00:16:33,325 --> 00:16:35,995
Tussen de oren is ze een rots.

231
00:16:36,954 --> 00:16:40,958
Martina is een briljante serve volleyer,
agressief.

232
00:16:41,041 --> 00:16:45,212
Ze speelt altijd naar voren.
Ze doet aan chips and charges.

233
00:16:48,090 --> 00:16:51,135
Dat trekt toeschouwers aan.
Ze vinden het geweldig.

234
00:16:52,094 --> 00:16:54,346
We waren vaak samen in de kleedkamer…

235
00:16:54,430 --> 00:16:57,850
…en in hetzelfde hotel,
dus we gingen meer met elkaar om.

236
00:16:57,933 --> 00:17:01,061
We speelden backgammon en Scrabble.

237
00:17:02,730 --> 00:17:05,232
We werden gewoon goede vriendinnen.

238
00:17:06,233 --> 00:17:08,986
Ik speelde een paar keer
tegen haar en ze won.

239
00:17:09,486 --> 00:17:12,698
Evert verslaat haar goede vriendin
Martina Navratilova.

240
00:17:14,408 --> 00:17:17,661
Eerlijk gezegd, in het begin…

241
00:17:17,745 --> 00:17:22,291
…was het prima om vriendinnen
met haar te zijn, omdat ik beter was.

242
00:17:23,167 --> 00:17:24,793
Ze was emotioneel.

243
00:17:24,877 --> 00:17:29,465
Ze huilde op de baan en was teleurgesteld
in zichzelf en ze was niet fit.

244
00:17:29,548 --> 00:17:31,341
Ze was niet in topvorm.

245
00:17:32,926 --> 00:17:36,096
Chris won de tweede.
Ze kan het toernooi winnen.

246
00:17:37,598 --> 00:17:39,016
Dat is 'm.
-Daar is 't.

247
00:17:40,934 --> 00:17:44,938
Na verloop van tijd begonnen we
samen te trainen…

248
00:17:45,022 --> 00:17:47,357
…en daarna ging ik met haar dubbelen.

249
00:17:49,985 --> 00:17:54,114
We wisten dat Chrissie en Martina
een goed team zouden zijn…

250
00:17:54,198 --> 00:17:59,953
…maar we hadden niet verwacht
dat ze zo makkelijk met 6-1 zouden winnen.

251
00:18:00,037 --> 00:18:03,123
Toen ze voor het eerst dubbelden,
was het interessant…

252
00:18:03,207 --> 00:18:05,834
…om te zien hoe ze
met elkaar moesten omgaan.

253
00:18:05,918 --> 00:18:10,756
Ze hebben allebei andere sterke punten
wat een groot verschil kan maken.

254
00:18:11,965 --> 00:18:16,220
Chrissie zorgt voor de stabiliteit,
Martina voor de kracht.

255
00:18:16,303 --> 00:18:17,471
Ze doen het goed.

256
00:18:17,554 --> 00:18:20,224
Er is veel kameraadschap tussen de dames.

257
00:18:20,307 --> 00:18:23,477
Game, set en match.

258
00:18:24,686 --> 00:18:26,939
Miss Evert en Miss Navratilova.

259
00:18:29,817 --> 00:18:32,152
Ik hield van mijn Amerikaanse vrienden.

260
00:18:33,862 --> 00:18:36,698
Ik werd verliefd
op alles wat Amerikaans was.

261
00:18:36,782 --> 00:18:38,659
Ik paste er helemaal bij.

262
00:18:39,243 --> 00:18:41,120
Ik was een echte yankee.

263
00:18:41,829 --> 00:18:45,874
In 1975 kreeg ik problemen
met de Tsjechische regering…

264
00:18:45,958 --> 00:18:48,710
…omdat ik te veel
met de Amerikanen omging…

265
00:18:48,794 --> 00:18:51,672
…met Chris en Billie Jean
en Rosie Casals.

266
00:18:52,172 --> 00:18:54,174
Ze zeiden: 'Je bent te Amerikaans.

267
00:18:54,258 --> 00:18:57,094
Je moet meer met de Russische
spelers omgaan.'

268
00:18:57,678 --> 00:19:02,724
De Tsjechische regering trad hard op
tegen haar. Ambtenaren zeiden:

269
00:19:02,808 --> 00:19:05,310
'We zullen je in het gareel houden.'

270
00:19:06,186 --> 00:19:09,148
Ik mocht niet op de US Open spelen.

271
00:19:09,648 --> 00:19:14,444
En toen dacht ik: als ze me laten gaan,
kom ik niet terug.

272
00:19:20,576 --> 00:19:24,830
De West Side Tennis Club in Forest Hills
organiseert al meer dan 50 jaar…

273
00:19:24,913 --> 00:19:26,415
…de US Open.

274
00:19:26,498 --> 00:19:32,171
Voor de US Open zei ik tegen m'n agent:
'Ik ga overlopen na het toernooi.'

275
00:19:32,838 --> 00:19:36,300
Slechts drie mensen weten het.
Eén daarvan is Chris Evert.

276
00:19:37,593 --> 00:19:41,180
Ze spelen tegen elkaar
op de dag dat Martina wil overlopen.

277
00:19:48,478 --> 00:19:52,608
Er is maar een manier
om de nummer een te worden.

278
00:19:53,108 --> 00:19:54,735
Je verslaat Chrissie Evert.

279
00:19:55,277 --> 00:19:58,322
Een close line call
tegen de emotionele Navratilova…

280
00:19:58,405 --> 00:20:00,657
…heeft haar concentratie verstoord.

281
00:20:00,741 --> 00:20:05,245
Ze heeft tien punten op rij verloren
en Evert serveert voor de winst.

282
00:20:11,752 --> 00:20:13,045
Uit.
-Game.

283
00:20:14,880 --> 00:20:19,051
Ik won die wedstrijd
en ze barstte op de baan in tranen uit.

284
00:20:28,143 --> 00:20:33,023
Ik wist dat ze zou overlopen,
maar ik wist niet wat dat inhield.

285
00:20:34,274 --> 00:20:38,904
Toen vertelde ze me dat ze haar ouders
misschien nooit meer zou zien.

286
00:20:43,575 --> 00:20:48,413
De volgende dag ging ik naar het kantoor
van de Immigratie- en Naturalisatiedienst…

287
00:20:48,497 --> 00:20:49,539
…in New York.

288
00:20:50,165 --> 00:20:54,711
Ik moest papieren ondertekenen en zweren
dat ik geen communistische spion was.

289
00:20:54,795 --> 00:20:59,341
Ze zeiden: 'Oké, je krijgt
een greencard, maar vertel het niemand.'

290
00:21:01,343 --> 00:21:05,305
De dag erna gaat de telefoon.
Het is mijn begeleidster.

291
00:21:05,389 --> 00:21:06,932
'Waarom deed je het?'

292
00:21:08,016 --> 00:21:09,810
O, mijn God, ze weet het.

293
00:21:10,435 --> 00:21:13,772
'Hoe weet je dat?'
'Het staat in The Washington Post.'

294
00:21:15,232 --> 00:21:16,733
Iemand heeft het gelekt.

295
00:21:18,944 --> 00:21:21,071
'Tennisser vraagt asiel aan.'

296
00:21:25,200 --> 00:21:26,827
Toen brak de hel los.

297
00:21:30,414 --> 00:21:31,248
Hoi.

298
00:21:31,748 --> 00:21:34,793
Waarom ben je overgelopen?
-Waarom?

299
00:21:34,876 --> 00:21:35,711
Ja.

300
00:21:36,712 --> 00:21:39,089
Omdat ik niet genoeg kansen kreeg…

301
00:21:39,172 --> 00:21:44,011
…om zoveel mogelijk te tennissen
van de Tsjechische regering.

302
00:21:44,094 --> 00:21:47,889
Als ik nummer een wilde worden
en dat wil ik…

303
00:21:48,390 --> 00:21:51,852
…dan kan dat niet
onder de omstandigheden thuis.

304
00:21:51,935 --> 00:21:54,896
Heb je afscheid genomen van je familie?
-Nee.

305
00:21:57,149 --> 00:22:00,610
We hoorden op de radio
dat ze was overgelopen.

306
00:22:01,153 --> 00:22:04,698
Het was alsof je met
een hamer werd geslagen.

307
00:22:05,907 --> 00:22:09,578
Mam viel bijna flauw en huilde.

308
00:22:10,829 --> 00:22:13,123
Ik moest ook huilen. Het was een ramp.

309
00:22:14,166 --> 00:22:15,542
De eerste reactie was:

310
00:22:15,625 --> 00:22:20,339
'We zullen elkaar nooit meer zien.
Wat moet die arme Martina daar?'

311
00:22:21,423 --> 00:22:25,594
Wat als er iets gebeurt?
Ze is alleen en niemand kan haar helpen.

312
00:22:26,178 --> 00:22:28,138
Dat was het ergste.

313
00:22:29,389 --> 00:22:32,601
Ze is alleen op de wereld.

314
00:22:33,477 --> 00:22:35,979
Ik had het gevoel
dat ik m'n zus kwijt was.

315
00:22:38,398 --> 00:22:40,525
Het was het zwaarst voor m'n moeder.

316
00:22:41,360 --> 00:22:43,070
En voor m'n zus.

317
00:22:43,153 --> 00:22:46,990
Ik was haar grote zus en beschermer…

318
00:22:47,074 --> 00:22:49,159
…en deelde alles met haar.

319
00:22:49,242 --> 00:22:52,287
Ze was nog maar 12.

320
00:22:53,246 --> 00:22:55,332
Ik voel me nog steeds schuldig.

321
00:22:58,377 --> 00:23:01,755
Ze dreigden met twee jaar gevangenisstraf.

322
00:23:02,339 --> 00:23:04,174
Ik zat een week ondergedoken…

323
00:23:04,257 --> 00:23:08,762
…voor het geval de Tsjechen
me zouden ontvoeren en terugbrengen.

324
00:23:09,805 --> 00:23:12,891
En een maand lang
werden we inderdaad gevolgd.

325
00:23:14,476 --> 00:23:17,896
Mijn leven was een puinhoop.
Ik was zo anders dan de rest.

326
00:23:20,399 --> 00:23:24,486
Ik denk niet dat iemand
Martina's ervaring in dat eerste jaar…

327
00:23:24,569 --> 00:23:27,239
…na haar overlopen volledig kan begrijpen.

328
00:23:28,073 --> 00:23:31,034
Ze probeerde Engels te leren
door I Love Lucy te kijken.

329
00:23:32,494 --> 00:23:36,415
Een jaar later kwam ze naar de US Open
en ze was een wrak.

330
00:23:38,041 --> 00:23:41,378
Ze sloeg op onze microfoon.
-Mijn oren merkten het.

331
00:23:42,254 --> 00:23:43,755
Zoals ze het zelf zei…

332
00:23:43,839 --> 00:23:46,967
…ze stond op de rand
van een zenuwinzinking.

333
00:23:53,390 --> 00:23:56,017
Alleen zijn, dat was de prijs.

334
00:23:56,935 --> 00:23:58,311
Na de wedstrijd…

335
00:23:58,395 --> 00:24:03,275
…hadden anderen hun familie,
maar mijn familie kon er niet zijn.

336
00:24:05,986 --> 00:24:09,990
Bij het eerste toernooi dat ik won,
omhelsde ik dus maar een paal.

337
00:24:24,004 --> 00:24:24,963
Kom binnen.

338
00:24:25,464 --> 00:24:27,591
Zet het hier maar neer, alsjeblieft.

339
00:24:30,719 --> 00:24:35,140
Mijn vrouw, Julia, was
vanaf het begin bij mijn behandeling.

340
00:24:35,891 --> 00:24:37,476
Ik stuurde haar naar huis.

341
00:24:38,435 --> 00:24:42,397
Ik moet alleen zijn.
Ik moet de energie voor mezelf bewaren.

342
00:24:44,107 --> 00:24:45,233
Chemo sloopt je.

343
00:24:47,152 --> 00:24:49,362
Ik was bijna te moe om te huilen.

344
00:24:51,823 --> 00:24:52,824
Dat is nu klaar…

345
00:24:52,908 --> 00:24:57,954
…maar het is een schok voor je systeem.
Emotioneel, fysiek, mentaal.

346
00:24:58,997 --> 00:25:01,208
Je gaat door, maar het sloopt je.

347
00:25:01,750 --> 00:25:07,088
Ik was zo blij toen ik weer
blauwe bessen kon proeven.

348
00:25:08,548 --> 00:25:10,634
Mijn smaakpapillen waren verpest.

349
00:25:12,802 --> 00:25:16,264
Een sporter verliest
niet graag de controle…

350
00:25:17,057 --> 00:25:20,310
…maar de mentaliteit
van een kampioen komt naar boven.

351
00:25:22,854 --> 00:25:27,734
Je neemt alle variabelen in je op,
alle informatie, wat belangrijk is…

352
00:25:27,817 --> 00:25:32,447
…en wat je nu moet doen
om met alles om te gaan.

353
00:25:32,948 --> 00:25:36,117
Zo lijkt het net alsof ik meer haar heb.

354
00:25:37,827 --> 00:25:40,205
Als je met die druk leeft…

355
00:25:40,288 --> 00:25:44,209
…leer je dingen in de juiste volgorde
van belangrijkheid te zetten.

356
00:25:46,253 --> 00:25:48,547
Het doel is om kankervrij te worden.

357
00:25:52,592 --> 00:25:54,010
Welke kant? Deze kant.

358
00:25:54,094 --> 00:25:57,472
En dat weet ik over zes maanden,
na de scan.

359
00:25:58,265 --> 00:25:59,641
Ben je er klaar voor?

360
00:26:04,479 --> 00:26:08,775
Martina Navratilova, voorheen uit
Tsjechoslowakije, is nu Amerikaans.

361
00:26:08,858 --> 00:26:11,820
Is Martina goed genoeg
om Chris Evert te verslaan?

362
00:26:13,071 --> 00:26:14,698
En dat lijkt een ace.

363
00:26:16,116 --> 00:26:19,244
In 1976 speelde ze beter.

364
00:26:20,829 --> 00:26:22,330
En toen dacht ik:

365
00:26:23,123 --> 00:26:26,042
ze kent me te goed.
Ze kent mijn spel te goed.

