1 00:00:02,000 --> 00:00:07,000 Downloaded from YTS.BZ 2 00:00:08,000 --> 00:00:13,000 Official YIFY movies site: YTS.BZ 3 00:00:43,919 --> 00:00:45,546 VOOR M'N DIERBAREN 4 00:00:45,712 --> 00:00:50,759 ALS JE DEZE TIJDCAPSULE VINDT, DRUK DAN OP AFSPELEN 5 00:01:22,291 --> 00:01:23,584 Hallo. 6 00:01:25,586 --> 00:01:26,878 Hallo. 7 00:01:28,297 --> 00:01:29,798 Hallo. 8 00:01:33,719 --> 00:01:36,305 Ik hoop dat je dit ontvangt. 9 00:01:39,683 --> 00:01:44,187 We zullen elkaar nooit ontmoeten, omdat we in andere tijden leven. 10 00:01:50,986 --> 00:01:53,613 Ik kan je geen gletsjer sturen... 11 00:01:54,698 --> 00:01:57,451 maar dit kan ik je wel sturen. 12 00:02:52,089 --> 00:02:56,301 Deze capsule had gevuld kunnen zijn met slangen uit de Amazone. 13 00:03:00,722 --> 00:03:05,936 Deze boa constrictor op m'n schouders is van m'n favoriete oom, John. 14 00:03:07,688 --> 00:03:10,774 Vijftien jaar later mag ik hem helpen met onderzoek... 15 00:03:10,941 --> 00:03:14,778 naar het paargedrag van de reuzenanaconda in Venezuela. 16 00:03:17,406 --> 00:03:20,450 Dan zou ik hier hebben gestaan... 17 00:03:20,617 --> 00:03:24,871 maar deze plannen botsen met m'n eigen paargedrag. 18 00:03:27,624 --> 00:03:30,669 {\an8}Dus ik blijf in m'n eigen habitat, hier in IJsland... 19 00:03:30,836 --> 00:03:33,672 {\an8}en schrijf poëzie en sciencefiction. 20 00:03:33,839 --> 00:03:37,717 {\an8}Andri Snær Magnasons boek The Story of the Blue Planet... 21 00:03:37,884 --> 00:03:40,470 {\an8}krijgt veel aandacht. 22 00:03:40,637 --> 00:03:45,183 {\an8}Dit is de meest politieke IJslandse roman die ik in tijden heb gelezen. 23 00:03:48,228 --> 00:03:50,313 {\an8}Hulda. 24 00:03:50,480 --> 00:03:54,317 {\an8}Daar is de gletsjertong, kijk. Oeps. 25 00:03:55,444 --> 00:03:57,487 {\an8}Daar is de gletsjer. 26 00:03:59,030 --> 00:04:00,991 {\an8}Daar. 27 00:04:02,242 --> 00:04:07,456 Het eerste wat ik stuur is een verhaal dat ik m'n kinderen vertelde. 28 00:04:09,958 --> 00:04:11,877 Het gaat over ons thuis. 29 00:04:19,551 --> 00:04:22,554 Eerst was er de leegte. 30 00:04:29,603 --> 00:04:33,482 Toen kwam het vuur bij het ijs. 31 00:04:36,943 --> 00:04:43,617 In de chaos verrees Auðhumla, een koe van rijp en sneeuw. 32 00:04:48,580 --> 00:04:51,833 Uit haar lichaam kwamen honderden gletsjers... 33 00:04:53,794 --> 00:04:57,214 die bergen en valleien uithakten. 34 00:05:02,969 --> 00:05:07,599 Uit haar uiers stroomden vier rivieren die de wereld voedden. 35 00:05:12,395 --> 00:05:16,316 Haar ijs maakte een thuis hier in IJsland... 36 00:05:16,483 --> 00:05:19,152 en IJsland werd een thuis voor ons allemaal. 37 00:05:58,984 --> 00:06:03,738 We leven al duizend jaar met het ijs. 38 00:06:09,369 --> 00:06:11,246 {\an8}Lachen. 39 00:06:13,832 --> 00:06:17,085 {\an8}Isgland... Isgland. 40 00:06:17,252 --> 00:06:18,712 {\an8}Klopt dat? - Ja. 41 00:06:18,879 --> 00:06:22,048 {\an8}Goed gedaan. - IJsland. 42 00:06:23,300 --> 00:06:28,847 Maar dat was nog maar het begin. En je hebt veel verhalen nodig. 43 00:06:36,563 --> 00:06:39,691 {\an8}Ik kan het noorderlicht vastleggen. Wauw. 44 00:06:42,110 --> 00:06:43,945 {\an8}Kijk, ze bewegen. 45 00:06:45,780 --> 00:06:49,743 {\an8}Wauw. Ze zijn verdwenen. - Ze zijn nu hier. 46 00:07:03,506 --> 00:07:07,177 Ik weet niet hoe oud je zult zijn als je dit ontvangt. 47 00:07:10,347 --> 00:07:16,436 Ik ben 53, ik praat tegen je vanuit het jaar 2026. 48 00:07:20,148 --> 00:07:22,609 En zo ziet IJsland er nu uit. 49 00:07:27,447 --> 00:07:29,991 {\an8}Ik heb nog nooit zoiets moois gezien. 50 00:07:30,158 --> 00:07:34,204 {\an8}Wat vinden jullie ervan, meiden? - Geweldig. 51 00:07:41,169 --> 00:07:43,046 {\an8}Dit is zo'n mooie route. 52 00:07:48,885 --> 00:07:51,054 {\an8}Andri, ben je bij ons? - Ja. 53 00:07:59,229 --> 00:08:03,566 M'n liefde voor deze plek komt van m'n opvoeders. 54 00:08:05,485 --> 00:08:07,237 M'n ouders... 55 00:08:08,780 --> 00:08:09,948 en m'n grootouders. 56 00:08:14,661 --> 00:08:17,956 {\an8}We zijn een familie van eerste en laatste keren. 57 00:08:19,666 --> 00:08:24,879 {\an8}Opa Jón was de laatste die op deze boerderij werd geboren. 58 00:08:26,881 --> 00:08:31,261 {\an8}Oma Dísa lachte altijd als eerste. 59 00:08:34,639 --> 00:08:39,894 {\an8}En oma Hulda was de eerste vrouw die in IJsland vloog. 60 00:08:42,856 --> 00:08:47,986 Opa Arni was een van de eersten die de IJslandse gletsjers verkende. 61 00:08:59,164 --> 00:09:02,751 Maar ik was de eerste die afscheid nam van iets... 62 00:09:04,127 --> 00:09:06,963 wat we nooit dachten te kunnen verliezen. 63 00:10:18,660 --> 00:10:20,995 Nu is het 2019. 64 00:10:21,162 --> 00:10:25,083 M'n jongste van vier kinderen, Hulda, wordt 11. 65 00:10:31,631 --> 00:10:35,969 En m'n laatste grootouder, ook Hulda, leeft nog. 66 00:10:37,804 --> 00:10:41,391 {\an8}Er wordt veel van je verwacht, Hulda. 67 00:10:41,558 --> 00:10:44,102 {\an8}We zijn Hulda's. 68 00:10:56,114 --> 00:11:01,953 Oma Hulda was 60 jaar getrouwd met m'n opa Arni. 69 00:11:05,373 --> 00:11:11,212 Nu beginnen de dingen waar ze het meest van houden uit te sterven. 70 00:11:11,379 --> 00:11:14,299 GODALANDS-GLETSJER MYRDALS-GLETSJER 71 00:11:14,465 --> 00:11:17,594 HOFS-GLETSJER 72 00:11:17,760 --> 00:11:21,472 VATNA-GLETSJER 73 00:11:24,684 --> 00:11:31,691 {\an8}In 2014 was de Ok de eerste gletsjer die stierf door klimaatverandering. 74 00:11:31,941 --> 00:11:35,278 {\an8}In augustus is er een herdenking. 75 00:11:35,445 --> 00:11:39,532 {\an8}Dit is de eerste begrafenis in z'n soort. 76 00:11:41,868 --> 00:11:45,038 Een begrafenis voor een gletsjer voelt onwerkelijk. 77 00:11:47,081 --> 00:11:49,792 Alsof m'n gevoel van thuis wegglipt. 78 00:11:52,003 --> 00:11:56,466 Ik verzamel al m'n hele leven gletsjerverhalen van m'n grootouders. 79 00:11:58,593 --> 00:12:02,013 En nu zie ik ze opeens in een nieuw licht. 80 00:12:12,398 --> 00:12:15,985 Ik heb de drang om ze allemaal te verzamelen... 81 00:12:16,152 --> 00:12:19,072 omdat ze nuttig kunnen zijn voor de toekomst. 82 00:12:26,871 --> 00:12:33,586 Dit is m'n favoriete verhaal. Hoe ze de liefde vonden op het ijs. 83 00:12:40,760 --> 00:12:42,804 Dit zijn hun beelden. 84 00:12:50,937 --> 00:12:55,566 Hier zijn ze op huwelijksreis in 1956. 85 00:12:57,986 --> 00:13:02,991 {\an8}En hier zijn ze in 2004, 2010... 86 00:13:04,450 --> 00:13:06,828 en 2017. 87 00:13:10,707 --> 00:13:17,547 {\an8}Van jongs af aan wilde ik al naar de bergen. 