Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
ΣΤΟΥΣ ΑΓΑΠΗΜΕΝΟΥΣ ΜΟΥ
ΑΝ ΒΡΕΙΤΕ ΑΥΤΗΝ ΤΗ ΧΡΟΝΟΚΑΨΟΥΛΑ, ΠΑΤΗΣΤΕ ΝΑ ΠΑΙΞΕΙ
Γεια σας.
Ελπίζω η ταινία να φτάσει σ' εσάς.
Δεν θα συναντηθούμε ποτέ, γιατί ζούμε σε διαφορετικές εποχές.
Δεν μπορώ να σας στείλω έναν παγετώνα...
αλλά μπορώ να σας στείλω αυτό.
Αυτή η κάψουλα μπορούσε να ήταν γεμάτη με φίδια του Αμαζονίου.
Ο βόας στους ώμους μου ανήκει στον αγαπημένο μου θείο, τον Τζον.
Και 15 χρόνια μετά, με κάλεσε να ερευνήσω μαζί του
τις συνήθειες ζευγαρώματος του γιγάντιου ανακόντα στη Βενεζουέλα.
Θα ήμουν κι εγώ εδώ,
αλλά κάτι τέτοιο θα εμπόδιζε το δικό μου ζευγάρωμα.
Έτσι, έμεινα στο δικό μου ενδιαίτημα εδώ στην Ισλανδία,
γράφοντας ποίηση και επιστημονική φαντασία.
Το βιβλίο του Άντρι Σνερ Μάγκνασον "Η Ιστορία του Μπλε Πλανήτη"
έχει τραβήξει την προσοχή του κόσμου.
Ίσως είναι το πιο πολιτικό, ισλανδικό μυθιστόρημα που έχω διαβάσει χρόνια.
Χούλντα!
Εκεί είναι η γλώσσα του παγετώνα. Κοίτα. Αμάν!
Αυτό εκεί είναι παγετώνας.
Εκεί!
Το πρώτο που σας στέλνω είναι μια ιστορία που έλεγα στα παιδιά μου.
Είναι για το σπίτι μας.
Πρώτα, υπήρχε το κενό.
Μετά, η φωτιά συνάντησε τον πάγο.
Από το χάος, αναδύθηκε η Αούντουμλα μια αγελάδα από πάγο και χιόνι.
Από το σώμα της βγήκαν εκατοντάδες παγετώνες...
που σμίλεψαν βουνά και κοιλάδες.
Από τα μαστάρια της έτρεχαν τέσσερις ποταμοί που έθρεφαν τον κόσμο.
Ο πάγος της βρήκε το σπίτι του εδώ, στην Ισλανδία,
και η Ισλανδία έγινε σπίτι για όλους μας.
Ζούμε με τον πάγο εδώ και πάνω από χίλια χρόνια.
Χαμογέλα!
"Ισκλανδία;" Ισκλανδία;
- Σωστό είναι; - Ναι.
- Μπράβο. - Ισλανδία.
Αλλά αυτό ήταν μόνο η αρχή και θα χρειαστείτε πολλές ιστορίες.
Μπορώ να απαθανατίσω το Βόρειο Σέλας! Απίστευτο!
Δες, κινούνται.
- Τρομερό. Εξαφανίστηκαν. - Είναι εδώ τώρα.
Δεν ξέρω τι ηλικία θα έχετε όταν το λάβετε αυτό.
Εγώ είμαι 53 ετών και σας μιλάω από το 2026.
Έτσι είναι η Ισλανδία σήμερα.
Δεν έχω ξαναδεί κάτι τόσο όμορφο.
- Πώς σας φαίνεται, κορίτσια; - Φοβερό.
Τι όμορφη διαδρομή.
- Άντρι, είσαι μαζί μας; - Ναι.
Η αγάπη μου γι' αυτό το μέρος πηγάζει από εκείνους που με μεγάλωσαν...
τους γονείς μου...
τους παππούδες μου.
Η οικογένεια μας είχε πρώτους και τελευταίους.
Ο παππούς Γιον ήταν ο τελευταίος μιας γενιάς χιλίων ετών
που γεννήθηκε στη φάρμα.
Η γιαγιά Ντίσα ήταν πάντα η πρώτη που γελούσε.
Και η γιαγιά Χούλντα, η πρώτη γυναίκα που πέταξε στην Ισλανδία.
Ο παππούς Άρνι, από τους πρώτους εξερευνητές των παγετώνων μας.
Μα εγώ έγινα ο πρώτος που αποχαιρέτησε κάτι...
που δεν πιστεύαμε πως θα χάναμε ποτέ.
Παντού να σκορπίζεις της γνώσης το φως
Και όλοι να λένε να μία σοφός
Είμαστε στο 2019.
Η μικρότερη από τα τέσσερα παιδιά μου, η Χούλντα, γίνεται 11 ετών.
Φοβερό!
Και η τελευταία μου γιαγιά, επίσης Χούλντα, ζει ακόμα.
Πρέπει να φανείς άξια των προσδοκιών, Χούλντα.
Οι Χούλντες μαζί.
Η γιαγιά Χούλντα ήταν παντρεμένη με τον παππού Άρνι για 60 χρόνια.
Τώρα, όσα αγαπούν πιο πολύ στον κόσμο αρχίζουν να πεθαίνουν.
ΓΚΟΝΤΑΛΑΝΤΣ ΓΙΟΚΟΥΛ
ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΧΟΓΣΓΙΟΚΟΥΛ
ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΒΑΤΝΑΓΙΟΚΟΥΛ
ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΟΚ
Το 2014, ο Οκ ήταν ο πρώτος που πέθανε λόγω της κλιματικής αλλαγής.
Τον Αύγουστο θα πραγματοποιηθεί η κηδεία του.
Πρόκειται για την πρώτη κηδεία παγετώνα στον κόσμο.
Η κηδεία ενός παγετώνα μοιάζει εξωπραγματική.
Σαν να χάνω την αίσθηση της πατρίδας μου.
Άκουγα τις ιστορίες των παππούδων μου για τους παγετώνες από μωρό παιδί.
Και τώρα, ξαφνικά, τις βλέπω με άλλο μάτι.
Νιώθω την ανάγκη να τις μαζέψω όλες,
γιατί ίσως να είναι χρήσιμες στο μέλλον.