366
00:26:26,126 --> 00:26:30,672
En ik ging naar haar toe en zei:
'Ik kan geen dubbels meer met je spelen.'

367
00:26:32,591 --> 00:26:33,633
Dat deed pijn.

368
00:26:34,342 --> 00:26:36,761
Hierin verschillen Chris en ik best veel.

369
00:26:36,845 --> 00:26:41,683
Ik kan tegen iemand spelen
en daarna samen gaan eten.

370
00:26:41,766 --> 00:26:43,018
Bij winst en verlies.

371
00:26:44,936 --> 00:26:47,188
Maar zij moest afstand nemen…

372
00:26:47,272 --> 00:26:51,276
…want ze was alleen close
met spelers die haar niet konden verslaan.

373
00:26:53,028 --> 00:26:55,780
We wonnen twee grandslamdubbeltitels…

374
00:26:55,864 --> 00:26:59,576
…maar ik zei:
'Ik moet ermee stoppen', want…

375
00:27:00,702 --> 00:27:01,578
Ik haat dit…

376
00:27:01,661 --> 00:27:07,792
…maar ik vond het belangrijker
om nummer een te zijn…

377
00:27:08,501 --> 00:27:11,630
…dan om goede vrienden te hebben.

378
00:27:18,845 --> 00:27:21,139
Dit is een Andy Warhol.

379
00:27:22,223 --> 00:27:27,145
Die is in 1976 gemaakt.

380
00:27:27,228 --> 00:27:30,315
Ik was destijds de nummer een
van de wereld.

381
00:27:31,608 --> 00:27:33,068
Ik was heel gefocust.

382
00:27:33,151 --> 00:27:36,279
Ik had een tunnelvisie
wat betreft mijn tennis.

383
00:27:43,453 --> 00:27:46,873
Het is matchpoint voor Chrissie Evert.

384
00:27:55,173 --> 00:27:57,550
Game, set en match.

385
00:27:58,051 --> 00:28:02,222
Chris Evert, nog steeds pas 21,
wint Wimbledon opnieuw.

386
00:28:02,722 --> 00:28:06,351
Ik sta op de baan
en houd de trofee omhoog…

387
00:28:06,434 --> 00:28:11,106
…en ik ben echt heel blij
en het is een geweldige kick voor me.

388
00:28:14,109 --> 00:28:16,820
Dan ga ik terug naar mijn hotelkamer…

389
00:28:16,903 --> 00:28:19,906
…en ik voelde een soort zwaarte.

390
00:28:19,989 --> 00:28:22,534
Ik ging op de vloer liggen
en kon niet opstaan.

391
00:28:24,661 --> 00:28:25,995
Het was een depressie.

392
00:28:27,372 --> 00:28:31,126
En ik kwam tot een realisatie.

393
00:28:32,085 --> 00:28:34,087
'Chrissie, je hebt geen vrienden.

394
00:28:34,838 --> 00:28:36,715
Daarom lig je op de grond.

395
00:28:36,798 --> 00:28:39,175
Ja, je hebt Wimbledon gewonnen.

396
00:28:41,052 --> 00:28:44,848
Maar als je geen vrienden hebt,
ben je niet gelukkig.'

397
00:28:47,308 --> 00:28:51,104
Dat was het Wimbledon
waar je niet meer met Martina speelde.

398
00:28:54,107 --> 00:28:55,900
Dus als je geen vrienden had…

399
00:28:55,984 --> 00:28:59,279
…waarom verbrak je dan
de ene vriendschap die je wel had?

400
00:29:07,620 --> 00:29:10,582
Je geeft dingen op
als je ergens goed in wil zijn.

401
00:29:10,665 --> 00:29:12,000
Je geeft dingen op.

402
00:29:18,089 --> 00:29:21,760
Toen ik opgroeide,
draaide alles om tennis.

403
00:29:24,262 --> 00:29:28,016
Vriendschap werd nooit aangemoedigd.

404
00:29:30,643 --> 00:29:33,605
Mijn vader had een winkelwagentje
vol ballen…

405
00:29:33,688 --> 00:29:37,358
…en hij sloeg een uur lang
ballen naar me toe.

406
00:29:37,942 --> 00:29:40,445
Nu gaan we aan tweede ballen
werken, oké?

407
00:29:40,528 --> 00:29:42,697
Meer spin op de tweede bal.

408
00:29:43,573 --> 00:29:46,451
Hoger. Rekken.
-Ik speelde voor mijn vader.

409
00:29:48,244 --> 00:29:51,915
Ik wilde hem een plezier doen.
Ik wilde hem gelukkig maken.

410
00:29:51,998 --> 00:29:54,751
Maar ik vond het niet leuk.

411
00:29:54,834 --> 00:29:56,836
Ik werd wrokkig.

412
00:29:57,337 --> 00:29:59,714
Ze heeft veel van haar jeugd gemist.

413
00:29:59,798 --> 00:30:03,551
Ze had geen logeerpartijtjes.

414
00:30:03,635 --> 00:30:06,221
Ze had geen vriendjes op de middelbare.

415
00:30:07,180 --> 00:30:12,227
En als gevolg van haar opvoeding,
was Chrissie gereserveerder.

416
00:30:14,854 --> 00:30:17,816
Niemand werd er zo jong
nummer een als Chris Evert.

417
00:30:17,899 --> 00:30:23,029
Ze werd op belachelijk jonge leeftijd
al 'Chrissie'.

418
00:30:23,112 --> 00:30:24,906
Ze was niet in balans.

419
00:30:26,950 --> 00:30:31,079
Succes op zo'n jonge leeftijd
was niet goed…

420
00:30:31,162 --> 00:30:34,040
…voor mijn emotionele en mentale groei.

421
00:30:34,707 --> 00:30:37,460
En dus had ik altijd het gevoel dat ik…

422
00:30:37,544 --> 00:30:40,505
…alleen wilde zijn
en me wilde concentreren.

423
00:30:41,381 --> 00:30:45,718
Als je speelt, blijf je geconcentreerd,
door heel cool te zijn…

424
00:30:45,802 --> 00:30:49,764
…en je reageert nooit ergens op,
niet zichtbaar tenminste.

425
00:30:49,848 --> 00:30:52,892
Op de baan ben ik aan het werk.
Ik wil winnen.

426
00:30:53,476 --> 00:30:55,311
Ik wil de nummer een zijn.

427
00:30:55,395 --> 00:30:57,480
De kleine ijsdame, Chrissie Evert.

428
00:30:58,398 --> 00:31:02,735
Miss Evert, die vaak
'De IJskoningin' wordt genoemd.

429
00:31:02,819 --> 00:31:05,071
IJSKONINGIN WEER IN DE VRIEZER

430
00:31:05,154 --> 00:31:07,866
'De IJskoningin' vind ik prima.

431
00:31:09,117 --> 00:31:10,618
Zo was ik op de baan.

432
00:31:11,119 --> 00:31:14,122
Ik hield alles in en toonde geen emotie.

433
00:31:14,789 --> 00:31:15,832
Dat vond ik fijn.

434
00:31:17,333 --> 00:31:19,377
Ik gebruikte het in mijn voordeel.

435
00:31:20,128 --> 00:31:21,754
Dat werkte voor mij.

436
00:31:22,630 --> 00:31:24,215
Maar het was gewoon…

437
00:31:25,800 --> 00:31:26,634
…heel eenzaam.

438
00:31:35,143 --> 00:31:36,436
Ben je er klaar voor?

439
00:31:38,563 --> 00:31:40,231
Je moet wel, toch?

440
00:31:42,191 --> 00:31:43,818
Hoe gaat het vandaag?

441
00:31:44,819 --> 00:31:47,322
Zo goed als verwacht kan worden.

442
00:31:47,405 --> 00:31:50,491
De apotheek is bezig met je medicijnen.

443
00:31:50,575 --> 00:31:52,410
Oké.
-Ja. Pijn?

444
00:31:52,493 --> 00:31:57,624
Andy, mijn ex-man,
brengt me naar mijn chemo.

445
00:31:57,707 --> 00:31:59,375
Oké. Eens kijken.

446
00:32:00,126 --> 00:32:02,295
We zijn 20 jaar getrouwd geweest.

447
00:32:03,171 --> 00:32:04,756
We hebben drie kinderen.

448
00:32:07,717 --> 00:32:10,887
Er is een zorgzaamheid
die nooit zal verdwijnen.

449
00:32:12,722 --> 00:32:15,558
Soms moeten er vreselijke dingen gebeuren…

450
00:32:15,642 --> 00:32:18,937
…om te beseffen
hoe je echt over dingen denkt.

451
00:32:19,020 --> 00:32:22,231
Je valt straks in slaap.
-Dat weet ik.

452
00:32:24,275 --> 00:32:27,528
Je zei deze keer
iets interessants over God.

453
00:32:28,529 --> 00:32:33,201
Spiritualiteit wordt nu belangrijk.

454
00:32:33,284 --> 00:32:38,831
Ik ben daar vorige keer mee begonnen,
maar ik kan er nu dieper op ingaan.

455
00:32:39,332 --> 00:32:42,251
Wat vind je ervan?
-Eigenlijk gewoon…

456
00:32:43,336 --> 00:32:46,798
…toegeven aan dingen
die je niet kunt controleren…

457
00:32:47,840 --> 00:32:49,842
…en je er geen zorgen over maken…

458
00:32:51,094 --> 00:32:53,721
…en jezelf toestaan om vrij te zijn.

459
00:32:59,602 --> 00:33:04,065
Ik had tot nu toe
bijna overal controle over.

460
00:33:04,857 --> 00:33:06,943
Als je kanker krijgt…

461
00:33:07,652 --> 00:33:10,822
…verandert je perspectief
en je kijk op het leven.

462
00:33:12,115 --> 00:33:15,952
Ik moet het loslaten
en de controle opgeven.

463
00:33:19,956 --> 00:33:23,418
Ik denk dat haar ogen zijn geopend…

464
00:33:23,501 --> 00:33:27,422
…over wat dit ding,
dat leven heet, inhoudt.

465
00:33:27,505 --> 00:33:29,841
…omdat de dood aanwezig is.

466
00:33:30,967 --> 00:33:35,304
De ego's verdwijnen
en je begint weer op nul.

467
00:33:39,642 --> 00:33:42,061
Chris Evert wordt vandaag 23…

468
00:33:42,562 --> 00:33:45,440
…en ze heeft de pers uitgenodigd
in Fort Lauderdale.

469
00:33:45,523 --> 00:33:50,319
Chris wil vertellen waarom ze in 1978 niet
meedoet aan het Virginia Slims Circuit.

470
00:33:50,903 --> 00:33:56,075
Ik heb twee of drie maanden vrij nodig.
Drie weken was het langste tot nu toe.

471
00:33:56,159 --> 00:34:01,247
En ik heb de afgelopen vier of vijf jaar
zo'n hoog tempo gehad.

472
00:34:01,330 --> 00:34:05,710
Ik had blessures
en mentaal was ik er niet altijd bij.

473
00:34:05,793 --> 00:34:10,631
Ik besloot dat ik rust nodig had.
Ik moest weer gretig worden.

474
00:34:11,632 --> 00:34:13,426
Ik heb geen racket aangeraakt.

475
00:34:13,509 --> 00:34:17,513
Ik heb de afgelopen maand maar
drie dagen gespeeld. Heerlijk.

476
00:34:19,307 --> 00:34:22,351
Op die manier tennissen is slopend.

477
00:34:23,603 --> 00:34:27,398
Als je zo goed bent,
en je zoveel wedstrijden speelt.

478
00:34:28,983 --> 00:34:30,777
En omdat ik niet speel…

479
00:34:30,860 --> 00:34:34,697
…moeten de jongere spelers beter worden.

480
00:34:35,531 --> 00:34:38,618
Mensen als Martina gaan
nu veel toernooien winnen.

481
00:34:40,828 --> 00:34:42,413
Het duurde even…

482
00:34:42,497 --> 00:34:47,794
…voor Martina weer op niveau is
en haar competitiedrang terugvindt.

483
00:34:49,045 --> 00:34:50,296
Maar als ze dat doet…

484
00:34:51,964 --> 00:34:55,510
…begint ze aan een echte zoektocht
naar de top van de berg.

485
00:35:00,681 --> 00:35:02,475
Ik wilde de nummer een zijn.

486
00:35:04,393 --> 00:35:06,229
Martina is veel afgevallen.

487
00:35:06,312 --> 00:35:09,398
Ze ziet er geweldig uit
en beweegt heel goed.

488
00:35:15,863 --> 00:35:18,574
Martina Navratilova, de nummer twee.

489
00:35:28,209 --> 00:35:30,211
Chris Evert begint weer…

490
00:35:30,294 --> 00:35:33,798
…en ik zou het niet weten
als de pers het niet steeds zei.

491
00:35:35,258 --> 00:35:38,302
Voor het eerst was het
een Evert-Navratilova-wereld.

492
00:35:38,386 --> 00:35:42,682
Er was dat jaar een strijd
over wie nummer een zou worden.

493
00:35:42,765 --> 00:35:45,852
Martina Navratilova.
Game, set en match voor Miss Evert.

494
00:35:48,187 --> 00:35:52,233
In '78 had ik iedereen
ter wereld verslagen.

495
00:35:53,484 --> 00:35:57,697
Martina is nog niet op de proef gesteld.
-Game, set, match.

496
00:35:57,780 --> 00:35:59,949
Ik wist dat ik haar kon verslaan.

497
00:36:01,409 --> 00:36:03,619
Ik wist dat ik een doelwit was.

498
00:36:03,703 --> 00:36:06,038
WIE IS DE NUMMER EEN
IN HET DAMESTENNIS?

499
00:36:06,122 --> 00:36:09,625
Er waren verschillende meningen
over wie de nummer een was…

500
00:36:11,169 --> 00:36:13,254
…dus het kwam neer op Wimbledon.

501
00:36:16,007 --> 00:36:19,969
Dit zou ofwel een prachtige doorbraak
voor Navratilova worden…

502
00:36:20,595 --> 00:36:24,891
…om haar eerste major te winnen
en de rivaliteit te veranderen…

503
00:36:25,725 --> 00:36:27,226
…of als Chris wint…

504
00:36:27,310 --> 00:36:31,397
…blijft ze Martina misschien
nog een tijd domineren.

