Downloaded from YTS.BZ
Official YIFY movies site: YTS.BZ
VOOR M'N DIERBAREN
ALS JE DEZE TIJDCAPSULE VINDT, DRUK DAN OP AFSPELEN
Hallo.
Ik hoop dat je dit ontvangt.
We zullen elkaar nooit ontmoeten, omdat we in andere tijden leven.
Ik kan je geen gletsjer sturen...
maar dit kan ik je wel sturen.
Deze capsule had gevuld kunnen zijn met slangen uit de Amazone.
Deze boa constrictor op m'n schouders is van m'n favoriete oom, John.
Vijftien jaar later mag ik hem helpen met onderzoek...
naar het paargedrag van de reuzenanaconda in Venezuela.
Dan zou ik hier hebben gestaan...
maar deze plannen botsen met m'n eigen paargedrag.
Dus ik blijf in m'n eigen habitat, hier in IJsland...
en schrijf poëzie en sciencefiction.
Andri Snær Magnasons boek The Story of the Blue Planet...
krijgt veel aandacht.
Dit is de meest politieke IJslandse roman die ik in tijden heb gelezen.
Hulda.
Daar is de gletsjertong, kijk. Oeps.
Daar is de gletsjer.
Daar.
Het eerste wat ik stuur is een verhaal dat ik m'n kinderen vertelde.
Het gaat over ons thuis.
Eerst was er de leegte.
Toen kwam het vuur bij het ijs.
In de chaos verrees Auðhumla, een koe van rijp en sneeuw.
Uit haar lichaam kwamen honderden gletsjers...
die bergen en valleien uithakten.
Uit haar uiers stroomden vier rivieren die de wereld voedden.
Haar ijs maakte een thuis hier in IJsland...
en IJsland werd een thuis voor ons allemaal.
We leven al duizend jaar met het ijs.
Lachen.
Isgland... Isgland.
Klopt dat? - Ja.
Goed gedaan. - IJsland.
Maar dat was nog maar het begin. En je hebt veel verhalen nodig.
Ik kan het noorderlicht vastleggen. Wauw.
Kijk, ze bewegen.
Wauw. Ze zijn verdwenen. - Ze zijn nu hier.
Ik weet niet hoe oud je zult zijn als je dit ontvangt.
Ik ben 53, ik praat tegen je vanuit het jaar 2026.
En zo ziet IJsland er nu uit.
Ik heb nog nooit zoiets moois gezien.
Wat vinden jullie ervan, meiden? - Geweldig.
Dit is zo'n mooie route.
Andri, ben je bij ons? - Ja.
M'n liefde voor deze plek komt van m'n opvoeders.
M'n ouders...
en m'n grootouders.
We zijn een familie van eerste en laatste keren.
Opa Jón was de laatste die op deze boerderij werd geboren.
Oma Dísa lachte altijd als eerste.
En oma Hulda was de eerste vrouw die in IJsland vloog.
Opa Arni was een van de eersten die de IJslandse gletsjers verkende.
Maar ik was de eerste die afscheid nam van iets...
wat we nooit dachten te kunnen verliezen.
Nu is het 2019.
M'n jongste van vier kinderen, Hulda, wordt 11.
En m'n laatste grootouder, ook Hulda, leeft nog.
Er wordt veel van je verwacht, Hulda.
We zijn Hulda's.
Oma Hulda was 60 jaar getrouwd met m'n opa Arni.
Nu beginnen de dingen waar ze het meest van houden uit te sterven.
GODALANDS-GLETSJER MYRDALS-GLETSJER
HOFS-GLETSJER
VATNA-GLETSJER
In 2014 was de Ok de eerste gletsjer die stierf door klimaatverandering.
In augustus is er een herdenking.
Dit is de eerste begrafenis in z'n soort.
Een begrafenis voor een gletsjer voelt onwerkelijk.
Alsof m'n gevoel van thuis wegglipt.
Ik verzamel al m'n hele leven gletsjerverhalen van m'n grootouders.
En nu zie ik ze opeens in een nieuw licht.
Ik heb de drang om ze allemaal te verzamelen...
omdat ze nuttig kunnen zijn voor de toekomst.
Dit is m'n favoriete verhaal. Hoe ze de liefde vonden op het ijs.
Dit zijn hun beelden.
Hier zijn ze op huwelijksreis in 1956.
En hier zijn ze in 2004, 2010...
en 2017.