Σας στέλνω την αγαπημένη μου,
του πώς η γιαγιά κι ο παππούς μου ερωτεύτηκαν στον πάγο.
Αυτό είναι δικό τους υλικό.
Εδώ είναι στον μήνα του μέλιτος, το 1956.
Κι εδώ είναι το 2004, το 2010...
και το 2017.
Από μικρή, λαχταρούσα να πάω στα βουνά.
Την άνοιξη, παραδόξως, αρχίζω να μυρίζω τους παγετώνες.
- Πώς μυρίζει ο παγετώνας; - Δεν μπορώ να το περιγράψω.
Ήταν κάτι ξεχωριστό.
Ήταν μια μυρωδιά αναζωογονητική.
- Και πώς γνωριστήκατε; - Σε μια συνάντηση ορειβατών.
Μου άρεσε με την πρώτη ματιά.
Έλεγα στη μαμά μου "Μακάρι να ήμουν αγόρι, να έκανα διάφορα".
Ήθελα κι άλλες περιπέτειες.
Ήμουν μέσα για όλα.
Ο Άρνι μού είπε "Θα πάμε στον παγετώνα Βατναγιόκουλ".
Και είπα "Άκου, μπορώ να έρθω μαζί σας;"
Οι σκιέρ με ρώτησαν αν είμαι τρελός που έφερα γυναίκα στον Βατναγιόκουλ.
Το έβρισκαν γελοίο!
Ο μεγαλύτερος παγετώνας είναι ο Βατναγιόκουλ,
που καλύπτει το ένα δωδέκατο της χώρας,
ο μεγαλύτερος στην Ευρώπη.
Η ανάβαση στον Βατναγιόκουλ είναι ριψοκίνδυνη
και μόνο για καλά εξοπλισμένους και έμπειρους ορειβάτες.
Περάσαμε μια ολόκληρη εβδομάδα στον παγετώνα.
Δεν έχουμε χωριστεί έκτοτε.
Παντρευτήκαμε Παρασκευή,
και νωρίς το επόμενο πρωί φύγαμε για ταξίδι τριών εβδομάδων.
Από τότε, ανεβαίναμε συχνά στον Βατναγιόκουλ
με τον Ισλανδικό Σύλλογο Παγετωνολογίας.
Έτσι ξεκίνησε η μελέτη.
Τις ίδιες μετρήσεις κάνουν και σήμερα.
- Κρυώνατε ποτέ; - Όχι, ποτέ.
Νιόπαντροι ήμασταν!
Θεωρείτε τον παγετώνα δεύτερο σπίτι σας;
Ναι.
Είναι άλλος κόσμος στην κορυφή του παγετώνα.
Όλα είναι λευκά.
Όσο πάει το μάτι.
Πόσων χρονών είσαι τώρα;
- Έχω ξεχάσει τα πάντα. - Θα γίνεις 95, Άρνι μου.
- 95; - Ναι.
- Τα θυμάσαι εσύ για μένα. - Ναι, ακριβώς.
Εντελώς.
Όπως πάντα.
Δεν ξέρω πώς θα ζούσα,
αν δεν την είχα δίπλα μου.
Θέλω να γνωρίσετε τους παγετώνες όπως οι παππούδες μου.
Όπως τους έμαθα εγώ.
Έτσι ακούγεται ο παγετώνας.
Δεν μπορούμε να το δούμε, αλλά κινείται.
Όταν συσσωρεύεται πολύ χιόνι, που πέφτει χρόνο με τον χρόνο,
ο πάγος βαραίνει και αρχίζει να κινείται κάτω από το βάρος του.
Αυτή η κίνηση χαρακτηρίζει τον παγετώνα, ο πάγος που ζωντανεύει.
Η ζωή ενός παγετώνα μετριέται σε γεωλογικό χρόνο,
με αιώνες και χιλιετίες αντί για μήνες και χρόνια.
Μπλε είναι το χρώμα των πιο παλιών παγετώνων.
Όσο πιο βαθύ το μπλε, τόσο πιο παλιός ο πάγος.
Όσο η χειμερινή χιονόπτωση ξεπερνά το θερινό λιώσιμο,
ο παγετώνας θα συνεχίσει να υπάρχει.
Αυτός ο κύκλος φέρνει ζωή στον τόπο.
Οι παππούδες μου πίστευαν πως πάντα θα υπάρχουν παγετώνες.
Κι εγώ το πίστευα.
Αλλά μια μέρα το 2014, είδαμε αυτό στις ειδήσεις.
ΠΑΓΕΤΩΝΑΣ ΟΚ
Ο παγετώνας Οκ βρισκόταν σε ένα βουνό στη Δυτική Ισλανδία.
Ήταν πάντα γνωστός ως ο μικρότερος της Ισλανδίας,
αλλά δεν θα θεωρείται πια παγετώνας
καθώς ο παγετωνολόγος Όντουρ Σίγκουρντσον ανεβαίνει στο βουνό
για να εκδώσει πιστοποιητικό θανάτου για τον παγετώνα.
Ως αιτία θανάτου έγραψα την υπερβολική θερινή ζέστη.
Ο παγετώνας Οκ ήταν μόλις 700 ετών όταν χάθηκε.
Σαν να λέμε βρέφος για παγετώνες.
Γύρω στο 1900, κάλυπτε περίπου 15 τετραγωνικά χιλιόμετρα.
Αλλά τα τελευταία 15 χρόνια,
συρρικνώθηκε πιο γρήγορα απ' ό,τι πίστευα πως ήταν δυνατόν.
Συρρικνώθηκε απίστευτα γρήγορα.
Δεν κουνιέται πια και γι' αυτό λέγεται "νεκρός πάγος".
Αναρωτιέμαι αν ο θάνατος παγετώνα
θα φανεί σε εσάς τόσο ιστορικό γεγονός όσο και σε εμένα.
Για μένα, τότε κατέρρευσε ο ορίζοντας.
Το μέλλον που προμήνυαν δεν είναι πια μακρινό, έχει έρθει.
Ο χρόνος τελειώνει.
Την πρώτη φορά που ένιωσα έτσι, πήρα μια φωτογραφική μηχανή.
Και χωρίς να το καταλάβω, άρχισα να σας φτιάχνω αυτήν τη χρονοκάψουλα.