505
00:36:35,943 --> 00:36:39,822
We kijken naar Chris Evert,
als eerste geplaatst.

506
00:36:39,906 --> 00:36:42,408
Ze geniet daar al vier jaar van.

507
00:36:42,491 --> 00:36:43,993
En haar tegenstander…

508
00:36:45,328 --> 00:36:48,080
…Martina Navratilova.

509
00:36:48,748 --> 00:36:53,085
Ik denk dat de meeste mensen hoopten
en verlangden naar deze clash…

510
00:36:53,169 --> 00:36:56,422
…tussen de twee dominante vrouwen
in het tennis.

511
00:36:56,505 --> 00:36:58,174
Advantage, Miss Navratilova.

512
00:36:58,257 --> 00:37:01,177
Wie was jouw coach hier?
-Ik had geen coach.

513
00:37:02,011 --> 00:37:03,512
Miss Evert serveert.

514
00:37:05,431 --> 00:37:07,308
Daar gaan we.

515
00:37:18,444 --> 00:37:19,570
Ik had zo'n air.

516
00:37:19,654 --> 00:37:22,531
Je had zeker een air.
Dat was intimiderend.

517
00:37:30,665 --> 00:37:33,793
Ze miste de bal volledig,
iets wat ik niet eerder zag.

518
00:37:34,377 --> 00:37:38,547
De Tsjechische moet
echt beter in haar spel komen.

519
00:37:41,384 --> 00:37:44,470
Je schudde nee met je hoofd.
Dat vond ik niet leuk.

520
00:37:44,553 --> 00:37:47,723
Ik schudde naar mezelf, niet naar jou.

521
00:37:47,807 --> 00:37:50,810
Chris zet druk op Martina.

522
00:37:50,893 --> 00:37:54,438
Ik word er weer nerveus van.
-Ja.

523
00:38:05,574 --> 00:38:08,119
Chrissie staat voor en je denkt:

524
00:38:08,202 --> 00:38:10,621
dit gaat zoals het altijd gaat.

525
00:38:10,705 --> 00:38:15,001
Martina biedt wat tegenstand,
maar Chrissie kan haar aan en ze wint.

526
00:38:16,002 --> 00:38:17,586
Want ze is Chris Evert.

527
00:38:18,379 --> 00:38:21,299
En Martina gaat naar het net.

528
00:38:25,761 --> 00:38:27,263
15-40.

529
00:38:32,560 --> 00:38:34,020
Het is wat neerbuigend.

530
00:38:34,103 --> 00:38:38,858
Het is een lieve geste,
en niet heel bedreigend.

531
00:38:38,941 --> 00:38:43,112
En iets aan die bal
die tegen haar hoofd kwam…

532
00:38:43,195 --> 00:38:45,156
…lijkt iets los te maken.

533
00:38:45,740 --> 00:38:47,241
Zeker weten.

534
00:38:47,325 --> 00:38:49,368
Je was daarna een andere speler.

535
00:38:53,914 --> 00:38:54,915
Uit.

536
00:39:00,421 --> 00:39:02,089
Eerste game, laatste set.

537
00:39:04,925 --> 00:39:06,344
Chris Evert is nerveus.

538
00:39:15,519 --> 00:39:16,854
Je domineert.

539
00:39:26,489 --> 00:39:27,865
40-love.

540
00:39:28,616 --> 00:39:31,327
Miss Navratilova serveert
voor de wedstrijd.

541
00:39:31,911 --> 00:39:34,288
6-5 voor in de derde set.

542
00:39:35,998 --> 00:39:37,708
Je hoort je hart kloppen.

543
00:39:40,252 --> 00:39:42,463
Je hoort jezelf ademen.

544
00:39:43,005 --> 00:39:45,883
Alles is honderd keer uitvergroot.

545
00:39:47,802 --> 00:39:52,723
De tijd staat stil,
maar gaat tegelijk te snel.

546
00:39:55,309 --> 00:39:57,103
Je kon een speld horen vallen.

547
00:40:01,482 --> 00:40:02,483
Stilte.

548
00:40:12,076 --> 00:40:13,661
Daar. Het is haar gelukt.

549
00:40:15,830 --> 00:40:19,583
De kampioen.
-Game, set en match voor Miss Navratilova.

550
00:40:20,418 --> 00:40:23,421
Je was zo lief.
-Het was je eerste keer.

551
00:40:28,801 --> 00:40:33,097
Dat was de puurste vreugde
die ik ooit op een baan heb gevoeld.

552
00:40:33,180 --> 00:40:36,642
Omdat het een levenslange droom was.
-Het was je doel.

553
00:40:42,064 --> 00:40:43,691
Waar denk je nu aan?

554
00:40:44,608 --> 00:40:47,987
Ik huil omdat m'n ouders
er niet bij waren.

555
00:40:48,779 --> 00:40:49,738
Miss Evert.

556
00:40:51,115 --> 00:40:54,535
Chrissie Evert,
de best verdienende vrouw ooit…

557
00:40:54,618 --> 00:40:57,663
…maar nu de nummer twee van de wereld.

558
00:40:57,746 --> 00:41:01,709
En Martina Navratilova,
de huidige nummer een van de wereld.

559
00:41:04,545 --> 00:41:07,214
Ik heb gedaan wat ik wilde,
Wimbledon winnen…

560
00:41:07,298 --> 00:41:10,301
…en daarmee ben ik nu
de nummer een van de wereld.

561
00:41:10,384 --> 00:41:13,053
Dat ga ik proberen zo te houden.

562
00:41:13,137 --> 00:41:16,265
Het wordt niet makkelijk,
want ik ben nu de kampioen…

563
00:41:16,348 --> 00:41:20,019
…en iedereen gaat twee keer
zo hard proberen me te verslaan…

564
00:41:20,102 --> 00:41:24,857
…maar ik ben nu zo blij
dat ik iedereen aankan.

565
00:41:48,255 --> 00:41:51,467
Mijn jongere zusje Jeannie
overleed aan eierstokkanker.

566
00:41:58,307 --> 00:42:00,142
Het verspreidde zich zo snel.

567
00:42:00,643 --> 00:42:04,313
Toen het werd ontdekt,
was het al stadium vier.

568
00:42:05,105 --> 00:42:08,025
Het zat in alle organen in haar lichaam.

569
00:42:10,236 --> 00:42:13,072
Het was zo pijnlijk om te zien.

570
00:42:18,369 --> 00:42:21,956
Twee jaar later
belde de geneticus: 'Laat je testen.'

571
00:42:24,166 --> 00:42:25,834
Ik had hetzelfde gen.

572
00:42:28,587 --> 00:42:30,965
Ik had stadium een.

573
00:42:32,424 --> 00:42:35,594
Mijn arts zei:
'Als je dat niet had gedaan…

574
00:42:35,678 --> 00:42:37,972
…was het stadium drie or vier geweest.

575
00:42:41,475 --> 00:42:45,479
Zij moest sterven aan die sluwe kanker…

576
00:42:45,563 --> 00:42:49,984
…om mij de kans te geven
het leven te hebben dat ik nu heb.

577
00:42:56,532 --> 00:42:57,741
Toen Chris vertelde…

578
00:42:57,825 --> 00:43:01,996
…dat ze een borstamputatie zou ondergaan
vanwege het BRCA-gen…

579
00:43:04,665 --> 00:43:05,958
…begon ik te huilen…

580
00:43:08,252 --> 00:43:10,921
…niet wetende dat ik toen ook kanker had.

581
00:43:15,301 --> 00:43:19,471
Toen ik de knobbel in mijn keel voelde,
ging ik voor een CT-scan.

582
00:43:22,766 --> 00:43:26,645
Ik bleek borst- en keelkanker te hebben.

583
00:43:37,072 --> 00:43:38,782
Elke scan is doodeng.

584
00:43:44,997 --> 00:43:47,291
CHRIS' OUDSTE ZOON

585
00:43:47,791 --> 00:43:49,209
Ben je er klaar voor?

586
00:44:00,471 --> 00:44:02,514
De tweede keer besefte ik echt…

587
00:44:03,265 --> 00:44:05,059
…hoe kostbaar elk moment is…

588
00:44:07,728 --> 00:44:09,897
…hoe kostbaar het leven is.

589
00:44:19,365 --> 00:44:21,992
Ik wil er altijd zijn voor mijn kinderen.

590
00:44:30,501 --> 00:44:33,837
Martina, je bent nu populairder dan ooit.

591
00:44:33,921 --> 00:44:35,255
Je bent de nummer een.

592
00:44:35,339 --> 00:44:39,885
Mensen zeggen dat je Chris hebt
verdrongen als nummer een van de wereld.

593
00:44:39,968 --> 00:44:41,345
Je kwam naar buiten…

594
00:44:41,428 --> 00:44:44,056
Liet dat racket op haar voet vallen.

595
00:44:44,139 --> 00:44:46,392
Waarom deed je dat?

596
00:44:46,475 --> 00:44:47,935
Op mijn slechte teen.

597
00:44:48,018 --> 00:44:51,397
Op je slechte teen. Ik snap het. Vertel…

598
00:44:51,480 --> 00:44:54,441
De weg naar nummer een is geweldig.

599
00:44:54,525 --> 00:44:56,777
Die klim omhoog.

600
00:44:56,860 --> 00:44:58,946
Dat is enorm spannend.

601
00:45:01,073 --> 00:45:05,703
Maar als je er eenmaal bent,
zijn de verwachtingen veel hoger.

602
00:45:06,578 --> 00:45:08,914
Er wordt verwacht dat je altijd wint.

603
00:45:09,415 --> 00:45:11,125
Het wordt moeilijker.

604
00:45:12,501 --> 00:45:16,255
Martina was nummer een,
maar haar spel ging achteruit.

605
00:45:16,338 --> 00:45:18,966
Persoonlijke problemen
beïnvloedden haar concentratie…

606
00:45:19,049 --> 00:45:20,884
…haar toewijding en haar spel.

607
00:45:22,428 --> 00:45:25,347
In de beginjaren kon ik altijd rekenen op…

608
00:45:25,431 --> 00:45:28,308
…Martina's gebrek aan killerinstinct.

609
00:45:29,226 --> 00:45:32,271
Ze gaf toe dat ze graag
tegen haar vrienden speelde…

610
00:45:32,354 --> 00:45:35,649
…want als ze won, was ze blij,
maar als ze verloor ook.

611
00:45:35,733 --> 00:45:37,192
Ik dacht: wauw.

612
00:45:37,901 --> 00:45:39,403
Zo voel ik me niet.

613
00:45:41,405 --> 00:45:43,824
Ik speelde tegen Martina
op Amelia Island.

614
00:45:44,825 --> 00:45:46,785
De 41ste keer tegen elkaar.

615
00:45:46,869 --> 00:45:51,540
Chris Evert Lloyd leidt
in de rivaliteit, 27-13.

616
00:45:55,461 --> 00:45:59,131
Ik kon haar goed aan en versloeg haar.

617
00:46:01,049 --> 00:46:02,468
Evert Lloyd.

618
00:46:04,136 --> 00:46:08,223
Martina heeft altijd de potentie gehad
om de nummer een te worden.

619
00:46:08,307 --> 00:46:13,020
Maar ik denk dat ze niet hard genoeg werkt
en haar talent niet gebruikt.

620
00:46:15,647 --> 00:46:16,774
Uit.

621
00:46:16,857 --> 00:46:18,358
Ik won met 6-0, 6-0.

622
00:46:18,942 --> 00:46:20,319
Chris Evert Lloyd.

623
00:46:20,402 --> 00:46:21,695
Ze won geen game.

624
00:46:21,779 --> 00:46:26,200
Ze heeft nu 17 wedstrijden
op rij gewonnen in 1981.

625
00:46:27,785 --> 00:46:29,953
Ik ontmoette Nancy Lieberman.

626
00:46:32,790 --> 00:46:36,418
Ze zei: 'Je werkt niet hard.'
Ik zei: 'Waar heb je het over?'

627
00:46:36,502 --> 00:46:39,630
'Je kunt veel harder trainen.'
'Wat bedoel je?'

628
00:46:41,465 --> 00:46:43,592
Ze liet me basketbaltrainingen doen.

629
00:46:43,675 --> 00:46:46,929
Toen besefte ik
dat ik veel fitter kon zijn.

630
00:46:48,138 --> 00:46:51,558
Ik weet wat ervoor nodig is
om de beste te zijn…

631
00:46:51,642 --> 00:46:54,770
…en Martina deed niet alles
wat ze kon in tennis.

632
00:46:54,853 --> 00:46:58,023
Je moet veel harder slaan, Wonder Woman.

633
00:46:58,106 --> 00:47:01,860
Basketbalster Nancy Lieberman
staat meestal aan haar zijde.

634
00:47:01,944 --> 00:47:05,030
Zo?
-Hou hem voor je. Te dichtbij.

635
00:47:05,781 --> 00:47:09,493
Nancy was een ruige
New Yorkse basketbalspeler.

636
00:47:09,576 --> 00:47:13,163
Ze gebruikte haar ellebogen en heupen.
Zo was ze.

637
00:47:13,247 --> 00:47:16,834
Nancy Lieberman, 23 jaar,
geboren in Brooklyn…

638
00:47:16,917 --> 00:47:21,129
…een meester in het koken van kreeften,
waar Martina van moet huilen.

639
00:47:21,713 --> 00:47:24,842
Nancy Lieberman werd boos op haar
en schreeuwde:

640
00:47:24,925 --> 00:47:28,303
'Je bent beter.
Op elk gebied van je spel ben je beter.

641
00:47:28,387 --> 00:47:31,056
Ze is een mindere sporter,
ze beweegt minder.

642
00:47:31,139 --> 00:47:32,808
Ze kan niet zo goed slaan.'

643
00:47:33,559 --> 00:47:35,936
Nancy zei: 'Ze heeft wat jij wil.

644
00:47:36,019 --> 00:47:39,022
Wees niet bevriend met haar.
Je moet haar verslaan.'

645
00:47:40,065 --> 00:47:42,568
Dus tijdens de training
dacht ik aan Chris.

646
00:47:42,651 --> 00:47:46,613
Bij al die oefeningen, dacht ik aan Chris,
want de rest kon ik aan.