Van jongs af aan wilde ik al naar de bergen.
In de lente ruik ik, gek genoeg, een gletsjergeur.
Wat is een gletsjergeur? - Ik kan het niet beschrijven.
Het was iets speciaals.
Er hing een verkwikkende geur.
Wanneer heb je haar ontmoet? - Bij een bijeenkomst van alpinisten.
Ik vond haar meteen leuk.
Ik zei vaak tegen m'n moeder:
Was ik maar een jongen, dan kon ik dit en dat doen.
Meer avonturen beleven.
Ik was overal voor in.
Arni zei: We gaan naar de Vatna-gletsjer.
Ik zei: Mag ik met je mee?
Ze verklaarden me voor gek dat ik een vrouw meenam naar de Vatna.
Dat is belachelijk.
De grootste gletsjer is de Vatnajökull.
Hij beslaat een twaalfde van IJsland en is de grootste van Europa.
Reizen naar de Vatnajökull zijn gevaarlijk.
Alleen voor goed uitgeruste en ervaren bergbeklimmers.
We hebben een hele week op de gletsjer doorgebracht.
En sindsdien zijn we samen.
We zijn vrijdag getrouwd...
en vertrokken de volgende ochtend voor een reis van drie weken.
Daarna gingen we vaak naar de Vatna-gletsjer...
met de IJslandse Glaciologische Vereniging.
Dat was het begin van het onderzoek.
Het zijn dezelfde metingen die ze vandaag de dag doen.
Heb je het ooit koud gehad? - Nee, nooit.
We waren net getrouwd.
Beschouw je de gletsjer als je tweede thuis?
Ja.
Het is een andere wereld, op zo'n gletsjer.
Alles is wit.
Er komt geen einde aan.
Hoe oud ben je nu?
Ik ben alles vergeten. - Je wordt 95, m'n Arni.
95? - Ja.
Ja, jij houdt dat bij voor me. - Ja, dat doe ik.
Helemaal.
En dat doe je altijd.
Ik weet niet hoe ik m'n leven had moeten doorkomen...
als ik haar niet had gehad.
Ik wil dat je gletsjers kent zoals m'n grootouders ze kenden.
Zoals ik ze ken.
Zo klinkt een gletsjer.
Je ziet het niet, maar hij beweegt.
Als de sneeuw zich lang genoeg ophoopt, jaar na jaar...
wordt het ijs zwaar en begint het te verschuiven onder z'n eigen gewicht.
Die beweging definieert een gletsjer, ijs dat tot leven is gekomen.
Het leven van een gletsjer ontvouwt zich in geologische tijd...
over eeuwen en millennia. in plaats van maanden en jaren.
Blauw is de kleur van het oudere ijs.
Hoe dieper het blauw, hoe dieper de tijd.
Zolang er meer sneeuw valt dan smelt, blijft de gletsjer stromen.
Die cyclus brengt het land tot leven.
M'n grootouders dachten dat er altijd gletsjers zouden zijn.
Dat dacht ik ook.
Maar op een dag in 2014 komt dit op het nieuws.
De Ok-gletsjer lag op een berg in het westen van IJsland.
Hij stond bekend als de kleinste gletsjer van IJsland.
Maar hij wordt nu niet meer als gletsjer erkend.
Glacioloog Oddur Sigurðsson gaat de berg op...
om een overlijdensakte af te geven voor de gletsjer.
Ik heb als doodsoorzaak extreme zomerhitte opgegeven.
De gletsjer was pas 700 jaar toen hij overleed.
Het was nog maar een kind onder de gletsjers.
Rond 1900 was hij ongeveer 15 vierkante kilometer.
Maar in de afgelopen 15 jaar...
is hij sneller geslonken dan ik voor mogelijk had gehouden.
Hij is opmerkelijk snel kleiner geworden.
Hij beweegt niet meer, en daarom is het nu 'dood ijs'.
Zal de dood van een gletsjer voor jou net zo historisch zijn als voor mij?
Voor mij is dit het moment dat de horizon instortte.
De toekomst waar we voor gewaarschuwd zijn, is niet langer ver weg.
Hij is hier.
De tijd dringt.
De eerste keer dat ik me zo voelde, pakte ik een camera.
En zonder het te beseffen begon ik deze tijdcapsule voor je te maken.
Het is 1997.