Είναι 1997,
κι η κοπέλα μου, Μάγκα, μόλις γέννησε το πρώτο μας παιδί, τον Χίλνουρ.
Το πρώτο μπάνιο του Χίλνουρ με τη μαμά του.
Δεν είναι πανέμορφο;
Παράλληλα, ο άλλος παππούς μου, ο Γιον, μας λέει ότι ίσως πεθαίνει.
Οπότε, σπεύδουμε όλοι στο παραθαλάσσιο σπίτι του.
Εδώ έχουμε τέσσερις γενιές ξαπλωμένες στο γρασίδι.
Τους διαδόχους του θρόνου.
Ο μεγαλύτερος, με τον μεγαλύτερο γιο, και πάει λέγοντας.
Κι ο μεγαλύτερος από όλους.
Δείτε τι ωραίος τύπος είναι.
Δεν είμαι έτοιμος να πω αντίο.
Νωρίτερα εκείνο το καλοκαίρι, δούλευα στα Εθνικά Αρχεία,
ένα μέρος που διατηρεί τα παλαιότερα αρχεία της Ισλανδίας.
Κάθε αρχείο είναι μια πύλη που με στέλνει σε άλλη εποχή.
Ταξιδεύω με τις Έντα στο 1220,
όταν καταγράφονται πρώτη φορά οι μύθοι των θεών και του σύμπαντος.
Το Βιβλίο του Αποικισμού με πηγαίνει στο 874,
όταν εγκαταστάθηκαν οι πρώτοι άνθρωποι στην Ισλανδία.
Τώρα, βρίσκομαι στο 1862, σε έναν μύθο για ξωτικά.
Εδώ, ένα ξωτικό παρέσυρε έναν βοσκό στο σπίτι της μες στα βράχια.
Από εκεί, προσγειώνομαι στο σαλόνι κάποιας που γεννήθηκε το 1918.
Τραγουδάει μια αρχαία ισλανδική μορφή τέχνης,
τα τραγουδιστά ποιήματα ρίμουρ, που στα ισλανδικά σημαίνουν ρίμα.
Μου φαίνεται τόσο σπουδαία ανακάλυψη που μιλάω γι' αυτά στην τηλεόραση.
Δεν είχα ξανακούσει τίποτα παρόμοιο.
Αλλά όταν άρχισα να ακούω προσεκτικά τους στίχους περιείχαν τόση θλίψη.
Μιλούσαν για την κατάρρευση του παρελθόντος.
Καθώς άκουγα τη συνεχή επανάληψη και τον ρυθμό,
μαγεύτηκα.
Βάζω τις ηχογραφήσεις στον γιο μου όταν ταράζεται.
Ηρεμεί αμέσως μόλις αρχίσουν οι μελωδίες.
Η ηλικιωμένη που τον νανουρίζει ξαναζωντανεύει έναν χαμένο κόσμο.
Τον τραβάμε τώρα, που δεν μπορεί να κάνει τίποτα.
Όταν αρχίσει να μιλάει και να έχει πλάκα,
δεν θα τον βγάζουμε φωτογραφίες.
Αλλά θα έχουμε αυτό για πάντα.
Ποτέ δεν ήμουν τρελαμένος, ούτε είχα κανονική κάμερα.
Αλλά σκεπτόμενος τον παππού Γιον, αρπάζω ό,τι βρίσκω και καταγράφω.
Άντρι, έχει και ζουμ αυτό;
Ναι.
- Είσαι σίγουρος; - Ναι.
Όταν αναλογίζεσαι τα τελευταία 50 χρόνια, τι ξεχωρίζει;
Τι;
Έχει πλάκα να κάνεις λάθη.
- Έχει πλάκα να κάνεις λάθη; - Ναι.
Αυτό ξεχωρίζει.
- Αυτό ξεχωρίζει; - Ναι.
- Και δεν αξίζει να κάνεις οικονομίες. - Δεν αξίζει.
- Όχι. - Όχι.
Όσο πιο πολύ τραβάω, τόσο πιο πολύ κρατιέμαι απ' τα λόγια του παππού.
Λες και καταγράφοντάς τον, θα τον στείλω στο μέλλον,
όπου θα μπορέσω να τον ξαναδώ.
Ήταν η πιο ωραία πρόταση και ερωτική εξομολόγηση
που έχω ακούσει ποτέ από γυναίκα.
Αλήθεια;
Καμία Ισλανδή δεν έχει ξαναπεί τόσο όμορφα λόγια.
- Τι είπε; - Θες να μάθεις τι είπε;
Είναι μυστικό.
Η πιο ωραία πρόταση γάμου που άκουσα.
- Είναι μυστικό. - Είναι μυστικό.
- Πρέπει να το πούμε στον Άντρι. - Όχι!
Από εκείνη τη στιγμή, έχω την κάμερα ανοιχτή και καταγράφω ό,τι αγαπώ.
Όλα είναι καλυμμένα με λουλούδια.
Οι γυμναστικές επιδείξεις του Πέτουρ Τζόνσον.
Ο Μπόσι πάει για κολύμπι. Κοντεύουν μεσάνυχτα.
Γιαγιά!
Παίζουν μήλα. Ένα κουτί σαντιγί.
Η όμορφη τούρτα. Είναι 11 η ώρα. Ώρα για το πέταγμα της μπότας.
Η μπριζόλα είναι έτοιμη.
- Γεια, Μάγκα. - Γεια.
- Γεια σου, Χίλνουρ. - Γεια.
- Πόσων χρονών είσαι τώρα; - Τεσσάρων.
- Πόσων χρονών είσαι, Χίλνουρ; - Πέντε.
- Έξι χρονών. - Γεια σου, Κρίστιν Λοβίσα.
Γίνεσαι έξι μηνών; Χούλντα Φιλίπια, γίνεσαι ενός έτους σήμερα;
- Έλιν Φρέγια, πόσων ετών είσαι; - Δύο ετών.
Τώρα είμαι τριών.
- Έχεις τρελαθεί; - Είμαι ατίθαση!
- Είμαι μόνο ενός έτους. - Τι μικρό μωράκι.
Μάγκα, κοίτα πόσο νέα είσαι τώρα. Μόλις 30 χρονών.
Όχι, 31.
- Κι εγώ πόσο είμαι; - Είσαι πέντε χρονών!