88 00:13:20,425 --> 00:13:26,055 {\an8}In de lente ruik ik, gek genoeg, een gletsjergeur. 89 00:13:30,560 --> 00:13:34,272 {\an8}Wat is een gletsjergeur? - Ik kan het niet beschrijven. 90 00:13:34,439 --> 00:13:37,567 {\an8}Het was iets speciaals. 91 00:13:37,734 --> 00:13:42,113 {\an8}Er hing een verkwikkende geur. 92 00:13:44,782 --> 00:13:49,620 {\an8}Wanneer heb je haar ontmoet? - Bij een bijeenkomst van alpinisten. 93 00:13:51,706 --> 00:13:54,292 {\an8}Ik vond haar meteen leuk. 94 00:13:57,003 --> 00:13:59,338 {\an8}Ik zei vaak tegen m'n moeder: 95 00:13:59,505 --> 00:14:03,468 {\an8}Was ik maar een jongen, dan kon ik dit en dat doen. 96 00:14:04,594 --> 00:14:06,179 {\an8}Meer avonturen beleven. 97 00:14:08,347 --> 00:14:11,059 {\an8}Ik was overal voor in. 98 00:14:13,811 --> 00:14:18,691 {\an8}Arni zei: We gaan naar de Vatna-gletsjer. 99 00:14:18,858 --> 00:14:22,612 {\an8}Ik zei: Mag ik met je mee? 100 00:14:22,779 --> 00:14:29,786 {\an8}Ze verklaarden me voor gek dat ik een vrouw meenam naar de Vatna. 101 00:14:30,244 --> 00:14:33,414 {\an8}Dat is belachelijk. 102 00:14:40,755 --> 00:14:43,424 {\an8}De grootste gletsjer is de Vatnajökull. 103 00:14:43,591 --> 00:14:47,929 {\an8}Hij beslaat een twaalfde van IJsland en is de grootste van Europa. 104 00:14:48,096 --> 00:14:51,516 {\an8}Reizen naar de Vatnajökull zijn gevaarlijk. 105 00:14:51,682 --> 00:14:57,188 {\an8}Alleen voor goed uitgeruste en ervaren bergbeklimmers. 106 00:15:06,489 --> 00:15:09,617 {\an8}We hebben een hele week op de gletsjer doorgebracht. 107 00:15:11,452 --> 00:15:13,162 {\an8}En sindsdien zijn we samen. 108 00:15:19,836 --> 00:15:22,130 {\an8}We zijn vrijdag getrouwd... 109 00:15:22,296 --> 00:15:27,552 {\an8}en vertrokken de volgende ochtend voor een reis van drie weken. 110 00:15:42,358 --> 00:15:46,237 {\an8}Daarna gingen we vaak naar de Vatna-gletsjer... 111 00:15:46,404 --> 00:15:49,907 {\an8}met de IJslandse Glaciologische Vereniging. 112 00:15:53,494 --> 00:15:56,330 {\an8}Dat was het begin van het onderzoek. 113 00:16:00,668 --> 00:16:04,964 {\an8}Het zijn dezelfde metingen die ze vandaag de dag doen. 114 00:16:14,974 --> 00:16:19,562 {\an8}Heb je het ooit koud gehad? - Nee, nooit. 115 00:16:19,729 --> 00:16:21,564 {\an8}We waren net getrouwd. 116 00:16:25,776 --> 00:16:28,279 {\an8}Beschouw je de gletsjer als je tweede thuis? 117 00:16:28,446 --> 00:16:30,489 {\an8}Ja. 118 00:16:35,369 --> 00:16:40,166 {\an8}Het is een andere wereld, op zo'n gletsjer. 119 00:16:43,336 --> 00:16:45,838 {\an8}Alles is wit. 120 00:16:49,175 --> 00:16:51,302 {\an8}Er komt geen einde aan. 121 00:17:07,318 --> 00:17:09,028 {\an8}Hoe oud ben je nu? 122 00:17:11,113 --> 00:17:14,784 {\an8}Ik ben alles vergeten. - Je wordt 95, m'n Arni. 123 00:17:14,951 --> 00:17:16,327 {\an8}95? - Ja. 124 00:17:16,494 --> 00:17:20,957 {\an8}Ja, jij houdt dat bij voor me. - Ja, dat doe ik. 125 00:17:21,123 --> 00:17:22,750 {\an8}Helemaal. 126 00:17:22,917 --> 00:17:25,628 {\an8}En dat doe je altijd. 127 00:17:25,795 --> 00:17:29,423 {\an8}Ik weet niet hoe ik m'n leven had moeten doorkomen... 128 00:17:29,590 --> 00:17:34,387 {\an8}als ik haar niet had gehad. 129 00:17:41,102 --> 00:17:44,897 Ik wil dat je gletsjers kent zoals m'n grootouders ze kenden. 130 00:17:49,777 --> 00:17:51,487 Zoals ik ze ken. 131 00:19:29,585 --> 00:19:32,254 Zo klinkt een gletsjer. 132 00:19:33,589 --> 00:19:36,801 Je ziet het niet, maar hij beweegt. 133 00:20:00,533 --> 00:20:05,246 Als de sneeuw zich lang genoeg ophoopt, jaar na jaar... 134 00:20:05,413 --> 00:20:09,959 wordt het ijs zwaar en begint het te verschuiven onder z'n eigen gewicht. 135 00:20:14,338 --> 00:20:21,220 Die beweging definieert een gletsjer, ijs dat tot leven is gekomen. 136 00:20:39,321 --> 00:20:43,701 Het leven van een gletsjer ontvouwt zich in geologische tijd... 137 00:20:43,868 --> 00:20:48,289 over eeuwen en millennia. in plaats van maanden en jaren. 138 00:20:54,628 --> 00:20:57,381 Blauw is de kleur van het oudere ijs. 139 00:21:00,259 --> 00:21:03,763 Hoe dieper het blauw, hoe dieper de tijd. 140 00:21:15,441 --> 00:21:21,405 Zolang er meer sneeuw valt dan smelt, blijft de gletsjer stromen. 141 00:21:28,954 --> 00:21:32,416 Die cyclus brengt het land tot leven. 142 00:21:54,897 --> 00:21:58,901 M'n grootouders dachten dat er altijd gletsjers zouden zijn. 143 00:22:03,072 --> 00:22:05,658 Dat dacht ik ook. 144 00:22:13,999 --> 00:22:18,754 Maar op een dag in 2014 komt dit op het nieuws. 145 00:22:21,632 --> 00:22:25,177 {\an8}De Ok-gletsjer lag op een berg in het westen van IJsland. 146 00:22:25,344 --> 00:22:29,098 {\an8}Hij stond bekend als de kleinste gletsjer van IJsland. 147 00:22:29,265 --> 00:22:32,601 {\an8}Maar hij wordt nu niet meer als gletsjer erkend. 148 00:22:32,768 --> 00:22:36,313 {\an8}Glacioloog Oddur Sigurðsson gaat de berg op... 149 00:22:36,480 --> 00:22:39,775 {\an8}om een overlijdensakte af te geven voor de gletsjer. 150 00:22:42,027 --> 00:22:48,325 {\an8}Ik heb als doodsoorzaak extreme zomerhitte opgegeven. 151 00:22:48,492 --> 00:22:52,162 {\an8}De gletsjer was pas 700 jaar toen hij overleed. 152 00:22:52,329 --> 00:22:55,249 {\an8}Het was nog maar een kind onder de gletsjers. 153 00:22:55,416 --> 00:23:01,171 {\an8}Rond 1900 was hij ongeveer 15 vierkante kilometer. 154 00:23:01,338 --> 00:23:03,883 {\an8}Maar in de afgelopen 15 jaar... 155 00:23:04,049 --> 00:23:09,263 {\an8}is hij sneller geslonken dan ik voor mogelijk had gehouden. 156 00:23:09,430 --> 00:23:13,684 {\an8}Hij is opmerkelijk snel kleiner geworden. 157 00:23:15,019 --> 00:23:19,857 {\an8}Hij beweegt niet meer, en daarom is het nu 'dood ijs'. 158 00:23:33,746 --> 00:23:39,627 Zal de dood van een gletsjer voor jou net zo historisch zijn als voor mij? 159 00:23:42,671 --> 00:23:45,925 Voor mij is dit het moment dat de horizon instortte. 160 00:23:48,928 --> 00:23:54,058 De toekomst waar we voor gewaarschuwd zijn, is niet langer ver weg. 161 00:23:54,224 --> 00:23:55,726 Hij is hier. 162 00:24:04,360 --> 00:24:06,487 De tijd dringt. 163 00:24:14,620 --> 00:24:19,375 De eerste keer dat ik me zo voelde, pakte ik een camera. 164 00:24:19,541 --> 00:24:24,254 En zonder het te beseffen begon ik deze tijdcapsule voor je te maken. 165 00:24:32,638 --> 00:24:34,556 Het is 1997. 166 00:24:34,723 --> 00:24:40,688 M'n vriendin Magga is bevallen van ons eerste kind, Hlynur. 167 00:24:40,854 --> 00:24:45,651 {\an8}Dit is Hlynurs eerste bad met z'n moeder. 