M'n vriendin Magga is bevallen van ons eerste kind, Hlynur.
Dit is Hlynurs eerste bad met z'n moeder.
Is dat niet mooi?
Tegelijkertijd vertelt m'n andere opa, Jón, dat hij stervende is.
We gaan allemaal naar z'n huis aan zee.
Hier liggen vier generaties op het gras.
De troonopvolgers.
De oudste met z'n oudste zoon en zijn oudste zoon en zijn oudste zoon.
De oudste van allemaal.
Kijk hoe cool hij is.
Ik wil nog geen afscheid nemen.
Eerder die zomer kreeg ik een baan bij het Nationaal Archief...
waar de oudste documenten van IJsland bewaard worden.
Elk archief is een portaal dat me naar een andere tijd stuurt.
Ik reis door de Edda's, naar 1220...
als onze mythen van de goden en de kosmos worden opgeschreven.
Het Boek van Nederzettingen voert me naar 874...
toen de eerste mensen op IJsland kwamen wonen.
Nu zit ik in 1862, in een volksverhaal over elfen.
Hier heeft een elf een herder in haar grot gelokt.
Dan land ik in de woonkamer van een oude vrouw uit 1918.
Ze zingt een van de oudste kunstvormen in IJsland.
Gedichten die rímur worden genoemd, het IJslandse woord voor rijm.
De rímur zijn zo'n ontdekking voor me dat ik het deel op tv.
Ik had nog nooit zoiets gehoord.
Toen ik goed naar de teksten ging luisteren, zat er zo veel verdriet in.
Het ging over het instorten van de oude manieren.
Terwijl ik naar de constante herhaling en het ritme luisterde...
raakte ik erdoor betoverd.
Ik speel de opnames af voor m'n zoontje als hij onrustig is.
Hij kalmeert zodra de melodieën beginnen.
Die oude vrouw die m'n zoon in slaap zingt...
brengt een verloren wereld weer tot leven.
We filmen hem nu, terwijl hij nog niets kan.
En als hij begint te praten en leuk gaat doen...
filmen we hem helemaal niet meer.
Maar dit zal ik altijd hebben.
Ik was nooit een echte nerd met een goede camera.
Maar in opa Jóns laatste zomer pak ik wat ik heb en begin ik te filmen.
Andri, heeft dat ding een zoomlens? - Ja.
Weet je het zeker? - Ja.
Als je terugkijkt op de afgelopen 50 jaar, wat is dan het belangrijkst?
Wat?
Hoe leuk het is om fouten te maken.
Is het leuk om fouten te maken? - Ja.
Dat is belangrijk.
Is dat belangrijk? - Ja.
En geld besparen loont nooit. - Loont besparen nooit?
Nee.
Hoe meer ik film, hoe meer ik opa's woorden kan bewaren.
Alsof ik hem met de opnames naar de toekomst kan brengen...
waar ik hem weer kan zien.
Het was het mooiste aanzoek en de mooiste bekentenis...
die ik ooit van een vrouw heb gehoord.
Is dat zo?
Geen IJslandse vrouw heeft ooit zoiets moois gezegd.
Wat zei ze dan? - Wil je weten wat ze zei?
Dat is geheim.
Het mooiste aanzoek dat ik ooit heb gehoord.
Het is een geheim. - Precies.
Maar we moeten het Andri vertellen. - Nee.
Vanaf nu laat ik de camera draaien en film ik alles waar ik van hou.
Alles is bedekt met bloemen.
Pétur Jónssons gymnastiekshow.
Dat is Bósi, hij gaat zwemmen. Het is bijna middernacht.
Oma.
Ze spelen trefbal. Dat is slagroom.
Wat een mooie taart. Het is elf uur. Tijd voor laarzenwerpen.
De biefstuk is klaar.
Hallo, Magga. - Hoi.
Hallo, Hlynur. - Hoi.
Hoe oud ben je nu? - Vier.
Hoe oud ben je, Hlynur? - Vijf.
Zes jaar. - Hé, Kristín Lovísa.
Word je zes maanden? Hulda Filippía, word je vandaag één?
Elín Freyja, hoe oud ben je? - Twee jaar.
Nu ben ik drie.
Ben je gek geworden? - Ik ben een wild kind.
Ik ben pas één. - O jee, de kleine baby.
Magga, kijk eens hoe jong je nu bent. Nog maar 30.
31.
En hoe oud ben ik? - Je bent vijf jaar.