647
00:47:47,281 --> 00:47:50,284
Zij was mijn wortel.
Haar moest ik verslaan.

648
00:47:52,744 --> 00:47:56,582
Ze besefte:
'Ik moet dunner en fitter worden.

649
00:47:56,665 --> 00:47:58,876
Ik moet beter eten, harder werken.'

650
00:47:58,959 --> 00:48:03,463
Ze deed alles wat ze kon
om haar talent waar te maken.

651
00:48:04,590 --> 00:48:06,049
Al het mogelijke.

652
00:48:07,175 --> 00:48:11,471
Maar Nancy was niet aardig
over mij en tegen mij tegen Martina…

653
00:48:11,555 --> 00:48:16,977
…en ze maakte Martina wijs
dat ik de vijand was.

654
00:48:17,060 --> 00:48:18,353
Dat was ze ook.

655
00:48:19,104 --> 00:48:22,107
Chris was de vijand,
want zij stond een en ik twee.

656
00:48:22,190 --> 00:48:24,610
Ik moest haar verslaan
om nummer een te worden.

657
00:48:25,110 --> 00:48:28,196
Ze zei: 'Je kunt geen vrienden zijn
met Chrissie.

658
00:48:28,947 --> 00:48:30,365
Je moet haar haten.'

659
00:48:31,450 --> 00:48:36,038
Ze klaagt dat Nancy Chris als vijand zag,
maar zij wilde geen vrienden zijn.

660
00:48:36,538 --> 00:48:41,209
Vijf maanden later was ze
een compleet andere speler.

661
00:48:41,293 --> 00:48:42,753
Ze was mager.

662
00:48:42,836 --> 00:48:44,880
Ze was gestroomlijnd.

663
00:48:44,963 --> 00:48:46,757
Ze was afgetraind.

664
00:48:46,840 --> 00:48:52,012
Ze was fit, haar conditie was geweldig,
haar slagen waren geweldig.

665
00:48:52,679 --> 00:48:54,598
Maar ze praatte niet met me.

666
00:48:55,974 --> 00:48:59,811
De rivaliteit sloeg om
omdat Martina zoveel beter was geworden.

667
00:49:01,480 --> 00:49:04,900
En de vriendschap was heel erg beschadigd.

668
00:49:05,692 --> 00:49:08,195
Nancy neemt alle schuld op zich.

669
00:49:10,238 --> 00:49:15,369
Ze wilde dat het zou gebeuren. Dat was
het doel en Martina was het ermee eens.

670
00:49:16,495 --> 00:49:19,289
Ik werd te veel beïnvloed
door mijn vriendinnen.

671
00:49:20,791 --> 00:49:24,086
Ik wist niet precies
hoe ik ermee om moest gaan…

672
00:49:24,169 --> 00:49:30,092
…maar ik wist dat ik wat meer
een killersinstinct moest hebben…

673
00:49:31,259 --> 00:49:33,178
Misschien ging ik te ver.

674
00:49:34,513 --> 00:49:37,182
En nu is het Martina
die Chrissie pijn doet.

675
00:49:37,265 --> 00:49:41,603
Ze begint haar pijn te doen op de baan.
En in de kleedkamer…

676
00:49:41,687 --> 00:49:43,313
…door haar manier van doen.

677
00:49:43,814 --> 00:49:45,899
Ze doen elkaar emotioneel pijn.

678
00:49:46,984 --> 00:49:49,486
Je ziet het aan hun gezichten op de baan.

679
00:49:49,569 --> 00:49:51,780
Chrissie haat Martina's lichaamstaal.

680
00:49:52,864 --> 00:49:56,994
En je ziet de woede op Martina's gezicht…

681
00:49:57,077 --> 00:50:00,497
…als ze denkt dat ze een wedstrijd
van Chrissie verliest.

682
00:50:01,540 --> 00:50:04,835
Ze doet alles heel goed.
Ze doet niets geweldig.

683
00:50:06,336 --> 00:50:10,382
1982 is een topjaar
voor Martina Navratilova.

684
00:50:10,465 --> 00:50:13,552
Ze heeft 37 wedstrijden op rij gewonnen…

685
00:50:13,635 --> 00:50:16,596
…waaronder Wimbledon,
en ze zit vol zelfvertrouwen.

686
00:50:16,680 --> 00:50:20,017
Na Wimbledon zei Martina,
dat ze bekend wilde staan…

687
00:50:20,100 --> 00:50:22,477
…als de beste tennisster ter wereld…

688
00:50:22,561 --> 00:50:24,896
…wat Chris Evert Lloyd woedend maakte.

689
00:50:24,980 --> 00:50:27,274
'Wat een belediging
voor Billie Jean en mij.

690
00:50:27,357 --> 00:50:31,361
Onze carrières zijn tien keer beter
dan die van haar.'

691
00:50:31,445 --> 00:50:35,866
Er werd altijd naar mij gevraagd
en nu vraagt iedereen naar haar.

692
00:50:36,366 --> 00:50:39,786
Misschien vindt ze
dat ik veel aandacht krijg.

693
00:50:39,870 --> 00:50:41,830
Er is altijd jaloezie aan de top.

694
00:50:43,749 --> 00:50:47,586
Ben je beter dan Chrissie?
-Ik denk het wel.

695
00:50:47,669 --> 00:50:50,213
Ze zou het daar niet mee eens zijn…

696
00:50:50,297 --> 00:50:53,341
…maar ik ben beter op mijn best,
dan zij op haar best is.

697
00:50:58,180 --> 00:51:03,560
Als we alleen waren in de kleedkamer
tijdens die gespannen, ijzige jaren…

698
00:51:04,061 --> 00:51:06,229
…waren we heel stil.

699
00:51:06,313 --> 00:51:08,607
We spraken gewoon niet met elkaar.

700
00:51:08,690 --> 00:51:10,984
We zaten ver uit elkaar.

701
00:51:12,903 --> 00:51:15,989
Het was het dieptepunt in onze relatie.

702
00:51:17,949 --> 00:51:19,868
Ik kwam ertussenin.

703
00:51:20,368 --> 00:51:21,453
Ik weet nog goed…

704
00:51:21,536 --> 00:51:25,665
…dat er een gespannen sfeer was
tussen Martina en Chrissie.

705
00:51:25,749 --> 00:51:30,087
EVERT SLAAT TERUG IN WOORDENWISSELING
OVER NUMMER EEN PLEK

706
00:51:30,170 --> 00:51:32,923
De media portretteerde ze zo…

707
00:51:33,006 --> 00:51:36,051
…dat ze stadions konden uitverkopen.

708
00:51:37,302 --> 00:51:41,473
Die twee, de prinses tegen de sterke…

709
00:51:42,724 --> 00:51:44,810
…een beter script was er niet.

710
00:51:45,811 --> 00:51:51,399
De finales tussen Chris en Martina,
die mocht je gewoon niet missen.

711
00:51:54,236 --> 00:51:56,696
Martina won de US Open hier in New York.

712
00:51:57,280 --> 00:52:01,409
Vorige week versloeg Martina Chris
in de finale van de Australian Open.

713
00:52:01,493 --> 00:52:05,330
Maar Chris versloeg Martina
weer een week eerder.

714
00:52:05,413 --> 00:52:06,915
Ze waren enorm groot.

715
00:52:06,998 --> 00:52:10,377
Het vrouwentennis trok aandacht.
Op elk toernooi.

716
00:52:10,460 --> 00:52:14,714
De media bepaalt wat ze van je maken
en ze vonden het geweldig.

717
00:52:15,882 --> 00:52:19,511
Dat was de eerste echte rivaliteit…

718
00:52:19,594 --> 00:52:24,432
…die dat soort interesse opwekte
en het vrouwentennis echtheid gaf.

719
00:52:24,516 --> 00:52:28,770
Mijn eerste gast is een van de grootste
tennissers ooit, Chrissie Evert.

720
00:52:30,605 --> 00:52:35,068
Maar Chrissie was ook buiten
het tennis enorm bekend.

721
00:52:35,152 --> 00:52:37,237
Chris Evert.
-Miss Chris Evert.

722
00:52:39,156 --> 00:52:42,200
Chrissie werd meteen omarmd.

723
00:52:42,784 --> 00:52:44,661
Wat vind je van dit welkom?

724
00:52:44,744 --> 00:52:45,871
Ik ben heel blij.

725
00:52:45,954 --> 00:52:48,039
Zoveel mensen had ik niet verwacht…

726
00:52:48,123 --> 00:52:51,543
…en ik was stomverbaasd
toen ik de fanfare zag en iedereen.

727
00:52:52,878 --> 00:52:56,840
Buiten de baan om was er
die romance met Jimmy Connors.

728
00:52:56,923 --> 00:53:01,469
Ze ging om met geweldige tennissers
en hele bekende acteurs.

729
00:53:01,970 --> 00:53:05,682
Toen trouwde ze met John Lloyd,
een knappe vent.

730
00:53:06,391 --> 00:53:10,604
Chrissie werd steeds groter,
en niet alleen op sportgebied.

731
00:53:11,813 --> 00:53:16,067
Ze begon inkomsten te krijgen
die vergelijkbaar waren met de mannen.

732
00:53:17,360 --> 00:53:19,321
Daarom hou ik van Lipton ijsthee.

733
00:53:19,404 --> 00:53:23,366
Tricot Mesh van Band-Aid
voelt net als je huid.

734
00:53:23,450 --> 00:53:26,286
Het blijft beter zitten,
en niet alleen tijdens tennis.

735
00:53:26,369 --> 00:53:28,663
Hoeveel geld heb je verdiend?

736
00:53:28,747 --> 00:53:30,832
Dat is een directe vraag.

737
00:53:31,541 --> 00:53:36,296
Met het tennis iets meer
dan zeven miljoen dollar.

738
00:53:37,005 --> 00:53:39,799
Met sponsoring ook zoiets, of meer zelfs.

739
00:53:40,884 --> 00:53:43,720
Chrissie was een goed verhaal.

740
00:53:44,429 --> 00:53:47,641
Het patriarchaat houdt hiervan.
Er is geen bedreiging.

741
00:53:47,724 --> 00:53:51,603
CHRIS EVERT WORDT BIG BUSINESS

742
00:53:52,729 --> 00:53:56,024
De pers behandelde mij anders.

743
00:53:58,235 --> 00:54:00,320
Ik lag onder een andere microscoop.

744
00:54:02,364 --> 00:54:06,201
Ik was het 'communistische' meisje
dat in Beverly Hills woonde.

745
00:54:07,577 --> 00:54:09,746
Ze overdreven alles.

746
00:54:11,623 --> 00:54:15,710
Als ik mijn land verliet en ergens
naartoe ging waar ik niemand kende…

747
00:54:15,794 --> 00:54:20,173
…ik mensen vertrouwde, verraden werd
door vrienden en de pers…

748
00:54:20,257 --> 00:54:23,051
…dan zou ik ook een
minderwaardigheidscomplex hebben.

749
00:54:25,011 --> 00:54:28,223
Ik had moeite met mijn lichaam
en uiterlijk…

750
00:54:28,807 --> 00:54:32,018
…mijn aderen, spieren
en scherpe gelaatstrekken.

751
00:54:32,519 --> 00:54:34,854
Ik wilde niet beoordeeld worden…

752
00:54:35,605 --> 00:54:38,024
…op iets waar je niet op moet beoordelen.

753
00:54:38,733 --> 00:54:40,527
Ze helpt de lokale economie…

754
00:54:40,610 --> 00:54:44,781
…door bij een autodealer een nieuwe
Porsche van 34.000 dollar te kopen.

755
00:54:44,864 --> 00:54:50,078
De Amerikaanse media portretteert
Martina als gulzig, met te veel sieraden…

756
00:54:50,161 --> 00:54:53,456
…te veel snelle auto's en te Amerikaans.

757
00:54:54,040 --> 00:54:58,503
Mensen gingen te veel kijken
naar haar leven buiten de baan.

758
00:55:00,505 --> 00:55:04,009
Er zijn verhalen over lesbiennes
in het vrouwentennis…

759
00:55:04,092 --> 00:55:07,387
…en Martina is
het middelpunt van die verhalen.

760
00:55:07,971 --> 00:55:12,726
De pers vroeg me steeds of ik gay was…

761
00:55:12,809 --> 00:55:15,395
…of dat er lesbiennes in de tour waren.

762
00:55:19,774 --> 00:55:22,944
Ik had toen een relatie
met Nancy Lieberman…

763
00:55:23,028 --> 00:55:27,699
…die nog niet uit de kast kon komen,
dus we deden alsof we vrienden waren.

764
00:55:27,782 --> 00:55:29,659
Ik beschermde de tour.

765
00:55:29,743 --> 00:55:32,662
Ik speel tennis.
-Dat is het belangrijkste.

766
00:55:32,746 --> 00:55:35,290
Ja, daar wil ik het over hebben.

767
00:55:36,207 --> 00:55:39,252
Een artikel in de New York Times
beweerde destijds…

768
00:55:39,336 --> 00:55:42,714
…dat homoseksualiteit in de sport
controversiëler is…

769
00:55:42,797 --> 00:55:44,174
…dan drugs of misdaad.

770
00:55:44,841 --> 00:55:49,429
En de sponsors van de tennistour
werden erg nerveus…

771
00:55:49,512 --> 00:55:53,058
…door de dreiging van homoseksualiteit
in het vrouwentennis.

772
00:55:53,850 --> 00:55:56,061
Het was een nare tijd.

773
00:55:56,144 --> 00:56:00,690
Er waren media
die met schreeuwerige koppen…

774
00:56:00,774 --> 00:56:03,068
…meer informatie probeerde te krijgen.

775
00:56:03,777 --> 00:56:06,863
Iedereen op de tour wist
dat Martina vriendinnen had…

776
00:56:06,946 --> 00:56:08,531
…en wist dat ze gay was.

777
00:56:08,615 --> 00:56:11,201
Dat was niet bijzonder, maar wel…

778
00:56:11,701 --> 00:56:13,328
…om dat openlijk te zeggen.

779
00:56:15,538 --> 00:56:17,082
Ik besloot dat niet zelf.

780
00:56:17,165 --> 00:56:22,670
Het was een journalist
die over mijn geaardheid wilde praten.

781
00:56:23,254 --> 00:56:26,299
Van wie ik hou, gaat niemand wat aan.