168 00:24:45,818 --> 00:24:47,903 {\an8}Is dat niet mooi? 169 00:24:53,325 --> 00:24:58,580 Tegelijkertijd vertelt m'n andere opa, Jón, dat hij stervende is. 170 00:25:00,332 --> 00:25:03,335 We gaan allemaal naar z'n huis aan zee. 171 00:25:07,006 --> 00:25:09,883 {\an8}Hier liggen vier generaties op het gras. 172 00:25:10,050 --> 00:25:12,386 {\an8}De troonopvolgers. 173 00:25:12,553 --> 00:25:16,974 {\an8}De oudste met z'n oudste zoon en zijn oudste zoon en zijn oudste zoon. 174 00:25:17,141 --> 00:25:20,227 {\an8}De oudste van allemaal. 175 00:25:23,689 --> 00:25:25,399 Kijk hoe cool hij is. 176 00:25:28,402 --> 00:25:30,988 Ik wil nog geen afscheid nemen. 177 00:25:39,371 --> 00:25:43,375 Eerder die zomer kreeg ik een baan bij het Nationaal Archief... 178 00:25:43,542 --> 00:25:48,005 waar de oudste documenten van IJsland bewaard worden. 179 00:25:49,631 --> 00:25:54,636 Elk archief is een portaal dat me naar een andere tijd stuurt. 180 00:25:55,929 --> 00:25:58,307 Ik reis door de Edda's, naar 1220... 181 00:25:58,474 --> 00:26:04,063 als onze mythen van de goden en de kosmos worden opgeschreven. 182 00:26:05,814 --> 00:26:09,443 Het Boek van Nederzettingen voert me naar 874... 183 00:26:09,610 --> 00:26:12,237 toen de eerste mensen op IJsland kwamen wonen. 184 00:26:14,990 --> 00:26:20,370 Nu zit ik in 1862, in een volksverhaal over elfen. 185 00:26:20,537 --> 00:26:25,375 Hier heeft een elf een herder in haar grot gelokt. 186 00:26:30,672 --> 00:26:35,969 Dan land ik in de woonkamer van een oude vrouw uit 1918. 187 00:26:36,136 --> 00:26:39,473 Ze zingt een van de oudste kunstvormen in IJsland. 188 00:26:39,640 --> 00:26:44,812 Gedichten die rímur worden genoemd, het IJslandse woord voor rijm. 189 00:27:30,732 --> 00:27:35,320 De rímur zijn zo'n ontdekking voor me dat ik het deel op tv. 190 00:27:35,487 --> 00:27:38,323 {\an8}Ik had nog nooit zoiets gehoord. 191 00:27:38,490 --> 00:27:45,372 {\an8}Toen ik goed naar de teksten ging luisteren, zat er zo veel verdriet in. 192 00:27:45,539 --> 00:27:50,127 {\an8}Het ging over het instorten van de oude manieren. 193 00:27:50,294 --> 00:27:56,466 {\an8}Terwijl ik naar de constante herhaling en het ritme luisterde... 194 00:27:56,633 --> 00:27:58,552 {\an8}raakte ik erdoor betoverd. 195 00:28:01,013 --> 00:28:04,600 Ik speel de opnames af voor m'n zoontje als hij onrustig is. 196 00:28:04,766 --> 00:28:09,062 Hij kalmeert zodra de melodieën beginnen. 197 00:28:09,229 --> 00:28:12,149 Die oude vrouw die m'n zoon in slaap zingt... 198 00:28:12,316 --> 00:28:16,486 brengt een verloren wereld weer tot leven. 199 00:28:21,074 --> 00:28:24,161 {\an8}We filmen hem nu, terwijl hij nog niets kan. 200 00:28:24,328 --> 00:28:27,372 {\an8}En als hij begint te praten en leuk gaat doen... 201 00:28:27,539 --> 00:28:29,708 {\an8}filmen we hem helemaal niet meer. 202 00:28:30,834 --> 00:28:32,669 {\an8}Maar dit zal ik altijd hebben. 203 00:28:39,843 --> 00:28:43,388 Ik was nooit een echte nerd met een goede camera. 204 00:28:43,555 --> 00:28:50,562 Maar in opa Jóns laatste zomer pak ik wat ik heb en begin ik te filmen. 205 00:28:50,896 --> 00:28:54,858 {\an8}Andri, heeft dat ding een zoomlens? - Ja. 206 00:28:55,025 --> 00:28:57,444 {\an8}Weet je het zeker? - Ja. 207 00:28:59,780 --> 00:29:03,742 {\an8}Als je terugkijkt op de afgelopen 50 jaar, wat is dan het belangrijkst? 208 00:29:03,909 --> 00:29:05,243 {\an8}Wat? 209 00:29:07,621 --> 00:29:10,374 {\an8}Hoe leuk het is om fouten te maken. 210 00:29:10,540 --> 00:29:13,543 {\an8}Is het leuk om fouten te maken? - Ja. 211 00:29:13,710 --> 00:29:15,170 {\an8}Dat is belangrijk. 212 00:29:15,337 --> 00:29:17,839 {\an8}Is dat belangrijk? - Ja. 213 00:29:19,383 --> 00:29:22,594 {\an8}En geld besparen loont nooit. - Loont besparen nooit? 214 00:29:22,761 --> 00:29:24,346 {\an8}Nee. 215 00:29:25,681 --> 00:29:30,519 Hoe meer ik film, hoe meer ik opa's woorden kan bewaren. 216 00:29:32,479 --> 00:29:36,191 Alsof ik hem met de opnames naar de toekomst kan brengen... 217 00:29:36,358 --> 00:29:38,735 waar ik hem weer kan zien. 218 00:29:38,902 --> 00:29:43,407 {\an8}Het was het mooiste aanzoek en de mooiste bekentenis... 219 00:29:43,573 --> 00:29:46,034 {\an8}die ik ooit van een vrouw heb gehoord. 220 00:29:46,201 --> 00:29:47,619 {\an8}Is dat zo? 221 00:29:47,786 --> 00:29:50,872 {\an8}Geen IJslandse vrouw heeft ooit zoiets moois gezegd. 222 00:29:51,039 --> 00:29:54,126 {\an8}Wat zei ze dan? - Wil je weten wat ze zei? 223 00:29:54,292 --> 00:29:56,461 {\an8}Dat is geheim. 224 00:30:00,340 --> 00:30:02,843 {\an8}Het mooiste aanzoek dat ik ooit heb gehoord. 225 00:30:03,010 --> 00:30:05,429 {\an8}Het is een geheim. - Precies. 226 00:30:05,595 --> 00:30:09,641 {\an8}Maar we moeten het Andri vertellen. - Nee. 227 00:30:21,236 --> 00:30:27,242 Vanaf nu laat ik de camera draaien en film ik alles waar ik van hou. 228 00:30:34,166 --> 00:30:36,501 {\an8}Alles is bedekt met bloemen. 229 00:30:36,668 --> 00:30:39,796 {\an8}Pétur Jónssons gymnastiekshow. 230 00:30:39,963 --> 00:30:43,675 {\an8}Dat is Bósi, hij gaat zwemmen. Het is bijna middernacht. 231 00:30:45,886 --> 00:30:47,721 {\an8}Oma. 232 00:30:47,888 --> 00:30:49,890 {\an8}Ze spelen trefbal. Dat is slagroom. 233 00:30:50,057 --> 00:30:53,769 {\an8}Wat een mooie taart. Het is elf uur. Tijd voor laarzenwerpen. 234 00:30:56,897 --> 00:30:59,775 {\an8}De biefstuk is klaar. 235 00:30:59,941 --> 00:31:01,026 {\an8}Hallo, Magga. - Hoi. 236 00:31:01,193 --> 00:31:02,944 {\an8}Hallo, Hlynur. - Hoi. 237 00:31:03,111 --> 00:31:05,614 {\an8}Hoe oud ben je nu? - Vier. 238 00:31:05,781 --> 00:31:08,617 {\an8}Hoe oud ben je, Hlynur? - Vijf. 239 00:31:08,784 --> 00:31:11,078 {\an8}Zes jaar. - Hé, Kristín Lovísa. 240 00:31:11,244 --> 00:31:15,749 {\an8}Word je zes maanden? Hulda Filippía, word je vandaag één? 241 00:31:15,916 --> 00:31:19,711 {\an8}Elín Freyja, hoe oud ben je? - Twee jaar. 242 00:31:19,878 --> 00:31:21,880 {\an8}Nu ben ik drie. 243 00:31:22,047 --> 00:31:25,300 {\an8}Ben je gek geworden? - Ik ben een wild kind. 244 00:31:28,512 --> 00:31:32,349 {\an8}Ik ben pas één. - O jee, de kleine baby. 245 00:31:32,516 --> 00:31:36,186 {\an8}Magga, kijk eens hoe jong je nu bent. Nog maar 30. 246 00:31:36,353 --> 00:31:39,022 {\an8}31. 247 00:31:39,189 --> 00:31:43,318 {\an8}En hoe oud ben ik? - Je bent vijf jaar. 248 00:32:24,359 --> 00:32:27,737 Opa Arni was de eerste archivaris van onze familie. 249 00:32:47,174 --> 00:32:50,719 Via z'n verslagen kan ik in z'n herinneringen stappen. 