Opa Arni was de eerste archivaris van onze familie.
Via z'n verslagen kan ik in z'n herinneringen stappen.
Veel van z'n herinneringen brengen me naar z'n favoriete plek.
Je maakte heel speciale foto's op de gletsjer.
Ja, dat klopt.
Toen ik klein was, gaf opa Arni diavoorstellingen...
en vertelde over z'n avonturen.
Elke foto frist Arni's geheugen op.
Deze dia herinnert hem aan Hulda's geluk...
als het ijs zich vermengt met de wolken.
Bij deze denkt hij aan plaatsen die nog een naam moeten krijgen.
De gletsjer speelt ook een spel met z'n geheugen.
'Zo gaat dat op een gletsjer,' zegt opa Arni.
'Je denkt dat je een pad al eens gelopen hebt, maar dan opeens...
is er een kloof.'
En af en toe...
komt er een dahlia uit z'n tuin in beeld.
Met deze dia vertelt Arni over een bepaald soort rust.
Na al die jaren begrijp ik precies wat die rust betekent.
Wat is je eerste herinnering?
Ik weet nog goed dat m'n vader overleed.
Hoe oud was je toen hij verdronk? - Twaalf.
Het was natuurlijk een grote schok.
Ik denk dat die herinnering hem wegduwde van de oceaan...
en bergopwaarts.
Voor Hulda waren gletsjers ook een plek van troost.
Eerst was ik verloofd met een ander, en we kregen een tweeling.
Twee lieve meisjes.
Hij ging in de VS studeren.
Hij vond een Amerikaanse en maakte het uit met me.
Dat was natuurlijk nogal een schok.
Ze vond kracht in de lucht en in het ijs.
Opa Arni vergelijkt fotografie met gletsjers.
Die leggen ook het verstrijken van de tijd vast.
Onze gletsjers bevatten een vulkaanuitbarsting uit 1918...
een andere uit 1983...
een uit 2004...
en 2011.
Bellen in het ijs bevatten oude lucht die over voorbije seizoenen vertelt.
Hun warmte, hun kou...
hun neerslag, hun pollen, hun vervuilingen.
M'n grootouders waren onder de de eersten die dit archief aanraakten.
Er is weer een mijlpaal bereikt in het gletsjeronderzoek.
Ze waren aan het boren om bij het diepe ijs te komen.
Ik was assistent. Daar ben ik.
Het was fantastisch.
Eindelijk is er een ijskern met waardevolle informatie...
over de interne structuur van gletsjers...
en informatie over veranderingen in het klimaat tot aan het jaar 1500.
Dat was heel speciaal en dat is het nu nog.
Arni en Hulda vertelden me dat als je een ijskern vasthoudt...
je de herinneringen van de aarde in je hand hebt.
Lachen.
Ik maak een video.
Gefeliciteerd, kerel.
je bent vandaag jarig
daarom zingen we een lied
op dezelfde dag
dat jij geboren werd
gefeliciteerd met je geluksdag mijn geluksvogel
Opa Arni zal zich dit feest niet herinneren.
Als ik zeg dat hij jarig is, zegt hij: Wat leuk. Hoe oud ben ik nu?
Opa, weet je nog dat je op huwelijksreis was?
Of ik me... - De huwelijksreis op de Vatnajökull.
Nee, dat weet ik niet meer. - Het is goed, toe maar.
Hij is zo vergeetachtig geworden.
Hij zegt dat het op een dag gewoon gebeurde, als een barst.
Hij kon zich geen enkel detail herinneren.
Jullie moeten zoenen.
Oma.
Als ik met m'n ogen knipper, is er alweer een maand voorbij.
Daar ga je.
Goed zo.
Hoelang heeft ze geoefend? 15 minuten? - Een kwartiertje.
Het is zeven uur en onze thermometer geeft aan...
Zesendertig.
De thermometer op het huis staat op 50.
In welk land zijn we?
Ik dacht dat ik langer had.
Ik wil Arni nog zo veel vragen.
En er is nog veel meer dat ik nooit zal weten.
Onder de Vatna-gletsjer bevindt zich een rusteloze familie vulkanen.
Ons onvoorspelbare eiland herbergt veel onbekende factoren.
Een vulkaanuitbarsting kan zomaar een gletsjeroverstroming veroorzaken.
We zien het water van de gletsjer de helling af stromen.