782
00:56:26,383 --> 00:56:31,054
Steve Goldstein,
die voor de New York Daily News schreef…

783
00:56:31,137 --> 00:56:36,017
…zei dat ik het goed vond. Ik heb
dat hele artikel nooit goed gevonden.

784
00:56:37,018 --> 00:56:39,729
En ik kwam niet uit de kast als bi.
Ik was gay.

785
00:56:40,230 --> 00:56:44,442
Maar je kon beter bi zijn dan gay.

786
00:56:44,943 --> 00:56:47,695
Biseksueel, dat was altijd onze…

787
00:56:50,031 --> 00:56:50,865
…back-up.

788
00:56:50,949 --> 00:56:52,992
BILLIE JEAN IN LESBISCH SCHANDAAL

789
00:56:53,076 --> 00:56:55,912
In 1981 werd ik ook geout.

790
00:56:56,663 --> 00:56:59,457
Mensen hebben geen idee.
Het was verschrikkelijk.

791
00:56:59,541 --> 00:57:05,213
Mannelijke sporters waarvan ze weten dat
ze gay zijn, stellen ze die vraag niet.

792
00:57:05,296 --> 00:57:08,591
Maar vrouwelijke sporters
krijgen die vraag steeds.

793
00:57:10,051 --> 00:57:13,513
Er ontstaat een obsessie.
'Met wie is Martina nu?'

794
00:57:14,514 --> 00:57:17,392
Ze ging ermee om
door ze in haar box te zetten.

795
00:57:17,475 --> 00:57:22,230
Als de roddelpers dan een foto wilden,
moesten ze naar het centre court.

796
00:57:23,398 --> 00:57:26,901
Martina maakte haar coming-out
nog opener.

797
00:57:26,985 --> 00:57:29,863
Een dolblije Martina Navratilova
naar de tribune…

798
00:57:29,946 --> 00:57:32,365
…om het te vieren met haar vriendin Judy.

799
00:57:33,741 --> 00:57:35,535
Martina had veel vriendinnen.

800
00:57:36,035 --> 00:57:39,247
Meer dan gemiddeld.
Veel vriendinnen.

801
00:57:40,457 --> 00:57:42,167
Heb je ooit alleen gewoond?

802
00:57:42,250 --> 00:57:47,839
Ik was af en toe een paar jaar single,
maar meestal was ik met iemand.

803
00:57:47,922 --> 00:57:51,593
Ik was niet graag alleen.
Ik had geen familie op me wachten.

804
00:57:51,676 --> 00:57:54,762
Juist.
-Misschien was ik daarom afhankelijker…

805
00:57:54,846 --> 00:57:59,100
…van een vriendin,
voor liefde, steun en een thuis.

806
00:57:59,684 --> 00:58:02,270
Ik had geen kinderen,
ik mocht niet trouwen.

807
00:58:02,353 --> 00:58:06,566
Je gaf niets om wat anderen dachten
en dat bewonderde ik.

808
00:58:07,150 --> 00:58:11,738
Ik kon zeggen wat ik wilde. Er waren
geen sponsors die me konden tegenhouden.

809
00:58:11,821 --> 00:58:13,948
Mijn agent vertelde me een keer…

810
00:58:14,032 --> 00:58:17,994
…dat hij op Madison Avenue was
met de adverteerders.

811
00:58:18,077 --> 00:58:20,038
Ze waren ideeën aan het pitchen.

812
00:58:20,121 --> 00:58:24,042
Ze hadden ideeën voor jou
en ze zeiden: 'Ja, dit en dat.'

813
00:58:24,125 --> 00:58:28,630
En hij zei: 'Wat als Martina dit doet?'
En de kamer viel stil.

814
00:58:28,713 --> 00:58:34,135
Ik was daar misschien jaloers op,
maar ik kon mezelf niet veranderen.

815
00:58:34,219 --> 00:58:38,014
Op de baan is een ding,
maar naast de baan is het populariteit…

816
00:58:38,097 --> 00:58:42,268
…omdat jij het perfecte buurmeisje was.
Zo praatten ze over je.

817
00:58:42,352 --> 00:58:45,104
Het meisje met wie je zoon moet trouwen.

818
00:58:45,188 --> 00:58:47,607
Dat schreven ze zeker niet over mij.

819
00:58:47,690 --> 00:58:49,734
Uiteindelijk gaf ik het maar op.

820
00:58:51,444 --> 00:58:54,614
Ik dacht: ik laat mijn racket
het woord doen.

821
00:58:59,369 --> 00:59:00,203
Game.

822
00:59:02,330 --> 00:59:03,665
De nummer een.

823
00:59:03,748 --> 00:59:07,502
Martina Navratilova.
-Ze is op dreef.

824
00:59:07,585 --> 00:59:08,836
Ze was overweldigend…

825
00:59:08,920 --> 00:59:12,590
Ze had maar 50 minuten
nodig om Bettina Bunge te verslaan.

826
00:59:12,674 --> 00:59:16,970
Ze versloeg Beverly Mould met 6-1, 6-1.
-Overweldigde Andrea Jaeger.

827
00:59:17,053 --> 00:59:21,057
Als Martina Navratilova
op haar best is, vergeet het dan maar.

828
00:59:22,642 --> 00:59:26,396
Mensen waren gewend
aan dames in een soort overgooiers…

829
00:59:26,479 --> 00:59:29,399
…die vanaf de baseline speelden.
En dan had je Martina.

830
00:59:29,482 --> 00:59:32,694
Slash, slash, Zorro's teken, je bent weg.

831
00:59:39,492 --> 00:59:40,326
Game.

832
00:59:42,245 --> 00:59:46,082
Martina heeft 19 wedstrijden
en vier toernooien op rij gewonnen.

833
00:59:46,165 --> 00:59:48,126
Martina haalde iedereen in.

834
00:59:49,961 --> 00:59:54,841
Je probeert zoveel mogelijk games
te winnen om niet voor schut te staan.

835
00:59:55,425 --> 00:59:57,343
Dat is 'm.
- Game.

836
00:59:58,845 --> 01:00:02,557
Is het anders om de jager te zijn
in plaats van de prooi?

837
01:00:02,640 --> 01:00:04,309
Ik ken het allebei.

838
01:00:04,392 --> 01:00:07,312
Duizend vrouwen jagen op mij
en ik jaag op een vrouw.

839
01:00:07,395 --> 01:00:10,773
Ze bewijst weer dat ze de nummer een is.

840
01:00:10,857 --> 01:00:13,192
Ze heeft 49 wedstrijden
op rij gewonnen.

841
01:00:13,276 --> 01:00:16,112
Is ze slecht voor het vrouwentennis?
Martina zegt nee.

842
01:00:16,195 --> 01:00:19,449
Dat is onzin, want de speelsters weten…

843
01:00:19,532 --> 01:00:21,200
…dat ze beter moeten worden…

844
01:00:21,284 --> 01:00:24,454
…dus het niveau in het vrouwentennis
gaat omhoog.

845
01:00:24,537 --> 01:00:28,458
Op haar hoogtepunt had Chrissie
moeite om een paar games te winnen.

846
01:00:28,541 --> 01:00:30,543
Haar spel was zo compact.

847
01:00:32,670 --> 01:00:34,422
Ze deed alles beter dan ik.

848
01:00:35,590 --> 01:00:39,052
Ze versloeg me op gravel.
Daar versloeg ik haar altijd.

849
01:00:40,428 --> 01:00:44,474
Ik kon haar op geen enkele ondergrond
verslaan als het op gravel niet lukte.

850
01:00:45,183 --> 01:00:46,934
Martina Navratilova.

851
01:00:47,018 --> 01:00:50,647
Ik heb alles minstens één keer gewonnen,
maar het probleem is…

852
01:00:50,730 --> 01:00:52,774
…dat je nog meer wil winnen.

853
01:00:52,857 --> 01:00:55,068
Ik doe altijd mijn best op de baan…

854
01:00:55,151 --> 01:00:57,403
…maar ik weet dat ik nog beter kan.

855
01:00:57,487 --> 01:00:59,072
Daar ga ik nu voor.

856
01:01:02,367 --> 01:01:05,203
Een geweldige overwinning voor Martina.

857
01:01:06,162 --> 01:01:08,956
En een groot applaus voor Chris Lloyd.

858
01:01:09,040 --> 01:01:13,086
Ze speelde prachtig vandaag,
maar ze speelde tegen een meisje…

859
01:01:13,961 --> 01:01:18,675
…dat misschien wel
de beste vrouwelijke speler is ooit.

860
01:01:27,517 --> 01:01:31,396
Chris, de prinses, de lieveling,
verloor haar glans…

861
01:01:31,479 --> 01:01:32,855
…op dat moment.

862
01:01:32,939 --> 01:01:34,691
Iedereen kijkt naar je.

863
01:01:35,191 --> 01:01:36,734
Dat is veel druk.

864
01:01:38,152 --> 01:01:41,698
Ze had de tenniswereld overgenomen.
Ze was onverslaanbaar.

865
01:01:41,781 --> 01:01:43,366
Ze had overal een antwoord op.

866
01:01:44,325 --> 01:01:47,704
Tegen de zomer van 1984 was ik
de underdog.

867
01:01:50,748 --> 01:01:52,709
De US Open-finale van 1984…

868
01:01:52,792 --> 01:01:55,962
…op die beroemde Super Saturday,
8 september 1984…

869
01:01:56,045 --> 01:01:58,715
…was de grootste dag
in de tennisgeschiedenis.

870
01:01:59,799 --> 01:02:02,719
De sfeer was heel gespannen.

871
01:02:03,219 --> 01:02:07,223
We gaan kijken naar Chris Evert Lloyd
tegen Martina Navratilova…

872
01:02:07,306 --> 01:02:09,475
…voor de 61ste keer.

873
01:02:09,559 --> 01:02:13,354
Het wordt anders dan een jaar geleden.
Martina won makkelijk.

874
01:02:13,438 --> 01:02:17,400
Chris probeert dit jaar
het gat weer te dichten.

875
01:02:19,110 --> 01:02:21,654
Ik voelde dat ik haar kon verslaan.

876
01:02:21,738 --> 01:02:26,242
En het hardcourt van de US Open
was denk ik…

877
01:02:26,325 --> 01:02:29,162
…iets meer in mijn voordeel.

878
01:02:31,956 --> 01:02:34,459
Daar gaan we.
Chris Evert Lloyd serveert.

879
01:02:45,470 --> 01:02:48,765
Beste eerste en tweede service.
-Mee eens.

880
01:02:58,941 --> 01:03:02,153
Chris beweegt beter dan ooit
over de baan.

881
01:03:06,908 --> 01:03:10,369
Ze speelde zo agressief
om de eerste set te winnen…

882
01:03:10,453 --> 01:03:11,996
…en het publiek werd gek.

883
01:03:13,331 --> 01:03:16,459
Game en eerste set, Evert Lloyd, zes-vier.

884
01:03:17,710 --> 01:03:21,005
Chris krijgt
de grootste staande ovatie ooit…

885
01:03:21,088 --> 01:03:25,843
…omdat mensen denken dat ze
Chris' comeback gaan zien die dag.

886
01:03:37,939 --> 01:03:40,066
Chris lijkt heel fragiel.

887
01:03:40,149 --> 01:03:44,111
Maar als je dat vuistje ziet,
moet je oppassen.

888
01:03:58,876 --> 01:04:02,630
Het publiek was zo tegen me.
Ze wilden dat ik verloor.

889
01:04:06,425 --> 01:04:08,970
Ik weet niet of het kwam
omdat ik gay was…

890
01:04:09,053 --> 01:04:12,139
…of uit een communistisch land kwam
of niet echt Amerikaans was.

891
01:04:12,682 --> 01:04:14,392
Er wordt om stilte gevraagd.

892
01:04:14,475 --> 01:04:17,019
Als ze tegen anderen speelde,
juichten ze wel.

893
01:04:17,103 --> 01:04:19,772
Maar niet tegen Chrissie.
Dat is een feit.

894
01:04:21,274 --> 01:04:24,735
Om op je best te kunnen spelen…

895
01:04:24,819 --> 01:04:28,072
…als het moeilijk wordt
en er zo'n spanning op zit…

896
01:04:29,949 --> 01:04:34,662
Maar ik denk wel dat Martina er
meer last van had dan andere spelers.

897
01:04:41,377 --> 01:04:42,420
Dertig gelijk.

898
01:04:43,963 --> 01:04:46,382
Martina krijgt problemen met het publiek…

899
01:04:46,465 --> 01:04:49,594
…als ze hen blijft nadoen
en om applaus blijft vragen.

900
01:04:49,677 --> 01:04:52,430
Het was de moeilijkste wedstrijd ooit.

901
01:04:53,723 --> 01:04:56,642
Ik ben Amerikaans. Ik ben een goed mens.

902
01:04:57,143 --> 01:04:58,936
En jullie haten me.

903
01:05:00,021 --> 01:05:01,689
Ze waren met me opgegroeid.

904
01:05:02,940 --> 01:05:07,570
Dit waren New Yorkse fans
die ik al vanaf m'n zestiende kende.

905
01:05:07,653 --> 01:05:11,908
Ik was hun Chrissie en in hun ogen…

906
01:05:12,491 --> 01:05:14,076
…was Martina een pestkop.

907
01:05:22,126 --> 01:05:24,795
Game, Navratilova.
-Ze won die game makkelijk.

908
01:05:24,879 --> 01:05:27,965
Het werd op het scherp van de snede
gespeeld. Wie durft er?

909
01:05:29,592 --> 01:05:34,347
Als Martina op gang komt,
is ze niet te stoppen.

910
01:05:35,222 --> 01:05:36,307
Dat is te goed.

911
01:05:41,520 --> 01:05:42,772
Game en tweede set…

912
01:05:42,855 --> 01:05:44,398
Martina ging door.

913
01:05:47,735 --> 01:05:48,569
Uit.

914
01:05:55,159 --> 01:05:58,704
Ze zei: 'Nog één game.'
-Nu zegt ze: 'Nog vier punten.'

915
01:06:05,586 --> 01:06:08,381
40-15.
-Dubbel matchpoint.

916
01:06:08,965 --> 01:06:11,050
Het kan niet dramatischer worden.