250 00:33:06,401 --> 00:33:11,198 Veel van z'n herinneringen brengen me naar z'n favoriete plek. 251 00:33:15,368 --> 00:33:18,496 {\an8}Je maakte heel speciale foto's op de gletsjer. 252 00:33:18,663 --> 00:33:20,415 {\an8}Ja, dat klopt. 253 00:33:23,460 --> 00:33:27,547 Toen ik klein was, gaf opa Arni diavoorstellingen... 254 00:33:27,714 --> 00:33:29,633 en vertelde over z'n avonturen. 255 00:33:45,565 --> 00:33:48,902 Elke foto frist Arni's geheugen op. 256 00:33:54,032 --> 00:33:56,618 Deze dia herinnert hem aan Hulda's geluk... 257 00:33:56,785 --> 00:33:59,704 als het ijs zich vermengt met de wolken. 258 00:34:04,501 --> 00:34:09,130 Bij deze denkt hij aan plaatsen die nog een naam moeten krijgen. 259 00:34:11,716 --> 00:34:14,636 De gletsjer speelt ook een spel met z'n geheugen. 260 00:34:18,223 --> 00:34:21,559 'Zo gaat dat op een gletsjer,' zegt opa Arni. 261 00:34:21,726 --> 00:34:27,565 'Je denkt dat je een pad al eens gelopen hebt, maar dan opeens... 262 00:34:27,732 --> 00:34:29,567 is er een kloof.' 263 00:34:48,086 --> 00:34:49,296 En af en toe... 264 00:34:51,381 --> 00:34:55,510 komt er een dahlia uit z'n tuin in beeld. 265 00:35:02,934 --> 00:35:07,272 Met deze dia vertelt Arni over een bepaald soort rust. 266 00:35:09,983 --> 00:35:15,280 Na al die jaren begrijp ik precies wat die rust betekent. 267 00:35:19,075 --> 00:35:21,202 {\an8}Wat is je eerste herinnering? 268 00:35:22,829 --> 00:35:26,583 {\an8}Ik weet nog goed dat m'n vader overleed. 269 00:35:26,750 --> 00:35:31,338 {\an8}Hoe oud was je toen hij verdronk? - Twaalf. 270 00:35:37,594 --> 00:35:42,265 {\an8}Het was natuurlijk een grote schok. 271 00:35:48,063 --> 00:35:52,359 Ik denk dat die herinnering hem wegduwde van de oceaan... 272 00:35:52,525 --> 00:35:54,027 en bergopwaarts. 273 00:36:00,033 --> 00:36:04,079 Voor Hulda waren gletsjers ook een plek van troost. 274 00:36:06,373 --> 00:36:12,504 {\an8}Eerst was ik verloofd met een ander, en we kregen een tweeling. 275 00:36:12,671 --> 00:36:16,049 {\an8}Twee lieve meisjes. 276 00:36:16,216 --> 00:36:19,803 {\an8}Hij ging in de VS studeren. 277 00:36:21,096 --> 00:36:26,559 {\an8}Hij vond een Amerikaanse en maakte het uit met me. 278 00:36:26,726 --> 00:36:29,854 {\an8}Dat was natuurlijk nogal een schok. 279 00:36:36,027 --> 00:36:41,324 Ze vond kracht in de lucht en in het ijs. 280 00:37:03,012 --> 00:37:07,350 Opa Arni vergelijkt fotografie met gletsjers. 281 00:37:07,517 --> 00:37:11,104 Die leggen ook het verstrijken van de tijd vast. 282 00:37:19,904 --> 00:37:25,785 Onze gletsjers bevatten een vulkaanuitbarsting uit 1918... 283 00:37:28,163 --> 00:37:30,331 een andere uit 1983... 284 00:37:32,876 --> 00:37:35,086 een uit 2004... 285 00:37:37,589 --> 00:37:39,758 en 2011. 286 00:37:55,106 --> 00:38:01,404 Bellen in het ijs bevatten oude lucht die over voorbije seizoenen vertelt. 287 00:38:01,571 --> 00:38:05,909 Hun warmte, hun kou... 288 00:38:06,075 --> 00:38:12,499 hun neerslag, hun pollen, hun vervuilingen. 289 00:38:16,169 --> 00:38:21,299 M'n grootouders waren onder de de eersten die dit archief aanraakten. 290 00:38:21,466 --> 00:38:25,094 {\an8}Er is weer een mijlpaal bereikt in het gletsjeronderzoek. 291 00:38:27,013 --> 00:38:32,185 {\an8}Ze waren aan het boren om bij het diepe ijs te komen. 292 00:38:34,145 --> 00:38:38,358 {\an8}Ik was assistent. Daar ben ik. 293 00:38:38,525 --> 00:38:40,985 {\an8}Het was fantastisch. 294 00:38:42,570 --> 00:38:47,116 {\an8}Eindelijk is er een ijskern met waardevolle informatie... 295 00:38:47,283 --> 00:38:49,577 {\an8}over de interne structuur van gletsjers... 296 00:38:49,744 --> 00:38:54,123 {\an8}en informatie over veranderingen in het klimaat tot aan het jaar 1500. 297 00:38:55,917 --> 00:38:59,754 {\an8}Dat was heel speciaal en dat is het nu nog. 298 00:39:06,511 --> 00:39:10,223 Arni en Hulda vertelden me dat als je een ijskern vasthoudt... 299 00:39:10,390 --> 00:39:14,185 je de herinneringen van de aarde in je hand hebt. 300 00:40:09,824 --> 00:40:11,326 {\an8}Lachen. 301 00:40:13,661 --> 00:40:15,163 {\an8}Ik maak een video. 302 00:40:15,330 --> 00:40:17,957 {\an8}Gefeliciteerd, kerel. 303 00:40:18,124 --> 00:40:22,295 {\an8}je bent vandaag jarig 304 00:40:22,462 --> 00:40:25,882 {\an8}daarom zingen we een lied 305 00:40:26,049 --> 00:40:29,594 {\an8}op dezelfde dag 306 00:40:29,761 --> 00:40:33,014 {\an8}dat jij geboren werd 307 00:40:33,181 --> 00:40:39,562 {\an8}gefeliciteerd met je geluksdag mijn geluksvogel 308 00:40:45,193 --> 00:40:48,613 Opa Arni zal zich dit feest niet herinneren. 309 00:40:52,158 --> 00:40:58,122 Als ik zeg dat hij jarig is, zegt hij: Wat leuk. Hoe oud ben ik nu? 310 00:41:04,128 --> 00:41:07,715 {\an8}Opa, weet je nog dat je op huwelijksreis was? 311 00:41:07,882 --> 00:41:11,594 {\an8}Of ik me... - De huwelijksreis op de Vatnajökull. 312 00:41:11,761 --> 00:41:17,016 {\an8}Nee, dat weet ik niet meer. - Het is goed, toe maar. 313 00:41:19,060 --> 00:41:21,771 {\an8}Hij is zo vergeetachtig geworden. 314 00:41:24,732 --> 00:41:28,277 Hij zegt dat het op een dag gewoon gebeurde, als een barst. 315 00:41:30,613 --> 00:41:33,324 Hij kon zich geen enkel detail herinneren. 316 00:41:57,682 --> 00:41:59,267 {\an8}Jullie moeten zoenen. 317 00:42:01,769 --> 00:42:04,147 Jullie moeten zoenen. 318 00:42:09,861 --> 00:42:11,529 Oma. 319 00:42:11,696 --> 00:42:15,033 Als ik met m'n ogen knipper, is er alweer een maand voorbij. 320 00:42:17,660 --> 00:42:19,495 {\an8}Daar ga je. 321 00:42:22,081 --> 00:42:24,792 {\an8}Goed zo. 322 00:42:24,959 --> 00:42:29,255 {\an8}Hoelang heeft ze geoefend? 15 minuten? - Een kwartiertje. 323 00:42:29,422 --> 00:42:32,508 {\an8}Het is zeven uur en onze thermometer geeft aan... 324 00:42:32,675 --> 00:42:35,053 {\an8}Zesendertig. 325 00:42:35,219 --> 00:42:38,181 {\an8}De thermometer op het huis staat op 50. 326 00:42:38,347 --> 00:42:39,682 {\an8}In welk land zijn we? 327 00:42:54,739 --> 00:42:56,324 Ik dacht dat ik langer had. 328 00:43:06,042 --> 00:43:08,795 Ik wil Arni nog zo veel vragen. 329 00:43:11,005 --> 00:43:14,092 En er is nog veel meer dat ik nooit zal weten. 330 00:43:25,353 --> 00:43:29,649 {\an8}Onder de Vatna-gletsjer bevindt zich een rusteloze familie vulkanen. 331 00:43:40,493 --> 00:43:44,956 Ons onvoorspelbare eiland herbergt veel onbekende factoren. 332 00:43:45,123 --> 00:43:51,003 Een vulkaanuitbarsting kan zomaar een gletsjeroverstroming veroorzaken. 