Een formidabele kracht.
We hebben altijd tegen de elementen gevochten en ons leven erop aangepast.
De overstroming trok enorme ijsbergen van de rand van de gletsjer...
en nam ze ver mee over het zand.
Als je hier staat, voel je hoe klein de mens is vergeleken met dit alles.
Eerbied voor deze krachten zit in alle verhalen van m'n grootouders.
Hun verhalen weerspiegelen hun wereldbeeld, met een levende natuur...
die vol mysteries zit.
Voor we het landschap veranderden, waren er kliffen...
waar ik vroeger weleens de Verborgen Mensen zag.
We zagen ooit een Verborgen Man verschijnen en weer verdwijnen.
Verdween hij? - Ja.
'Ik ben een elfenvrouw', zegt ze.
'Sommigen van ons wonen in kliffen...
en anderen leven in stenen.'
En ze zei: 'Je kunt me nooit helemaal zien...
omdat het me zo veel energie kost om aan je te verschijnen.
Maar als ik meer energie aanwend, kan ik met je praten...
en je zelfs beïnvloeden.'
Hoe vind je m'n nieuwe broek?
Het is een mooie broek.
Ik heb hem laten inkorten. - Ja.
Hij was te lang.
Ik kan de wil van de elfenvrouw niet weerstaan.
Ze blijft verschijnen tot ik toegeef.
Ze beval me bijvoorbeeld om met Dísa te trouwen.
En dat deed ik.
Veel mensen van m'n grootouders' generatie hebben zulke verhalen.
Elk heuveltje heeft een legende.
Elke rivier een volksverhaal.
Elke gletsjer een verborgen wereld.
Toen ik in het Nationaal Archief werkte, vond ik deze opname.
Een boer vertelt de legende van een mythisch bos in het ijs.
Honderden jaren geleden...
vonden ze berkenstammen...
aan de rand van de gletsjer.
Het is heel vreemd.
Ik snap het niet, maar ik zeg niet dat het niet waar is.
Eeuwenlang zien mensen die onder aan de Vatna-gletsjer wonen...
boomstammen uit het smeltende ijs komen.
Het is een vreemde aanblik in ons bijna boomloze land...
dat leidt tot geruchten over een bos in de gletsjer.
Een plek met bandieten en trollen, waar de tijd stilstaat.
Maar de legende heeft een kern van waarheid.
Het is rond het jaar 900.
Onze eerste voorouders waren er net en zagen hier bomen groeien.
Ze noemen het Breiðamörk, het Wijde Woud.
In de loop der jaren...
komt een gletsjertong van de berg en bevriest de bomen in de tijd.
Het is 2026 en die tong is er nog.
Hij wordt nu de Breiðamerkurjökull genoemd, de Wijde-Woudgletsjer.
Een naam die dit levende ijs verbindt met de stichting van IJsland zelf.
Een glacioloog is bezorgd...
over de recente afname van gletsjers in IJsland.
Hij zegt dat er over 200 jaar geen gletsjers meer zijn, of al eerder.
Zulk slecht nieuws is er nog nooit geweest.
Het verbaast ons telkens weer hoe het steeds sneller afneemt.
Dit gebeurt ook in Antarctica, Groenland, de Himalaya...
en overal waar gletsjers zijn.
Onze gletsjers zijn 1000 jaar oud.
Dat betekent in zekere zin dat we elk jaar vijf jaar geschiedenis verliezen.
Ik heb het al moeilijk met de dood van één gletsjer...
en nu hoor ik dat ze allemaal gaan verdwijnen.
Gletsjers verlaten de geologische tijd.
Veranderingen die ooit honderden, duizenden...
of zelfs miljoenen jaren kostten, vinden nu plaats in één mensenleven.
Opa Arni brengt z'n dagen door met het fotograferen van bloemen.
Hij herinnert zich alleen nog dat hij van Hulda houdt.
Er is een hele doos.
Eens kijken.
Hier gingen we met z'n allen naar de hooglanden.
Ja.
Hij verliest z'n evenwicht, dus hij moet naar een verzorgingstehuis.
Tijdens een bezoek vind ik hem voor de tv.
Hij vraagt: Waarom gaat deze diavoorstelling zo snel?
Hij begint langzaam te vervagen.
En dan is hij weg.
Hoe heet je? - Arni Kjartansson.
Wanneer ben je geboren? - 26 november 1922.