Στην οικογένειά μας, ο Άρνι ήταν ο πρώτος μας αρχειοφύλακας.
ΝΤΑΛΙΟΥΡ
Μέσα από τα αρχεία του, μπορώ να μπω στις αναμνήσεις του.
Πολλές αναμνήσεις του με μεταφέρουν στο μέρος που αγαπάει περισσότερο.
Έβγαλες πολύ ιδιαίτερες φωτογραφίες στον παγετώνα.
Ναι, πράγματι.
Όταν ήμουν μικρός, ο παππούς Άρνι μάς έδειχνε φωτογραφίες
κι αφηγούταν τις περιπέτειές του.
Κάθε φωτογραφία τού θυμίζει κάτι.
Με αυτή, θυμάται τη χαρά της Χούλντα,
καθώς ο πάγος γίνεται ένα με τα σύννεφα.
Με αυτήν, θυμάται μέρη που περιμένουν να ονομαστούν.
Ο παγετώνας παίζει παιχνίδια με τη μνήμη του.
"Έτσι είναι στους παγετώνες", λέει ο παππούς Άρνι.
"Νομίζεις ότι ξαναπερπάτησες ένα μονοπάτι,
αλλά ξαφνικά βρίσκεσαι σε μια ρωγμή".
Και κάθε τόσο...
εμφανίζεται και μια ντάλια από τον κήπο του.
Με αυτήν τη φωτογραφία, ο Άρνι μιλάει για ένα είδος γαλήνης.
Τόσα χρόνια μετά, καταλαβαίνω τι σημαίνει αυτή η γαλήνη.
Ποια είναι η πρώτη σου ανάμνηση;
Θυμάμαι πολύ καλά όταν πέθανε ο πατέρας μου.
- Πόσων ετών ήσουν όταν πνίγηκε; - Δώδεκα ετών.
Ήταν φυσικά πολύ μεγάλο σοκ.
Πάντα πίστευα ότι αυτή η ανάμνηση τον απομάκρυνε από τον ωκεανό,
τον ώθησε προς τα βουνά.
Για τη Χούλντα, οι παγετώνες ήταν επίσης ένα μέρος παρηγοριάς.
Πρώτα, είχα αρραβωνιαστεί άλλον και απέκτησα δίδυμα μαζί του.
Δύο υπέροχα κορίτσια.
Αυτός πήγε να σπουδάσει στις ΗΠΑ.
Βρήκε μια Αμερικανίδα και με χώρισε.
Προφανώς ήταν μεγάλο σοκ.
Βρήκε δύναμη στον ουρανό και στον πάγο.
Ο παππούς Άρνι παρομοιάζει τις φωτογραφίες με τους παγετώνες,
γιατί κι αυτοί καταγράφουν το πέρασμα του χρόνου.
Οι παγετώνες μας περιλαμβάνουν μια ηφαιστειακή έκρηξη του 1918...
μία άλλη από το 1983...
μία από το 2004...
και μία το 2011.
Φυσαλίδες στον πάγο περιέχουν αρχαίο αέρα που αφηγείται παλιές ιστορίες.
Για τη ζέστη, το κρύο,
τις κατακρημνίσεις, τη γύρη, και τους ρύπους τους.
Οι παππούδες μου ήταν από τους πρώτους που άγγιξαν το βαθύ αρχείο του χρόνου.
Άλλο ένα ορόσημο για την έρευνα του παγετώνα Βατναγιόκουλ.
Τρυπούσαν για να φτάσουν στον πυρήνα του πάγου.
Τους βοήθησα κι εγώ. Να με.
Ήταν φανταστικό.
Επιτέλους, ένας πυρήνας πάγου με πολύτιμες πληροφορίες
για την εσωτερική δομή των παγετώνων,
και για τις κλιματικές αλλαγές στην Ισλανδία από το 1500.
Ήταν και συνεχίζει να είναι κάτι πολύ ξεχωριστό.
Οι Άρνι και Χούλντα είπαν
ότι όταν κρατάς έναν πυρήνα πάγου κρατάς τις αναμνήσεις της Γη.
Χαμογέλα!
Βγάζω βίντεο.
Χρόνια πολλά, πρωταθλητή!
Να ζήσεις, Άρνι και χρόνια πολλά
Μεγάλος να γίνεις με άσπρα μαλλιά
Παντού να σκορπίζεις
Της γνώσης το φως
Και όλοι να λένε να ένας σοφός
Ο παππούς Άρνι δεν θα θυμάται αυτό το πάρτι.
Όταν του λέω ότι είχε γενέθλια, λέει "Τι καλά. Πόσο είμαι τώρα;"
Παππού, θυμάσαι τον μήνα του μέλιτος;
- Αν θυμάμαι... - Στον Βατναγιόκουλ;
- Όχι, δεν τον θυμάμαι. - Δεν πειράζει, συνέχισε.
Έχει γίνει πολύ ξεχασιάρης.
Λέει ότι έγινε μια μέρα, ξαφνικά, όπως σκάνε οι ρωγμές...
και δεν θυμόταν καμία λεπτομέρεια.
Φιλί!
Φιληθείτε.
Γιαγιά!
Τώρα, ανοιγοκλείνω τα μάτια κι έχει περάσει ένας μήνας.
Έφυγες!
Τέλεια! Τέλεια!
- Πόση ώρα εξασκήθηκε; 15 λεπτά; - Δεκαπέντε λεπτά.
Είναι επτά η ώρα και το θερμόμετρο δείχνει...
- Τριάντα έξι βαθμούς. - Τριάντα έξι;
Το θερμόμετρο μες στο σπίτι δείχνει 50.
Σε ποια χώρα είμαστε;
Νόμιζα ότι είχα χρόνο.
Είναι τόσα που θέλω να ρωτήσω τον Άρνι...
κι άλλα τόσα που δεν θα μάθω ποτέ.
Κάτω από τον Βατναγιόκουλ βρίσκεται μια αεικίνητη οικογένεια ηφαιστείων.
Το απρόβλεπτο νησί μας κρύβει πολλά ερωτηματικά,
όπως το πότε θα εκραγεί ένα ηφαίστειο φέρνοντας παγετωνική πλημμύρα.
Βλέπουμε το νερό από τον παγετώνα να ρέει στην πλαγιά.
Τρομερή δύναμη.