917
01:06:19,850 --> 01:06:21,102
Ze komt er niet bij.

918
01:06:22,478 --> 01:06:24,188
Martina Navratilova.

919
01:06:25,064 --> 01:06:25,940
Sorry.

920
01:06:28,150 --> 01:06:31,779
Dat is natuurlijk
Martina's coach, Mike Estep.

921
01:06:32,446 --> 01:06:34,240
Dat zijn tranen van vreugde.

922
01:06:35,282 --> 01:06:38,035
Nee, het waren tranen van opluchting.

923
01:06:38,744 --> 01:06:39,787
En verdriet.

924
01:06:40,746 --> 01:06:44,709
Het is moeilijk om nu normaal te klinken,
dus bedankt, allemaal.

925
01:06:44,792 --> 01:06:47,420
Bedankt, Mike,
en iedereen daar in de box.

926
01:06:47,503 --> 01:06:50,006
Zij juichten wel en iedereen bedankt.

927
01:06:52,883 --> 01:06:55,136
Ja, Chrissie, we houden van je.

928
01:07:04,437 --> 01:07:07,064
Ik was er kapot van.

929
01:07:08,107 --> 01:07:12,903
Op dat moment besefte ik dat ze
nu een betere tennisser is dan ik.

930
01:07:12,987 --> 01:07:16,449
Een betere sporter,
maar nu ook een betere tennisser.

931
01:07:21,495 --> 01:07:23,706
Ik was opgelucht dat ik had gewonnen…

932
01:07:23,789 --> 01:07:28,502
…en ik was verdrietig
dat het publiek zo tegen me was.

933
01:07:31,213 --> 01:07:33,549
Ik wilde het niet persoonlijk opvatten.

934
01:07:37,720 --> 01:07:41,849
Als sporter sta je alleen aan de top.

935
01:07:43,601 --> 01:07:47,146
Psychologen weten niet hoe het is
om met druk om te gaan.

936
01:07:49,190 --> 01:07:51,400
Alleen kampioenen begrijpen het.

937
01:07:59,408 --> 01:08:00,576
Hallo.

938
01:08:01,410 --> 01:08:03,412
Hoi, Lulu.

939
01:08:03,496 --> 01:08:04,914
Hoe gaat het?

940
01:08:04,997 --> 01:08:07,500
Kom binnen, Lulu. Doe alsof je thuis bent.

941
01:08:07,583 --> 01:08:10,878
Covidtest. Negatief.
-Dank je. Dat was heel…

942
01:08:10,961 --> 01:08:12,213
Hoe gaat het?

943
01:08:14,131 --> 01:08:15,591
Beter dan jij denk ik.

944
01:08:15,674 --> 01:08:18,010
Je hebt eten.
-Julia heeft soep gemaakt.

945
01:08:18,094 --> 01:08:20,930
Je haar is lang.
-Ik vond m'n haar altijd lelijk.

946
01:08:21,013 --> 01:08:24,767
Maar bij foto's van vroeger denk ik:
ik had zoveel haar.

947
01:08:25,392 --> 01:08:26,811
Ben je nog misselijk?

948
01:08:26,894 --> 01:08:30,773
Door de vermoeidheid voelt het
alsof m'n lichaam niet van mij is.

949
01:08:30,856 --> 01:08:34,568
Ik heb het gevoel dat ik
er geen controle over heb.

950
01:08:34,652 --> 01:08:38,322
Ik keek naar tennis op tv,
en die jonge sporters…

951
01:08:38,405 --> 01:08:40,116
…die zijn zo fit…

952
01:08:40,199 --> 01:08:41,283
…en zo sterk…

953
01:08:41,367 --> 01:08:44,620
…en ze hebben zoveel energie,
en ze zweten en…

954
01:08:44,703 --> 01:08:46,705
Dat waren wij.
-Dat waren wij, ja.

955
01:08:46,789 --> 01:08:49,416
Maar nu niet meer.
-Ik weet het.

956
01:08:50,543 --> 01:08:52,545
Ben je al begonnen met tennissen?

957
01:08:52,628 --> 01:08:56,298
Het staat niet op m'n bucketlist.
-Nee, ik weet het.

958
01:08:56,382 --> 01:09:00,219
Op mijn bucketlist staat
nu alleen wandelen.

959
01:09:00,302 --> 01:09:03,430
Ik weet nog dat we gingen skiën.
Dat moeten we doen.

960
01:09:03,514 --> 01:09:06,475
Dat wil ik,
nog een keer met jou skiën.

961
01:09:06,559 --> 01:09:10,312
Dan moet je heel langzaam skiën
om bij mij te blijven.

962
01:09:10,396 --> 01:09:13,107
Gewoon…
-We moeten nog zo'n SNL-sketch doen…

963
01:09:13,858 --> 01:09:16,277
…over hoe competitief we zijn.

964
01:09:16,360 --> 01:09:19,280
Jij nam de makkelijke weg.
Ik klom omhoog.

965
01:09:21,699 --> 01:09:25,536
We moeten praten, Martina.
-Je maakt me niet gek, Chris.

966
01:09:25,619 --> 01:09:29,123
Dat wil ik juist niet doen.

967
01:09:29,206 --> 01:09:31,041
Zo versla je me nooit.

968
01:09:31,125 --> 01:09:34,003
'Dit is niet waar ik voor getekend heb.'

969
01:09:34,086 --> 01:09:37,214
'Ik ben m'n haar kwijt.'
'Ik heb ook geen haar meer.'

970
01:09:37,298 --> 01:09:38,757
'Ik ben misselijk.'

971
01:09:38,841 --> 01:09:41,427
'Ik ben negen kilo kwijt.'
'Ik veertien.'

972
01:09:44,930 --> 01:09:49,935
Is het emotioneel zwaarder
omdat je weet hoe het gaat zijn?

973
01:09:50,019 --> 01:09:51,812
Je moet je geest voor de gek houden.

974
01:09:51,896 --> 01:09:55,316
De volgende is de derde.
Na de derde ben ik op de helft.

975
01:09:56,317 --> 01:09:59,820
Ik was constant aan het tellen.
Vijf gehad, nog dertig.

976
01:09:59,904 --> 01:10:01,447
Zes gehad, nog 29.

977
01:10:01,530 --> 01:10:05,784
Ik telde letterlijk elke keer af.
Dat moet, want het is een doel.

978
01:10:05,868 --> 01:10:09,455
We zijn zo doelgericht.
Je moet het einde van de weg zien.

979
01:10:10,623 --> 01:10:12,583
Oké. Dus…
-Kom hier.

980
01:10:15,669 --> 01:10:16,754
Het komt goed.

981
01:10:17,463 --> 01:10:19,006
Het is zo mooi vandaag.

982
01:10:21,091 --> 01:10:24,053
Dag, superster.
-Adios, amiga.

983
01:10:27,014 --> 01:10:29,350
Ik klaag over…
-Jullie allebei.

984
01:10:29,433 --> 01:10:31,727
…dat ik me drie dagen slecht voel…

985
01:10:31,810 --> 01:10:36,190
…en zij had 35 dagen
waarin ze misselijk was en hoofdpijn had.

986
01:10:36,690 --> 01:10:39,360
Ze had 35 dagen. Mijn God. Ik…

987
01:10:40,444 --> 01:10:42,488
Ik ben het me zo bewust.

988
01:10:43,113 --> 01:10:45,241
Het is zo inspirerend voor me.

989
01:10:45,324 --> 01:10:50,537
En nadenken over haar reis met kanker,
helpt me echt met mijn reis.

990
01:10:52,414 --> 01:10:53,415
Iemand zei dit…

991
01:10:53,499 --> 01:10:56,919
…en ik had het moeten opzoeken,
want ik vind het geweldig.

992
01:10:57,002 --> 01:11:01,840
'Soms is de op een na beste ter wereld
zijn, het ergste wat er is in Amerika.'

993
01:11:02,341 --> 01:11:04,051
Vind jij dat ook?

994
01:11:04,134 --> 01:11:07,972
Of ben je tevreden
met de op een na beste te zijn?

995
01:11:08,055 --> 01:11:10,474
Ik moet er wel tevreden mee zijn…

996
01:11:10,557 --> 01:11:13,352
…want ik ben al drie jaar de nummer twee.

997
01:11:13,435 --> 01:11:16,355
Buiten de baan gebeurde er
van alles met Chrissie.

998
01:11:17,648 --> 01:11:21,068
Ze was gescheiden van John Lloyd,
dat huwelijk was voorbij.

999
01:11:23,195 --> 01:11:27,324
Mijn geluk hing af van
of ik die dag won of verloor.

1000
01:11:29,326 --> 01:11:32,413
Ik had niet meer genoeg over voor hem.

1001
01:11:36,125 --> 01:11:40,921
Ik wilde mijn carrière niet opgeven
om getrouwd te blijven.

1002
01:11:44,174 --> 01:11:47,553
Alles heeft een prijs
en ik wilde winnen.

1003
01:11:49,763 --> 01:11:53,475
Maar diep in mijn hart,
met hoe Martina speelde…

1004
01:11:53,559 --> 01:11:56,395
…wist ik niet
of ik nog een major kon winnen.

1005
01:11:58,856 --> 01:12:03,319
Martina domineerde haar
al een paar jaar. Jaren.

1006
01:12:05,487 --> 01:12:10,200
Op een gegeven moment denk je toch:
oké. Dit meisje is echt goed.

1007
01:12:10,284 --> 01:12:12,328
Misschien lukt het niet.

1008
01:12:12,411 --> 01:12:15,331
Chrissie wist dat ze
tegen zichzelf moest zeggen:

1009
01:12:15,414 --> 01:12:20,419
'Wat kan ik doen om deze
op hol geslagen trein te stoppen?'

1010
01:12:21,003 --> 01:12:23,630
Niet iedereen kan zo'n lichaam hebben.

1011
01:12:23,714 --> 01:12:27,509
Sommige vrouwen en mannen
zouden hun armen geven…

1012
01:12:27,593 --> 01:12:28,594
…voor deze benen.

1013
01:12:29,470 --> 01:12:32,431
Martina had zeven procent lichaamsvet…

1014
01:12:32,514 --> 01:12:35,893
…trainde vier uur per dag,
deed cross-training.

1015
01:12:35,976 --> 01:12:38,645
Laten we werken
aan onze prachtige lichamen.

1016
01:12:38,729 --> 01:12:41,440
Chrissie moest dat ook gaan doen.

1017
01:12:42,024 --> 01:12:46,695
Drie, vier uur per dag op de tennisbaan
trainen, is niet genoeg meer.

1018
01:12:46,779 --> 01:12:48,697
Chrissie moest meer doen…

1019
01:12:48,781 --> 01:12:52,493
…en andere dingen proberen,
haar spel aanpassen.

1020
01:12:53,994 --> 01:12:58,457
Ze ontdekte hoe ze sterker
kon worden en meer naar het net kon gaan.

1021
01:12:59,458 --> 01:13:01,585
Ik deed alles wat zij deed…

1022
01:13:02,503 --> 01:13:06,799
…behalve dan dat zij met 16 kilo trainde
en ik met zeven kilo.

1023
01:13:07,633 --> 01:13:11,345
Mijn coach van toen zei:
'Je moet naar het net gaan.

1024
01:13:11,845 --> 01:13:15,891
Je speelt jou spel en ze verslaat je.
Je moet iets veranderen.'

1025
01:13:16,934 --> 01:13:19,269
Heb je zin om tegen Martina te spelen?

1026
01:13:19,353 --> 01:13:21,730
Bij elke training denk ik aan haar.

1027
01:13:21,814 --> 01:13:25,234
Ik oefen slagen
die ik hopelijk tegen haar kan gebruiken.

1028
01:13:31,281 --> 01:13:34,952
De finale van Roland Garros.
Martina Navratilova, Chris Evert.

1029
01:13:35,035 --> 01:13:38,205
Dit is de 65e keer dat ze elkaar treffen.

1030
01:13:38,288 --> 01:13:42,543
Deze rivaliteit blijft maar doorgaan.
Dertien jaar, het is buitengewoon.

1031
01:13:42,626 --> 01:13:46,338
De marge is nog kleiner dan het verstand
van mijn vriendin.

1032
01:13:46,422 --> 01:13:48,215
…31 voor Navratilova.

1033
01:13:51,885 --> 01:13:54,388
Ik dacht altijd dat je me vuil aankeek…

1034
01:13:54,471 --> 01:13:57,057
…maar dat was niet zo.
-Het was niet zo.

1035
01:14:01,270 --> 01:14:04,398
De eerste game is zo belangrijk.

1036
01:14:05,858 --> 01:14:07,526
Die is uit.

1037
01:14:09,862 --> 01:14:12,114
Martina speelt heel veilig…

1038
01:14:12,197 --> 01:14:16,994
…terwijl Chris naar het net gaat,
wat meestal andersom is.

1039
01:14:19,121 --> 01:14:21,373
Ik ging vaker naar het net…

1040
01:14:21,457 --> 01:14:23,876
…en ik wilde dat van je afpakken.

1041
01:14:29,590 --> 01:14:30,632
Mooie slag.

1042
01:14:35,053 --> 01:14:36,305
Jemig.

1043
01:14:36,805 --> 01:14:39,433
Zag je hoe hij stuiterde. Mijn hemel.

1044
01:14:44,897 --> 01:14:45,981
Backhand.

1045
01:14:46,064 --> 01:14:47,566
Wat een backhand.

1046
01:14:55,365 --> 01:14:56,575
Wat een wedstrijd.

1047
01:14:56,658 --> 01:15:00,120
Matchpoint, Chris Evert Lloyd.

1048
01:15:00,621 --> 01:15:01,830
Oké, daar gaan we.

1049
01:15:01,914 --> 01:15:04,082
Dit is belangrijk. Stil zijn.

1050
01:15:24,645 --> 01:15:27,940
Ik ben nog nooit zo emotioneel geweest
na een winst.

1051
01:15:32,194 --> 01:15:36,281
Niemand dacht dat ik nog een major
zou winnen. Ik zou te oud zijn.

1052
01:15:36,365 --> 01:15:38,492
Het is vermoeiend.
-Ik…

1053
01:15:38,575 --> 01:15:41,328
Ja.
-Ik heb hard gewerkt en kon het nog.