En welke dag is het vandaag?
Het is 27...
maart 2004.
We verzamelen bronnen en biologische monsters...
zodat je gekloond kunt worden in de 22e eeuw.
Al die jaren dacht ik dat filmen een manier was...
om elk moment vast te leggen.
Maar eigenlijk zag ik flikkeringen van het verleden achter glas...
en het effect van de tijd op videobanden.
Nu zie ik het voor wat het was.
Vasthouden aan het leven terwijl het vooruit stormt.
Ik probeer te voorkomen dat alles wat me dierbaar was, wegglipt.
Die drang om vast te houden wat je dierbaar is, zie ik overal.
Dit is de Waterbibliotheek in het westen van IJsland.
Hier bewaren ze gesmolten ijs van onze gletsjers.
Dit is water van de Þóris-gletsjer.
Dit is de Snæfells-gletsjer.
En dit is de Ok-gletsjer, verzameld vlak voor z'n dood.
Misschien kan het ijs in de vorm van water nog steeds door de tijd reizen.
Het is tenslotte hetzelfde water.
Als ijs bevat het herinneringen.
En als vloeistof? Verliest het ze dan?
Ik denk vaak aan de verontrustende stilte van de dood van een gletsjer.
Het is als een zomer die kwam en bleef, en bleef.
Worden jullie oceanen van onze gletsjers gemaakt?
Jullie regen van onze zeeën?
Jullie water is mijn water.
Jullie tijd is ook de mijne.
In mijn familie is opa Jóns horizon de horizon van z'n opa.
En daarvoor die van zijn opa.
Hier zingt hij Dromenland...
een ode aan de kustvlaktes waar hij zich vestigde.
daar ligt het land
van mijn dromen
Jóns liefde voor z'n thuis is verweven met de manier waarop hij erover praat.
Hij kan me erheen brengen met één woord.
Ik denk vooral aan dit ene woord: fuglabjarg.
Het IJslandse woord voor 'vogelklif'.
Het betekent ook 'lawaaierige bijeenkomst'.
Zo noemde hij de bruiloft van m'n ouders.
Het was een fuglabjarg daarbinnen. Je kon niets verstaan.
Maar de vogelkliffen die Jón kende, zijn niet meer de kliffen die ik ken.
Zeevogels hebben moeite zich aan te passen aan klimaatverandering.
De populatie papegaaiduikers in IJsland...
is sinds 1995 met 70 procent afgenomen.
Volgens biologen komt dat door de stijging van de zeetemperatuur.
Verwijst dat woord voor kabaal straks naar een stille plek?
Misschien wordt fuglabjarg een soort spookwoord...
dat een herinnering oproept aan vogels die niet meer bestaan.
En wat gebeurt er met de naam IJsland?
Roept de naam van m'n land over 200 jaar ook een geest op?
Je vader filmt je. - Ik weet het.
Waarom?
Het is zo bijzonder om een meisje van elf taart te zien eten.
En ijs.
Wat vind je daarvan?
Vlak na Hulda's verjaardag in 2019...
moest ik iets schrijven ter ere van de dode Ok-gletsjer...
voor z'n begrafenis.
De tekst zou op een gedenkplaat komen op de berg waar de gletsjer leefde.
Het is de droom van elke schrijver, maar ook een nachtmerrie.
Je hebt vier regels.
Hoe kun je iets zeggen wat betekenis heeft?
En je schrijft het in koper.
Dus je kunt het niet makkelijk wissen als je een fout maakt.
Het is net als een grafsteen op een kerkhof.
Mensen gaan het nog lezen over 200, 300, 400, 500 jaar.
Koper gaat langer mee dan steen, dus misschien wel 6000 jaar.
Ik weet niet hoe ik dit moet aanpakken.
Ik schreef ooit over de verwoesting van een ander landschap.
Ik vroeg IJslanders om de bouw van een dam tegen te houden...
die een gletsjerrivier zou verstikken.
Maar ik had nooit gedacht dat de brón van de rivier zou sterven.
En ditmaal niet door een lokaal energiebedrijf...
maar door de wereldwijde honger naar energie.
Ik heb nog nooit een gedenktekst voor een gletsjer geschreven. Wie wel?
Hoe neem je afscheid van iets wat je nooit dacht te kunnen verliezen?
Toen opa Arni overleed, bleef ik maar schrijven aan z'n overlijdensbericht.