Τα βάζαμε με τα στοιχεία της φύσης και προσαρμόζαμε τη ζωή μας γύρω τους.
Η πλημμύρα αποκόλλησε τεράστια παγόβουνα από την άκρη του παγετώνα
μεταφέροντάς τα σε μεγάλες αποστάσεις.
Όσοι στέκονται εδώ καταλαβαίνουν πόσο μικροί είμαστε οι άνθρωποι.
Οι ιστορίες των παππούδων μου είναι γεμάτες θαυμασμό για τη φύση.
Μας δείχνουν έναν κόσμο όπου η φύση είναι ζωντανή.
Και γεμάτη μυστήρια.
Πριν αλλάξουμε το τοπίο εδώ, υπήρχαν κάτι πλαγιές,
όπου έβλεπα τους Κρυμμένους Ανθρώπους.
Κάποτε είδαμε έναν να εμφανίζεται ξαφνικά και μετά να εξαφανίζεται.
- Εξαφανίστηκε; - Ναι.
"Είμαι ξωτικό", είπε.
"Κάποια ζούμε στις πλαγιές,
κι άλλα μες στα βράχια".
Είπε "Δεν με βλέπετε πλήρως,
γιατί χρειάζεται πολλή ενέργεια για να εμφανιστώ.
Αλλά αν αντλήσω αρκετή ενέργεια, μπορώ να σας μιλήσω."
Ακόμη και να σας επηρεάσω."
Πώς είναι το καινούριο παντελόνι;
Ωραίο είναι.
- Το κόντυνα. - Ναι.
Ήταν πολύ μακρύ.
Δεν μπορώ να αντισταθώ σε γυναίκα ξωτικό.
Θα εμφανίζεται συνέχεια μέχρι να υποκύψω.
Για παράδειγμα, με διέταξε να παντρευτώ την Ντίσα.
Και το έκανα.
Πολλοί απ' τη γενιά των παππούδων μου έχουν τέτοιες ιστορίες.
Κάθε λοφίσκος κρύβει έναν θρύλο.
Κάθε ποτάμι, έναν μύθο.
Κάθε παγετώνας, έναν κρυφό κόσμο.
Όταν δούλευα στα Εθνικά Αρχεία, βρήκα αυτήν την ηχογράφηση.
Ένας αγρότης αφηγείται έναν θρύλο για ένα μυθικό δάσος μέσα στον πάγο.
Πριν από εκατοντάδες χρόνια,
βρήκαν κορμούς σημύδας
στην άκρη του παγετώνα.
Είναι πολύ παράξενο.
Δεν το καταλαβαίνω, αλλά δεν λέω ότι δεν ισχύει.
Επί αιώνες, όσοι που ζουν στους πρόποδες του παγετώνα Βατναγιόκουλ
βλέπουν κορμούς μες στον πάγο που λιώνει.
Είναι παράξενο θέαμα στη χώρα μας που έχει ελάχιστα δέντρα,
και πυροδοτεί φήμες για ένα δάσος μέσα στον παγετώνα.
Ένα μέρος που κρύβει παράνομους και τρολ, όπου ο χρόνος πάγωσε.
Μα υπάρχει αλήθεια στον θρύλο.
Είναι γύρω στο έτος 900.
Οι πρώτοι πρόγονοί μας έφτασαν και είδαν δέντρα να μεγαλώνουν εδώ.
Ονόμασαν το μέρος Μπρέινταμορκ, το Μεγάλο Δάσος.
Με τα χρόνια,
η γλώσσα του παγετώνα κατέβαινε το βουνό και πάγωσε τα δέντρα.
Έχουμε 2026 κι η γλώσσα είναι ακόμα εδώ...
μα τώρα λέγεται Μπρεϊνταμεκουργιόκουλ, ο Παγετώνας του Μεγάλου Δάσους.
Ένα όνομα που συνδέει τον ζωντανό πάγο με την ίδρυση της Ισλανδίας.
Ένας παγετωνολόγος ανησυχεί
για τη μείωση των παγετώνων τα τελευταία χρόνια.
Λέει ότι η χώρα δεν θα έχει παγετώνες σε 200 χρόνια, ίσως και νωρίτερα.
Δεν είχαμε ξανά τόσο άσχημα νέα στην ιστορία μας.
Μας εκπλήσσει συνεχώς ότι υποχωρεί όλο και πιο γρήγορα.
Το ίδιο φαινόμενο συμβαίνει σε Ανταρκτική, Γροιλανδία,
στα Ιμαλάια, και σε κάθε περιοχή με παγετώνες.
Οι παγετώνες της Ισλανδίας
είναι χιλίων ετών, κι έτσι χάνουμε πέντε χρόνια ιστορίας κάθε χρόνο.
Παλεύω να αποδεχτώ τον θάνατο ενός παγετώνα.
Και τώρα λένε ότι θα χαθούν όλοι.
Οι παγετώνες φεύγουν απ' τον γεωλογικό χρόνο.
Αλλαγές που κάποτε χρειάζονταν εκατοντάδες, χιλιάδες,
ή κι εκατομμύρια χρόνια, εκτυλίσσονται πια στη διάρκεια μιας ανθρώπινης ζωής.
Ο παππούς Άρνι φωτογραφίζει συχνά τα λουλούδια στον κήπο του.
Το μόνο που θυμάται πραγματικά είναι ότι αγαπάει τη Χούλντα.
Έχει ένα ολόκληρο κουτί εκεί.
Για να δούμε.
Είναι από όταν πήγαμε όλοι μαζί στα Χάιλαντς.
Ναι.
Χάνει την ισορροπία του, οπότε τον πήγαμε σε κέντρο φροντίδας.
Σε μια επίσκεψη, τον βρίσκω μπροστά στην τηλεόραση.
Με ρώτησε, "Γιατί κινούνται τόσο γρήγορα αυτές οι φωτογραφίες;"
Σιγά σιγά αρχίζει να ξεθωριάζει.
Και τελικά, φεύγει.
- Πες μου το όνομά σου. - Άρνι Κγιάρτανσον.
- Πότε γεννήθηκες; - Στις 26 Νοεμβρίου 1922.
Και τι μέρα είναι σήμερα;
Είναι 27...
Μαρτίου 2004.
Συλλέγουμε υλικό και βιολογικά δείγματα
για να σε κλωνοποιήσουν τον 22ο αιώνα.