333 00:43:51,170 --> 00:43:54,340 {\an8}We zien het water van de gletsjer de helling af stromen. 334 00:43:54,507 --> 00:43:56,676 {\an8}Een formidabele kracht. 335 00:44:01,931 --> 00:44:07,186 We hebben altijd tegen de elementen gevochten en ons leven erop aangepast. 336 00:44:09,397 --> 00:44:14,110 {\an8}De overstroming trok enorme ijsbergen van de rand van de gletsjer... 337 00:44:14,277 --> 00:44:16,654 {\an8}en nam ze ver mee over het zand. 338 00:44:20,199 --> 00:44:25,204 {\an8}Als je hier staat, voel je hoe klein de mens is vergeleken met dit alles. 339 00:44:36,841 --> 00:44:42,680 Eerbied voor deze krachten zit in alle verhalen van m'n grootouders. 340 00:44:45,558 --> 00:44:51,147 Hun verhalen weerspiegelen hun wereldbeeld, met een levende natuur... 341 00:44:53,316 --> 00:44:55,735 die vol mysteries zit. 342 00:44:57,778 --> 00:45:02,742 {\an8}Voor we het landschap veranderden, waren er kliffen... 343 00:45:02,909 --> 00:45:06,287 {\an8}waar ik vroeger weleens de Verborgen Mensen zag. 344 00:45:08,206 --> 00:45:14,337 {\an8}We zagen ooit een Verborgen Man verschijnen en weer verdwijnen. 345 00:45:14,503 --> 00:45:16,088 {\an8}Verdween hij? - Ja. 346 00:45:17,965 --> 00:45:20,468 {\an8}'Ik ben een elfenvrouw', zegt ze. 347 00:45:20,635 --> 00:45:23,554 {\an8}'Sommigen van ons wonen in kliffen... 348 00:45:23,721 --> 00:45:29,101 {\an8}en anderen leven in stenen.' 349 00:45:29,268 --> 00:45:35,316 {\an8}En ze zei: 'Je kunt me nooit helemaal zien... 350 00:45:35,483 --> 00:45:42,448 {\an8}omdat het me zo veel energie kost om aan je te verschijnen. 351 00:45:42,615 --> 00:45:48,579 {\an8}Maar als ik meer energie aanwend, kan ik met je praten... 352 00:45:48,746 --> 00:45:51,540 {\an8}en je zelfs beïnvloeden.' 353 00:45:51,707 --> 00:45:54,293 {\an8}Hoe vind je m'n nieuwe broek? 354 00:45:57,296 --> 00:45:58,881 {\an8}Het is een mooie broek. 355 00:45:59,048 --> 00:46:01,592 {\an8}Ik heb hem laten inkorten. - Ja. 356 00:46:01,759 --> 00:46:04,220 {\an8}Hij was te lang. 357 00:46:04,387 --> 00:46:09,976 {\an8}Ik kan de wil van de elfenvrouw niet weerstaan. 358 00:46:10,142 --> 00:46:13,604 {\an8}Ze blijft verschijnen tot ik toegeef. 359 00:46:13,771 --> 00:46:18,567 {\an8}Ze beval me bijvoorbeeld om met Dísa te trouwen. 360 00:46:18,734 --> 00:46:20,027 {\an8}En dat deed ik. 361 00:46:24,949 --> 00:46:29,161 Veel mensen van m'n grootouders' generatie hebben zulke verhalen. 362 00:46:43,217 --> 00:46:45,511 Elk heuveltje heeft een legende. 363 00:46:48,306 --> 00:46:51,183 Elke rivier een volksverhaal. 364 00:46:59,817 --> 00:47:03,195 Elke gletsjer een verborgen wereld. 365 00:47:12,204 --> 00:47:16,709 Toen ik in het Nationaal Archief werkte, vond ik deze opname. 366 00:47:16,876 --> 00:47:22,173 Een boer vertelt de legende van een mythisch bos in het ijs. 367 00:47:23,966 --> 00:47:27,762 {\an8}Honderden jaren geleden... 368 00:47:27,928 --> 00:47:31,932 {\an8}vonden ze berkenstammen... 369 00:47:32,099 --> 00:47:35,519 {\an8}aan de rand van de gletsjer. 370 00:47:37,897 --> 00:47:40,816 {\an8}Het is heel vreemd. 371 00:47:40,983 --> 00:47:44,195 {\an8}Ik snap het niet, maar ik zeg niet dat het niet waar is. 372 00:47:53,496 --> 00:47:57,249 Eeuwenlang zien mensen die onder aan de Vatna-gletsjer wonen... 373 00:47:57,416 --> 00:47:59,877 boomstammen uit het smeltende ijs komen. 374 00:48:01,879 --> 00:48:05,925 Het is een vreemde aanblik in ons bijna boomloze land... 375 00:48:06,092 --> 00:48:10,262 dat leidt tot geruchten over een bos in de gletsjer. 376 00:48:11,931 --> 00:48:17,103 Een plek met bandieten en trollen, waar de tijd stilstaat. 377 00:48:20,481 --> 00:48:22,983 Maar de legende heeft een kern van waarheid. 378 00:48:24,693 --> 00:48:27,613 Het is rond het jaar 900. 379 00:48:27,780 --> 00:48:34,120 Onze eerste voorouders waren er net en zagen hier bomen groeien. 380 00:48:34,286 --> 00:48:37,790 Ze noemen het Breiðamörk, het Wijde Woud. 381 00:48:39,375 --> 00:48:40,709 In de loop der jaren... 382 00:48:40,876 --> 00:48:46,674 komt een gletsjertong van de berg en bevriest de bomen in de tijd. 383 00:48:53,973 --> 00:48:57,560 Het is 2026 en die tong is er nog. 384 00:48:58,853 --> 00:49:05,443 Hij wordt nu de Breiðamerkurjökull genoemd, de Wijde-Woudgletsjer. 385 00:49:05,609 --> 00:49:11,824 Een naam die dit levende ijs verbindt met de stichting van IJsland zelf. 386 00:49:58,204 --> 00:49:59,830 {\an8}Een glacioloog is bezorgd... 387 00:49:59,997 --> 00:50:02,833 {\an8}over de recente afname van gletsjers in IJsland. 388 00:50:04,001 --> 00:50:08,047 {\an8}Hij zegt dat er over 200 jaar geen gletsjers meer zijn, of al eerder. 389 00:50:08,214 --> 00:50:13,802 {\an8}Zulk slecht nieuws is er nog nooit geweest. 390 00:50:13,969 --> 00:50:19,517 {\an8}Het verbaast ons telkens weer hoe het steeds sneller afneemt. 391 00:50:20,851 --> 00:50:24,855 {\an8}Dit gebeurt ook in Antarctica, Groenland, de Himalaya... 392 00:50:25,022 --> 00:50:27,983 {\an8}en overal waar gletsjers zijn. 393 00:50:28,150 --> 00:50:30,110 {\an8}Onze gletsjers zijn 1000 jaar oud. 394 00:50:30,277 --> 00:50:37,243 {\an8}Dat betekent in zekere zin dat we elk jaar vijf jaar geschiedenis verliezen. 395 00:50:40,412 --> 00:50:44,458 Ik heb het al moeilijk met de dood van één gletsjer... 396 00:50:44,625 --> 00:50:48,170 en nu hoor ik dat ze allemaal gaan verdwijnen. 397 00:50:52,466 --> 00:50:55,803 Gletsjers verlaten de geologische tijd. 398 00:50:55,970 --> 00:50:59,431 Veranderingen die ooit honderden, duizenden... 399 00:50:59,598 --> 00:51:05,688 of zelfs miljoenen jaren kostten, vinden nu plaats in één mensenleven. 400 00:51:28,460 --> 00:51:34,300 Opa Arni brengt z'n dagen door met het fotograferen van bloemen. 401 00:51:39,138 --> 00:51:42,641 Hij herinnert zich alleen nog dat hij van Hulda houdt. 402 00:51:50,566 --> 00:51:53,527 {\an8}Er is een hele doos. 403 00:51:56,947 --> 00:51:59,283 {\an8}Eens kijken. 404 00:51:59,450 --> 00:52:02,369 {\an8}Hier gingen we met z'n allen naar de hooglanden. 405 00:52:02,536 --> 00:52:03,704 {\an8}Ja. 406 00:52:13,172 --> 00:52:17,092 Hij verliest z'n evenwicht, dus hij moet naar een verzorgingstehuis. 407 00:52:19,303 --> 00:52:22,598 Tijdens een bezoek vind ik hem voor de tv. 408 00:52:27,645 --> 00:52:31,231 Hij vraagt: Waarom gaat deze diavoorstelling zo snel? 409 00:52:37,029 --> 00:52:38,864 Hij begint langzaam te vervagen. 410 00:53:10,604 --> 00:53:12,981 En dan is hij weg. 411 00:53:23,909 --> 00:53:26,954 {\an8}Hoe heet je? - Arni Kjartansson. 