ALS IK AAN OPA DENK HIJ WILDE ALLES WAT HIJ DEED GOED DOEN
Ik had te veel woorden.
HIJ LEIDDE DE EERSTE EXPEDITIES VAN DE GLETSJERVERENIGING
EXPEDITIELEIDER FOTOGRAAF
HIJ VERLOOR Z'N VADER TOEN HIJ TWAALF WAS
Ik heb me nooit zo dicht bij Arni gevoeld. En toch is hij er niet meer.
HIJ VOND Z'N GELIJKE IN HULDA, M'N OMA
ZE DANSTEN DE HELE AVOND
HIJ NODIGDE HAAR UIT VOOR EEN GLETSJEREXPEDITIE
DOOR EEN HEVIGE STORM ZATEN ZE DRIE DAGEN VAST IN EEN TWEEPERSOONSTENT
DIE PLEK HEET DE BRUIDSPIEK DE BLOEMENTUIN RONDOM
Ik zag hoe afscheid nemen de herinnering kan doen voortleven.
Opa Arni leidde een lang leven dat gevierd moest worden.
Maar het leven van de Ok-gletsjer is vroegtijdig beëindigd door ons.
Zoiets kun je niet vieren.
Hoe kan ik de omvang van dit verlies uitdrukken...
zodat het de toekomst bereikt?
De dood van de Ok-Gletsjer is niet één gebeurtenis.
Het bedreigt het leven van alles in onze verweven wereld.
Onze stranden...
onze bossen...
onze seizoenen...
onze dierbaren...
onze taal.
Bij een omwenteling op zo'n grote schaal...
voelen alleen mythen groot genoeg om het te bevatten.
In onze mythologie wordt de wereld in ijs geboren...
maar eindigt hij in de oceaan, door de zeemonsters.
De slang van Midgaard.
JORMUNGANDR ZEESLANG VAN MIDGAARD
Hij is de oceaan en de planeet zelf.
In de Edda's probeert Thor de slang te verslaan.
Maar terwijl hij hem doodt, doodt de slang Thor.
Het water stijgt en het gif van de slang besmet de zeeën.
Hun wederzijdse dood leidt tot de dood van alle goden...
en de totale vernietiging van alles.
Hoe kan ik aan de toekomst uitleggen hoe groot ons verlies is...
als de toekomst misschien niet eens bestaat?
Kijk hier eens. Nog een beetje.
Nee... Laat maar.
Als het lampje uitgaat, start hem dan. Nu kun je hem starten.
Weg met die bal.
Ja, goed zo.
En naar voren.
Ik stuur je dit lied, een ríma die je door de tijd laat reizen.
De rijmpatronen hielpen mensen lange verhalen te onthouden...
voor er opnametechnologie was.
Vrouwen leerden vreemde gedichten van hun oma's.
die ze van hun oma's hadden geleerd...
die ze weer van hun oma's hadden geleerd.
Je voelt de tijd tot niets ineenkrimpen...
als je hem door de ogen van die vrouwen ziet.
Rímur versturen onze oude verhalen door de eeuwen heen.
Elk vers is een capsule om het verleden in leven te houden.
Misschien zijn overgedragen herinneringen de beste manier...
om als mensen de diepte van de tijd te ervaren.
gefeliciteerd, Hulda Filippía
ze is jarig vandaag
Hoi, oma.
Hoe was de huwelijksreis? - Het was heel leuk en uitdagend.
We hebben allerlei weer meegemaakt op de gletsjer.
Ja.
We waren daar drie weken.
Drie weken? - Ja, op de gletsjer.
Wauw. Dat is lang.
Het was leuk.
Kun je haar vragen om het voor je uit te rekenen? Wanneer ze 96 is?
Wil je weten wanneer je 96 bent?
Ja.
De camera liep niet. We doen het nog een keer.
Andri.
Moet ik het zeggen? - Ja, je moet het vragen.
Wanneer word je 96?
In 2104.
Ja.
Ik ben benieuwd wat er dan allemaal gebeurd is.
Ja.
2104.
Een toekomst voorbij m'n eigen leven begint me duidelijk te worden.
Het is een plek waar m'n eigen dochter oma kan zijn...
en waar de herinnering aan m'n eigen oma kan voortleven.
Ik kan de tijd aanraken, helemaal van oma Hulda's geboorte in 1924...
tot 2104, waar we jou misschien bereiken.