1054
01:15:41,411 --> 01:15:45,916
Dat was een van de zwaarste wedstrijden
die ik ooit heb gespeeld.

1055
01:15:45,999 --> 01:15:48,835
Ik wil iets tegen Martina zeggen.

1056
01:15:48,919 --> 01:15:50,712
Ze was zo sportief…

1057
01:15:50,796 --> 01:15:53,131
…en ze is nog steeds nummer een…

1058
01:15:53,215 --> 01:15:55,968
…dus het is nog leuker om
van haar te winnen.

1059
01:15:56,510 --> 01:16:00,305
Om die twee elkaar te zien pushen
om beter te worden…

1060
01:16:01,181 --> 01:16:02,599
…en offers te brengen…

1061
01:16:02,683 --> 01:16:06,061
…zodat ze nog een keer
van de ander konden winnen.

1062
01:16:06,728 --> 01:16:07,980
Het was pijnlijk…

1063
01:16:08,063 --> 01:16:10,524
…want veel van ons wonnen
daardoor niet…

1064
01:16:10,607 --> 01:16:12,776
…maar het was ook mooi om te zien.

1065
01:16:13,277 --> 01:16:15,320
Het leek erop…

1066
01:16:15,404 --> 01:16:20,742
…dat Chris Evert de geschiedenis in
zou gaan als iets minder goed dan Martina.

1067
01:16:20,826 --> 01:16:24,288
Chris Evert kwam terug
en won Roland Garros in '85.

1068
01:16:24,871 --> 01:16:28,667
Later dat jaar was ze trouwens
heel even de nummer een.

1069
01:16:28,750 --> 01:16:32,170
Ze kwam terug en won Roland Garros
ook in 1986.

1070
01:16:32,671 --> 01:16:34,548
Het maakte haar compleet.

1071
01:16:35,299 --> 01:16:39,970
Ze noemen het
de grootste rivaliteit in het damestennis.

1072
01:16:40,053 --> 01:16:42,556
Sommigen vinden het nog meer dan dat.

1073
01:16:52,941 --> 01:16:55,652
Nu moet ik dit drinken voor de CT-scan.

1074
01:16:57,946 --> 01:16:58,822
Ga ervoor.

1075
01:17:05,203 --> 01:17:06,538
Dat is zo vies.

1076
01:17:21,178 --> 01:17:25,098
Ik denk dat ik veel meer discipline had
in mijn carrière…

1077
01:17:25,182 --> 01:17:27,100
…dan in mijn persoonlijke leven.

1078
01:17:28,894 --> 01:17:31,605
Ik ben drie keer getrouwd en gescheiden.

1079
01:17:33,065 --> 01:17:35,317
Ik heb veel harde lessen geleerd.

1080
01:17:37,736 --> 01:17:41,698
Als je kanker hebt gehad,
overdenk je je prioriteiten…

1081
01:17:41,782 --> 01:17:45,619
…en mijn prioriteiten zijn
mijn drie zoons en mijn kleinzoon.

1082
01:17:46,119 --> 01:17:48,080
Mensen zijn mijn prioriteit.

1083
01:17:48,163 --> 01:17:49,247
Het komt goed.

1084
01:17:51,041 --> 01:17:52,000
Christine Evert.

1085
01:17:53,126 --> 01:17:56,630
Ik hoor mijn naam niet graag.
-Succes.

1086
01:18:01,301 --> 01:18:04,429
Veel beter. 148 over 81.

1087
01:18:04,513 --> 01:18:07,683
Heb je vandaag een behandeling?
Infuus, injecties?

1088
01:18:07,766 --> 01:18:09,768
Ja, ik krijg een PET-scan.

1089
01:18:10,811 --> 01:18:13,480
Ik ben nerveuzer dan ik dacht.

1090
01:18:15,357 --> 01:18:16,692
Oké, Martina.

1091
01:18:19,903 --> 01:18:22,906
Ik wou dat ik
de aderen van Martina Navratilova had.

1092
01:18:22,989 --> 01:18:25,117
Die zijn zo zichtbaar.

1093
01:18:25,784 --> 01:18:26,952
Ik ben zo jaloers.

1094
01:18:31,623 --> 01:18:34,376
Moeten we er nog een?

1095
01:18:34,459 --> 01:18:36,169
Ja.
-Verdorie.

1096
01:18:36,253 --> 01:18:37,295
Nog een.

1097
01:18:37,796 --> 01:18:40,924
Als ik het infuus heb geplaatst,
ga ik weg.

1098
01:18:41,007 --> 01:18:44,052
Ik laat de technici weten
dat je klaar bent.

1099
01:18:44,136 --> 01:18:45,929
Zij doen de injectie.

1100
01:18:46,012 --> 01:18:48,056
Je zit hier ongeveer een uur.

1101
01:18:48,140 --> 01:18:52,102
Mag ik naar buiten?
-Nee, je bent radioactief.

1102
01:18:54,312 --> 01:18:57,816
Sinds de kanker, heb ik afscheid
genomen van veel nepvrienden.

1103
01:18:59,317 --> 01:19:01,236
Ik ben liever alleen…

1104
01:19:01,862 --> 01:19:04,406
…dan met mensen bij wie ik niet wil zijn.

1105
01:19:06,199 --> 01:19:11,204
Je kiest je momenten veel zorgvuldiger
omdat je beseft hoe kostbaar tijd is.

1106
01:19:12,914 --> 01:19:14,708
Je gaat op je rug liggen…

1107
01:19:14,791 --> 01:19:18,044
…met je hoofd hier
en je onderkant hier.

1108
01:19:18,128 --> 01:19:21,339
En geen sieraden om, toch?
-Perfect. Ja.

1109
01:19:21,423 --> 01:19:24,843
Weet je? Ik hou deze niet op.
-Je wil je pet af. Prima.

1110
01:19:25,844 --> 01:19:27,387
Dit is een beetje lastig.

1111
01:19:27,471 --> 01:19:28,805
Oké.
-Zo.

1112
01:19:30,599 --> 01:19:34,728
Ik krijg een CT-scan
van mijn bekken en borstkas…

1113
01:19:34,811 --> 01:19:37,564
…om te zien of daar kanker zit.

1114
01:19:39,065 --> 01:19:42,444
Ik ben een beetje gestrest.
Er gebeurt veel.

1115
01:19:43,445 --> 01:19:46,823
Het afwachten.
En het wachten op dat telefoontje.

1116
01:19:46,907 --> 01:19:49,409
Hopelijk is het goed nieuws.

1117
01:19:50,702 --> 01:19:53,288
Ik ga het contrastmiddel inspuiten.

1118
01:19:53,371 --> 01:19:57,000
Een warm gevoel door je lichaam
is normaal.

1119
01:19:57,584 --> 01:19:58,668
Ga daar liggen.

1120
01:19:59,753 --> 01:20:01,713
Ik doe m'n schoenen even uit.

1121
01:20:06,051 --> 01:20:10,263
De test is om te zien
of de tumor uit mijn keel is verdwenen.

1122
01:20:11,640 --> 01:20:15,393
Het wachten op het antwoord,
wat voor antwoord ook…

1123
01:20:15,477 --> 01:20:18,772
…elke seconde voelt als een eeuwigheid…

1124
01:20:21,149 --> 01:20:23,193
…tot je groen licht krijgt.

1125
01:20:29,449 --> 01:20:32,994
Martina Navratilova is
een beroemde Tsjechoslowaakse sporter…

1126
01:20:33,078 --> 01:20:36,790
…die uit het Sovjetblok is overgelopen
en nu daar op bezoek is.

1127
01:20:37,874 --> 01:20:41,878
Ze is teruggegaan naar Tsjechoslowakije
om voor Amerika te tennissen.

1128
01:20:42,838 --> 01:20:46,383
Voor de Federation Cup,
de internationale vrouwencompetitie…

1129
01:20:46,466 --> 01:20:50,595
…waardoor de Tsjechische regering
haar een visa gaf.

1130
01:20:50,679 --> 01:20:51,930
FAMILIEHERENIGING

1131
01:20:52,013 --> 01:20:55,517
Tot 1980 had ik mijn ouders
wel in het buitenland gezien.

1132
01:20:57,269 --> 01:21:01,189
Maar ik was sinds '75
niet meer in Tsjechoslowakije geweest.

1133
01:21:02,941 --> 01:21:07,487
Ik was dat ook niet van plan,
omdat het nog een communistisch land was.

1134
01:21:08,488 --> 01:21:12,492
Maar dit was een geweldige kans,
omdat ik Amerikaanse was.

1135
01:21:13,702 --> 01:21:15,453
Martina belde me en zei:

1136
01:21:15,537 --> 01:21:20,083
'Ik hoop dat je met mij
en het Fed-team naar Praag wil.'

1137
01:21:22,544 --> 01:21:26,172
Ik wist dat het bijzonder was
en ik wilde dat Chris erbij was.

1138
01:21:26,673 --> 01:21:28,341
Ik wilde het met haar delen.

1139
01:21:30,886 --> 01:21:33,096
Het laatste hoofdstuk van mijn leven…

1140
01:21:33,179 --> 01:21:36,099
…kon ik afsluiten
door hier terug te komen.

1141
01:21:36,808 --> 01:21:39,978
Dat was het enige onafgemaakte hoofdstuk…

1142
01:21:40,061 --> 01:21:43,189
…dat ik al 11 jaar wilde voltooien.

1143
01:21:44,900 --> 01:21:46,484
Ik ging naar haar huis…

1144
01:21:47,277 --> 01:21:49,988
…en haar moeder maakte dumplings.

1145
01:21:52,198 --> 01:21:56,328
En ik zag hoe ze met haar moeder
en haar vader was.

1146
01:21:58,163 --> 01:22:00,665
Ik zag haar vriendelijkheid.

1147
01:22:04,920 --> 01:22:09,174
Ik begreep voor het eerst
wat voor impact ze had op mensen…

1148
01:22:09,257 --> 01:22:11,176
…en hoeveel ze van haar hielden.

1149
01:22:13,887 --> 01:22:19,059
Ik zag de menselijkheid in Martina
en ik zag de kwetsbaarheid.

1150
01:22:20,936 --> 01:22:24,105
Het was de meest ongelooflijke
reis van mijn leven.

1151
01:22:27,776 --> 01:22:30,862
Mijn gevoelens voor haar
veranderden daarna.

1152
01:22:32,280 --> 01:22:36,076
Chris lijkt zo hard vanbuiten…

1153
01:22:36,576 --> 01:22:38,620
…maar ze is zacht vanbinnen.

1154
01:22:39,496 --> 01:22:43,083
En ze laat je nog steeds
tot op zekere hoogte binnen.

1155
01:22:45,210 --> 01:22:48,713
Er is een muur,
maar die muur werd kleiner en kleiner.

1156
01:22:55,595 --> 01:22:57,597
Eindelijk viel alles weg.

1157
01:22:57,681 --> 01:23:00,684
Alle schijn en ego's verdwenen…

1158
01:23:01,267 --> 01:23:05,105
…en we werden oprecht en authentiek
met elkaar…

1159
01:23:05,188 --> 01:23:09,317
…en dat beïnvloedde
onze prestaties op de baan niet.

1160
01:23:10,694 --> 01:23:12,654
Maar dat duurde wel lang.

1161
01:23:12,737 --> 01:23:14,948
Was het 14 jaar…

1162
01:23:15,031 --> 01:23:17,826
…dat jij of Martina nummer een waren?

1163
01:23:17,909 --> 01:23:19,119
Elk zeven jaar.

1164
01:23:20,078 --> 01:23:24,332
Het was een geweldige rivaliteit.
We dreven elkaar tot het uiterste.

1165
01:23:25,333 --> 01:23:28,628
Ik was waarschijnlijk
allang gestopt zonder Martina.

1166
01:23:28,712 --> 01:23:30,880
Zij hield me zo lang in het spel.

1167
01:23:33,675 --> 01:23:37,804
We werden betere tennissers
omdat we elkaar uitdaagden.

1168
01:23:44,102 --> 01:23:46,730
Chrissie trok al vroeg haar harnas aan…

1169
01:23:46,813 --> 01:23:50,066
…en heeft het in de loop der jaren
steeds meer afgelegd.

1170
01:23:53,862 --> 01:23:59,117
Martina kwam heel kwetsbaar
en blootgesteld in de openbaarheid…

1171
01:23:59,200 --> 01:24:01,536
…en trok sindsdien haar harnas aan.

1172
01:24:02,871 --> 01:24:05,123
En ze gaan zo…

1173
01:24:05,206 --> 01:24:08,585
…maar waar ze elkaar ontmoeten,
is er begrip tussen hen…

1174
01:24:08,668 --> 01:24:10,545
…omdat ze die paden begrijpen.

1175
01:24:11,588 --> 01:24:14,758
Ik denk dat ze elkaar echt aanmoedigden…

1176
01:24:16,885 --> 01:24:19,304
…vooral tegen het einde
van hun carrière.

1177
01:24:19,804 --> 01:24:21,556
Je vecht tegen de leeftijd.

1178
01:24:22,098 --> 01:24:24,934
Je vecht tegen
de eindigheid van je carrière.

1179
01:24:25,435 --> 01:24:28,563
Allebei.
Ze wisten precies waar de ander was.

1180
01:24:33,943 --> 01:24:37,989
Chris Evert heeft besloten
dat er meer is dan tennis.

1181
01:24:39,991 --> 01:24:42,702
Ik heb een geweldige man,
een geweldig leven.

1182
01:24:42,786 --> 01:24:46,206
Er zijn ergere dingen
dan met pensioen gaan.

1183
01:24:47,582 --> 01:24:50,085
Als je een meisje was en van tennis hield…

1184
01:24:50,168 --> 01:24:52,504
…wilde je Chris Evert zijn.

1185
01:24:53,004 --> 01:24:56,925
Dertien jaar op rij won ze
minstens één grandslamtoernooi.

1186
01:24:57,008 --> 01:25:00,386
Ze won zes keer de US Open,
drie keer Wimbledon…

1187
01:25:00,470 --> 01:25:06,851
…en zeven keer Roland Garros.
In totaal won ze 157 enkelspeltitels.

1188
01:25:06,935 --> 01:25:09,479
Meer dan
elke andere speler in de geschiedenis.