Τόσα χρόνια, νόμιζα πως με την κάμερα μπορούσα να κρατήσω την κάθε στιγμή.
Μα αλήθεια, έβλεπα το παρελθόν να τρεμοπαίζει πίσω απ' τον φακό
παρατηρώντας τις συνέπειες του χρόνου στην ταινία της κάμερας.
Τώρα, βλέπω τι ήταν πραγματικά.
Πάσχιζα να κρατηθώ από κάπου καθώς η ζωή προχωρά με φόρα,
να μην αφήσω να χαθούν όσα αγαπούσα.
Βλέπω παντού την παρόρμηση να κρατηθούμε από κάπου.
Αυτή είναι η Βιβλιοθήκη Νερού στη δυτική Ισλανδία.
Φυλάσσει λιωμένο πάγο από τους παγετώνες μας.
Εδώ είναι νερό από τον Παγετώνα Θόρις.
Εδώ από τον Παγετώνα Σνάιφελς.
Κι αυτό εδώ είναι από τον Οκ και συλλέχθηκε πριν τον θάνατό του.
Ίσως, με τη μορφή του νερού, ο πάγος να ταξιδεύει ακόμη στον χρόνο.
Είναι το ίδιο νερό, άλλωστε.
Ως πάγος, συγκρατεί αναμνήσεις.
Ως υγρό, τις χάνει;
Συχνά σκέφτομαι την ανησυχητική ησυχία του θανάτου ενός παγετώνα.
Είναι σαν καλοκαίρι που ήρθε και δεν έφυγε ποτέ.
Οι ωκεανοί σας θα είναι φτιαγμένοι από τους παγετώνες μας;
Η βροχή σας απ' τις θάλασσές μας;
Το νερό σας είναι το νερό μου.
Ο χρόνος σας είναι και δικός μου.
Σ' εμάς, ο ορίζοντας του παππού Γιον είναι και ορίζοντας του παππού του.
Και του δικού του παππού πιο πριν.
Εδώ τραγουδάει την "Ονειροχώρα",
μια ωδή στις παραθαλάσσιες πεδιάδες όπου έφτιαξε το σπίτι του.
...να η γη
των ονείρων μου
Η αγάπη του για το σπίτι του φαίνεται απ' τον τρόπο που μιλά γι' αυτό.
Μπορεί να με μεταφέρει εκεί με μια του μόνο λέξη.
Σκέφτομαι έναν όρο που χρησιμοποίησε. "φούγκλαμπγιαργκ",
που στα ισλανδικά σημαίνει "γκρεμός πουλιών".
Σημαίνει και "θορυβώδης συγκέντρωση".
Περιέγραψε έτσι τον γάμο των γονιών μου.
Ήταν σκέτο φούγκλαμπγιαργκ. Δεν άκουγες τίποτα.
Αλλά οι γκρεμοί που ήξερε ο Γιον δεν είναι οι γκρεμοί που ξέρω εγώ πια.
Τα θαλασσοπούλια δεν προσαρμόζονται στην κλιματική αλλαγή.
Μελέτες δείχνουν ότι ο πληθυσμός της φρατέρκουλας
μειώθηκε κατά 70% από το 1995.
Ο κύριος λόγος είναι η άνοδος της θερμοκρασίας των ωκεανών...
Αυτή η λέξη που για μένα σημαίνει φασαρία,
θα αναφέρεται σε ήσυχο μέρος όταν τη λέτε εσείς;
Ίσως το φούγκλαμπγιαρκ να γίνει λέξη-φάντασμα,
και να ξυπνά αναμνήσεις πουλιών που δεν υπάρχουν πια.
Αναρωτιέμαι για το όνομα Ισλανδία, χώρα του πάγου.
Σε 200 χρόνια, το άκουσμα του ονόματος της χώρας μου θα ξυπνά φαντάσματα;
- Ο μπαμπάς σου σε τραβάει βίντεο. - Το ξέρω.
Γιατί;
Είναι ξεχωριστό να βλέπεις ένα 11χρονο κορίτσι να τρώει τούρτα.
- Και παγωτό. - Και παγωτό.
Τι λες γι' αυτό;
Λίγο μετά τα γενέθλια της Χούλντα το 2019,
μου ζήτησαν να γράψω κάτι εις μνήμην του νεκρού παγετώνα Οκ
στην επερχόμενη κηδεία του.
Τα λόγια θα χαράσσονταν σε πλακέτα στο βουνό όπου ζούσε ο παγετώνας.
Είναι το όνειρο του συγγραφέα, αλλά και ο εφιάλτης του.
Έχει χώρο για τέσσερις σειρές.
Πώς μπορείς να πεις κάτι που θα έχει νόημα;
Ναι, και γράφεις σε χαλκό.
Δεν μπορείς να σβήσεις κάτι εύκολα, αν κάνεις λάθος.
Όπως όταν φτιάχνεις ταφόπλακα σε νεκροταφείο...
Κάποιος θα τη διαβάσει σε 200 και 500 χρόνια.
Ο χαλκός κρατάει πιο πολύ από την πέτρα, άρα ίσως σε 6.000 χρόνια.
Δεν ξέρω πώς να το προσεγγίσω.
Κάποτε έγραψα για την καταστροφή ενός άλλου φυσικού τοπίου.
Ζήτησα απ' τους Ισλανδούς να εμποδίσουν την κατασκευή φράγματος
που θα έπνιγε ένα ποτάμι παγετώνα.
Αλλά ποτέ δεν σκέφτηκα ότι η πηγή του ποταμού μπορούσε να πεθάνει.
Κι όχι εξαιτίας μιας τοπικής εταιρείας παραγωγής ενέργειας,
αλλά λόγω της δίψας του κόσμου για ενέργεια.
Δεν έγραψα ποτέ επιμνημόσυνο για παγετώνα. Κανείς δεν έχει γράψει.
Πώς αποχαιρετάς κάτι που δεν πίστευες ότι θα έχανες;
Όταν πέθανε ο παππούς, έγραφα συνεχώς τον επικήδειό του.
Αν σκεφτεί κανείς τον παππού
Είχα τόσα να πω.
ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΣΤΑ ΠΡΩΤΑ ΤΑΞΙΔΙΑ
ΤΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΠΑΓΕΤΩΝΟΛΟΓΙΑΣ
ΕΠΙΚΕΦΑΛΗΣ ΑΠΟΣΤΟΛΗΣ ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ
ΕΧΑΣΕ ΤΟΝ ΠΑΤΕΡΑ ΤΟΥ ΣΤΑ ΔΩΔΕΚΑ ΤΟΥ
Δεν ένιωσα ποτέ πιο κοντά στον Άρνι. Κι όμως, έφυγε.
ΗΤΑΝ ΤΥΧΕΡΟΣ ΠΟΥ ΓΝΩΡΙΣΕ ΤΗ ΓΙΑΓΙΑ ΜΟΥ ΤΗ ΧΟΥΛΝΤΑ
ΧΟΡΕΥΑΝ ΟΛΟ ΤΟ ΒΡΑΔΥ
ΚΑΙ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΑΛΕΣΕ ΣΕ ΑΠΟΣΤΟΛΗ ΣΤΟΝ ΒΑΤΝΑΓΙΟΚΟΥΛ
ΠΑΓΙΔΕΥΤΗΚΑΝ ΣΕ ΣΚΗΝΗ ΓΙΑ ΤΡΕΙΣ ΜΕΡΕΣ ΛΟΓΩ ΚΑΤΑΙΓΙΔΑΣ
ΤΟ ΜΕΡΟΣ ΛΕΓΕΤΑΙ ΜΠΡΟΥΝΤΑΡΜΠΟΥΝΓΚΑ Ο ΚΗΠΟΣ ΜΕ ΤΑ ΛΟΥΛΟΥΔΙΑ
Κατάλαβα πώς λέγοντάς του αντίο, η μνήμη του συνέχιζε να ζει.
Ο παππούς Άρνι έζησε μακρά ζωή που πρέπει να γιορτάσουμε.
Μα εμείς ευθυνόμαστε για το πρόωρο τέλος του παγετώνα Οκ.
Δεν έχουμε κάτι να γιορτάσουμε.
Πώς να εκφράσω το μέγεθος της απώλειας με τρόπο που να φτάσει στο μέλλον;
Ο θάνατος του παγετώνα Οκ δεν είναι μεμονωμένο γεγονός.
Απειλούνται τα πάντα στον κόσμο μας όπου όλα συνδέονται.
Οι παραλίες μας...
τα δάση μας...
οι εποχές μας...
οι αγαπημένοι μας.
Η γλώσσα μας.
Όταν υπάρχει αναταραχή σε τέτοια κλίμακα...
μόνο οι μύθοι μοιάζουν να μπορούν να την περιγράψουν.
Στη μυθολογία μας, ο κόσμος γεννήθηκε απ' τον πάγο,
αλλά τελειώνει στον ωκεανό, από τα θαλάσσια τέρατα.
Το Ερπετό της Μίντγκαρντ...
ΓΙΟΡΜΟΥΝΓΑΚΝΤΡ ΕΡΠΕΤΟ ΤΗΣ ΜΙΝΤΓΚΑΡΝΤ
είναι ο ωκεανός και ο ίδιος ο πλανήτης.
ΕΝΤΑ
Στις Έντα, ο Θορ προσπαθεί να κατατροπώσει το ερπετό.
Καθώς όμως το σκοτώνει, το ερπετό σκοτώνει τον Θορ.
Τα νερά φουσκώνουν και το δηλητήριο του ερπετού χύνεται στις θάλασσες.
Ο αμοιβαίος θάνατός τους πυροδοτεί τον θάνατο όλων των θεών
και την καταστροφή των πάντων.
Πώς μπορώ να εξηγήσω στο μέλλον το μέγεθος των όσων χάσαμε,
όταν μπορεί να μην υπάρχει μέλλον;
Κοίτα εδώ. Λίγο ακόμα.
Όχι... Άσ' το εκεί!
Όταν σβήσει το φως, ξεκίνα. Τώρα βάλε μπρος.
Δώσε πάσα!
Ναι, μπράβο.
Μπροστά, μπροστά!
Θα σας στείλω ένα τραγούδι, μια ρίμα που θα σας ταξιδέψει στον χρόνο.
Οι ομοιοκαταληξίες βοηθούσαν τον κόσμο να θυμάται μεγάλες ιστορίες
όταν δεν υπήρχε ακόμη τεχνολογία καταγραφής.
Υπήρχαν γυναίκες που μάθαιναν παράξενα ποιήματα από τις γιαγιάδες τους.
Που τις έμαθαν απ' τις γιαγιάδες τους,
κι εκείνες από τις δικές τους.
Βλέπεις πώς ξεδιπλώνεται ο χρόνος
κοιτάζοντας αυτές τις γυναίκες.
Τα ρίμουρ μεταφέρουν τις αρχαίες ιστορίες ανά τους αιώνες...
κάθε στροφή τους είναι ένα μέσο για να κρατάμε ζωντανό το παρελθόν.
Ίσως η μνήμη των γενεών
είναι ο πλησιέστερος τρόπος να βιώσουμε το βάθος του χρόνου.
Να ζήσεις, Χούλντα Φιλιπία
Και χρόνια πολλά
Γεια σου, γιαγιά.
- Πώς ήταν ο μήνας του μέλιτος; - Ήταν πολύ ωραία και δύσκολα.
Ζήσαμε κάθε λογής καιρικές συνθήκες στον παγετώνα.
Ναι.
Ήμασταν εκεί τρεις εβδομάδες.
- Τρεις εβδομάδες; - Ναι, στον παγετώνα.
Φοβερό. Πολύς καιρός.
Ωραία περάσαμε.
Μπορείς να της ζητήσεις να υπολογίσει; Πότε θα γίνει 96;
Θέλεις να υπολογίσεις πότε θα γίνεις 96;
Ναι.
Ξεχάσαμε να ανοίξουμε την κάμερα. Ας το ξανακάνουμε.
Άντρι.
- Να το πω; - Ναι, ρώτα την.
Πότε θα γίνεις 96 ετών;
- Το 2104. - Το 104.
Ναι.
Θα είχε πλάκα να ξέραμε τι θα έχει συμβεί μέχρι τότε.
Ναι.
Το 2104.
Αν το κοιτάξω έτσι, ένα μέλλον μετά από τη ζωή μου αρχίζει να φαίνεται.