412 00:53:28,831 --> 00:53:34,753 {\an8}Wanneer ben je geboren? - 26 november 1922. 413 00:53:34,920 --> 00:53:37,423 {\an8}En welke dag is het vandaag? 414 00:53:37,589 --> 00:53:41,677 {\an8}Het is 27... 415 00:53:41,844 --> 00:53:45,347 {\an8}maart 2004. 416 00:53:47,182 --> 00:53:51,937 {\an8}We verzamelen bronnen en biologische monsters... 417 00:53:52,104 --> 00:53:56,024 {\an8}zodat je gekloond kunt worden in de 22e eeuw. 418 00:54:03,240 --> 00:54:06,201 {\an8}Al die jaren dacht ik dat filmen een manier was... 419 00:54:06,368 --> 00:54:08,996 {\an8}om elk moment vast te leggen. 420 00:54:12,374 --> 00:54:17,880 {\an8}Maar eigenlijk zag ik flikkeringen van het verleden achter glas... 421 00:54:18,046 --> 00:54:21,467 {\an8}en het effect van de tijd op videobanden. 422 00:54:30,350 --> 00:54:34,313 Nu zie ik het voor wat het was. 423 00:54:34,480 --> 00:54:38,567 Vasthouden aan het leven terwijl het vooruit stormt. 424 00:54:38,734 --> 00:54:42,905 Ik probeer te voorkomen dat alles wat me dierbaar was, wegglipt. 425 00:54:54,249 --> 00:54:57,961 Die drang om vast te houden wat je dierbaar is, zie ik overal. 426 00:55:31,870 --> 00:55:35,791 Dit is de Waterbibliotheek in het westen van IJsland. 427 00:55:35,958 --> 00:55:39,211 Hier bewaren ze gesmolten ijs van onze gletsjers. 428 00:56:16,540 --> 00:56:19,418 Dit is water van de Þóris-gletsjer. 429 00:56:20,961 --> 00:56:24,881 Dit is de Snæfells-gletsjer. 430 00:56:25,048 --> 00:56:30,345 En dit is de Ok-gletsjer, verzameld vlak voor z'n dood. 431 00:56:36,602 --> 00:56:42,774 Misschien kan het ijs in de vorm van water nog steeds door de tijd reizen. 432 00:56:47,279 --> 00:56:49,865 Het is tenslotte hetzelfde water. 433 00:56:52,618 --> 00:56:54,745 Als ijs bevat het herinneringen. 434 00:56:57,331 --> 00:57:00,626 En als vloeistof? Verliest het ze dan? 435 00:58:04,815 --> 00:58:09,695 Ik denk vaak aan de verontrustende stilte van de dood van een gletsjer. 436 00:58:20,747 --> 00:58:26,044 Het is als een zomer die kwam en bleef, en bleef. 437 00:59:46,625 --> 00:59:50,378 Worden jullie oceanen van onze gletsjers gemaakt? 438 00:59:55,967 --> 00:59:59,054 Jullie regen van onze zeeën? 439 01:00:07,979 --> 01:00:10,732 Jullie water is mijn water. 440 01:00:13,902 --> 01:00:17,197 Jullie tijd is ook de mijne. 441 01:00:24,454 --> 01:00:29,417 In mijn familie is opa Jóns horizon de horizon van z'n opa. 442 01:00:31,545 --> 01:00:34,130 En daarvoor die van zijn opa. 443 01:00:51,648 --> 01:00:53,984 Hier zingt hij Dromenland... 444 01:00:54,150 --> 01:00:58,113 een ode aan de kustvlaktes waar hij zich vestigde. 445 01:01:01,658 --> 01:01:04,828 {\an8}daar ligt het land 446 01:01:04,995 --> 01:01:09,624 {\an8}van mijn dromen 447 01:01:10,959 --> 01:01:16,214 Jóns liefde voor z'n thuis is verweven met de manier waarop hij erover praat. 448 01:01:16,381 --> 01:01:19,509 Hij kan me erheen brengen met één woord. 449 01:01:22,888 --> 01:01:26,433 Ik denk vooral aan dit ene woord: fuglabjarg. 450 01:01:26,600 --> 01:01:29,644 Het IJslandse woord voor 'vogelklif'. 451 01:01:55,795 --> 01:01:58,173 Het betekent ook 'lawaaierige bijeenkomst'. 452 01:01:59,466 --> 01:02:01,843 Zo noemde hij de bruiloft van m'n ouders. 453 01:02:07,098 --> 01:02:11,269 Het was een fuglabjarg daarbinnen. Je kon niets verstaan. 454 01:02:20,570 --> 01:02:26,618 Maar de vogelkliffen die Jón kende, zijn niet meer de kliffen die ik ken. 455 01:02:30,664 --> 01:02:37,671 {\an8}Zeevogels hebben moeite zich aan te passen aan klimaatverandering. 456 01:02:37,879 --> 01:02:40,966 {\an8}De populatie papegaaiduikers in IJsland... 457 01:02:41,132 --> 01:02:45,637 {\an8}is sinds 1995 met 70 procent afgenomen. 458 01:02:45,804 --> 01:02:49,766 {\an8}Volgens biologen komt dat door de stijging van de zeetemperatuur. 459 01:02:59,192 --> 01:03:05,365 Verwijst dat woord voor kabaal straks naar een stille plek? 460 01:03:08,868 --> 01:03:13,999 Misschien wordt fuglabjarg een soort spookwoord... 461 01:03:14,165 --> 01:03:19,754 dat een herinnering oproept aan vogels die niet meer bestaan. 462 01:03:25,260 --> 01:03:28,304 En wat gebeurt er met de naam IJsland? 463 01:03:31,349 --> 01:03:37,814 Roept de naam van m'n land over 200 jaar ook een geest op? 464 01:04:02,589 --> 01:04:05,592 {\an8}Je vader filmt je. - Ik weet het. 465 01:04:05,759 --> 01:04:07,135 {\an8}Waarom? 466 01:04:07,302 --> 01:04:12,015 {\an8}Het is zo bijzonder om een meisje van elf taart te zien eten. 467 01:04:12,182 --> 01:04:15,101 {\an8}En ijs. 468 01:04:15,268 --> 01:04:17,228 {\an8}Wat vind je daarvan? 469 01:04:28,615 --> 01:04:32,577 Vlak na Hulda's verjaardag in 2019... 470 01:04:32,744 --> 01:04:36,956 moest ik iets schrijven ter ere van de dode Ok-gletsjer... 471 01:04:37,123 --> 01:04:39,501 voor z'n begrafenis. 472 01:04:41,336 --> 01:04:46,466 De tekst zou op een gedenkplaat komen op de berg waar de gletsjer leefde. 473 01:04:48,927 --> 01:04:53,139 Het is de droom van elke schrijver, maar ook een nachtmerrie. 474 01:04:53,306 --> 01:04:55,391 Je hebt vier regels. 475 01:04:55,558 --> 01:04:58,728 Hoe kun je iets zeggen wat betekenis heeft? 476 01:04:58,895 --> 01:05:00,522 En je schrijft het in koper. 477 01:05:00,688 --> 01:05:06,444 Dus je kunt het niet makkelijk wissen als je een fout maakt. 478 01:05:07,529 --> 01:05:12,200 Het is net als een grafsteen op een kerkhof. 479 01:05:12,367 --> 01:05:15,995 Mensen gaan het nog lezen over 200, 300, 400, 500 jaar. 480 01:05:16,162 --> 01:05:20,542 Koper gaat langer mee dan steen, dus misschien wel 6000 jaar. 481 01:05:25,588 --> 01:05:27,715 Ik weet niet hoe ik dit moet aanpakken. 482 01:05:39,227 --> 01:05:42,689 Ik schreef ooit over de verwoesting van een ander landschap. 483 01:05:47,652 --> 01:05:51,573 Ik vroeg IJslanders om de bouw van een dam tegen te houden... 484 01:05:51,739 --> 01:05:54,033 die een gletsjerrivier zou verstikken. 485 01:06:02,000 --> 01:06:05,670 Maar ik had nooit gedacht dat de brón van de rivier zou sterven. 486 01:06:07,338 --> 01:06:10,925 En ditmaal niet door een lokaal energiebedrijf... 487 01:06:11,092 --> 01:06:13,595 maar door de wereldwijde honger naar energie. 488 01:06:22,520 --> 01:06:27,442 Ik heb nog nooit een gedenktekst voor een gletsjer geschreven. Wie wel? 489 01:06:33,656 --> 01:06:38,411 Hoe neem je afscheid van iets wat je nooit dacht te kunnen verliezen? 490 01:06:47,003 --> 01:06:51,841 Toen opa Arni overleed, bleef ik maar schrijven aan z'n overlijdensbericht. 