Als een handdruk tussen generaties.
Dat was een van de laatste keren dat ik met oma Hulda filmde.
Al snel zou ook zij overlijden.
Het is een generatieverschuiving in m'n familie.
Maar af en toe ontmoet ik ze allemaal weer.
Ik kan nog steeds terugzien hoe het licht weerkaatst van opa Jón.
En Arni.
En Dísa.
Hé, oma.
Toen besefte ik dat het met mensen net zo is als met bloemen.
Ze verwelken tot pluizenbollen...
en verspreiden hun zaadjes.
Maar uit de wortel groeit nieuw leven.
Ik heb niet veel van hun begrafenissen opgenomen. Alleen een paar fragmenten.
Maar het is goed voor me om haar zo te zien.
Wat voor jas heb je aan, Hlynur? - Opa's jas.
Ja, mooi. - De jas van de vlaktes.
Kom op.
Ik wil dat je ziet hoe onze levens in rijmen bewegen.
Begrafenissen leven in zonsondergangen.
Verjaardagen in zonsopkomsten.
Bruiloften leven in andere dieren.
Onze zomermigraties leven in beken.
Oogsten in de vlaktes.
Al die tijd houdt de natuur alles bij, overal om ons heen.
In die cycli van tijd en water...
voel ik een directe band met alle voorouders en alle nakomelingen.
Maar onze tijd is anders dan alle andere.
De zangers van de zwanenzang
worden verslagen door de tijd
het nieuwe tijdperk
wist de voetstappen van onze rijmen
de enige manier om de verzen
van de moedertaal levend te houden
is door ze in de monden van kinderen te stoppen
Hlynur.
De ríma die m'n zoontje in slaap suste, is een klaagzang.
Een afscheid van het leven dat de zangeres liefhad.
Ze spoort de luisteraar aan te zorgen voor wat nog overblijft.
De woorden van verdriet reisden naar een toekomst...
die voor haar onbereikbaar leek.
Maar toch bereikten ze mij.
Ik had de eer om de tekst te schrijven.
Het is vreemd voor een schrijver om iets in koper te schrijven...
dat langer meegaat dan al het papier.
Zelfs langer dan deze steen.
EEN BRIEF AAN DE TOEKOMST
Hij wijst naar binnen, maar ook naar de verre toekomst.
Mensen die hier komen, kunnen naar de horizon kijken...
maar ook naar de woorden die we op dit bord hebben gezet.
We erkennen dat we weten wat er gebeurt.
En we weten wat er moet gebeuren.
Maar alleen degenen die de woorden lezen...
zullen weten of we die uitdaging het hoofd hebben geboden.
EEN BRIEF AAN DE TOEKOMST
De Ok is onze eerste gletsjer die z'n status als gletsjer verliest.
De komende 200 jaar zullen alle andere gletsjers volgen.
We weten wat het probleem is en wat er moet gebeuren.
Alleen jij weet of het ons gelukt is.
augustus 2019 415 ppm CO2
Ik sta op de plek waar het ijs ooit was...
en kijk over de vallei naar de berg ernaast.
Een dik stuk ijs, voorlopig nog een gletsjer...
komt langzaam de helling af.
Hé, wat doe je?
Het is onscherp. - Ja, heel onscherp.
Waarom is het niet scherp? Hij kan niet scherpstellen.
Al voor Hulda stierf, werden m'n kinderen de cameramensen.
We hielpen Hulda vaak in de tuin.
Nu komt het.
Hoe denk je over tijd?
Tijd? - Ja.
De tijd vliegt.
Er is altijd genoeg te doen.
Ik voel me nooit alleen.
Vaak begin ik gewoon te praten.
Het voelt alsof hij in de stoel naast me zit.
We hebben een fijn leven gehad. Ik ben blij met de herinneringen.
Als ik in april de gletsjer ruik, krijg ik zin om erheen te gaan.
Maar ik ben er lang niet geweest.
Daarvoor moet ik met een vliegtuig de lucht in, denk ik.
Ik kan je geen gletsjer sturen.
Maar dit kan ik je wel sturen.
Een portaal naar een tijd waarin gletsjers nog leven.
Opengehouden, zodat ze kunnen blijven bestaan.
Ik wou dat ik wist hoe je dit hebt ontvangen.
Maar de tijd zal het leren.
Ondertiteld door: Geert Spekken