1189
01:25:09,562 --> 01:25:11,689
WE HOUDEN VAN JE, CHRIS

1190
01:25:11,773 --> 01:25:16,319
Een groot deel van mijn tennis
was weg met Chris' vertrek.

1191
01:25:17,946 --> 01:25:20,198
De kleedkamer was leeg zonder haar.

1192
01:25:25,286 --> 01:25:27,497
Game, set en match, Miss Navratilova.

1193
01:25:28,748 --> 01:25:30,291
Ik speelde nog wat langer.

1194
01:25:30,375 --> 01:25:34,420
Een van de grootste namen
in de tennishistorie, mannen en vrouwen.

1195
01:25:34,504 --> 01:25:38,758
Niemand heeft er ooit
negen enkelspeltitels gewonnen.

1196
01:25:38,842 --> 01:25:42,178
Dat behoort alleen toe
aan Martina Navratilova.

1197
01:25:45,140 --> 01:25:47,058
Mijn beste jaren waren voorbij.

1198
01:25:47,142 --> 01:25:48,893
En Martina voelt misschien…

1199
01:25:48,977 --> 01:25:53,731
…dat dit de laatste keer kan zijn
dat ze wint op het centercourt.

1200
01:25:54,315 --> 01:25:56,985
Ik weet dat jullie hier
al lang op wachten.

1201
01:25:57,068 --> 01:25:59,737
Sommigen van jullie al tien jaar.

1202
01:25:59,821 --> 01:26:00,989
Hier heb je het.

1203
01:26:01,072 --> 01:26:04,701
1994 wordt definitief mijn laatste jaar.

1204
01:26:05,285 --> 01:26:10,248
Dertienduizend mensen gaven Navratilova
een staande ovatie van 1 minuut en 40 sec.

1205
01:26:10,915 --> 01:26:13,251
Toen ze voor de laatste keer vertrok…

1206
01:26:13,334 --> 01:26:16,171
…nam de speelster die een legende was…

1207
01:26:16,254 --> 01:26:20,049
…een plukje van dat beroemde
Wimbledongras als souvenir.

1208
01:26:20,133 --> 01:26:23,887
De 167 enkelspeloverwinningen,
meer dan wie dan ook.

1209
01:26:23,970 --> 01:26:25,847
Achttien grandslamtitels.

1210
01:26:25,930 --> 01:26:27,724
Negen keer Wimbledonkampioen.

1211
01:26:27,807 --> 01:26:30,894
Die titels beslaan drie decennia.

1212
01:26:31,394 --> 01:26:34,939
Ik moet het tennis bedanken
voor een prachtig leven.

1213
01:26:35,023 --> 01:26:37,358
MARTINA, WE ZULLEN JE MISSEN

1214
01:26:41,696 --> 01:26:47,202
Hun verhaal als rivalen in de tennissport…

1215
01:26:48,453 --> 01:26:50,246
…zou al een mooi verhaal zijn.

1216
01:26:51,080 --> 01:26:55,293
Maar de gedeelde ervaring
van de kankerbehandelingen…

1217
01:26:55,376 --> 01:26:59,172
…en elkaar steunen,
is wat je van je vrienden wil.

1218
01:26:59,255 --> 01:27:02,383
Steun, liefde en zorg.

1219
01:27:04,969 --> 01:27:08,223
Dat komt meestal niet van iemand
die je 37 keer heeft verslagen.

1220
01:27:09,974 --> 01:27:14,771
Maar dat maakt dit nog buitengewoner.

1221
01:27:18,024 --> 01:27:19,817
Dank je wel.
-Graag gedaan.

1222
01:27:21,527 --> 01:27:23,821
Hoe voel je je?
-Goed. Wat nerveus.

1223
01:27:24,405 --> 01:27:25,907
Alle beelden.

1224
01:27:26,908 --> 01:27:29,953
Een tumor verschijnt als een gele kleur.

1225
01:27:30,036 --> 01:27:33,414
Niets. Helemaal normaal.
Geen kanker.

1226
01:27:33,498 --> 01:27:35,708
Het officiële verslag is al binnen.

1227
01:27:36,209 --> 01:27:38,336
Geen uitzaaiingen.

1228
01:27:38,419 --> 01:27:42,090
Dat is nummer drie.
Geen FDG, geen uitzaaiingen.

1229
01:27:42,173 --> 01:27:44,092
Er is niets. Schoon.

1230
01:27:44,175 --> 01:27:47,512
Veranderingen na de behandeling,
borst, alles. Allemaal goed.

1231
01:27:47,595 --> 01:27:50,974
Alles afgenomen. Oké, ja,
alles ziet er geweldig uit.

1232
01:27:51,057 --> 01:27:54,394
Je weet nooit
hoe het je zal raken, snap je?

1233
01:27:54,477 --> 01:27:55,937
Je bent nog steeds bang.

1234
01:27:56,020 --> 01:27:59,148
En dit is een grote, want nu is het klaar.

1235
01:27:59,232 --> 01:28:02,110
Als ik ooit weer kanker krijg,
is het iets anders.

1236
01:28:02,193 --> 01:28:04,445
Ik ben hier voorgoed klaar mee.

1237
01:28:09,158 --> 01:28:11,327
Moeten ze stoppen met filmen?

1238
01:28:11,411 --> 01:28:14,998
Je beseft niet hoeveel spanning je hebt,
tot het weg is.

1239
01:28:21,337 --> 01:28:23,298
Goedemorgen, Chris. Dr. Cardenas.

1240
01:28:23,381 --> 01:28:25,925
Hoe gaat het?
-Goed. Luister, uitstekend nieuws.

1241
01:28:26,009 --> 01:28:30,722
Je CT-scan van de borst, buik
en bekken was schoon en onberispelijk.

1242
01:28:31,264 --> 01:28:35,476
Dat betekent dat er geen bewijs is
van kankercellen waar dan ook.

1243
01:28:38,896 --> 01:28:41,107
Oké. Ik weet niet wat ik moet zeggen.

1244
01:28:41,190 --> 01:28:42,525
Ik ben zo blij.

1245
01:28:45,278 --> 01:28:48,156
Ik maakte me daar al lang zorgen over.

1246
01:28:52,827 --> 01:28:53,911
Jeetje.

1247
01:28:59,542 --> 01:29:00,418
Hallo.

1248
01:29:01,252 --> 01:29:04,213
Ik zei dat ik je zou bellen
als ik het nieuws had.

1249
01:29:04,297 --> 01:29:06,341
Ja.
-En ik ben schoon.

1250
01:29:09,802 --> 01:29:11,346
Ik ben zo opgelucht.

1251
01:29:11,888 --> 01:29:13,014
Geweldig.

1252
01:29:13,097 --> 01:29:15,600
Ik kan met een lach gaan slapen.

1253
01:29:27,070 --> 01:29:30,698
Veel mensen met kanker zullen
je vertellen…

1254
01:29:31,199 --> 01:29:33,993
…dat je vooral je naasten wil beschermen.

1255
01:29:34,911 --> 01:29:35,995
Nana?

1256
01:29:36,079 --> 01:29:39,165
Omi? Oma? Ik weet het niet.
Hoe ga je me noemen?

1257
01:29:40,708 --> 01:29:45,505
Je wil je kinderen niet van streek maken.
Of je vriendin, vriend of man.

1258
01:29:47,840 --> 01:29:49,592
Dus hou je het voor je.

1259
01:29:52,053 --> 01:29:54,389
Fijn dat je er bent.
-Dit is belangrijk.

1260
01:29:55,098 --> 01:29:56,808
Ja.
-Niet zo vloeken.

1261
01:29:56,891 --> 01:29:58,434
Dit is belangrijk.

1262
01:30:02,105 --> 01:30:05,483
Chrissie hoefde Martina
niet te beschermen.

1263
01:30:06,109 --> 01:30:09,153
Ze kon zeggen: 'Ik ben bang.
Ik ben ziek.'

1264
01:30:09,779 --> 01:30:14,158
Als je je ooit zo voelt…
- …lijkt het nooit over te gaan.

1265
01:30:14,742 --> 01:30:16,994
'Hoe kom ik hier doorheen?'

1266
01:30:19,497 --> 01:30:22,500
En Martina kon dat uiteindelijk
met Chris doen.

1267
01:30:24,043 --> 01:30:26,963
Er is geen competitie
over wiens kanker erger was.

1268
01:30:27,964 --> 01:30:29,882
We zitten in hetzelfde schuitje…

1269
01:30:30,383 --> 01:30:32,301
…en we zijn er voor elkaar.

1270
01:30:32,385 --> 01:30:33,845
Daar gaat-ie.

1271
01:30:34,554 --> 01:30:35,972
Alsof je familie bent.

1272
01:30:36,055 --> 01:30:39,851
We zijn als een Siamese tweeling
zonder verbonden te zijn.

1273
01:30:40,643 --> 01:30:43,187
Luid deze gong omdat je klaar bent.

1274
01:30:43,271 --> 01:30:46,399
Het geeft je vrede, geluk
en heling tijdens je reis.

1275
01:30:46,482 --> 01:30:47,316
Doe maar.

1276
01:30:52,864 --> 01:30:55,908
Hun vriendschap bewijst dat sportiviteit…

1277
01:30:55,992 --> 01:30:58,202
…geen bijzonder sprookje is.

1278
01:30:58,286 --> 01:30:59,829
Het kan echt bestaan.

1279
01:31:01,372 --> 01:31:06,043
Het bestaat tussen twee mensen
die allebei 18 grandslamtitels winnen.

1280
01:31:07,712 --> 01:31:11,883
Er zijn spelers die meer
grandslamtitels hebben gewonnen…

1281
01:31:11,966 --> 01:31:17,763
…maar niemand heeft
tegen zo'n grootheid moeten spelen…

1282
01:31:18,347 --> 01:31:20,224
…bij elk van die titels.

1283
01:31:20,308 --> 01:31:24,770
Beide spelers strijden
om de nummer een aller tijden te zijn.

1284
01:31:24,854 --> 01:31:26,439
Ze zijn allebei zo goed.

1285
01:31:26,522 --> 01:31:29,484
Ik heb mijn erfenis
en mijn individuele record.

1286
01:31:30,443 --> 01:31:34,572
Maar ik heb het gevoel
dat de rivaliteit bijna belangrijker is.

1287
01:31:35,948 --> 01:31:39,494
Mijn negen Wimbledons
tegen jouw drie hielpen me echt.

1288
01:31:40,119 --> 01:31:44,207
Mijn zeven Roland Garosses
tegen jouw twee.

1289
01:31:46,250 --> 01:31:49,128
Deze rivaliteit is uniek.

1290
01:31:49,212 --> 01:31:52,215
Jouw rechterhand tegen mijn rechterhand.
Kom op.

1291
01:31:53,549 --> 01:31:58,221
We hebben veel meegemaakt,
de breuken, de huwelijken en de kinderen.

1292
01:31:58,304 --> 01:32:00,097
We zorgen voor elkaar.

1293
01:32:01,307 --> 01:32:03,017
En natuurlijk de wedstrijden.

1294
01:32:09,023 --> 01:32:10,900
Ik ben 70 geworden.

1295
01:32:10,983 --> 01:32:16,656
Toen we samen kanker kregen,
versterkte dat onze vriendschap enorm.

1296
01:32:18,616 --> 01:32:20,868
Martina en ik bleven elkaar steunen.

1297
01:32:20,952 --> 01:32:23,579
'Lichaam van Chris.' Dat wil ik zien.

1298
01:32:26,582 --> 01:32:28,584
In slechte en goede tijden.

1299
01:32:29,919 --> 01:32:32,088
Het is een bewijs van vriendschap.

1300
01:32:34,632 --> 01:32:35,967
Er is geen weg terug.

1301
01:32:38,261 --> 01:32:39,971
We blijven altijd close.

1302
01:32:43,975 --> 01:32:46,561
Spelen jullie nog tegen elkaar?

1303
01:32:46,644 --> 01:32:48,688
Dat is een grapje zeker?
-Jemig.

1304
01:32:48,771 --> 01:32:51,482
Het is al heel wat om de baan op te staan.

1305
01:32:51,983 --> 01:32:54,485
Zonder mijn blessure, zou ik haar inmaken.

1306
01:33:02,868 --> 01:33:06,372
TER NAGEDACHTENIS AAN
JEANNE EVERT DUBIN 1957-2020

1307
01:33:06,455 --> 01:33:09,792
EN AAN IEDEREEN DIE
AAN KANKER OVERLEDEN IS

1308
01:33:26,267 --> 01:33:28,519
Hier denk ik vaak aan…

1309
01:33:28,603 --> 01:33:30,730
…en ik heb het ze allebei gevraagd.

1310
01:33:32,356 --> 01:33:36,736
Zouden ze vrienden zijn als ze niet
allebei 18 Grand Slams hadden gewonnen?

1311
01:33:42,283 --> 01:33:44,785
Wat zeiden ze? Ik weet het antwoord.

1312
01:33:44,869 --> 01:33:46,829
Bedoel je Grand Slams?
-Ja.

1313
01:33:46,912 --> 01:33:49,624
Zouden we dan vrienden zijn?
Zulke goede vrienden?

1314
01:33:49,707 --> 01:33:52,877
Dat moet je aan haar vragen.
- Het groeit.

1315
01:33:52,960 --> 01:33:55,087
Je ziet het bij Roger en Rafa.

1316
01:33:55,171 --> 01:34:00,509
Hun respect en liefde voor elkaar groeide
naarmate ze vaker tegen elkaar speelden.

1317
01:34:00,593 --> 01:34:02,386
Dat heeft nog nooit iemand gevraagd.

1318
01:34:02,470 --> 01:34:07,391
Of 18 Grand Slams elk
je vriendschap beïnvloedt?

1319
01:34:07,475 --> 01:34:09,268
Het komt wel goed…

1320
01:34:09,352 --> 01:34:12,980
…maar op dat vlak staan we gelijk.

1321
01:34:13,939 --> 01:34:15,608
En dat vind ik prima.

1322
01:34:16,317 --> 01:34:20,529
Dat is niet de basis van onze vriendschap.

1323
01:34:21,030 --> 01:34:23,366
Nu kan ik slapen. Bedankt, Chrissie.

1324
01:35:40,651 --> 01:35:46,031
Vertaling: Marjolijn Mellor