491 01:07:01,434 --> 01:07:05,396 ALS IK AAN OPA DENK HIJ WILDE ALLES WAT HIJ DEED GOED DOEN 492 01:07:05,563 --> 01:07:07,565 Ik had te veel woorden. 493 01:07:09,025 --> 01:07:12,737 HIJ LEIDDE DE EERSTE EXPEDITIES VAN DE GLETSJERVERENIGING 494 01:07:12,904 --> 01:07:15,240 EXPEDITIELEIDER FOTOGRAAF 495 01:07:15,406 --> 01:07:19,786 HIJ VERLOOR Z'N VADER TOEN HIJ TWAALF WAS 496 01:07:19,953 --> 01:07:25,500 Ik heb me nooit zo dicht bij Arni gevoeld. En toch is hij er niet meer. 497 01:07:25,667 --> 01:07:30,129 HIJ VOND Z'N GELIJKE IN HULDA, M'N OMA 498 01:07:30,296 --> 01:07:33,007 ZE DANSTEN DE HELE AVOND 499 01:07:33,174 --> 01:07:36,177 HIJ NODIGDE HAAR UIT VOOR EEN GLETSJEREXPEDITIE 500 01:07:36,344 --> 01:07:40,348 DOOR EEN HEVIGE STORM ZATEN ZE DRIE DAGEN VAST IN EEN TWEEPERSOONSTENT 501 01:07:40,515 --> 01:07:45,728 DIE PLEK HEET DE BRUIDSPIEK DE BLOEMENTUIN RONDOM 502 01:07:45,895 --> 01:07:51,901 Ik zag hoe afscheid nemen de herinnering kan doen voortleven. 503 01:08:03,329 --> 01:08:08,668 Opa Arni leidde een lang leven dat gevierd moest worden. 504 01:08:12,588 --> 01:08:16,551 Maar het leven van de Ok-gletsjer is vroegtijdig beëindigd door ons. 505 01:08:18,886 --> 01:08:21,139 Zoiets kun je niet vieren. 506 01:08:25,476 --> 01:08:28,521 Hoe kan ik de omvang van dit verlies uitdrukken... 507 01:08:28,688 --> 01:08:31,024 zodat het de toekomst bereikt? 508 01:08:48,624 --> 01:08:52,170 De dood van de Ok-Gletsjer is niet één gebeurtenis. 509 01:08:53,546 --> 01:08:58,259 Het bedreigt het leven van alles in onze verweven wereld. 510 01:09:00,595 --> 01:09:02,347 Onze stranden... 511 01:09:03,848 --> 01:09:05,350 onze bossen... 512 01:09:07,018 --> 01:09:08,811 onze seizoenen... 513 01:09:10,396 --> 01:09:11,981 onze dierbaren... 514 01:09:16,319 --> 01:09:17,987 onze taal. 515 01:09:28,247 --> 01:09:31,417 Bij een omwenteling op zo'n grote schaal... 516 01:09:32,835 --> 01:09:36,339 voelen alleen mythen groot genoeg om het te bevatten. 517 01:09:38,549 --> 01:09:42,178 In onze mythologie wordt de wereld in ijs geboren... 518 01:09:42,345 --> 01:09:46,974 maar eindigt hij in de oceaan, door de zeemonsters. 519 01:09:53,773 --> 01:09:55,775 De slang van Midgaard. 520 01:09:55,942 --> 01:09:58,236 JORMUNGANDR ZEESLANG VAN MIDGAARD 521 01:09:59,570 --> 01:10:03,324 Hij is de oceaan en de planeet zelf. 522 01:10:05,243 --> 01:10:09,080 In de Edda's probeert Thor de slang te verslaan. 523 01:10:15,253 --> 01:10:20,258 Maar terwijl hij hem doodt, doodt de slang Thor. 524 01:10:23,928 --> 01:10:28,641 Het water stijgt en het gif van de slang besmet de zeeën. 525 01:10:31,853 --> 01:10:36,399 Hun wederzijdse dood leidt tot de dood van alle goden... 526 01:10:36,566 --> 01:10:39,986 en de totale vernietiging van alles. 527 01:10:52,415 --> 01:10:56,586 Hoe kan ik aan de toekomst uitleggen hoe groot ons verlies is... 528 01:10:56,753 --> 01:10:59,797 als de toekomst misschien niet eens bestaat? 529 01:11:36,125 --> 01:11:39,837 {\an8}Kijk hier eens. Nog een beetje. 530 01:11:40,004 --> 01:11:42,131 {\an8}Nee... Laat maar. 531 01:11:42,298 --> 01:11:46,928 {\an8}Als het lampje uitgaat, start hem dan. Nu kun je hem starten. 532 01:11:56,979 --> 01:11:59,273 {\an8}Weg met die bal. 533 01:11:59,440 --> 01:12:01,943 {\an8}Ja, goed zo. 534 01:12:02,109 --> 01:12:03,444 {\an8}En naar voren. 535 01:12:33,766 --> 01:12:39,981 Ik stuur je dit lied, een ríma die je door de tijd laat reizen. 536 01:12:42,024 --> 01:12:45,778 De rijmpatronen hielpen mensen lange verhalen te onthouden... 537 01:12:45,945 --> 01:12:48,865 voor er opnametechnologie was. 538 01:12:50,199 --> 01:12:56,455 {\an8}Vrouwen leerden vreemde gedichten van hun oma's. 539 01:12:56,622 --> 01:12:58,833 {\an8}die ze van hun oma's hadden geleerd... 540 01:12:59,000 --> 01:13:01,335 {\an8}die ze weer van hun oma's hadden geleerd. 541 01:13:01,502 --> 01:13:04,130 {\an8}Je voelt de tijd tot niets ineenkrimpen... 542 01:13:04,297 --> 01:13:06,924 {\an8}als je hem door de ogen van die vrouwen ziet. 543 01:13:43,502 --> 01:13:46,964 Rímur versturen onze oude verhalen door de eeuwen heen. 544 01:13:48,507 --> 01:13:52,386 Elk vers is een capsule om het verleden in leven te houden. 545 01:13:57,224 --> 01:14:00,561 Misschien zijn overgedragen herinneringen de beste manier... 546 01:14:00,728 --> 01:14:04,732 om als mensen de diepte van de tijd te ervaren. 547 01:14:17,828 --> 01:14:22,875 {\an8}gefeliciteerd, Hulda Filippía 548 01:14:23,042 --> 01:14:27,713 {\an8}ze is jarig vandaag 549 01:14:29,840 --> 01:14:31,717 {\an8}Hoi, oma. 550 01:14:42,353 --> 01:14:48,943 {\an8}Hoe was de huwelijksreis? - Het was heel leuk en uitdagend. 551 01:14:49,110 --> 01:14:52,113 {\an8}We hebben allerlei weer meegemaakt op de gletsjer. 552 01:14:52,279 --> 01:14:53,990 {\an8}Ja. 553 01:14:54,156 --> 01:14:55,950 {\an8}We waren daar drie weken. 554 01:14:56,117 --> 01:14:58,744 {\an8}Drie weken? - Ja, op de gletsjer. 555 01:14:58,911 --> 01:15:02,248 {\an8}Wauw. Dat is lang. 556 01:15:02,415 --> 01:15:04,875 {\an8}Het was leuk. 557 01:15:08,713 --> 01:15:13,801 {\an8}Kun je haar vragen om het voor je uit te rekenen? Wanneer ze 96 is? 558 01:15:15,886 --> 01:15:20,391 {\an8}Wil je weten wanneer je 96 bent? 559 01:15:20,558 --> 01:15:22,018 {\an8}Ja. 560 01:15:24,103 --> 01:15:28,107 {\an8}De camera liep niet. We doen het nog een keer. 561 01:15:31,360 --> 01:15:32,862 {\an8}Andri. 562 01:15:36,198 --> 01:15:39,118 {\an8}Moet ik het zeggen? - Ja, je moet het vragen. 563 01:15:39,285 --> 01:15:42,121 {\an8}Wanneer word je 96? 564 01:15:50,421 --> 01:15:52,423 {\an8}In 2104. 565 01:15:52,590 --> 01:15:54,258 {\an8}Ja. 566 01:15:54,425 --> 01:15:58,095 {\an8}Ik ben benieuwd wat er dan allemaal gebeurd is. 567 01:15:58,262 --> 01:15:59,764 {\an8}Ja. 568 01:16:03,517 --> 01:16:05,853 2104. 569 01:16:07,855 --> 01:16:13,944 Een toekomst voorbij m'n eigen leven begint me duidelijk te worden. 570 01:16:16,906 --> 01:16:20,367 Het is een plek waar m'n eigen dochter oma kan zijn... 571 01:16:20,534 --> 01:16:24,330 en waar de herinnering aan m'n eigen oma kan voortleven. 572 01:16:25,623 --> 01:16:31,587 Ik kan de tijd aanraken, helemaal van oma Hulda's geboorte in 1924... 573 01:16:31,754 --> 01:16:37,384 tot 2104, waar we jou misschien bereiken. 574 01:16:38,886 --> 01:16:42,098 Als een handdruk tussen generaties. 575 01:16:54,735 --> 01:16:59,240 Dat was een van de laatste keren dat ik met oma Hulda filmde. 576 01:17:02,868 --> 01:17:06,372 Al snel zou ook zij overlijden. 