Ένα μέρος όπου η κόρη μου μπορεί να είναι γιαγιά,
και η μνήμη της δικής μου γιαγιάς να συνεχίσει να ζει.
Μπορώ να αγγίξω τον χρόνο, από τη γέννηση της γιαγιάς το 1924
μέχρι το 2104, όπου μπορεί να βρούμε εσάς.
Είναι σαν μια χειραψία μεταξύ γενεών.
Ήταν από τις τελευταίες φορές που βιντεοσκόπησα τη γιαγιά Χούλντα.
Λίγο αργότερα, πέθανε κι αυτή.
Αλλάζει η σκυτάλη γενεών στην οικογένειά μου.
Αλλά πού και πού, τους συναντώ όλους ξανά.
Βλέπω τον τρόπο που χτυπά το φως τον παππού Γιον εδώ.
Και τον Άρνι.
Και την Ντίσα.
Γεια σου, γιαγιά.
Τότε συνειδητοποίησα πως οι άνθρωποι είναι σαν τα λουλούδια.
Μαραίνονται σταδιακά
και σκορπάνε οι σπόροι τους.
Αλλά από τη ρίζα, γεννάται νέα ζωή.
Δεν τράβηξα πολύ τις κηδείες τους, μόνο λίγα αποσπάσματα.
...αλλά νομίζω πως είναι καλό να τη βλέπω έτσι.
- Τι μπουφάν φοράς, Χίλνουρ; - Του παππού.
- Ωραίο. - Το σακάκι των πεδιάδων.
Πάμε!
Θέλω να δείτε πώς προχωρά η ζωή μας σε ομοιοκαταληξίες.
Οι κηδείες υπάρχουν στα ηλιοβασιλέματα.
Τα γενέθλια στις ανατολές.
Οι γάμοι ζουν σε άλλα πλάσματα.
Η καλοκαιρινή μας αποδημία στα ρυάκια.
Ο θερισμός στις πεδιάδες που πλημμυρίζουν.
Τόσο καιρό, η φύση κρατάει αρχεία γύρω μας.
Με αυτούς τους κύκλους χρόνου και νερού,
νιώθω άμεση σύνδεση με τους προγόνους και τους απογόνους.
Αλλά η εποχή μας δεν μοιάζει με καμία προηγούμενη.
Τραγουδάμε τα κύκνεια άσματα
Στο πέρασμα του χρόνου
Η νέα εποχή διαγράφει
Τα χνάρια των στίχων μας
Ο μόνος τρόπος να μείνουν ζωντανοί
Οι στίχοι της μητρικής μας γλώσσας
Είναι απ' τα χείλη των παιδιών μας
Χίλνουρ.
Η ρίμα που νανούριζε τον γιο μου είναι μια ελεγεία,
ένας αποχαιρετισμός στη ζωή που αγαπούσε η αοιδός.
Παροτρύνει τον ακροατή να νοιαστεί για ό,τι απομένει.
Τα λόγια της θλίψης ταξίδεψαν σ' ένα μέλλον
που της φαινόταν αδύνατο, κι όμως έφτασαν στ' αυτιά μου.
Είχα την τιμή να γράψω το κείμενο της επιγραφής.
Είναι παράξενο για έναν συγγραφέα να γράφει σε χαλκό,
κάτι που θα κρατήσει πιο πολύ από το χαρτί,
πιο πολύ κι από την πέτρα.
ΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Δείχνει μέσα μας και δείχνει και προς το μέλλον.
Ο κόσμος έρχεται εδώ και κοιτάζει τον ορίζοντα.
Αλλά θα κοιτάξουν και τις λέξεις της επιγραφής που περιγράφουν
πως αναγνωρίζουμε ότι ξέρουμε τι συμβαίνει.
Ξέρουμε τι πρέπει να γίνει,
αλλά μόνο όσοι διαβάσουν τις λέξεις αυτές
θα ξέρουν αν ανταποκριθήκαμε στην πρόκληση που μας παρουσιάστηκε.
ΓΡΑΜΜΑ ΓΙΑ ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Ο Οκ είναι ο πρώτος παγετώνας μας που χάνεται.
Τα επόμενα 200 χρόνια όλοι οι παγετώνες θα χαθούν.
Η επιγραφή αναγνωρίζει ότι ξέρουμε τι συμβαίνει
και τι πρέπει να γίνει.
Εσείς ξέρετε αν το κάναμε.
Αύγουστος 2019 415 ppm CO2
Στέκομαι εκεί όπου κάποτε υπήρχε πάγος,
και κοιτάζω πέρα από την κοιλάδα το διπλανό βουνό.
Ένα παχύ στρώμα πάγου, που παραμένει ακόμη παγετώνας,
κατεβαίνει αργά την πλαγιά.
Τι κάνεις;
- Είναι θολή η εικόνα. - Το ξέρω, πολύ θολή.
Δεν έπρεπε να είναι εστιασμένο; Δεν εστιάζει.
Πριν πεθάνει η Χούλντα, τη βιντεοσκοπούσαν τα παιδιά μου.
Τη βοηθούσαμε στον κήπο πολλά απογεύματα.
Να το.
Τι σκέφτεσαι για τον χρόνο;
- Τον χρόνο; - Ναι.
Ο χρόνος περνάει απίστευτα γρήγορα.
Έχω πάντα πολλά να κάνω.
Δεν νιώθω ποτέ μόνη.
Και συχνά αρχίζω να μιλάω
και νιώθω λες και κάθεται στην πολυθρόνα δίπλα μου.
Ζήσαμε πολύ όμορφη ζωή. Είναι ωραίο να έχεις αναμνήσεις.
Αρχίζω να μυρίζω τον παγετώνα τον Απρίλιο και ανυπομονώ να πάω.
Αλλά έχει περάσει πολύς καιρός από την τελευταία φορά που πήγα.
Θα χρειαστεί να με ανεβάσει αεροπλάνο, νομίζω.
Δεν μπορώ να σας στείλω έναν παγετώνα...
αλλά μπορώ να σας στείλω αυτό.
Μια πύλη για μια εποχή που οι παγετώνες είναι ακόμα ζωντανοί,
ανοιχτή, ώστε να παραμείνουν ζωντανοί.
Μακάρι να μπορούσα να ξέρω αν το λάβατε...
αλλά μόνο ο χρόνος θα δείξει.
Απόδοση: Μαρίνα Ζβε