577 01:17:08,707 --> 01:17:11,836 Het is een generatieverschuiving in m'n familie. 578 01:17:13,212 --> 01:17:17,424 Maar af en toe ontmoet ik ze allemaal weer. 579 01:17:19,677 --> 01:17:24,265 Ik kan nog steeds terugzien hoe het licht weerkaatst van opa Jón. 580 01:17:31,313 --> 01:17:33,190 En Arni. 581 01:17:39,905 --> 01:17:41,115 En Dísa. 582 01:17:41,282 --> 01:17:43,200 {\an8}Hé, oma. 583 01:17:49,373 --> 01:17:54,128 {\an8}Toen besefte ik dat het met mensen net zo is als met bloemen. 584 01:17:55,713 --> 01:18:01,051 {\an8}Ze verwelken tot pluizenbollen... 585 01:18:01,218 --> 01:18:04,138 {\an8}en verspreiden hun zaadjes. 586 01:18:04,305 --> 01:18:08,851 {\an8}Maar uit de wortel groeit nieuw leven. 587 01:18:14,940 --> 01:18:20,154 Ik heb niet veel van hun begrafenissen opgenomen. Alleen een paar fragmenten. 588 01:18:21,989 --> 01:18:24,825 {\an8}Maar het is goed voor me om haar zo te zien. 589 01:19:01,028 --> 01:19:04,156 {\an8}Wat voor jas heb je aan, Hlynur? - Opa's jas. 590 01:19:04,323 --> 01:19:07,117 {\an8}Ja, mooi. - De jas van de vlaktes. 591 01:19:12,373 --> 01:19:14,291 {\an8}Kom op. 592 01:19:28,097 --> 01:19:32,601 Ik wil dat je ziet hoe onze levens in rijmen bewegen. 593 01:19:36,188 --> 01:19:39,316 Begrafenissen leven in zonsondergangen. 594 01:19:42,736 --> 01:19:45,281 Verjaardagen in zonsopkomsten. 595 01:19:51,996 --> 01:19:53,998 Bruiloften leven in andere dieren. 596 01:20:01,672 --> 01:20:05,426 Onze zomermigraties leven in beken. 597 01:20:09,263 --> 01:20:11,557 Oogsten in de vlaktes. 598 01:20:14,018 --> 01:20:19,023 Al die tijd houdt de natuur alles bij, overal om ons heen. 599 01:20:21,191 --> 01:20:24,611 In die cycli van tijd en water... 600 01:20:24,778 --> 01:20:30,534 voel ik een directe band met alle voorouders en alle nakomelingen. 601 01:20:51,013 --> 01:20:55,684 Maar onze tijd is anders dan alle andere. 602 01:22:13,846 --> 01:22:18,517 {\an8}De zangers van de zwanenzang 603 01:22:18,684 --> 01:22:23,730 {\an8}worden verslagen door de tijd 604 01:22:23,897 --> 01:22:27,860 {\an8}het nieuwe tijdperk 605 01:22:28,026 --> 01:22:33,699 {\an8}wist de voetstappen van onze rijmen 606 01:22:36,160 --> 01:22:41,165 {\an8}de enige manier om de verzen 607 01:22:41,331 --> 01:22:46,753 {\an8}van de moedertaal levend te houden 608 01:22:49,256 --> 01:22:56,263 {\an8}is door ze in de monden van kinderen te stoppen 609 01:23:05,647 --> 01:23:06,773 {\an8}Hlynur. 610 01:23:08,066 --> 01:23:13,614 De ríma die m'n zoontje in slaap suste, is een klaagzang. 611 01:23:13,780 --> 01:23:17,493 Een afscheid van het leven dat de zangeres liefhad. 612 01:23:20,078 --> 01:23:24,666 Ze spoort de luisteraar aan te zorgen voor wat nog overblijft. 613 01:23:33,634 --> 01:23:36,512 De woorden van verdriet reisden naar een toekomst... 614 01:23:36,678 --> 01:23:40,474 die voor haar onbereikbaar leek. 615 01:23:40,641 --> 01:23:42,476 Maar toch bereikten ze mij. 616 01:24:18,720 --> 01:24:21,557 Ik had de eer om de tekst te schrijven. 617 01:24:21,723 --> 01:24:25,519 Het is vreemd voor een schrijver om iets in koper te schrijven... 618 01:24:25,686 --> 01:24:28,647 dat langer meegaat dan al het papier. 619 01:24:28,814 --> 01:24:30,857 Zelfs langer dan deze steen. 620 01:24:31,024 --> 01:24:33,610 EEN BRIEF AAN DE TOEKOMST 621 01:24:33,777 --> 01:24:39,533 Hij wijst naar binnen, maar ook naar de verre toekomst. 622 01:24:39,700 --> 01:24:43,620 Mensen die hier komen, kunnen naar de horizon kijken... 623 01:24:43,787 --> 01:24:48,375 maar ook naar de woorden die we op dit bord hebben gezet. 624 01:24:48,542 --> 01:24:52,796 We erkennen dat we weten wat er gebeurt. 625 01:24:52,963 --> 01:24:55,299 En we weten wat er moet gebeuren. 626 01:24:55,465 --> 01:24:57,968 Maar alleen degenen die de woorden lezen... 627 01:24:58,135 --> 01:25:02,598 zullen weten of we die uitdaging het hoofd hebben geboden. 628 01:25:16,903 --> 01:25:18,488 EEN BRIEF AAN DE TOEKOMST 629 01:25:18,655 --> 01:25:22,701 De Ok is onze eerste gletsjer die z'n status als gletsjer verliest. 630 01:25:22,868 --> 01:25:26,204 De komende 200 jaar zullen alle andere gletsjers volgen. 631 01:25:26,371 --> 01:25:29,875 We weten wat het probleem is en wat er moet gebeuren. 632 01:25:30,042 --> 01:25:32,169 Alleen jij weet of het ons gelukt is. 633 01:25:32,336 --> 01:25:33,754 augustus 2019 415 ppm CO2 634 01:25:35,422 --> 01:25:38,383 Ik sta op de plek waar het ijs ooit was... 635 01:25:38,550 --> 01:25:41,637 en kijk over de vallei naar de berg ernaast. 636 01:25:44,306 --> 01:25:49,269 Een dik stuk ijs, voorlopig nog een gletsjer... 637 01:25:49,436 --> 01:25:52,397 komt langzaam de helling af. 638 01:26:28,016 --> 01:26:29,434 {\an8}Hé, wat doe je? 639 01:26:32,312 --> 01:26:35,607 {\an8}Het is onscherp. - Ja, heel onscherp. 640 01:26:35,774 --> 01:26:39,486 {\an8}Waarom is het niet scherp? Hij kan niet scherpstellen. 641 01:26:39,653 --> 01:26:43,949 Al voor Hulda stierf, werden m'n kinderen de cameramensen. 642 01:26:45,951 --> 01:26:49,538 We hielpen Hulda vaak in de tuin. 643 01:26:49,705 --> 01:26:51,164 {\an8}Nu komt het. 644 01:26:57,546 --> 01:26:59,548 {\an8}Hoe denk je over tijd? 645 01:26:59,715 --> 01:27:01,091 {\an8}Tijd? - Ja. 646 01:27:01,258 --> 01:27:04,261 {\an8}De tijd vliegt. 647 01:27:07,431 --> 01:27:09,391 {\an8}Er is altijd genoeg te doen. 648 01:27:14,521 --> 01:27:16,732 {\an8}Ik voel me nooit alleen. 649 01:27:18,650 --> 01:27:20,777 {\an8}Vaak begin ik gewoon te praten. 650 01:27:20,944 --> 01:27:26,408 {\an8}Het voelt alsof hij in de stoel naast me zit. 651 01:27:28,410 --> 01:27:34,291 {\an8}We hebben een fijn leven gehad. Ik ben blij met de herinneringen. 652 01:27:41,131 --> 01:27:48,054 {\an8}Als ik in april de gletsjer ruik, krijg ik zin om erheen te gaan. 653 01:27:49,973 --> 01:27:53,643 {\an8}Maar ik ben er lang niet geweest. 654 01:27:55,145 --> 01:27:59,649 {\an8}Daarvoor moet ik met een vliegtuig de lucht in, denk ik. 655 01:28:30,013 --> 01:28:32,682 Ik kan je geen gletsjer sturen. 656 01:28:35,310 --> 01:28:37,687 Maar dit kan ik je wel sturen. 657 01:28:42,567 --> 01:28:47,155 Een portaal naar een tijd waarin gletsjers nog leven. 658 01:28:47,322 --> 01:28:50,534 Opengehouden, zodat ze kunnen blijven bestaan. 659 01:28:53,453 --> 01:28:58,041 Ik wou dat ik wist hoe je dit hebt ontvangen. 660 01:29:00,460 --> 01:29:03,004 Maar de tijd zal het leren. 661 01:29:12,347 --> 01:29:16,518 Ondertiteld door: Geert Spekken